Sáng kiến kinh nghiệm THPT: Vận dụng phương pháp WebQuest và kết hợp một số phương pháp dạy học hiện đại khác vào dạy đọc hiểu văn bản Ai đã đặt tên cho dòng sông? của Hoàng Phủ Ngọc Tường theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Tài liệu này trình bày về sự cần thiết của đổi mới giáo dục theo định hướng phát triển năng lực, đặc biệt trong dạy học Ngữ Văn ở cấp THPT. Nhấn mạnh vai trò của việc ứng dụng công nghệ thông tin và phương pháp dạy học hiện đại như WebQuest để nâng cao hiệu quả giảng dạy và khả năng tự học của học sinh. Đề tài tập trung nghiên cứu việc vận dụng phương pháp WebQuest kết hợp các phương pháp dạy học hiện đại khác vào dạy đọc hiểu văn bản “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” của Hoàng Phủ Ngọc Tường, nhằm phát triển năng lực cho học sinh.

Tài liệu này hướng đến giáo viên Ngữ Văn cấp Trung học Phổ thông, đặc biệt là những người quan tâm đến việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực, ứng dụng công nghệ thông tin và phương pháp WebQuest vào giảng dạy các tác phẩm văn học, cụ thể là thể loại ký.

Tài liệu nghiên cứu này khám phá việc vận dụng phương pháp WebQuest và các phương pháp dạy học hiện đại khác nhằm phát triển năng lực học sinh trong dạy đọc hiểu văn bản “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” của Hoàng Phủ Ngọc Tường. Mục tiêu chính là đề xuất một cách thức dạy học hiệu quả cho thể loại ký, đồng thời nâng cao năng lực tự học, hợp tác và giải quyết vấn đề cho học sinh. Nghiên cứu bắt đầu bằng việc trình bày cơ sở lí luận về định hướng phát triển năng lực trong giáo dục và khái niệm phương pháp WebQuest, bao gồm đặc trưng, ưu nhược điểm của nó. WebQuest được định nghĩa là một phương pháp dạy học hiện đại, tích cực, trong đó học sinh tự lực thực hiện nhiệm vụ phức hợp, khám phá thông tin từ các nguồn tài liệu được chọn lọc, đặc biệt là Internet, và trình bày kết quả. Ưu điểm của WebQuest là mở rộng kiến thức, phát triển tư duy, kỹ năng tự học, công nghệ thông tin, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, và tạo môi trường học tập cởi mở. Tuy nhiên, phương pháp này cũng có hạn chế về thời gian, cơ sở vật chất và đòi hỏi sự thay đổi thói quen dạy học của giáo viên và học sinh. Để khắc phục những hạn chế và tối ưu hóa hiệu quả, đề tài đề xuất kết hợp WebQuest với các phương pháp hỗ trợ khác như hoạt động nhóm, vấn đáp và giải quyết vấn đề, sơ đồ tư duy, và động não. Phần cơ sở thực tiễn phân tích những thuận lợi (xu thế giáo dục hiện đại, sự phù hợp của tác phẩm ký với học sinh lớp 12, sự phát triển của Internet) và khó khăn (thói quen dạy học truyền thống của giáo viên, thói quen học thụ động của học sinh, hạn chế về kỹ năng công nghệ thông tin) trong việc triển khai các phương pháp này. Đề tài còn trình bày chi tiết giáo án thực nghiệm, bao gồm mục tiêu về phẩm chất và năng lực (tự chủ, hợp tác, giải quyết vấn đề, sáng tạo, ngôn ngữ, văn học), công tác chuẩn bị của giáo viên và học sinh, cùng tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học. Kết quả thực nghiệm trên hai lớp 12 (một lớp áp dụng, một lớp đối chứng) cho thấy sự cải thiện rõ rệt về khả năng nắm bắt khái niệm, vận dụng phương pháp và đạt được phẩm chất, năng lực ở nhóm học sinh được áp dụng phương pháp WebQuest và các phương pháp hiện đại khác. Điểm trung bình của nhóm thực nghiệm cao hơn và độ phân tán điểm số thấp hơn, cho thấy chất lượng học tập được nâng cao. Kết luận của đề tài khẳng định tính mới, tính khoa học và hiệu quả của sáng kiến trong việc góp phần đổi mới chương trình Ngữ Văn theo định hướng phát triển năng lực, khuyến khích học sinh chủ động, sáng tạo trong học tập. Đề tài cũng đưa ra các kiến nghị về xây dựng chương trình, bồi dưỡng giáo viên và linh hoạt trong việc lựa chọn, phối hợp các phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục.