ạ ọ ự ọ ọ ể ạ ằ 1. Tên sáng ki n : ế D y h c hóa h c theo tr m nh m phát tri n năng l c h c sinh.
ự ế ươ ố ộ ả ứ ằ ọ ụ 2. Lĩnh v c áp d ng sáng ki n : ch ng “ T c đ ph n ng và cân b ng hoá h c”,
ươ ơ ả ớ ộ thu c ch ng trình l p 10, ban c b n.
ụ ế ờ ọ 3. Th i gian áp d ng sáng ki n : năm h c 2013 – 2014.
4. Tác giả
ễ ọ ị ề H và tên : Nguy n Th Hi n
Năm sinh : 1987
ỉ ườ ị ị Đ a ch th ng trú : Yên Chính, Ý Yên, Nam Đ nh
ư ạ ộ ọ ử Trình đ chuyên môn : C nhân s ph m hóa h c.
ứ ụ Ch c v công tác : Giáo viên
ệ ơ ườ ỹ ị N i làm vi c : Tr ng THPT M Tho – Ý Yên – Nam Đ nh.
ệ ạ Đi n tho i : 0906 172 845.
ỷ ệ ế ạ T l đóng góp t o ra sáng ki n : 100%
ồ ả 5. Đ ng tác gi : không có.
ế ơ ị ụ 6. Đ n v áp d ng sáng ki n :
ớ ọ ườ ỹ Các l p 10a9, 10a10 năm h c 2013 – 2014, tr ng THPT M Tho.
ị ỉ ị Đ a ch : Ý Yên – Nam Đ nh.
ệ ạ Đi n tho i : 03503 825 970 ; 03503 825 642.
1
Ụ Ụ
Ả Ạ Ế M C L C Ề Ệ I. ĐI U KI N HOÀN C NH T O RA SÁNG KI N trang 3
Ả Ả II. MÔ T GI I PHÁP:
ướ ế ạ 1. Mô t ả ả gi i pháp tr c khi t o ra sáng ki n
ụ ủ ề trang 5 ụ ệ 2. M c đích, nhi m v c a đ tài trang 8
ế i pháp sau khi có sáng ki n. 3. Mô t
ả ả gi ơ ở ậ ề ạ ọ ọ ị ướ trang 8 ự 3.1. C s lí lu n v d y h c hóa h c theo đ nh h ể ng phát tri n năng l c
ọ h c sinh.
ự ệ 3.1.1. Khái ni m năng l c
trang 9
ạ ự 3.1.2. Phân lo i năng l c trang 9
ạ ọ ọ ị ướ 3.1.3. D y h c hóa h c theo đ nh h ự ể ng phát tri n năng l c
trang 10
ự ặ ầ ở ộ 3.1.4. Năng l c đ c thù c n hình thành
ơ ả ủ ổ ớ ặ ư trang 11 ị 3.1.5. Đ c tr ng c b n c a đ i m i ph ọ b môn hóa h c ạ ọ ươ ng pháp d y h c theo đ nh
ướ ự ọ ể h ng phát tri n năng l c h c sinh
trang 13
ạ ọ ạ 3.1.6. D y h c theo tr m trang 13
ươ ạ ọ ụ ạ ươ ố ộ ả 3.2. Ph ng pháp d y h c theo tr m áp d ng trong ch ng “ T c đ ph n
ứ ọ ằ ng và cân b ng hóa h c”
ơ ả ứ ộ ể ế ặ ị ươ ố 3.2.1. V trí, n i dung c b n và đ c đi m ki n th c trong ch ng “ T c
ọ ằ ộ ả ứ đ ph n ng và cân b ng hóa h c”
trang 15
ướ ệ ạ ọ ự ạ ươ 3.2.2. Các b c th c hi n d y h c theo tr m trong ch ố ộ ng “ T c đ
ả ứ ọ ằ ph n ng và cân b ng hoá h c”
trang 15
ế ọ ậ ộ ạ 3.2.3. N i dung các tr m và phi u h c t p. trang 17
ự ệ ư ạ trang 21
3.3. Th c nghi m s ph m ụ ự ệ 3.3.1. M c đích th c nghi m
ố ượ ứ ự ệ ị 3.3.2. Đ i t ng, đ a bàn và cách th c th c nghi m.
2
ự ộ ệ 3.3.3. N i dung và th c nghi m
ả ự ệ ế 3.3.4. Đánh giá k t qu th c nghi m
Ả Ệ Ế Ạ III. HI U QU DO SÁNG KI N ĐEM L I trang 31
ớ ệ ạ ọ ủ 1. V i vi c d y h c c a giáo viên.
ớ ệ ọ ủ ọ 2. V i vi c h c c a h c sinh
Ế Ậ
K T LU N Ế Ạ Ả Ặ IV. CAM K T KHÔNG SAO CHÉP HO C VI PH M B N QUY N trang 31 Ề trang 32
3
Ả Ạ Ế Ề Ệ I. ĐI U KI N HOÀN C NH T O RA SÁNG KI N
ữ ươ
ớ ệ ạ ộ ầ ổ Trong nh ng năm g n đây, đ i m i ph ộ ặ c xã h i đ c bi
ề ề ế ụ ả
ề ữ ườ i đ ng tình có r t nhi u, song nh ng ng
ư ượ ạ ố ườ ồ ộ
ộ ậ
ộ ậ ớ ư ộ ự ổ ạ ụ
ở ả ệ
ả ế ừ ủ ữ ề ự ấ ớ ự ễ lí lu n đ n th c ti n v s c p thi
ế ọ
ặ ầ ữ
ớ ầ ữ ố ả ặ có cái nhìn th u đáo t ớ ể ườ
ị ự ữ ướ ậ ạ ươ ng pháp d y h c. ộ ế S phát tri n kinh t ộ ạ
ụ ộ ề
ướ ổ
ộ ụ ệ ọ ị ườ ọ i h c. Đ nh h ự ự ự ủ ộ ạ ươ ể ạ
ữ
ệ ủ ạ ọ ở ủ ề ọ ộ ng pháp d y h c đang là m t ch đ ộ ủ t quan tâm. Xã h i nói chung và đ i ngũ giáo nóng c a giáo d c, đ ề ả ấ ự ế viên tr c ti p gi ng d y nói riêng đã có r t nhi u ý ki n trái chi u nhau v tính kh thi ớ ủ ự ổ ấ i băn khoăn c a s đ i m i này. S ng ớ ừ ư ớ ề ấ ế i nay, ch a có m t s đ i m i nào cũng không ít. Đó là m t đi u t t y u! T x a t ộ ễ ơ ớ ổ ố ồ ệ ạ di n ra trong tuy t đ i đa s đ ng thu n, đ i m i là m t cu c cách m ng không đ n ấ ệ ố ễ ả gi n và d dàng. V i t cách là m t thành viên trong h th ng giáo d c, tôi nh n th y ả b n thân mình ph i có trách nhi m hòa mình v i nh ng băn khoăn, trăn tr chung đó, ấ ể ự đ t t và tính kh thi c a ả ổ ệ vi c ph i đ i m i ph ầ ự – xã h i trong b i c nh toàn c u hoá đ t ra nh ng yêu c u ệ ự ớ ố ớ i lao đ ng, do đó cũng đ t ra nh ng yêu c u m i cho s nghi p giáo m i đ i v i ng ơ ả ế ệ ẻ ụ ủ ồ ng c b n c a d c th h tr và đào t o ngu n nhân l c. M t trong nh ng đ nh h ờ ệ ể ừ ề ổ ệ ớ vi c đ i m i giáo d c là chuy n t n n giáo d c mang tính hàn lâm, kinh vi n, xa r i ự ộ ụ ễ ự th c ti n sang m t n n giáo d c chú tr ng vi c hình thành năng l c hành đ ng, phát ạ ớ ọ ủ ng quan tr ng trong đ i m i huy tính ch đ ng, sáng t o c a ng ự l c và sáng t o, phát tri n năng l c ph ng pháp d y h c là phát huy tính tích c c, t ướ ng i h c. Đó cũng là nh ng xu h hành đ ng, năng l c c ng tác làm vi c c a ng qu c t ng pháp d y h c ổ ng ph thông. nhà tr
ọ ự ộ ộ ươ ả ố ế trong c i cách ph ị ế ệ ị ng 8 khóa XI v đ i m i căn b n, toàn di n giáo ộ Ngh quy t H i ngh Trung
ươ ế ụ ổ ạ ớ ớ ng pháp d y và h c theo
ả ạ ậ ụ ọ ế ứ ệ
ạ ỹ ủ ộ ng hi n đ i; phát huy tính tích c c, ch đ ng, sáng t o và v n d ng ki n th c, k ụ ụ ố
ề ế ọ
ự ớ ề ặ i truy n th áp đ t m t chi u, ghi nh máy móc. ự ọ ạ ơ ở ể ườ ọ ự h c, t o c s đ ng ể ừ ọ ứ ự ể ậ ớ ỹ
