Sáng kiến kinh nghiệm
Trang 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO AN GIANG
TRƢỜNG THPT CHU VĂN AN.
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
An Giang, ngày 18 tháng 02 năm 2019
BÁO CÁO
Kết quả thực hiện sáng kiến
I- Sơ lƣợc lý lịch tác giả:
- Họ và tên: LÝ THỊ NGỌC ĐIỆP. Nam, nữ: NỮ
- Ngày tháng năm sinh: 30/09/1966
- Nơi thường trú: Phú Thọ- Phú Tân- An Giang.
- Đơn vị công tác: THPT Chu Văn An.
- Chức vụ hiện nay: hiệu trưởng .
- Trình độ chuyên môn: đại học sư phạm Ngữ Văn
- Lĩnh vực công tác: quản lí
II.- Sơ lƣợc đặc điểm tình hình đơn vị:
THPT Hòa Lạc
Trường nằm xã Hòa Lạc, Phú Tân, An Giang ( vùng nông thôn) . Trường đã được
xây dựng khá lâu, nhiều cơ sở vật chất hiện tại không đáp ứng được nhu cầu dạy và
học, nhất là tình hình dạy học theo hướng đổi mới sáng tạo hiện nay.
Trường đặt tại vùng nông thôn, rất ít doanh nghiệp, cơ sở sản xuất. Mức sống của
người dân khá thấp. Nông nghiệp là chủ yếu.
Gia đình học sinh khó khăn nên công tác xã hội hóa rất khó khăn
Chất lượng học sinh đầu vào rất thấp.
Sáng kiến kinh nghiệm
Trang 2
Do thu nhập thấp, trình độ dân trí một bộ phận người dân chưa cao nên việc đầu tư
cho giáo dục của phụ huynh còn hạn chế.
Tên sáng kiến/đề tài giải pháp: Công tác huy động các nguồn lực để xây dựng chƣơng
trình trải nghiệm sáng tạo - Ứng dụng mô hình trồng rau trong nhà màng để hướng nghiệp
cho học sinh THPT tại Huyện Phú Tân, Tỉnh An Giang
Lĩnh vực: quản lí giáo dục
III. Mục đích yêu cầu của đề tài, sáng kiến:
1. Thực trạng ban đầu trƣớc khi áp dụng sáng kiến:
Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp
cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc
học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh làm được cái gì qua việc học. Để
đảm bảo được điều đó, nhất định phải thực hiện thành công việc chuyển từ phương
pháp dạy học nặng về truyền thụ kiến thức sang dạy cách học, cách vận dụng kiến
thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất.Việc đổi mới phương pháp
theo định hướng phát triển năng lực học sinh đã được triển khai từ hơn 30 năm qua.
Hầu hết giáo viên hiện nay đã được trang bị lí luận về các phương pháp và kĩ thuật dạy
học tích cực trong quá trình đào tạo tại các trường sư phạm cũng như quá trình bồi
dưỡng, tập huấn hằng năm. Tuy nhiên, việc thực hiện các phương pháp dạy học tích
cực trong thực tiễn mà cụ thể là hoạt động trải nghiệm sáng tạo còn chưa thường
xuyên và chưa hiệu quả, có những tồn tại sau:
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo xuất hiện trong một số văn bản chỉ đạo của Bộ GD-ĐT
khoảng vài năm gần đây. Cùng với việc "dạy học tích hợp liên môn", "dạy học gắn với
sản xuất kinh doanh", "dạy học với di sản", "trải nghiệm sáng tạo" là việc được nhiều
nhà trường thực hiện.
Với học sinh thành phố nơi nhà trường, phụ huynh đều có điều kiện sẽ có nhiều thuận
lợi. Nơi vùng thôn quê, khó khăn hẻo lánh lại chẳng hề đơn giản.Chẳng hạn, muốn tổ
chức cho các em đi thực địa, thực tế, tham quan một số nơi như danh lam thắng cảnh,
Sáng kiến kinh nghiệm
Trang 3
di tích lịch sử, làng nghề… nguồn kinh phí là một bài toán nan giải? Nếu phụ
huynh đóng góp, nhiều em sẽ chẳng được đi vì gia đình không có điều kiện. Đồng
thời, mỗi lần tổ chức phải kéo theo biết bao người từ việc quản lý, lo cho các em đi
đứng, ăn uống, vui chơi sao cho an toàn và học hỏi sao cho hiệu quả. Như thế sẽ mất
khá nhiều thời gian và công sức của nhiều người. Nhiều gia đình mải lo làm ăn nên
phó thác các em cho nhà trường.
Việc thực hành lao động việc nhà, vườn trường. Ở trường, đâu phải nơi nào cũng có
vườn trường cho các em chăm sóc cây? Lao động công ích? Thế rồi quanh đi quẩn lại
nhà trường nào cũng sẽ chọn hình thức có tính trình diễn (diễn đàn, giao lưu, sân khấu
hóa). Bởi khi đó, từng cá nhân học sinh phải được tham gia trực tiếp vào các hoạt động
khác nhau của đời sống nhà trường cũng như ngoài xã hội với tư cách là chủ thể của
hoạt động. Thầy cô lúc này chỉ có vai trò hướng dẫn, hỗ trợ, giám sát
Nhưng những nơi thực hiện đúng tinh thần, có hiệu quả thì không nhiều, "trải nghiệm
sáng tạo" trở thành phong trào, thành các cuộc thi mang tính hình thức ở nơi này, nơi
kia do không được các cấp quản lý hiểu đúng, chỉ đạo thực hiện đúng.
