1
Mục Lục
Mục lục.…………………………………………………………………………… 1
Phần 1: Mở đầu …………………………………………………………………… 2
1. Lý do chọn đề tài………………………………………………………….. 2
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu………………………………………… 3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu…………………………………………. 3
4. Phương pháp nghiên cứu ……………….. ………………………………. 3
5. Tính mới của đề tài………………………………………………………… 3
Phần 2: Nội dung ………………………………………………………………… 4
1. Cơ sở lý luận …………………………………………………………….. 4
2. Thực trạng vấn đề ………………………………………………………. 6
3. Các giải pháp thực hiện..………………………………………………….. 6
Mục 1 ………………………………………………………………… 6
Mục 2 …………………………………………………………............ 7
Mục 3 ……………………………………………………………........ 8
Mục củng cố bài ………………………………………………….......... 8
4. Kết quả thực hiện …………………………………………………………. 9
Phần 3: Kết luận và kiến nghị ………………………………………………… 10
1. Kết luận ………………………………………………………….......... 10
2. Kiến nghị ……………………………………………………………....... 10
Phần 4: Tài liệu tham khảo ………………………………………………………. 11
2
Phần 1: Mở Đầu
1. Lý do chọn đề tài.
Việc dạy học lịch sử ở trường phổ thông hiện nay là một quá trình sư phạm
phức tạp, bao gồm nhiều hoạt động khác nhau của giáo viên và học sinh. Những
hoạt động đó nhằm mục đích: học sinh nắm vững tri thức lịch sử và phát triển tư
duy lịch sử. Do dạy học lịch sử là một quá trình rất phức tạp nên đòi hỏi người giáo
viên cần có một phương pháp dạy học đúng đắn, khoa học và linh hoạt mới có thể
đạt được mục đích dạy học.
Với chương trình lịch sử khối 10 hiện hành, bao gồm cả lịch sử thế giới và
lịch sử Việt Nam thời nguyên thuỷ, cổ đại, trung đại, cận đại.Với lượng kiến thức
rất nhiều, lại là các giai đoạn lịch sử cách xa thời điểm hiện tại nên có thể xa lạ với
nhiều học sinh, ít tư liệu lịch sử và nhiều thuật ngữ lịch sử khó, nên viêc học tập
lịch sử giai đoạn này đối với học sinh lại càng khó khăn hơn.
Xuất phát từ thực tiễn dạy học phần cách mạng tư sản thuộc khoá chương
trình sử lớp 10, tôi đã rút ra một số phương pháp dạy học lịch sử để học sinh có
thể hiểu những kiến thức lịch sử một cách hiêụ quả nhưng khắc sâu nhất , có thể
vận dụng các kiến thức lịch sử để phối hợp trong học tập các môn học khác cũng
như áp dụng những kiến thức lịch sử trong thực tiễn cuộc sống.
Một trong những phương pháp mà tôi đã và đang sử dụng trong dạy học
phần cách mạng tư sản thời cận đại này là: “xây dựng hệ thống câu hỏi và gợi ý
học sinh trả lời” để có thể đơn giản hoá nhưng kiến thức lịch sử được coi là khó
học, khó nhớ đối với học sinh hiện nay. Với mong muốn học sinh sẽ hứng thú hơn
với môn học lịch sử, chủ động trong viêc lĩnh hội những tri thức lịch sử giai đoạn
cận đại và hiểu nhiều hơn nữa, hiểu sâu hơn nữa những tri thức lịch sử, tôi xây
dựng hệ thống câu hỏi khi dạy học bài 30: “Chiến Tranh giành độc lập của các
thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ” . Qua hệ thống câu hỏi tôi sử dụng trong quá trình dạy
học bài này sẽ nêu bật được một hình thái khác nữa của cách mạng tư sản.
3
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích của đề tài là nhằm phát tiển tư duy lịch sử, khơi dậy tính chủ động
và sáng tạo của học sinh trong qúa trình lĩnh hội tri thức lịch sử. Đây là mục đích
lớn nhất của phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Học sinh lớp 10a3, 10a6 Trường trung học phổ thông Trần Văn Bảy
4. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
+ Thao giảng, dự giờ, trao đổi ý kiến với các đồng nghiệp trong quá trình
day.
+ Phương pháp so sánh, đối chiếu.
+ Áp dụng kinh nghiệm, nghiên cứu tài liệu.
5. Tính mới của đề tài
Đề tài này trình bày hệ thống các câu hỏi được xây dựng và có gợi ý trả lời.
Khi hoạt động học tập được thực hiện thì học sinh sẽ trở lên hứng thú với môn học,
có thể tự nêu được các vấn đề cơ bản của những bài học về cách mạng tư sản, có
khả năng phân tích, so sánh, khái quát và tổng hợp về các cuộc cách mạng tư sản
diễn ra dưới các hình thức khác nhau...
