Trang 1
SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO AN GIANG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TRƯỜNG PT DTNT THPT AN GIANG Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Châu Đốc, ngày 6 tháng 03 năm 2019
BÁO CÁO
Kết quả thực hiện sáng kiến, cải tiến, giải pháp kĩ thuật, quản lý, tác nghiệp, ứng
dụng tiến bộ kĩ thuật hoặc nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
I- Sơ lược lý lịch tác giả:
- Họ tên: Ngô Thị Hạnh; Nam, nữ: Nữ
- Ngày tháng năm sinh: 20/11/1986
- Nơi thường trú: khóm Châu Thới 1, phường Châu Phú B, TP Châu Đốc, An Giang
- Đơn vị công tác: PT DTNT THPT AN GIANG, Châu Đốc, An Giang
- Chức vụ hiện nay: Giáo viên
- Lĩnh vực công tác: Giảng dạy bộ môn Ngữ văn.
II - Sơ lược đặc điểm tình hình đơn vị:
1. Tình hình đơn vị
Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT An Giang (xưa là trường THPT Dân Tộc
Nội Trú An Giang) là ngôi trường thành lập lâu đời và có bề dày lịch sử trong công tác
giảng dạy. Hiện nay, trường tọa lạc tại Khóm Châu Thới 1, Phường Châu Phú B, TP. Châu
Đốc, tỉnh An Giang. Đây là một ngôi trường mới xây dựng trong thời gian gần đây, được
xem là ngôi trường có diện tích lớn nhất và đẹp nhất của tỉnh. Cơ sở vật chất của trường
được trang bị hiện đại, đầy đủ phục vụ cho công tác giảng dạy và học tập của gần 500 học
sinh con em người dân tộc. Trong điều kiện thực tế đó, hằng năm, trường đào tạo những
học sinh là con em của người dân tộc (Khmer, Chăm, Thái..) ở tại địa phương và kết quả
đậu tốt nghiệp, Đại học – Cao đẳng tăng dần qua các năm. Đáng tự hào nhất là trong 7
năm liền, từ 2012 đến 2018, trường có tỉ lệ học sinh đậu tốt nghiệp Phổ thông 100%. Số
học sinh đậu vào các trường Đại học – Cao đẳng cũng giao động từ 60 – 80% trở lên.
Chất lượng giáo dục của trường càng được củng cố và giữ vững trong những năm qua.
Niềm tin của các phụ huynh dành cho nhà trường ngày càng nâng lên. Đó cũng là nguồn
động lực lớn cho tập thể sư phạm trường càng nỗ lực và phấn đấu trong công tác giảng
dạy cũng như trong việc đổi mới phương pháp dạy học cho phù hợp với xu thế mới của xã
hội.
2. Tên sáng kiến: GIẢI PHÁP XÂY DỰNG ĐỘNG CƠ HỌC TẬP VÀ RÈN LUYỆN ĐẠO
ĐỨC CHO HỌC SINH LỚP 10 Ở TRƯỜNG PT DÂN TỘC NỘI TRÚ THPT AN GIANG QUA
CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM.
Trang 2
3. Lĩnh vực: Giải pháp tác nghiệp – giải pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm.
III- Mục đích, yêu cầu của sáng kiến.
1. Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến.
Động cơ học tập của học sinh không có sẵn, không bẩm sinh, di truyền và cũng
không thể cung cấp hay áp đặt mà có. Động cơ học tập của học sinh được hình thành dần
dần trong quá trình học tập, rèn luyện. Trong quá trình đó, vai trò của người thầy là vô
cùng quan trọng đối với học sinh phổ thông. Thầy, cô là người dẫn dắt học sinh chiếm
lĩnh tri thức, hình thành nhân cách. Điều quan trọng là học sinh hình thành và phát triển
được cho mình những động cơ học tập đúng đắn, lành mạnh. Đối với học sinh của trường
Phổ thông Dân tộc nội trú THPT An Giang, việc xây dựng động cơ học tập và rèn luyện
đạo đức được Ban Giám hiệu, thầy cô coi trọng và xem đây là nhiệm vụ cần thiết trong
chương trình giáo dục cho học sinh THPT của Bộ GD&ĐT. Bởi các em phải sống xa gia
đình, sống tự lập trong ký túc xá. Mọi vấn đề của cuộc sống từ học hành, chi tiêu tài chính,
giữ gìn sức khỏe, bảo vệ bản thân khỏi những rủi ro, những tác động tiêu cực trong xã hội,
hay bảo vệ bản thân mình tránh những rủi ro trong lao động và học tập, vạch kế hoạch
cho cuộc sống hiện tại và tương lai…các em đều cần đến sự chỉ dẫn của thầy cô. Nếu sự
dẫn dắt đó không kịp thời sẽ dễ dẫn đến việc các em không quản lý tốt quỹ thời gian, các
em dễ bị sao lãng chuyện học hành, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy chung của
nhà trường.
Ngoài ra, môi trường học tập của học sinh trường Phổ thông Dân Tộc Nội Trú
mang tính đặc thù, thiếu sự quản lý sâu sát từ gia đình, người thân. Nhà trường quản lý
các em trên viện rộng, không thể nào nhắc nhỡ đến từng em. Vì thế có một bộ phận học
sinh có ý thức tự học kém và có những hành vi lệch chuẩn về đạo đức. Nếu hiện tượng
này không chấn chỉnh, uốn nắn các em dễ bị lôi kéo, sa ngã vào các tệ nạn xã hội dẫn đến
nghỉ học. Từ tầm quan trọng đó, việc xây dựng động cơ học tập và rèn luyện đạo đức cho
học sinh là điều cần thiết, để đảm bảo đến chất lượng và uy tín của nhà trường.
Qua thực tế ba năm công tác tại trường Phổ thông Dân Tộc Nội Trú THPT An
Giang, bản thân nhận thấy điểm chung của các em khối 10 là rụt rè, thiếu tự tin trong các
hoạt động tập thể, thiếu những kỹ năng tự phục vụ nhu cầu cá nhân, thiếu tính tự lập trong
mọi hoạt động. Mặt khác, học sinh chưa thật sự thích nghi với môi trường học tập mới
nhất là các em lớp 10. Trong thời gian đầu, các em chưa biết phân bố thời gian cá nhân
hợp lí bởi những yếu tố như: game, phim ảnh, tình yêu tuổi mới lớn, hay bạn bè rủ nhau
đi chơi,...Vì thế, phần nào ảnh hưởng đến chất lượng học tập và nề nếp sinh hoạt chung
của lớp, của trường. Từ đó dẫn đến hiện tượng các em cảm thấy chán nản trong học tập và
vi phạm nội quy như: trốn tập thể dục sáng, đi học trễ, sử dụng điện thoại trong giờ học,
ngủ trong giờ học,... Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến việc các em muốn nghỉ học, bỏ
học hay học với thái độ đối phó, bất cần, còn một số khác có suy nghĩ đi học thì được tự
Trang 3
do trong sinh hoạt, không chịu sự quản thúc của gia đình mà còn được học bỗng. Khi làm
công tác chủ nhiệm và giảng dạy tại trường, tôi gặp không ít những em có tư tưởng và
thái độ học tập như thế, thật sự lúc đó bản thân rất lúng túng không biết xử lý tình huống
đó như thế nào? Thấy được thực trạng trên, tôi là một giáo viên chủ nhiệm đầu khối cũng
không khỏi trăn trở trong công tác quản lý lớp chủ nhiệm. Qua tìm hiểu, tôi nhận thấy
rằng là do các em chưa có động cơ phấn đấu trong học tập hoặc có động cơ nhưng chưa
thật sự phù hợp với bản thân. Từ đó, tôi tự tìm tòi và trao đổi kinh nghiệm cùng đồng
nghiệp để tìm ra giải pháp phù hợp nhất. Tôi thiết nghĩ việc xây dựng động cơ và mục
tiêu phấn cho học sinh trong môi trường nội trú là cần thiết. Nó góp phần ổn định nề nếp
chung cho nhà trường mà còn đảm bảo hiệu quả, chất lượng đào tạo.
2. Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến.
Hiện nay, con người của thời đại mới là con người bản lĩnh, sáng tạo, con người
đó góp phần tích cực vào công cuộc bảo vệ và xây dựng thành công xã hội Xã hội Chủ
nghĩa. Để đáp ứng yêu cầu đó, giáo dục Việt Nam không ngừng đổi mới, hoàn thiện trong
mọi lĩnh vực, trong đó có mục tiêu giáo dục phổ thông. Để cụ thể hóa mục tiêu chung,
trong những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo mạnh dạn đổi mới nội dung và hình thức
thi cử, đánh giá đối với cấp học Trung học Phổ thông. Có thể nói, đây là bước ngoặt quan
trọng nằm trong lộ trình đổi mới toàn diện và căn bản hệ thống giáo dục phổ thông của
chúng ta trong thời đại mới. Như vậy, mục tiêu chung của giáo dục Việt Nam trong giai
đoạn hiện nay là tập trung ở hai nhiệm vụ: trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức và rèn
luyện kỹ năng sống cho học sinh, trong đó kỹ năng tự học, tự nghiên cứu là phương pháp
tốt nhất. Nhưng để các em tự giác, đam mê học tập nghiên cứu thì phải có động cơ và
mục tiêu phấn đấu rõ ràng.Từ đó, chúng ta mới có được đội ngũ lao động “năng động,
sáng tạo” đáp ứng cho nhu cầu của xã hội trong thời đại mới.