Tồn tại thứ 2, do áp lực của việc kiểm tra đánh giá, giáo viên tập trung dạy “chữ” mà
quên đi dạy học trò cách “làm” trong thực tiễn. Các em không tìm được mối liên hệ
giữa kiến thức hàn lâm và ứng dụng như thế nào trong đời sống. Như vậy việc thi cử
đạt hiệu quả cao, nhưng ra trường các em thấy bế tắc ở khâu vận dụng.
Học sinh chưa được hướng nghiệp đúng đắn. Tri thức về nghề các em được tiếp nhận
chỉ thông qua sách vở, mang tính lý thuyết, còn tri thức về nghề nghiệp chưa được chú
trọng.
Mối quan hệ giữa nhà trường với lao động sản xuất còn hạn chế. Học sinh ít nắm được
đặc điểm kinh tế xã hội địa phương, để định hướng tương lai riêng cho cá nhân mình
Tình trạng thất nghiệp, nhu cầu việc làm đang ngày càng bức thiết. Sự mất cân đối trong cơ
cấu nghề nghiệp: “thừa thầy thiếu thợ”. Tinh thần khởi nghiệp chưa được khơi dậy đúng mức
với tiềm lực đang có.
Sáng kiến kinh nghiệm
Trang 4
Kết luận về thực trạng vấn đề:
Từ những vấn đề nêu trên có thể nhận thấy tại trường THPT Hòa Lạc- huyện Phú Tân có
những tồn tại :
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo của học sinh chưa được áp dụng đúng mức và chưa
hợp lí, mang nặng hình thức và theo phong trào.
Nhà trường còn mang nặng việc dạy lý thuyết, chưa phát hiện bồi dưỡng năng khiếu
trong học sinh, từ đó định hướng tương lai cho học sinh còn mờ nhạt
Chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới, sáng tạo trong dạy học theo phương pháp giáo
dục STEM.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tồn tại trên, nhưng nguyên nhân rõ nhất vẫn là cơ sở vật chất
chưa đồng bộ, chưa đáp ứng được yêu cầu của chương trình trải nghiệm sáng tạo
2. Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến
Trong những nội dung cốt lõi trình Đại Hội XII của Đảng về đổi mới căn bản toàn
diện giáo dục nêu rõ “...Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của
giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học:
đổi mới chương trình, nội dung giáo dục; đa dạng hoá nội dung, tài liệu học tập; đổi
mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học, hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và
đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo....”
Trong thư gửi các thầy giáo, cô giáo, các bậc cha mẹ và các em học sinh, sinh viên
nhân ngày nhà giáo Việt Nam 20-11-2007 của bộ trưởng bộ Giáo dục và đào tạo-
PGS.TS Nguyễn Thiện Nhân đã nhắn nhủ “Hãy làm sao mỗi giờ các em tới trường là
một giờ khám phá, nhận thức được nhanh và sâu sắc thế giới tự nhiên, cuộc sống văn
hóa, lịch sử dân tộc và nhân loại…”. Để có được những giờ dạy như vậy người giáo
viên không chỉ cung cấp kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa cho học sinh mà cần
phải giúp các em hứng thú trong học tập, thông qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo
bổ ích.
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và
đào tạo xác định “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục,
đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học”; “Tập trung
phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi
Sáng kiến kinh nghiệm
Trang 5
dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo
dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại
ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát
triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời”. Theo tinh thần đó, các
yếu tố của quá trình giáo dục trong nhà trường trung học cần được tiếp cận theo hướng đổi
mới.
Ngày 04/5/2017, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 16/CT-TTg về việc tăng
cường năng lực tiếp cận cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Chỉ thị của Thủ
tướng đề ra những giải pháp và nhiệm vụ thúc đẩy giáo dục STEM tại Việt Nam. Giáo
dục STEM là phương pháp tiếp cận liên ngành tạo ra sự kết hợp hài hòa giữa các lĩnh
vực Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học nhằm mang đến cho học sinh những
trải nghiệm thực tế thật sự có ý nghĩa. Giáo dục STEM sẽ thu hẹp khoảng cách giữa
hàn lâm và thực tiễn, tạo ra những con người có năng lực làm việc “tức thì” trong môi
trường có tính sáng tạo cao và sử dụng trí óc có tính chất công việc ít lặp lại trong thế
kỷ 21.
Như vậy, đổi mới phương pháp giảng dạy là một nhu cầu tất yếu của giáo dục hiện
nay. Bản thân người giáo viên phải làm sao biến quá trình giáo dục thành tự giáo dục,
để người học hình thành được kĩ năng tự học, tự nghiên cứu. Muốn vậy lãnh đạo nhà
trường cần hết sức nhạy bén, năng động trong quản lí giáo dục của nhà trường.
Theo hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục hướng nghiệp của Bộ GD&ĐT theo
hướng tăng cường hoạt động trải nghiệm thực tế cho học sinh gắn với sản xuất, kinh
doanh tại địa phương. Trường THPT Hòa Lạc đã dành nhiều thời gian để giảng dạy
lồng ghép, hướng nghiệp cho các học sinh những nông dân tương lai về nông nghiệp
an toàn ngay khi còn học phổ thông để áp dụng vào công việc sản xuất, kinh doanh
cho chính gia đình hay của bản thân sau này.
Trước thực trạng canh tác nông nghiệp hiện nay cho thấy đại đa số nông dân vẫn sản
xuất theo lối canh tác truyền thống, một số sản phẩm nông nghiệp còn dư lượng thuốc
bảo vệ thực vật vượt quá mức an toàn, thậm chí sử dụng cả những loại thuốc ngoài
danh mục cho phép của Bộ NN&PTNT gây nguy hại cho sức khỏe con người.