ổ ổ ứ ạ ộ
i h c t ủ ế h c ch y u trên ạ ộ ề ạ ụ ệ
ọ ể ự ớ
ệ ấ ủ ổ ươ ị
ớ ộ ố ệ i h c và m t s bi n pháp đ i
ự ậ ươ ng này. Vì v y, phát tri n ch
ề ả ườ ọ ể ọ ấ ế ướ ự ộ ự ụ ợ ự ườ ọ ườ ề ổ ẽ ươ ụ d c và đào t o nêu rõ: “Ti p t c đ i m i m nh m ph ạ ạ ướ h ộ ắ ườ ọ ủ i h c; kh c ph c l năng c a ng ạ ậ T p trung d y cách h c, cách nghĩ, khuy n khích t ậ c p nh t và đ i m i tri th c, k năng, phát tri n năng l c. Chuy n t ứ ọ ậ ớ ch c hình th c h c t p đa d ng, chú ý các ho t đ ng xã h i, ngo i khóa, l p sang t ạ ứ ẩ ứ nghiên c u khoa h c. Đ y m nh ng d ng công ngh thông tin và truy n thông trong ả ề ổ ụ ệ ố ọ ạ t m c tiêu v đ i m i căn b n, toàn di n GD&ĐT theo d y và h c”. Đ th c hi n t ế ố ứ ậ ầ ng Ngh quy t s 29NQ/TW, c n có nh n th c đúng v b n ch t c a đ i m i ph ị ạ ọ ổ ể ướ pháp d y h c theo đ nh h ng phát tri n năng l c ng ọ ạ ươ ớ m i ph ng trình giáo d c ng pháp d y h c theo h ế ậ ổ t y u khách quan và phù h p ph thông d a trên ti p c n năng l c là m t l a ch n t
4
ọ ộ ầ ạ ệ ạ
ế ề ứ ứ ả ả ể ủ ế
ả ệ ạ ứ
ạ ứ ế ớ ế ớ v i yêu c u phát tri n c a xã h i. Theo đó, vi c d y h c không ph i là “ t o ra ki n ể ườ ứ i th c”, “ truy n đ t ki n th c” hay “ chuy n giao ki n th c” mà ph i làm cho ng ả ỏ ơ ả ọ ọ h c h c cách đáp ng hi u qu các đòi h i c b n liên quan đ n môn h c và có kh t ra ngoài ph m vi môn h c đ ch đ ng thích ng v i cu c s ng sau này. năng v
ố ủ ượ ộ M t khi m c tiêu giáo d c đã thay đ i thì toàn b các thành t
ọ ồ ộ ể ọ ể ủ ộ ổ ạ
ấ ộ ọ ả ọ ộ ố c a quá trình giáo ể ả ng pháp d y h c, ki m tra, đánh giá cũng ph i chuy n c
ẫ ử ụ ố ề cách d y h c truy n th ng. Khi ra tr
ướ ọ ỏ ầ ừ ả ườ c h c h i, thay đ i d n ph
ệ ạ
ộ ọ ấ ớ ộ ụ ể ầ ạ ớ ế t
ạ ậ ứ ạ ử ụ ạ ầ ể ọ ủ ạ ọ
ứ ạ ự ả ọ ọ
ư ả ấ ữ ấ ộ ộ
ạ ộ ư ự ặ ủ ừ ự
ậ ạ ự ọ ọ ợ ụ ụ ươ ả ộ ụ d c, bao g m c n i dung, ph ượ ừ ồ ổ ộ đ i m t cách đ ng b , nh t quán. B n thân tôi là t ng là m t h c sinh, sinh viên đ ề ạ ừ ng, là giáo viên v n s d ng nhi u đào t o t ươ ổ ầ ố ư ng pháp duy cũ, nh n th y b n thân c n t ng b i t l ậ ế ủ ọ ể ạ d y h c đ đáp ng v i nhu c u và xu th c a giáo d c hi n đ i. Chính vì v y tôi đã ướ ọ ạ m nh d n s d ng m t vài ki u d y h c phân hoá đ làm quen d n v i các b c thi ế ậ k bài d y theo h óng “l y h c sinh là trung tâm c a quá trình d y h c”. Tôi nh n ọ ấ th y không ph i b t kì m t bài gi ng hóa h c nào cũng l a ch n cách th c d y h c ế ố gi ng nhau. Gi nguyên m t tiêu chí là “phát huy tích tích c c ho t đ ng”, “khuy n ể khích phát tri n năng l c nh n th c c a h c sinh”, tùy vào đ c tr ng c a t ng bài mà ta l a ch n ph ứ ủ ọ ng pháp d y h c phù h p.
ề ừ ế ủ ươ ờ Trong th i gian v a qua, đã có r t nhi u sáng ki n c a các anh ch đ ng nghi p
ọ
ư ấ ụ ọ ự ổ
ộ ứ ng pháp trong ch ố ộ ậ ươ ứ ề ạ ề ế ổ
ả ứ ố ộ
ọ ặ ộ ự ọ ớ ể ươ ủ
ậ ủ ế ể ạ t chú ý đ n cách th c t
ọ ạ ọ ố ể ạ ạ ọ
ứ ộ ậ ủ ệ ọ
ự ọ
ớ ệ h c", rèn luy n thói quen t ấ nhiên. Có r t nhi u tài
ụ ạ ậ
ả ọ ọ ọ
ạ ể ạ ộ ậ ữ
c không?, có th áp d ng vào nh ng n i dung nào?, ư ế ươ ệ ị ồ ứ ề ấ ụ ể ữ nghiên c u v d y h c theo góc áp d ng cho nh ng bài nghiên c u v ch t c th . ư ộ ươ ươ ớ ng có n i dung Nh ng ch a có đ tài nào ch n l a đ i m i ph ế ớ ụ ư ki n th c lí thuy t t ng quát và có các n i dung t ng đ i đ c l p v i nhau, ví d nh ằ ươ ọ ch ng “ T c đ ph n ng và cân b ng hóa h c” thu c hóa h c l p 10. Sau khi nghiên ứ ề ặ ứ ạ ọ ng h c, tôi c u v m t lý lu n c a các hình th c d y h c tích c c, đ c đi m c a ch ứ ổ ứ ạ ự ủ ể ệ ặ ch c d y h c theo tr m đ phát tri n năng l c c a đã đ c bi ổ ứ ộ ộ ọ ch c n i h c sinh. “ D y h c theo tr m” là m t trong s các ki u d y h c phân hoá, t ụ ậ ạ ọ ừ dung d y h c thành t ng nhi m v nh n th c đ c l p c a các nhóm / h c sinh khác ự ự ự ủ ậ ươ l c ch và t t p trung vào "t nhau. Ph ng pháp này ề ợ ọ ề ả ế ấ gi ệ ủ ứ ứ li u nghiên c u ng d ng c a ph ế ấ ư ừ ch a t ng tìm th y các bài vi ọ ượ ạ tr m có áp d ng trong hóa h c đ ả áp d ng nh th nào?, hi u qu so v i ph
ự ề ấ D y ạ
ừ ề đi u ki n, hoàn c nh trên đây, tôi quy t đ nh l a ch n đ tài “ ự ọ ạ ụ ụ ư ế Xu t phát t ọ ệ ệ ằ ớ ả ể ậ ọ ự ấ i quy t v n đ cho h c sinh, r t phù h p v i các môn h c t ọ ươ ng pháp này trong d y h c môn v t lý, tuy nhiên t, bài gi ng trong d y h c hoá h c. V y, d y h c theo ụ ng pháp cũ nh th nào?... ọ ế ị ứ ể đ nghiên c u lí lu n và ọ h c hóa h c theo tr m nh m phát tri n năng l c h c sinh”
5
ộ ệ ẽ ự ầ ỏ ng
ọ ọ ờ ộ ổ ơ ở ớ ậ ẽ ỉ ớ
ươ i. Trong báo cáo này, tôi s ch ra c s lí lu n, tính ươ ự ọ ứ ủ ế ệ ả t th c, cách th c th c hi n và hi u qu phát tri n năng l c h c sinh c a ph
ng ằ ố ộ ọ ọ
ể ươ ả ứ ng “ T c đ ph n ng và cân b ng ơ ả ạ ự ạ ọ ớ th c nghi m v i hi v ng s đóng góp m t ph n nh vào công cu c đ i m i ph pháp d y h c trong th i gian t ệ ự thi ụ pháp d y h c theo tr m, áp d ng cho d y h c ch hoá h c” thu c ch ạ ạ ọ ớ ươ ng trình hoá h c l p 10 ban c b n.