Bên cạnh đó, nếu các giáo viên bộ môn có nhiệm vụ thông qua dạy chữ để dạy
người, thì ngược lại giáo viên chủ nhiệm lại thông qua việc dạy các em làm người tốt để
học chữ tốt. Chúng ta thừa biết con người làm chủ tương lai trong sự hòa nhập với cộng
đồng thế giới không thể là con người thụ động, ngoan ngoãn giản đơn, chỉ biết vâng lời
rập khuôn một cách máy móc, mà thực sự phải là con người biết làm chủ mình, ra lệnh
cho mình, làm theo ý mình sao cho nhanh nhạy, chủ động, phù hợp nhất với lợi ích cộng
đồng. Một lớp người tương lai như vậy sẽ không thể hình thành nếu chúng ta không biết
tạo ra cơ hội để các em được tập dượt, rèn luyện tính tự giác, tự học, năng động, sáng tạo
ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.Vì thế, công tác chủ nhiệm chúng ta cần phải
đổi mới, phải thực sự lấy học trò làm trung tâm, phải biến quá trình giáo dục thành tự giáo
dục, tự ý thức, tự nghiên cứu. Nhưng để có được như thế thì các em phải xác định chính
xác động cơ học tập và mục tiêu phấn đấu của bản thân. Do đó ta thấy rằng việc xác định
động cơ học và mục tiêu phấn đấu là khâu cơ bản và có tầm quan trọng đối với mỗi cá
Trang 4
nhân, nhất là các em học sinh trong giai đoạn hoàn thiện bản thân để trở thành một công
dân có ích sau này. Nó không những quyết định sự thành công của các em trong tương lai
mà còn góp phần hình thành nhân cách của một con người. Như để làm tốt khâu định
hướng này, không ai làm tốt ngoài giáo viên chủ nhiệm lớp.
Thấy được tầm quan trọng đó, hiện nay nhiều giáo viên đã phải đầu tư cho công tác
chủ nhiệm một quỹ thời gian lớn gấp nhiều lần so với con số 4 tiết/ tuần theo quy định
hiện hành. Thế nhưng, kết quả chẳng mấy khi được như ý. Họ băn khoăn, lo ngại không
biết lấy thời gian đâu để làm tốt nhiệm được giao. Trong khi đó, thời gian đối với giáo
viên bây giờ là vàng là ngọc: nào là phải dành cho soạn bài cải tiến phương pháp giảng
dạy, làm đồ dùng dạy học; nào là dạy thêm, làm thêm... Bên cạnh đó, kết quả học tập, rèn
luyện của lớp chủ nhiệm ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến uy tín của giáo viên. Đây là một hoạt
động gắn liền với vai trò, nhiệm vụ của người thầy, đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm
phải luôn trăn trở để tìm giải pháp quản lý tốt nhất lớp mình, để vừa là hoàn thành tốt
nhiệm vụ vừa thể hiện uy tín, bản lĩnh quản lý của người thầy.
Mặc khác, học sinh của chúng ta đang trong lứa tuổi phổ thông rất ưa hoạt động,
ham hiểu biết. Các em không chỉ ước ao khám phá bí mật của thế giới xung quanh, mà
còn rất muốn khám phá chính mình. Bước sang tuổi phổ thông các chức năng tâm lý của
con người cũng có nhiều thay đổi, đặc biệt là trong lĩnh vực phát triển trí tuệ, khả năng tư
duy. Tư duy của học sinh phổ thông rất tích cực và có tính độc lập tư duy lý luận phát
triển mạnh. Sự phát triển mạnh của tư duy liên quan chặt chẽ với khả năng sáng tạo. Nhờ
khả năng khái quát các em có thể tự mình phát hiện ra những cái mới. Các em có thể đánh
giá các bạn thông minh trong lớp không dựa vào điểm số mà dựa vào cách thức giải bài
tập. Đánh giá thầy cô qua phương pháp giảng dạy, tôn trọng những suy nghĩ độc lập của
cá nhân, phê phán sự gò ép, máy móc trong phương pháp sư phạm. Vì thế, không em nào
không nảy sinh ý thức muốn tự khẳng định mình với tập thể. Với đặc điểm tâm lí trong
giai đoạn này, các em dễ bị thu hút bởi những trò chơi vô bổ, dễ bị các bạn lôi kéo, kích
bác sa vào những tệ nạn xã hội hay đắm chìm trong tình yêu nam nữ làm ảnh hưởng đến
kết quả học tập. Do đó, việc định hướng động cơ học tập, mục tiêu phấn đấu của bản thân
không những thỏa mãn được nét tâm lí phổ biến ấy của các em, mà còn giúp các em có cơ
hội để nuôi dưỡng, rèn luyện và phát triển tâm lí theo hướng tích cực.
