SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
CHÍNH TẢ VÀ SỬA LỖI CHÍNH
TẢ TRONG NHÀ TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
A. PHẦN MỞ ĐẦU.
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Chính tả là những quy ước về chuẩn mực chữ viết. Chữ viết là do con
người tạo ra vì thế nó cũng mang tính qui ước. Chữ viết tiếng việt là chữ ghi âm.
Nghĩa là phát âm như thế nào thì ghi như thế. Về cơ bản nó theo nguyên tắc mỗi
chữ cái dùng ghi một âm. Mỗi âm ứng với một vài chữ. Đối với tiếng Việt, khi
phát âm mỗi tiếng là một âm tiết. Một âm tiết tiếng Việt gồm ba bộ phận: Phụ
âm đầu + vần + thanh điệu. Mỗi vần lại được chia ra làm ba âm: âm đệm, âm
chính, âm cuối. Như vậy là phụ âm đầu, âm đệm, âm chính, âm cuối và thanh
điệu là những yếu tố liên quan đến chuẩn mực chính tả. Để viết đúng chuẩn mực
chính tả bản thân chúng ta phải nắm được các quy tắc chính tả đồng thời phải
thường xuyên rèn luyện khi viết. Một khi chuẩn mực chính tả đã được đặt ra và
được xã hội thừa nhận thì dù hệ thống đó có thể còn chưa hợp lí nhưng mọi
người bắt buộc phải tuân theo. Nếu viết khác đi sẽ bị xã hội coi là sai và không
chấp nhận. Tuy đã có những chuẩn mực và quy định về chính tả nhưng hiện nay
tình hình về viết chính tả, tên người, tên địa lý, tên các cơ quan xí nghiệp… vẫn
còn tùy tiện. Đặc biệt là ở học sinh các cấp trong đó có học sinh trung học phổ
thông. Việc viết không đúng chuẩn mực chính tả có nhiều lí do: cách phát âm
theo phương ngữ địa phương , thiếu ý thức trong quá trình viết, chưa nắm được
các quy tắc chính tả… Để cho học sinh viết đúng chuẩn mực chính tả thì người
giáo viên trực tiếp giảng dạy phải có phương pháp nhằm cho học sinh nắm được
các quy tắc về chính tả đồng rèn luyện ý thức trong khi viết cho học sinh. Vì
vậy, tôi mạnh dạn chọn đề tài này cho sáng kiến kinh nghiệm năm nay, bởi nó là
điều tôi tâm đắc nhất qua những năm giảng dạy môn Ngữ văn ở trường trung
học phổ thông. Qua đề tài, phần nào chúng ta rút ra được chút ít kinh nghiệm và
một vài ý kiến trao đổi nhỏ cùng quý vị tham khảo nhằm phục vụ cho công tác
giảng dạy môn Ngữ văn ở trường trung hoc phổ thông tốt hơn. Vì thế, sáng kiến
kinh nghiệm này cũng mong được sự góp ý chân tình của quý vị, bởi việc viết
đúng chuẩn mực chính tả là việc không phải dễ làm, cho nên, rất mong được học
hỏi từ những ý kiến quý báu mà quý vị sẽ phản hồi, người viết sáng kiến xin
chân thành cảm ơn những ý kiến đóng góp giúp cho đề tài của tôi hoàn chỉnh
hơn.
II. PHẠM VI ĐỀ TÀI.
Đề tài chỉ nêu ra một vài kinh nghiệm nhỏ mà bản thân người viết đã đúc
rút ra được qua những năm giảng dạy để nhằm trao đổi với quý vị, chứ đây chưa
phải là phương pháp tối ưu. Phạm vi đề tài truyền đến cho người đọc một vài
cách để người giáo viên có thể chấn chỉnh những lỗi chính tả mà học sinh mắc
phải, từ đó học sinh viết đúng chính tả và có ý thức hơn trong việc viết lách. Đó
là những kinh nghiệm nhỏ mà tôi đã vận dụng trong giảng dạy những tiết tự
chọn trong những năm qua và đã có những kết quả đáng kể. Mong rằng quý vị
sẽ đóng góp thêm.
B. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ .
I. THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH
Như chúng ta đã biết tình trạng người Việt chúng ta, đặc biệt là học sinh
trong nhà trường trong những năm gần đây, việc viết sai lỗi chính tả là rất nhiều
cụ thể chúng ta có thể thấy trên sách, báo, cũng như trong các bài kiểm tra thi
cử của học sinh.phần lớn người viết thường mắc vào những lỗi như lẫn lộn giữa
các phụ âm đầu: phụ âm ch và tr, x và s, d và gi, g và gh, ng và ngh; các vần : au
và ao, iu và iêu, ưu và ươu; các phụ âm cuối: t và c, ng và n, đặc biệt là lẫn lộn
giữa các dấu thanh trong đó hai dấu mà học sinh mắc nhiều nhất là dấu hỏi và
dấu ngã. Ngoài ra, học sinh còn mắc vào một lỗi nữa là viết hoa tùy tiện. Đó là
một thực trạng đáng báo động và cần phải được xã hội và nhà trường quan tâm
một cách thích đáng.
II. NGUYÊN NHÂN.
Những lỗi chính tả mà học sinh mắc phải như nêu ở trên cũng có những
nguyên nhân của nó. Tôi có thể liệt ra đây một số những nguyên nhân cơ bản
sau: học sinh không nắm được các quy tắc chính tả, do cách phát âm của người
Nam bộ dẫn đến một bộ phận học sinh phát âm như thế nào viết như thế đó, học
sinh ít đọc, ít quan tâm tới sách báo, nhưng chủ yếu vẫn là học sinh thiếu ý thức
rèn luyện trong khi viết.Ngoài những nguyên nhân trên tôi nhận thấy một
nguyên nhân nữa không kém phần quan trọng dẫn đến việc sai chính tả của học
sinh là do một bộ phận giáo viên còn thiếu quan tâm đến các lỗi chính tả của học
sinh. Với tình hình như vậy, bản thân chúng ta là những giáo viên giảng dạy
môn Ngữ văn phải có trách nhiệm trước việc học sinh viết sai lỗi chính tả, vì vậy
cần phải đưa ra những biện pháp, phương pháp để khắc phục tình trạng trên. Có
như thế thì việc viết sai chính tả mới khắc phục, mới giữ gìn được sự trong sáng
của tiếng Việt. Vì vậy, tôi xin trình bày ra đây một số phương pháp để khắc
phục lỗi chính tả trong nhà trường mà theo tôi là rất cần thiết trong việc dạy học.
C. MỘT SỐ CÁCH KHẮC PHỤC LỖI CHÍNH TẢ VÀ NHỮNG KẾT
QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐỰỢC.
Muốn khắc phục lỗi chính tả thì bản thân giáo viên phải là người luôn có
ý thức trong việc rèn luyện cách phát âm và ghi trên bảng. Bởi vì chính những
việc làm đó của giáo viên nó là những tấm gương cho học sinh noi theo. Đồng
thời với việc làm đó giáo viên cũng luôn nhắc nhở học sinh luôn luôn phải phát
âm cho đúng chuẩn mực.
Để khắc phục được lỗi chính tả thì người giáo viên cần phải chỉ ra cho
học sinh biết thế nào là lỗi chính tả, từ đó mới đưa những biện pháp để mà giải
quyết. Vì thế, tôi đưa ra đây một số lỗi mà học sinh thường mắc phải, đồng thời
đề nghị một cách để sửa chữa những lỗi đó. Đó là những lỗi mà tôi đúc rút ra
được trong quá trình chấm các bài kiểm tra và những lần kiểm tra bài vở của học
sinh.
I. LỖI CHÍNH TẢ VÀ MỘT SỐ CÁCH SỬA LỖI CHÍNH TẢ
Lỗi chính tả là cách viết các từ không đúng với qui định về phụ âm đầu,
về vần, thanh điệu hoặc cách đạt dấu thanh điệu.
1. Lỗi về vần và cách sửa lỗi vần.
Khi phát âm nhiều vần không phân biệt được đâu là đúng, đâu là sai cụ
thể là chúng ta có thể thấy ở một số vần sau : Au/ Ao → trau chuốt → trao
chuốt; vật báu → vật báo; bọn trẻ lau nhau → lao nhao( nghĩa lao nhao khác với
nghĩa lau nhau: lao nhao là âm thanh lẫn lộn còn lau nhau là trẻ con cùng một
lứa tuổi. Hay như vần ăn chay→ ăn chai; cày → cài. Cách tốt nhất khắc phục để
khắc phục những lỗi này là giáo viên yêu cầu học sinh phát âm chuẩn đúng với
vỏ ngữ âm trước khi viết. Ngoài các lỗi trên thì học sinh còn mắc một số lỗi
khác ở những vần sau: iêu và iu : chịu khó → chiệu khó; hiu quạnh → hiêu
quạnh; đìu hiu → điều hiêu; hắt hiu → hắt hiêu… để khắc phục lỗi này, học sinh
cần phải nhớ vần iu chỉ xuất hiện trong một số từ như: líu lưỡi, bĩu môi, địu con,
ỉu xìu, chịu khó, chịu đựng… hoặc xuất hiện trong một số từ láy âm: phụng
phịu, đìu hiu, hắt hiu, dịu dàng và học sinh còn lẫn lộn giữa vần ươu và vần ưu
cách khắc phục lỗi này thì học sinh phải nhớ vần ươu chỉ xuất hiện trong một số
từ hạn chế như là ung bướu, con hươu, cốc rượu, con khướu hay những từ khác
như hương hoa, phương hướng… Ngoài ra tất cả các từ Hán Việt không viết
vần ưu.
2. Lỗi về một số phụ âm đầu và cách sửa lỗi.
Trong quá trình giảng dạy tôi còn thấy ở một bộ phận học sinh còn viết
sai một sai chính tả một số phụ âm đầu.
Lẫn lộn tr và ch : Loại lỗi này chữa bằng các mẹo sau đây:
Mẹo láy âm: Trong tiếng Việt, ch láy âm với các phụ âm khác ( trừ 4
ngoại lệ đều là láy âm với các phụ âm như: trọc lóc, trụi lủi, trót lọt, trẹt lét).
Như vậy là khi viết nếu một tiếng mà còn phân vân giữa ch và tr có thể láy âm
với các phụ âm khác thì đó là ch. Ví dụ: chơi bời, cheo leo, lanh chanh, lởm
chởm, loạng choạng…
Dựa vào quy luật thanh điệu trong từ Hán Việt: những từ Hán Việt mang
dấu nặng và dấu huyền thì thường đi với tr chứ không đi với ch.Ví dụ: Trịnh
trọng, trị giá, truyền thống, phong trào…