ộ Ả Ả II. MÔ T GI I PHÁP:
ướ ế ạ c khi t o ra sáng ki n
i pháp tr ệ ạ ữ ạ ể ề ạ ọ ố i đang là giai đo n chuy n giao gi a d y h c truy n th ng và
ướ ọ ượ ặ ể ủ ươ ụ c đây đ ổ c đ t trong t ng th c a ch ng trình giáo d c
ọ ộ ị đ nh h
ụ ọ ượ ả ế ấ ế c mô t không chi ti t và không nh t thi ả t ph i
ả ả gi 1. Mô t ạ Giai đo n hi n t ạ ự ọ d y h c tích c c. ạ D y h c hóa h c tr ướ ng n i dung. Trong đó : ạ + M c tiêu d y h c đ c.ượ
ớ ộ ọ ắ
ươ ng trình.
ọ ạ ọ ế t trong ch ủ
ọ
ộ ọ ớ ộ ườ i truy n th tri th c, là trung tâm c a quá trình d y h c. ữ ẵ ườ ng b t đ u m t bài gi ng hóa h c v i m t mô tuýp
ị c quy đ nh chi ti ứ ụ ị ứ ượ c quy đ nh s n. ả ộ n i dung này đ n n i dung khác. Thày cô là ch th c a quá trình
ả ạ ủ ươ c l a
ạ
ứ ệ ọ
quan sát, đánh giá đ ự ệ ự + Vi c l a ch n n i dung d a vào các khoa h c chuyên môn, không g n v i ượ ự ễ ố các tình hu ng th c ti n. N i dung đ ề + Giáo viên là ng ế ụ ộ H c sinh ti p thu th đ ng nh ng tri th c đ ắ ầ ướ c đây, giáo viên th ộ ế ủ ể ủ ự ế ị ượ ự ng pháp đ quy t đ nh cho s thành b i c a bài gi ng. Ph ủ ế ươ ng pháp thuy t trình, đàm tho i, và thày cô luôn làm ch trong ạ ế ọ ố ể Tr ầ ượ ừ ộ t t chung, đi l n l ạ ế ố ọ d y h c, là y u t ủ ế ọ ch n ch y u là ph ạ ộ ụ ạ ọ m i ho t đ ng d y h c, có nhi m v “ truy n đ t ki n th c” cho h c sinh. ớ ệ ể ả ọ ọ
ươ ả ả ng tác ph n bi n, ít
ầ ọ ở c
ậ ừ ế ủ ượ ệ ả ạ
ệ ố ươ ằ ộ
ề ế H qu là : h c sinh h c bài v i tâm lý “ c hi u” , “ n u không hi u thì ép ệ ộ ả bu c b n thân ph i th a nh n”, “ thày cô luôn đúng”, không có t ể ư ớ ượ ụ ộ đ a ra quan đi m, ý ki n c a mình. H c sinh d n tr nên th đ ng, ch c nh đ ế ữ ế ứ nh ng ki n th c đã đ i quy t ấ ữ nh ng v n đ , nhi m v m i. Ch ứ ươ ỉ ố ả c thày cô d y mà không có kh năng phát hi n, gi ụ ớ ộ ễ ọ ạ ọ ọ
ề ả ứ ầ i là ch
ố ộ ạ ế ươ ế
ẫ ươ ả ọ ậ ọ ạ ọ ẳ ọ
ả ư ườ ươ ủ ứ ề ề ng “ t c đ ph n ng và cân b ng hóa h c” là m t ch ố th c t ặ liên quan. M t khác, đây l viên không trú tr ng đ n k t qu h c t p n i dung c a ch ế ph i là ki n th c tr ng tâm cho h c sinh làm đ ế tr ng c a ch ươ ế ng h c có ki n ậ ng đ i khó, d gây nh m l n, lúng túng cho h c sinh khi làm các d ng bài t p ấ ủ ọ ớ ng cu i cùng c a hóa h c l p 10, r t nhi u giáo ủ ằ ng vì cho r ng đây không ặ c bài thi đ i h c, cao đ ng. Đ c ử ụ ướ ng s d ng ọ ượ ứ ế ng là có nhi u ki n th c lý thuy t, tr c đây giáo viên th
6
ọ ở ể ạ
ươ ườ ự ừ ơ ả ạ ợ ế ả ủ ế
ặ t ữ ế ộ ự ươ ữ ọ
ệ ạ ạ ồ ứ ế
ụ ộ ễ ự ề ờ ể ế
ử ứ
ế ự ự ể ư ự ườ ọ ế ấ ự ề ả ạ ớ ph ng pháp thuy t trình ho c đàm tho i g i m đ d y h c, khi gi ng bài trên l p ạ ệ ọ th c b n đ n nâng cao, và h c sinh ch y u làm vi c cá ng d y theo m t trình t ủ ế ấ ng tác gi a trò – thày, gi a trò – trò. Do đó vi c d y h c ch y u nhân, có r t ít s t ề ẫ ề v n là truy n th m t chi u, thông báo ki n th c mang tính đ ng lo t, thiên v lý ư ứ ệ ậ thuy t, xa r i th c ti n, t p trung ôn luy n ki n th c đáp ng ki m tra thi c , ch a ế ệ khám phá ki n th c, phát th c s quan tâm đ n vi c hình thành thói quen t i h c. tri n t ứ ự ọ h c, t i quy t v n đ ... cho ng ế duy sáng t o, năng l c gi
ế ự ầ
ỏ ủ S c n thi ữ
ế ệ ệ ư ủ
ọ ọ ườ c a ủ tr
ầ ụ ướ ầ ấ Các ngu n ồ thông tin đa chi u mà ng ớ ạ ả ổ ớ t ph i đ i m i ộ * Nh ng đòi h i c a xã h i ớ ự v i s phát tri n nh vũ bão c a công ngh thông tin, Hi n nay, ả còn là tài s n riêng ồ kênh, ngu n khác nhau. đã đ t giáo d c tr ứ ể ki n th c không ậ ề ừ ể ế nhi u ng h c. H c sinh có th ti p nh n các thông tin t ậ ế i ườ h c ọ có th ể ti p nh n ề ọ ả ổ c yêu c u c p bách là c n ph i đ i m i cách d y và cách h c.
ỉ ấ
ữ ọ ọ
i h c m r ng hi u bi
ướ toàn th gi
ứ không ch có ch c năng cung c p thông tin mà nó còn là c ươ ạ ạ ph ườ ọ giúp cho ng ế ố nternet k t n i thông tin ườ ng ti n ở ộ trong n ế ấ ớ ể c và ể ọ ng là làm th nào đ h c sinh có th làm ch
ủ, t ữ ủ ộ ạ ả ứ , tích c c, ch đ ng, sáng t o, có kĩ năng
gi ứ ớ ự ự ữ
ỉ Giáo viên không ch là ng i
ế ầ ọ h c sinh cách
ặ ệ ông Công ngh thông tin ệ ạ ệ d y h c hi n đ i, h u ích và hi u ệ ự ụ ỗ ợ tích c c trong d y và h c, là c h tr ế ớ ầ qu .ả Công ngh thông tin ệ t v i t m nhìn xa, trông ế ớ ệ ố ộ i. r ng qua h th ng I l cự ự ể ề ặ V n đ đ t ra v i nhà tr ấ ế ự ế ế i quy t nh ng v n chi m lĩnh ki n th c ố ớ ộ ố . Đó th c s là nh ng thách th c l n đ i v i ngành giáo ề ả đ n y sinh trong cu c s ng ườ mang ki nế ườ ụ d c nói chung, nhà tr th c ứ đ n cho h c sinh ứ ế tìm ki mế , chi m lĩnh ki n th c ọ ế ả cho vi c t ể ả đ đ m b o ữ ng, giáo viên nói riêng. ạ mà c n d y cho ố ờ h c su t đ i. ể ệ ự ọ ỏ ừ ự s phát tri n kinh t * Nh ng đòi h i t ế
7
ị ộ ế ừ
ứ Ngh quy t Đ i h i l n th VIII Đ ng C ng s n Vi ấ t Nam đã đ ra: t ở ệ ả ơ ả c ta c b n tr
ạ ệ ụ ự ạ ộ ầ ả ấ ông nghi p hóa
ấ ướ ư ệ – hi n đ i h ệ ậ ơ ấ
ấ ế thành n ạ óa là xây d ng n c công nghi p c c s v t ch t – kĩ thu t hi n đ i, c c u kinh t ộ ả
ệ ớ ơ ở ậ ợ ộ ầ ạ ể ủ ự ượ ắ ữ ấ ề ế nay đ n ướ ệ c công nghi p ướ ộ c ta thành m t ệ ế ợ h p lí, quan h ậ ờ ố ấ ng s n xu t, đ i s ng v t ộ ạ ướ c m nh, xã h i
ố ự ủ
ả năm 2020 chúng ta ph i ph n đ u đ a n ệ hi n đ i. M c tiêu c ướ n ớ ả s n xu t ti n b , phù h p v i trình đ phát tri n c a l c l ch t và tinh th n cao, qu c phòng, an ninh v ng ch c, dân giàu, n công b ng văn minh, xây d ng thành công ch nghĩa xã h i. ệ ộ ố ả ệ ộ ạ Đ th c hi n công nghi p hóa, hi n đ i hóa trong b i c nh h i nh p qu c t
ậ ể ự ự ồ
ố ế ệ ộ ọ c c n có ngu n nhân l c có trình đ h c v n r ng, có th th c hi n đ ớ ả ả ấ ượ ệ ằ , đòi ượ c ệ ệ ng công vi c v i hi u
ằ ệ ể ự ỏ ấ ướ ầ ấ ộ h i đ t n ề ụ nhi u nhi m v và chuyên môn hóa nh m đ m b o ch t l ả qu cao.