Có thể vận dụng vào nhiều bài học trong sách giáo khoa.
4
Phần 2: Nội Dung
1. Cơ sở lý luận
Như đã trình bày, dạy học lịch sử là một quá trình phức tạp, phải dựa trên
những quy luật của nhận thức, phù hợp vơi từng bài học, từng lứa tuổi, tâm sinh
lí,… học sinh. Dựa trên nguyên tắc này người thầy mới có thể đưa ra phương pháp
dạy học đúng đắn, từ đó mới nâng cao được hiệu quả trong dạy học lịch sử.
Cách mạng tư sản là một trong ba vấn đề chủ yếu của nội dung lịch sử thế
giới cận đại. Trong đổi mới phương pháp dạy học chúng ta không nên tập trung
cung cấp các sự kiện của các cuộc cách mạng tư sản mà quan trọng hơn hết là gợi
mở các vấn đề của bài học thong qua các câu hỏi nêu vấn đề để học sinh phát huy
năng lực tư duy,vận dụng kiến thức đã học và đánh giá. Trong khuôn khổ của nội
dung cách mạng tư sản nói chung và bài 30 “Chiến tranh giành độc lập của các
thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ” nói riêng, tôi xin đưa ra các nội dung chính mà trong 1
tiết học giáo viên và học sinh cần phải giải quyết thông qua hệ thống câu hỏi nêu
vấn đề và câu hỏi gợi mở vấn đề.
* Thứ nhất: Nguyên nhân bùng nổ chiến tranh giành độc lập của các thuộc
địa Anh ở Bắc Mĩ.
Mỗi cuộc cách mạng tư sản nổ ra trong những điều kiện lịch sử cụ thể, có
duyên cớ trực tiếp riêng. Cần làm cho các em hiểu rõ mâu thuẫn gay gắt giữa lực
lượng sản xuất đang phát triển và quan hệ sản xuất lạc hậu đang thống trị là
nguyên nhân sâu xa làm bùng nổ các cuộc cách mạng tư sản, dưới những hình thức
khác nhau.
* Thứ hai: Về động lực và lãnh đạo cách mạng.
Cuộc cách mạng nhằm lật đổ ách thống trị của thực dân Anh và mở đường
cho chủ nghĩa tư bản phát triển, cho nên nó đã tập được đông đảo các tầng lớp xã
hội, giai cấp có cùng chung mục tiêu song lại rất khác nhau về quyền lợi, mục đích,
thái độ đấu tranh.
5
Động lực cơ bản của cách mạng tư sản là đông đảo quần chúng nhân
dân.Trong bất kì cuộc cách mạng nào, bất kì giai đoạn nào của cách mạng, quần
chúng nhân dân bao giờ cũng giữ vai trò chủ yếu và có tác động thúc đẩy cách
mạng tiến lên. Qua các cuộc cách mạng tư sản ta cũng nhận ra rằng quần chúng là
lực lượng làm nên lịch sử song khi nào quần chúng hoạt động tích cực, tự giác độc
lập, đưa đến thắng lợi của cách mạng thì vai trò của quần chúng thể hiện tính quyết
định.
* Thứ ba: Về nhiệm vụ của cách mạng
Cuộc chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ thực chất là
một cuộc cách mạng tư sản diễn ra dưới hình thức chiến tranh giải phóng dân tộc
(lật đổ ách thống trị của thực dân Anh), mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển.
* Thứ tư: Về diễn biến của cách mạng.
Là một nội dung quan trọng của bài, song không nên trình bày chi tiết,cụ thể
mà phải chọn những sự kiện cơ bản ,kết hợp sử dụng đồ dùng trực quan, tài liệu
tham khảo để tường thuật, miêu tả nhằm tạo biểu tượng cho học sinh về bức tranh
lịch sử quá khứ.
* Thứ năm: Ý nghĩa lịch sử của cách mạng tư sản.
Được trình bày thông qua trao đổi, thảo luận dưới sự hướng dẫn của giáo
viên để học sinh hiểu rằng :
Cách mạng tư sản có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của lịch sử thế giới.
Trước hết nó xác lập sự thắng lợi của chủ nghĩa tư bản đối với chế độ phong
kiến trên phạm vi thế giới, mở ra thời đại mới của lịch sử loài người -thời cận đại.
Tuy nhiên cách mạng tư sản cũng có những hạn chế nhất định: sự thay thế
hình thức bóc lột này bằng hình thức bóc lột khác,vấn đề ruộng đất của nông dân
không được giải quyết, những quyền tự do dân chủ của nhân dân vẫn chưa được
đảm bảo thực hiện như quy định.