Riêng học sinh trường Phổ thông Dân Tộc Nội Trú có môi trường học tập, sinh hoạt
đặc biệt hơn so với các học sinh phổ thông khác. Vì các em phải sống xa gia đình và sống
tập thể nên từ học tập đến thiết lập các mối quan hệ mới, ăn, ở, đi lại, rèn luyện không có
sự trợ giúp thường xuyên của cha mẹ. Việc quản lý giờ giấc của các em không thể nào sâu
sát đến từng thành viên mà quan trọng là chúng ta giáo dục các em tự ý thức, tự quản lý
và sử dụng quỹ thời gian cá nhân hợp lý. Cuộc sống ở nội trú đòi hỏi các em phải có khả
năng sống tự lập và ý thức tự giác cao. Do đó, để rèn tốt tính tự ý thức trong học tập và
Trang 5
rèn luyện đạo đức thì việc xây dựng động cơ và mục tiêu phấn đấu cho học sinh là cần
thiết.
Từ những lí do trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài “Giải pháp xây dựng động cơ học tập
và rèn luyện đạo đức cho học sinh lớp 10 ở trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT An
Giang qua công tác chủ nhiệm”. Qua quá trình thực hiện đề tài, tôi hy vọng góp một phần
nhỏ vào nguồn tài liệu tham khảo cho các thầy cô đang thực hiện công tác quản lý lớp chủ
nhiệm tại trường.
3. Nội dung sáng kiến.
3.1. Cơ sở lí luận.
- Khái niệm động cơ học tập:
Động cơ trong tiếng Latin là Motif, có nghĩa là nguyên nhân thúc đẩy con người
hành động. Nguyên nhân này nằm bên trong chủ thể có thể xuất phát từ nhu cầu sinh lý
hay tâm lý. Theo từ điển Tiếng Việt: “Động cơ là những gì thôi thúc con người có những
ứng xử nhất định một cách vô thức hay hữu ý và thường gắn liền với những nhu cầu”.
Vậy với ý nghĩa chung nhất, ta có thể suy ra "Động cơ học tập là những nhân tố kích thích,
thúc đẩy tính tích cực, hứng thú học tập liên tục của người học nhằm đạt kết quả về nhận
thức, phát triển nhân cách và hướng tới mục đích học tập đã đề ra"
- Tác dụng của việc xây dựng động cơ học tập:
Hình thành động cơ học tập đúng đắn sẽ tạo nguồn để xây dựng thái độ học tập tự
giác, tích cực hướng đến mục đích học tập. Việc hình thành động cơ học tập đúng đắn
đồng nghĩa với việc hoàn thiện nhân cách cho học sinh.
Trong giảng dạy, giáo dục, sinh hoạt, thầy, cô tổ chức cho học sinh tự phát hiện ra
cái mới, có những trải nghiệm tốt đẹp trong cuộc sống. Học tập dần dần trở thành nhu cầu,
niềm vui không thể thiếu của học sinh. Qua đó, động cơ học tập bắt đầu định hướng cho
các hoạt động khác. Động cơ học tập là động lực thúc đẩy cho học sinh vượt qua khó
khăn, nghịch cảnh trong học tập.
3.2. Cơ sở thực tiễn
Trong thực tế, động cơ mang tính tiêu cực hay tích cực, nó đều có thể thúc đẩy học
sinh đạt kết quả học tập. Học để hiểu biết, học để làm người, học để thỏa mãn ghen ghét,
ganh tỵ, học để khen thưởng, học vì cha mẹ, ông bà, học vì tiền… thì các động cơ này vẫn
có thể thúc đẩy học sinh học tập tích cực nhưng dĩ nhiên là nhân cách khác nhau. Vì vậy,
học sinh cần quan tâm chọn lựa để hình thành, phát triển cho mình những động cơ tích
cực, đúng đắn, loại bỏ những động cơ tiêu cực.
Trong hoạt động học tập, học sinh sẽ chịu nhiều tác động từ nhà trường, gia đình, xã
hội và hình thành nhiều loại động cơ học tập khác nhau. Mỗi học sinh sẽ dần hình thành,
sắp xếp cho mình thứ bậc các động cơ, động cơ nào là ưu thế, cốt lõi, động cơ nào là thứ
yếu, phụ thuộc. Tùy đặc điểm tâm lý, môi trường sống, nhận thức của mỗi học sinh, thầy,