ậ ữ ườ ỏ ầ đòi h i c n nh ng ng
ằ ụ ể ự ộ ọ ấ ộ ả c nhi u nhi m v và chuyên môn hoá nh m đ m b o ch t l
ấ ẳ ả ố ế ệ ộ ộ B i c nh h i nh p qu c t ượ ế
ị
ộ ầ ổ ứ ể ệ ệ ố ớ
ả ề ự ch c kinh doanh. Yêu c u đ i v i ng ấ i quy t các v n đ . Cách gi
ớ ự
ồ ứ ự ố ệ
ả ạ ừ xã h i. Giáo viên ph i không ng ng trau d i chuyên môn, nghi p v đ có th
ộ ớ ẻ ộ ậ ế ệ ạ
ừ ị ự
ọ ỏ ể ố ớ ớ ứ ầ ầ ầ
ộ ề ế ố ữ ề
ố ả i có trình đ h c v n r ng, có ấ ượ ả ề ệ ng th th c hi n đ ẵ ườ ệ ệ i lao đ ng ph i th hi n đ ng c p chuyên nghi p cao và s n công vi c. Vì th , ng ộ ố ệ sàng gánh vác trách nhi m. Dám ch u trách nhi m là m t trong các m i quan tâm hàng ầ ỉ ơ ườ ầ ủ i lao đ ng không ch đ n thu n đ u c a các t ề ứ ế ấ ả ế ế i quy t v n đ linh là ki n th c mà còn là năng l c gi ặ ệ ị ớ ạ ể ố ho t đ đ i phó v i các tình hu ng m i và s dám ch u trách nhi m đang đ t lên vai ể ủ ụ ướ ề ự c nhà trách nhi m đào t o ngu n nhân l c đáp ng s phát tri n c a n n giáo d c n ể ồ ộ ế ệ ụ ể kinh t ạ t làm vi c đ c l p và đào t o ra l p tr năng đ ng, sáng t o, dám nghĩ, dám làm, bi không ng ng h c h i đ theo k p s thay đ i c a xã h i. ẻ ệ ề ỉ ạ ề ặ ầ ỹ ấ ọ
ầ c chúng?
ế ế ọ ầ ứ ạ
ộ ậ ộ
ườ ọ ự ạ ự ủ ủ ch c a ng c, ph
ọ
ư ế
ượ ổ ủ ề Yêu c u đ i v i l p tr không ch là yêu c u v ki n th c mà còn là yêu c u v ư ọ ộ ỹ thái đ và k năng làm vi c. Trong d y h c truy n th ng, nh ng yêu c u này ch a ự ự ượ : c n rèn cho h c sinh các k năng, thái c quan tâm nhi u. V n đ đ t ra th c s đ ượ ở ộ đâu? , Khi nào?, Và làm th nào rèn đ đ này ế ự ế ư ậ Nh v y, d y h c c n khuy n khích s ti p thu đ c l p các ki n th c, cho phép ế ộ i h c th c hành các k năng, trong đó có kĩ năng xã h i, khuy n khích tính đ c ế ượ ệ ươ i h c, t o không gian đ th c hi n các chi n l ng ệ ấ ế ấ ả i quy t v n t nh t cho vi c gi ớ ượ ứ ườ ọ c thách th c, i h c m i đ ố ự ọ ọ c năng l c h c su t
ề ự ễ ệ ự ế ỹ ng ườ ọ ậ ể ự l p và t ạ ọ ố ượ ự ự ằ c s l a ch n t pháp d y h c khác nhau nh m có đ ạ ọ ụ ỉ ề đ . Ch trong mô hình giáo d c, d y h c nh th , ng ứ ủ ế ể ượ đ ả ờ đ i và năng l c gi c rèn luy n đ làm ch ki n th c và kĩ năng, qua đó h có đ ộ ấ ạ i quy t linh ho t các v n đ th c ti n, xã h i.
8
ể ỏ ủ ữ ế ặ
ờ ể ẻ ưở ộ ủ sinh lí c a ng ộ ố
ộ ặ ấ ớ ớ ạ
ả ưở ườ ọ i h c i cu c s ng xã h i c a tr em ng r t l n t ệ ngày nay. Internet có m t kh p m i n i, đi n tho i di đ ng, MSM, SMS, email đang ạ i s truy n đ t thông tin. ngày càng có nh h
ẻ ẻ
ặ ẻ ế
ẻ ở ườ ữ ả
ả i có kh năng gi ư ậ ả ế ề ả
ụ ề
* Nh ng đòi h i khi tính đ n đ c đi m tâm ệ ố ả Th i đi m công ngh s có nh h ọ ơ ắ ề ớ ớ ự ng l n t ộ ớ ấ ượ Tr ngày nay thu l m thông tin r t nhanh và chia s thông tin trong xã h i v i ộ ố em có kh năng tìm ki m thông tin theo các cách khác nhau. t c đ chóng m t. Tr ệ ớ ệ ử ụ ế i quy t Vi c s d ng công ngh m i khi n tr tr thành nh ng ng ố ứ ử ề ấ v n đ và có kh năng x lý nhi u thông tin cùng m t lúc. Nh v y, thách th c đ i ớ ệ ố ể ậ ụ v i h th ng giáo d c là làm cách nào đ t n d ng đ ố ượ ữ ộ ượ c đi u này? ộ ệ ở ự
c th c hi n ề
nhi u qu c gia trong m t ph n t ộ ạ ầ ư ế ỉ ợ ọ ầ ổ ứ ươ ậ
ọ ủ ẻ ợ th k qua ơ ớ ng pháp h c thích h p v i mình h n ch c các phong cách ủ ọ ể ặ đi m c a h
ể ố ề ứ Nh ng nghiên c u đ ứ ươ ỗ ọ ằ ch ng minh r ng m i h c sinh đ u có m t ph ọ ữ ng pháp khác, do v y, trong d y h c giáo viên c n t nh ng ph ớ ạ d y khác nhau đ phù h p v i các phong cách h c c a tr và v i các đ c ằ nh m phát huy t ớ ự ọ ủ i đa năng l c h c c a tr ẻ.
ơ ề ủ ươ ớ ặ ứ ươ ư V i đ c tr ng c a ch ng h c là có nhi u đ n v ki n th c t
ệ ự ị ế ọ
ọ ạ ọ ố ộ
ẽ ụ ả ứ ế ụ ủ ề ệ ố ộ ậ ng đ i đ c l p ể ổ ọ ng “ T c đ ph n ng và cân b ng hóa h c”. Sau ự i pháp th c hi n
ế ậ ả
ự ụ ủ ề ụ
ọ ụ ể ứ ạ ớ v i nhau, tôi đã th c hi n hình th c d y h c theo nhóm h c sinh, c th là ki u t ằ ươ ứ ạ ch c d y h c theo tr m trong ch ả ệ đây, tôi s trình bày m c đích, nhi m v c a sáng ki n, đ ra các gi ệ sáng ki n ( c lý lu n và th c hi n). ệ 2. M c đích, nhi m v c a đ tài ậ ề ạ ướ ể ọ ọ ị ng phát tri n
ề ươ ạ ạ ậ ứ Nghiên c u, hoàn thành lí lu n v d y h c hóa h c theo đ nh h ự ủ ọ năng l c c a h c sinh. ứ Nghiên c u lí lu n v ph ọ ng pháp d y h c theo tr m.
9
ệ ạ ạ ấ Đ xu t cách xây d ng và s d ng hi u qu ph ọ ng pháp d y h c theo tr m,
ươ ử ụ ả ứ ả ươ ằ
ứ ự ọ ụ ự ễ ệ ạ ự ố ộ ể ế ề ậ ụ v n d ng vào ch ơ ở Có c s lý lu n đ ti n hành th c nghi m và ng d ng trong th c ti n đem l i
ụ ệ ng “t c đ ph n ng và cân b ng hóa h c”. ậ hi u qu giáo d c cao.
ế ả ả ả gi 3. Mô t
ơ ở ọ ị ướ ự i pháp sau khi có sáng ki n. ậ ề ạ ọ 3.1. C s lí lu n v d y h c hóa h c theo đ nh h ể ng phát tri n năng l c
ọ
h c sinh. ể ể ự ướ c
ể ơ ở ả ề ạ Đ có th xây d ng m t bài gi ng theo h ọ ướ
ụ ể
ư ạ ọ
ạ ươ ở môn hóa h c, đ c tr ng c b n c a ph ạ ể ự ơ ả ủ ạ ự ằ ọ ng pháp d y h c theo tr m nh m phát tri n ng phát tri n năng l c, ph
ứ ủ ọ ướ ế ậ ộ ự ọ ng ti p c n năng l c h c sinh, tr ự ể ị ậ ế ng phát tri n năng l c h t, tôi đã đi tìm hi u c s lí lu n v d y h c theo đ nh h ự ự ệ ứ ề ọ h c sinh, c th là nghiên c u v : khái ni m năng l c, phân lo i năng l c, năng l c ặ ọ ầ ặ ng pháp d y h c đ c thù c n hình thành ướ ị ể ươ theo đ nh h ậ ự năng l c nh n th c c a h c sinh.
ượ ể ể ỗ ng đ c hi u theo các cách khác nhau và m i cách hi u có
ự ệ 3.1.1. Khái ni m năng l c Ph m trù năng l c th ữ ươ ứ ữ ậ ạ nh ng thu t ng t
ự ườ ng ng: ể ả ể ệ
ộ ấ ị ạ ẳ i
ả ạ ộ ế ở ộ ườ ả ệ ằ ắ
tham gia m t ho t đ ng nào đó toán, kh năng nói ti ng Anh, …th ự ờ ng đ ệ ượ ệ ả ộ ệ ả ộ ộ
ơ ở ể ấ ị ự ự ế ả ộ (1) Năng l cự hi u theo nghĩa chung nh t là kh năng mà cá nhân th hi n khi ấ ả ể m t th i đi m nh t đ nh. Ch ng h n, kh năng gi ệ c đánh giá b ng các tr c nghi m trí tu . (2) Năng l c ự là kh năng th c hi n hi u qu m t nhi m v / m t hành đ ng c ụ ụ t, kĩ năng, kĩ x o và
ế ộ ể th , liên quan đ n m t lĩnh v c nh t đ nh d a trên c s hi u bi ẵ s n sàng hành đ ng.
ộ ề ộ ườ ọ ạ ộ ự ầ ạ Ng
ự ệ ơ ả i h c có năng l c hành đ ng v m t lo i/ lĩnh v c ho t đ ng nào đó c n ấ
ự ế ể
ế ệ ố ệ ề ạ ả ạ ộ ụ ạ ộ ế t h th ng/ chuyên sâu v lo i/ lĩnh v c ho t đ ng. t cách ti n hành ho t đ ng hi u qu và đ t k t qu phù h p v i m c đích.
ạ ế ệ ả ạ ế ệ ả ộ ớ ợ ề ữ đi u ki n ộ ủ h i đ các d u hi u c b n sau: ứ Có ki n th c hay hi u bi ế Bi Hành đ ng có k t qu , ng phó linh ho t, hi u qu trong nh ng
ớ
ừ ự ự ề T đó, có th đ a ra m t đ nh nghĩa v năng l c hành đ ng, đó là : “ năng l c là
ả ứ ộ m i, không quen thu c. ộ ị ể ư ổ ộ ả ế ợ ộ ộ
ư ứ ề ệ ệ ạ ộ
ộ ố ả ị ứ kh năng huy đ ng t ng h p các ki n th c, kĩ năng và các thu c tính tâm lý cá nhân ể ự khác nh h ng thú, ni m tin, ý chí,… đ th c hi n thành công m t lo i công vi c trong m t b i c nh xác đ nh”.
10
ế ứ ả ng th c và k t qu ho t đ ng c a
ế
ẩ ự ể ộ ề ủ ư ạ ộ ộ ờ ủ ươ ượ c đánh giá qua ph ộ ố ấ i quy t các v n đ c a cu c s ng. Có th xem xét riêng m t cách ể ự ấ ng đ i ph m ch t và năng l c, nh ng hi u theo nghĩa r ng (năng l c ngu i) bao
ấ ẩ ả ể ẹ ự ủ Năng l c c a cá nhân đ ả cá nhân đó khi gi ố ươ t ồ g m c ph m ch t và năng l c hi u theo nghĩa h p.
ạ
ự ệ ộ
ự ệ ả
ự ự 3.1.2. Phân lo i năng l c ự ươ Khái ni m năng l c hành đ ng và khái ni m kĩ năng không có s t ộ ổ ứ
ồ ệ ng đ ng. Kĩ ỉ ượ ị ộ ễ c đ nh nghĩa là kh năng th c hi n d dàng, chính xác m t hành đ ng có ề ứ ợ ộ ệ ị ư ộ
ả ượ ị c đ nh nghĩa nh là m t khái ni m đ nh h ơ
ệ ự ế ợ ủ ầ ứ ợ ứ ư ộ ậ
ậ ả năng ch đ tính ph c h p và kh năng thích ng trong các đi u ki n đang thay đ i. Trong khi năng ộ ứ ướ ự ng theo ch c năng, m t l c hành đ ng đ ả ố ư ề ơ ệ ố ệ h th ng ph c h p h n, toàn di n h n, có s k t h p c a, nhi u thành t nh các kh ứ ứ ả ộ năng nh n th c, kĩ năng, thái đ và ch a c các thành ph n phi nh n th c nh đ ng ộ ố ả ơ c , xúc c m, giá tr đ o đ c,…trong m t b i c nh có ý nghĩa.
ự ế ế
ị ạ ứ ự ạ Phân lo i năng l c : ự Năng l c chung : ề ả ọ ạ ộ ườ
ủ ủ ọ
ệ ế ấ ộ ố ề ự ự ạ ề ự i quy t v n đ , năng l c sáng t o, năng l c t
ả ề ệ ữ ự ơ ả ặ ố Năng l c chung là nh ng năng l c c b n, thi t y u ho c c t ộ ố ộ i trong cu c s ng và lao đ ng ự ự ự ọ Năng l c t h c, năng l c ự ế ự qu n lý, năng l c giao ti p, năng l c ự ử ụ ăng l c s d ng ngôn
lõi… làm n n t ng cho m i ho t đ ng c a con ng ự ố ngh nghi p. M t s năng l c c t lõi c a h c sinh THPT : ả gi ự ử ụ ợ h p tác, năng l c s d ng công ngh thông tin và truy n thông, n ngữ, năng l cự tính toán.
ự ượ ể Năng l c chuyên bi ệ Là nh ng năng l c đ c hình thành và phát tri n trên c
ữ ướ
ự ự ệ t : ị ố ữ ầ
ệ ườ ng đ c thù, c n thi ộ ơ ư ẹ ệ ơ ạ ạ ng chuyên sâu, riêng bi t trong các lo i hình ho t ạ ộ ặ ế t cho nh ng ho t đ ng ọ ạ ộ ủ t, đáp ng yêu c u h n h p h n c a m t ho t đ ng nh Toán h c, Âm
ạ
ở s các năng l c chung theo đ nh h ặ ộ đ ng, công vi c ho c tình hu ng, môi tr ứ ạ chuyên bi ể ậ nh c, Mĩ thu t, Th thao, Đ a lí,… ạ ọ ầ ị ọ ị ự ướ ể ng phát tri n năng l c:
ớ ươ ệ ướ ể ừ ươ
ạ ọ ế ậ
ự ự ủ ỗ ượ ế
ề ệ ả
ọ ể ả ề ọ
ạ ẩ ự
ấ ướ ệ ớ ọ
ữ ứ ể ệ ạ ằ ộ ỹ 3.1.3. D y h c hóa h c theo đ nh h ổ ng pháp d y h c đang th c hi n b Đ i m i ph ng trình giáo ch c chuy n t ụ ộ ế ậ ừ ỗ ườ ọ d c ti p c n n i dung sang ti p c n năng l c c a ng ch quan tâm i h c, nghĩa là t ệ ượ ọ ế ụ ậ ọ đ n vi c h c sinh h c đ c cái gì c cái gì đ n ch quan tâm h c sinh v n d ng đ ả ệ ọ ạ ươ ể ừ ự ượ qua vi c h c. Đ đ m b o đ c đi u đó, ph i th c hi n chuy n t ng pháp d y ph ụ ộ ố ọ ế ụ ậ ứ ề h c theo l i “truy n th m t chi u” sang d y cách h c, cách v n d ng ki n th c, rèn ỹ ệ ọ ậ ệ ườ luy n k năng, hình thành năng l c và ph m ch t. Tăng c ng vi c h c t p trong ọ ộ ổ ng c ng tác có ý nghĩa quan tr ng nhóm, đ i m i quan h giáo viên – h c sinh theo h ọ ậ ự nh m phát tri n năng l c xã h i. Bên c nh vi c h c t p nh ng tri th c và k năng
11
ợ ọ ầ ủ ề ọ ậ
ế ự ề ứ ợ
riêng l môn nh m phát tri n năng l c gi ự ườ ọ ủ ả ể Ph i phát huy tính tích c c, t
ể ử ụ
ự ự ọ ồ ạ ạ ẩ
ươ ộ ng pháp chung và ph
ể ự ấ ỳ
duy. Có th ủ ả ả ớ ự ổ ươ ệ ứ ụ ự ậ ọ i h c, hình thành và phát h c (s d ng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm ki m thông tin…), ể ộ ậ ng pháp đ c thù c a môn ả ng pháp nào cũng ph i đ m b o ứ ch c, mình hoàn thành nhi m v nh n th c v i s t
ổ ẻ ủ c a các môn h c chuyên môn c n b sung các ch đ h c t p tích h p liên ấ ằ i quy t các v n đ ph c h p. ủ ộ ự ả giác, ch đ ng c a ng ế tri n năng l c t ủ ư ấ ơ ở trên c s đó trau d i các ph m ch t linh ho t, đ c l p, sáng t o c a t ươ ặ ạ ọ ự ch n l a m t cách linh ho t các ph ử ụ ọ h c đ th c hi n. Tuy nhiên dù s d ng b t k ph ượ đ ướ h
ự ạ ụ ị ả ầ ướ ế ọ ị ệ ắ c nguyên t c “H c sinh t ng d n c a giáo viên”. Ch ng k t qu đ u ra
ng trình giáo d c đ nh h ể ự ằ ng năng l c d y h c đ nh h ườ ọ ẫ ủ ươ ụ ướ nh m m c tiêu phát tri n năng l c ng i h c :
ề ộ
ứ a V n i dung: ộ H c n i dung chuyên môn có năng l c chuyên môn: Có tri th c chuyên môn
ự ộ ố
→ ậ ụ ươ ươ ế ạ ậ ể ứ đ ng d ng v n d ng trong h c t p và cu c s ng. ự ng pháp chi n l c có năng l c ph ọ ng pháp: l p k ho ch h c
ệ ậ ng pháp h c t p, thu th p thông tin đánh giá.
→ ử ứ ộ ộ → ọ ậ ế ượ ọ ậ có năng l c xã h i: h p tác nhóm h c cách ng x , có
ọ ụ ọ H c ph ươ ậ t p, làm vi c có ph ế ọ ệ ả ợ ố i quy t trong các m i quan h h p tác.
→ ọ ệ ợ ự ự ể ự ế có năng l c nhân cách: T đánh giá đ hình H c giao ti p xã h i ầ tinh th n trách nhi m kh năng gi H c t
ị ạ ứ
ả ệ ọ ự ả tr i nghi m đánh giá ẩ ự thành các chu n m c giá tr đ o đ c. ẩ ầ
ẩ ấ ươ ấ ướ b Chu n đ u ra: Ph m ch t : Yêu gia đình quê h ng đ t n ự c, nhân ái, khoan dung, trung th c
…
ự ự ọ ự ự ả ế ấ ự Năng l c chung : năng l c t h c, năng l c gi ề i quy t v n đ , năng l c sáng
t o, …ạ
ọ ổ t :
ề ự Năng l c chuyên bi ệ ậ ợ ể ể ướ ổ ị ng ph thông, Hóa h c là môn ng
ể ọ ở ườ ệ Trong các môn h c tr ớ ạ ọ i đ tri n khai đ i m i d y h c và đánh giá theo đ nh h ọ
ọ h c có đi u ki n thu n l ự phát tri n năng l c cho h c sinh. ầ ự ặ ở ộ ọ
ạ ả ặ
3.1.4. Năng l c đ c thù c n hình thành ườ ị Theo PGS.TS Đ ng Th Oanh Gi ng viên Tr ọ b môn hóa h c. ạ ọ ặ ụ ng trình giáo d c ph thông, m i môn h c đ u có đ c thù riêng và có th
ổ ể ủ ặ ọ ọ
ự ặ ộ ư ng Đ i h c S ph m Hà N i, ế ề ỗ ươ trong ch ể ạ m nh đ hình thành và phát tri n đ c thù c a môn h c. Và trong môn Hóa h c bao ồ g m 6 năng l c đ c thù :
12
ự ử ụ ữ
ẽ ọ ộ ậ ượ ọ Năng l c s d ng ngôn ng hóa h c ọ Qua các bài h c, h c sinh s nghe và hi u đ
ể ọ ữ ấ
ẽ ể ễ
ạ ấ ơ ợ
ử ọ ủ ồ ứ ọ ượ
ế ố ớ
ượ ữ ể ậ ọ
ọ c n i dung các thu t ng hóa h c, ệ ể ượ ọ ng hóa h c (kí hi u, hình v , mô hình c u trúc các danh pháp hóa h c và các bi u t ứ ẽ ế ọ ế ấ t và bi u di n đúng công th c các ch t, các liên k t hóa h c). Các em s vi phân t ồ ơ ấ ữ ợ hóa h c c a các h p ch t vô c và các h p ch t h u c các d ng công th c, đ ng ắ ậ ẳ c các quy t c đ c tên và t và rút ra đ đ ng, đ ng phân. Ngoài ra, các em còn nh n bi ấ ữ ơ ợ ọ đ c đúng tên theo các danh pháp khác nhau đ i v i các h p ch t h u c . Trình bày và ủ ượ ọ ụ ậ v n d ng đ c ý nghĩa c a c các thu t ng hóa h c, danh pháp hóa h c và hi u đ chúng.
ự ứ ự
ồ ậ ế ự ọ Năng l c nghiên c u và th c hành hóa h c ụ Năng l c này bao g m các năng l c ti n hành thí nghi m, s d ng và v n d ng
ử ụ nhiên.
ượ ệ ọ
ề H c sinh đ ữ ự thí nghi m; năng l c quan sát, mô t ả ầ ượ c yêu c u mô t ấ ủ ậ
ạ ế ồ ộ ụ
ể ế ừ ượ ủ ừ ụ ầ ự c tác d ng c a t ng b ph n, bi
ắ ứ
ế ế ữ ượ ệ ự ệ ượ ng t ệ ượ c các hi n t ọ ẽ ặ ắ ậ ộ ộ ậ ể ể ế ụ ệ ẽ ế ế ứ c nh ng ki n th c c b n đ hi u bi
ọ ẽ ế ệ
ộ ọ
ươ ượ ơ ả t gi ả rõ ràng cách ti n hành thí nghi m, mô t i thích m t cách khoa h c các hi n t ọ ng trình hóa h c và rút ra đ ệ ng thí nghi m, gi ế ượ t đ c các ph
ự ả ả i thích các hi n t , gi ả ệ i thích đ và gi ng thí nghi m và rút ử ụ ấ ra nh ng k t lu n v tính ch t c a ch t. Các bài h c s giúp các em s d ng thành ế ẽ ế ệ th o các đ dùng thí nghi m. Các em s ti n hành l p đ t các b d ng c c n thi t t phân tích s đúng sai cho t ng thí nghi m, hi u đ ệ trong cách l p. Ti p theo, các em s ti n hành đ c l p các thí nghi m nghiên c u, tìm ậ ớ ự nhiên và kĩ thu t. i t ki m và thu đ ả Thông qua các bài h c, các em s mô t chính ệ ượ ả ệ ượ ng thí xác các hi n t ế ữ ả ệ c nh ng k t nghi m đã x y ra và vi ế ậ ầ t. lu n c n thi ự
ự ậ
ươ ụ ả ả Năng l c tính toán Thông qua các bài t p hóa h c s hình thành năng l c tính toán cho h c sinh. Các ả ẽ ng, b o
ể ậ ả
ệ ọ ươ
ệ ớ ọ ố ượ ng pháp b o toàn (b o toàn kh i l ọ ả i các bài toán hóa h c. ạ ố ọ ng pháp đ i s trong toán h c và ờ ử ụ ồ ọ i các bài toán hóa h c. Đ ng th i s d ng
ố ệ ạ ả ọ ế m i liên h v i các ki n th c hóa h c đ gi hi u qu các thu t toán đ bi n lu n và tính toán các d ng bài toán hóa h c.
ọ ẽ ạ em s có th v n d ng thành th o ph ệ toàn đi n tích, b o toàn electron…) trong vi c tính toán gi ạ ể ử ụ H c sinh còn có th s d ng thành th o ph ọ ể ả ứ ậ ể ệ ế ấ ề ậ ả ự
ẽ ố ệ c tình hu ng, phát hi n
ọ ậ ố ượ ộ ố ọ ậ ượ ấ ọ i quy t v n đ thông qua môn Hóa h c Năng l c gi ọ ớ Qua quá trình h c t p trên l p, h c sinh s phân tích đ ề c tình hu ng có v n đ trong h c t p, trong cu c s ng. và nêu đ
13
ấ ề ế
ả ề ự ấ c gi ẽ c m t s gi
ậ ế ấ ả ả ấ ượ
ạ ạ ạ ế ế ượ ặ ợ ọ ượ ọ thuy t khoa h c khác nhau. L p đ ộ ậ ệ i quy t v n đ , l a ch n đ c gi ự ề Các em s thu th p và làm rõ các thông tin có liên quan đ n v n đ . Đ xu t và ợ i pháp phù h p. ế c k i quy t v n đ đ t ra. Th c hi n k ho ch đ c l p sáng t o ho c h p tác
ề ặ ề ế ấ ế thuy t đã đ ra.
ả ệ i pháp gi
ỉ ả ế ứ ế ấ ậ ộ ố ả ượ i pháp gi phân tích đ ề ọ Ngoài ra, h c sinh còn đ xu t đ ể ả ho ch đ gi ơ ở trên c s các gi ọ Môn hóa h c s giúp các em h c sinh th c hi n và đánh giá gi ề ế ả i quy t ậ ề ể ề i quy t v n đ đ đi u ch nh và v n
ế ọ ứ ộ ố ả ự ọ ẽ ấ ề ẫ v n đ , suy ng m v cách th c và ti n trình gi ớ ụ ố ả d ng trong b i c nh m i. ự ậ ụ
ế ự ệ ố ứ
ặ ế ứ ứ ế ộ
ứ ọ ậ ẽ ể ọ ế ạ ộ ợ
ỗ ọ ế ộ ố ộ ụ ng, tình hu ng c th x y ra trong cu c s ng, t
ứ ế ổ
ọ ề ạ ẽ ị ứ ứ ứ ế ọ
ự
ộ ố ủ ượ ẽ ệ ấ ọ
Năng l c v n d ng ki n th c hóa h c vào cu c s ng ọ ạ Quá trình h c t p s giúp h c sinh có năng l c h th ng hóa ki n th c, phân lo i ọ ộ ể ki n th c hóa h c, hi u rõ đ c đi m, n i dung, thu c tính c a lo i ki n th c hóa h c ậ ớ ệ ự đó. Khi v n d ng ki n th c chính là vi c l a ch n ki n th c m t cách phù h p v i ệ ượ ố m i hi n t ướ ọ ng đ H c sinh s đ nh h ụ ọ ụ Các em s phát hi n và hi u rõ đ ỏ ụ ườ ự ứ ẩ ạ
ủ ứ ự ụ ể ả nhiên và xã h i. ợ ộ ượ c các ki n th c hóa h c m t cách t ng h p và khi ậ ượ ế ả v n d ng ki n th c hóa h c ph i ý th c rõ ràng v lo i ki n th c hóa h c đó đ c ề ứ ng d ng trong các lĩnh v c gì, ngành ngh gì trong cu c s ng. ể c các ng d ng c a hóa h c trong các v n đ ứ ồ ứ ọ ố ườ ượ ờ
ả ộ ố ự ủ ng trong t
ề ả ệ ấ ng th c, s n xu t công nghi p, ệ ệ c các hi n i thích đ ọ nhiên và các ng d ng c a hóa h c trong cu c s ng và trong các lĩnh ế ứ ế ự ứ ọ ọ th c ph m, sinh ho t, y h c, s c kh e, khoa h c th ệ nông nghi p và môi tr ng. Đ ng th i tìm m i liên h và gi ượ t ự v c đã nêu trên d a vào các ki n th c hóa h c và ki n th c liên môn khác.
ạ ự ọ
ng pháp, cách th c gi ề ự ể ấ ả ậ
ế ấ ế ự ễ ế ứ t tham gia nghiên c u khoa h c đ gi ầ c đ u bi
ế
ụ ứ ả ứ ươ ẽ ủ ộ Thêm vào đó, các em s ch đ ng sáng t o l a ch n ph i ề ọ ề ế t và tham gia th o lu n v các v n đ hóa h c liên quy t v n đ . Có năng l c hi u bi ọ ể ả ướ ộ ố i quan đ n cu c s ng th c ti n và b ấ ề quy t các v n đ đó. ự ạ
ứ c câu h i nghiên c u cho m t v n đ
ấ ộ ấ ỏ ỏ ứ ợ ớ ề thuy t nghiên c u phù h p v i câu h i nghiên
ự ệ ả ng án th c nghi m tìm tòi đ ki m ch ng gi
Năng l c sáng t o ấ ượ ề ọ ọ ẽ Môn hóa h c s giúp h c sinh đ xu t đ ủ ề ọ ậ ụ ể ề ế ả hay ch đ h c t p c th ; đ xu t gi ạ ộ ứ ọ c u m t cách khoa h c, sáng t o. ẽ ề ươ ọ H c sinh s đ xu t ph ệ ự ứ ệ ứ ự ế thuy t ế ng án th c nghi m. Sau đó, các em s xây d ng báo cáo k t
ể ể ẽ ọ ự ả ứ ế ạ ả ộ ấ ươ nghiên c u, th c hi n ph ứ qu nghiên c u và trình bày k t qu nghiên c u m t cách khoa h c, sáng t o.
14
ơ ả ủ ổ ớ ặ ư ươ ạ ọ ị ướ 3.1.5. Đ c tr ng c b n c a đ i m i ph ng pháp d y h c theo đ nh h ng
ự ọ ể phát tri n năng l c h c sinh.
ạ ị ướ ự ể ớ ọ ng pháp d y h c theo đ nh h ể ệ ng phát tri n năng l c th hi n
Vi c đ i m i ph ố ư qua b n đ c tr ng c b n sau:
ạ ế
ữ ọ ậ ữ ụ ộ ứ ề ươ ệ ổ ơ ả ặ ọ M t,ộ d y h c thông qua t khám phá nh ng đi u ch a bi
ứ ườ ổ ứ ặ ẵ ỉ ạ ế ọ ự ư c s p đ t s n. Giáo viên là ng
ế ế ệ ạ ế ứ
ọ ậ ố ọ ậ ọ ạ ộ ổ ứ ch c liên ti p các ho t đ ng h c t p, giúp h c ế ế t ch không th đ ng ti p thu nh ng tri th c sinh t ượ ắ ạ ch c và ch đ o h c sinh ti n hành các ho t i t đ ậ ụ ớ ộ t vào các đ ng h c t p phát hi n ki n th c m i, v n d ng sáng t o ki n th c đã bi tình hu ng h c t p ho c tình hu ng th c ti n…
ự ễ ọ ế
ể Hai, chú tr ng rèn luy n cho h c sinh bi ứ ữ ế
ư ổ ứ
ươ ự ứ ố ệ t khai thác sách giáo khoa và các tài ậ ế ạ i nh ng ki n th c đã có, suy lu n đ tìm tòi và phát tìm l ợ ư ướ duy nh phân tích, t ng h p, ng cho h c sinh cách t ể ể ầ ạ ề v quen… đ d n hình thành và phát tri n ọ , quy l ng t
ườ ố ợ ọ ớ ợ ặ ọ ự ệ ọ ậ t cách t li u h c t p, bi ế ị ớ ệ hi n ki n th c m i… Đ nh h ệ ặ t hoá, khái quát hoá, t đ c bi ạ ề ti m năng sáng t o. Ba, tăng c
ể ớ ọ ậ ọ ọ ậ ọ ậ
ng ph i h p h c t p cá th v i h c t p h p tác, l p h c tr ế ệ ủ ừ ằ ế ể ả ở ụ ọ ng giao ti p giáo viên – h c sinh và h c sinh h c sinh nh m v n d ng ệ ủ ậ i quy t các nhi m ườ t và kinh nghi m c a t ng cá nhân, c a t p th trong gi
thành môi tr ế ự ể s hi u bi ụ ọ ậ v h c t p chung.
ọ ế ụ ố
ọ ế ệ ố ọ ọ ọ
ể ớ ớ ứ ự ề
ả ọ ậ ỏ ẫ ẫ ư ể ể ị ẫ i/đáp án m u, theo h xác đ nh tiêu chí đ có th phê ng d n, ho c t
ử ữ B n,ố chú tr ng đánh giá k t qu h c t p theo m c tiêu bài h c trong su t ậ ạ ti n trình d y h c thông qua h th ng câu h i, bài t p (đánh giá l p h c). Chú tr ng ủ ọ ỹ đánh giá và đánh giá l n nhau c a h c sinh v i nhi u hình th c phát tri n k năng t ặ ự ờ i gi nh theo l ượ phán, tìm đ
ả ướ c nguyên nhân và nêu cách s a ch a các sai sót. ạ ọ ạ 3.1.6. D y h c theo tr m
Khái ni mệ ạ ệ ế
t? ố ị ạ ườ ả ộ ấ ế a) Tr m, theo nghĩa ti ng Vi ể Là m t đ a đi m không gian c đ nh, t i đó con ng i gi i quy t m t v n
ệ ộ ị t nào đó. ề đ chuyên bi
ượ ạ
ể c hi u? ọ ậ ộ ị ủ ọ ị ọ ậ b) Trong h c t p, tr m đ ể Là m t đ a đi m h c t p (v trí h c t p) c a nhóm h c sinh trong h th ng
ị ọ ậ ớ
ạ ị ả ọ ậ ể ậ ọ ả ế ệ ố ể ự ổ ứ ch c t ề i bài t p, hay gi
ể ạ ộ ọ ậ ọ các đ a đi m không gian trong l p h c. T i đ a đi m này, h c sinh có th t ộ ấ ệ i quy t m t v n đ nào đó các ho t đ ng h c t p (làm thí nghi m, gi trong h c t p).
15
ạ ọ ạ
ọ c) D y h c theo tr m là gì? Giáo viên có th t l c t
ấ ế ọ ể ả ề
c thi
ớ không gian l p h c đ gi ế ế ố ượ đ ạ ộ ự ạ do, d
ạ
ướ ự ị i s đ nh h ọ ạ ế ấ ự ủ ề ứ ạ i các tr m là hoàn toàn t ạ ở ể ượ xoay s đ v ự ự ệ ự ọ h c", rèn luy n thói quen t i quy t v n đ cho h c l c gi
ể ổ ứ ạ ộ ọ ậ ự ự ạ ị i các v trí ch c cho h c sinh ho t đ ng h c t p t ườ ọ ậ ạ ệ ố i quy t các v n đ trong h c t p. H th ng các tr m th ng ớ ọ t k , b trí theo hình th c các vòng tròn khép kín trong không gian l p h c. ủ ủ ướ ng c a Ho t đ ng c a HS t ả ự ọ t qua các tr m. Do đó, d y h c theo tr m giáo viên, h c sinh ph i t ọ ả ậ t p trung vào "t ch và t sinh.
ươ ổ ứ ạ ọ ự ứ ạ ộ ng pháp t ch c d y h c d a trên hình th c
làm vi c t
ạ ọ => D y h c theo tr m là m t ph ạ ệ ạ i các tr m. ạ ọ ạ ể ổ ứ ở
ớ ướ ớ ể ổ ứ
ầ ủ đâu? ự ộ c l p, trên ụ ệ ch c ch c trong l p h c hay trong khu v c hành lang tr ạ ng tùy thu c vào yêu c u c a nhi m v .
d) D y h c theo tr m có th t Có th t ạ i phòng máy, t ỗ ị ậ ệ ầ
ế ượ ườ ọ ể ả ọ ể ệ i h c có th gi c
ọ ạ ưở ư ệ i x i th vi n hay t bàn, t ấ ạ ậ T i m i v trí đó có các bài t p cung c p cho h c sinh, có các nguyên v t li u c n ề ế thi i quy t đ t, có các tài li u giáo khoa, các đi u ki n đ cho ng ề ặ ấ v n đ đ t ra t
ớ
ộ ậ ứ ạ ọ ườ
ặ ọ
ị ế ạ ộ ậ ụ
ệ ạ ị i v trí đó. ặ ư e) Đ c tr ng: ụ ả ệ ả ự ả ả Ph i đ m b o s linh ho t, các nhi m v ph i có tính đ c l p v i nhau. ơ ợ ệ ọ ạ ng h p d y h c các bài h c có các đ n v ki n th c có liên h Trong tr ọ ậ ệ ố ể ổ ứ ẽ ch c bài h c thành nhi u h th ng tr m (vòng tròn h c t p) logic ch t ch ta có th t ạ ệ khác nhau, sao cho các nhi m v trong m i h th ng tr m là đ c l p. ạ ề ỗ ệ ố ạ ọ ủ
ệ ấ ạ ớ ụ ọ ậ ầ ủ ệ Vai trò c a giáo viên trong d y h c theo tr m. Giáo viên gi i thi u các tr m và cung c p đ y đ tài li u, công c h c t p
cho các tr m. ạ
ạ ộ ẽ ớ Giáo viên s là ng
ườ i theo dõi ho t đ ng c a toàn l p, b xung các tài li u ợ ủ ể ự ể ọ ệ ọ ế t cho h c sinh cho phù h p đ h c sinh có th th c hi n đ ổ ệ ụ ộ ệ ượ c nhi m v m t
ộ ậ
ả ữ ấ ọ ờ ỗ ợ ề ả i quy t k p th i nh ng v n đ n y sinh trong khi h c, h tr
ế ị ố ượ
ầ c n thi cách hoàn toàn đ c l p. Giáo viên gi ứ đúng lúc, đúng m c và đúng đ i t ạ ộ ọ ọ ng h c sinh. ộ ế ẽ ộ ậ H c sinh s ho t đ ng m t cách đ c l p, cho ra sáng ki n riêng, cách làm
riêng.
ươ ạ ọ ụ ạ ươ ng pháp d y h c theo tr m áp d ng trong ch ố ộ ả ứ ng “ T c đ ph n ng và
3.2. Ph ằ ọ cân b ng hóa h c”
16
ơ ả ứ ộ ể ế ặ ị ươ 3.2.1. V trí, n i dung c b n và đ c đi m ki n th c trong ch ố ộ ng “ T c đ
ả ứ ọ ằ ph n ng và cân b ng hóa h c”
ươ ng VII là ch ng cu i cùng trong sách giáo khoa hóa h c l p 10, cung
ế ố ộ ọ ớ ằ ọ
ố ươ ứ ơ ả ọ ả ứ ế ề ả ứ ọ
ề ệ
ế ệ ổ Ch ọ ầ ấ ộ ượ ọ c h c trong ch ừ ả ng x y ra t
các ph n ng hóa h c c th , t ậ ả ươ ả ứ ủ ả ứ
ế ề ả ứ
ờ ố ả ấ
ể ề ậ ậ ồ ậ ả ủ ọ ề ể ệ ậ
ề ấ c p cho h c sinh các ki n th c c b n v “T c đ ph n ng và cân b ng hóa h c”. ọ ệ ố Đây là m t ph n r t quan tr ng trong h th ng lí thuy t v ph n ng hóa h c mà h c ứ ấ ườ i đã nghiên c u r t nhi u hi n ng trình THPT. Loài ng sinh đ ọ ụ ể ừ ượ đó t ng k t kinh nghi m, khái quát t ậ ế ề ự ả ứ hóa thành quy lu t x y ra c a các ph n ng, xây d ng lên lý thuy t v ph n ng; v n ả ứ ể ợ ề ướ ụ ng có l i d ng lý thuy t v ph n ng đ đi u khi n ph n ng x y ra theo chi u h ọ ả ừ ự ế ủ ộ cho s n xu t và đ i s ng. Do v y, cách h c ch đ ng c a h c sinh là ph i t th c t ọ ả ứ ậ ụ thí nghi m mà rút ra quy lu t, r i t p v n d ng quy lu t đi u khi n ph n ng hóa h c. ố ộ ả ệ ạ ọ ướ ươ ự ạ c th c hi n d y h c theo tr m trong ch ng “ T c đ ph n 3.2.2. Các b
ứ ọ
ằ ng và cân b ng hoá h c” ướ ẩ ị
ọ ậ ạ ủ B Căn c n i dung c a bài đ chia ra các tr m h c t p v i n i dung t ng
ể ượ ớ ộ ướ ị ả ướ ể ị c 1 : chu n b : ứ ộ ọ c quan tr ng nh t, đ ươ ng cho các em c coi là “ k ch b n” đ đ nh h
ể ưở ể ệ ự ả
ệ ề ủ
ọ ậ ọ ỗ ạ ế ạ ộ ả ự ị ng, s đ nh ế ế ứ
ả ậ ệ ứ ế ả ặ ứ ủ ọ ể ẩ
ợ ứ ụ ể
ể ệ ụ ấ ả ộ ộ ị
ọ ụ ề ượ ặ ở ụ ể ớ ấ ứ ng. Đây là b ể ủ ộ ứ có th ch đ ng tìm hi u ki n th c. Đây là khâu th hi n s nh h ọ ủ ướ ng c a cô đ n m i ho t đ ng c a nhóm h c sinh, là đi u ki n tiên quy t quy t h ứ ộ ộ ủ ị đ nh m c đ kh thi c a bài gi ng. Trong m i tr m h c t p, giáo viên căn c vào n i ả ị ọ t ph i căn c vào kh năng nh n th c c a h c sinh đ chu n b dung bài h c, đ c bi ặ ợ ữ công c nghiên c u, phi u tr giúp (là nh ng g i ý ho c đáp án). Đ tránh vi c di ẩ ỗ ạ ộ chuy n nhóm h c sinh, d gây l n x n, m i tr m chu n b 2 b công c , t t c các công c đ u đ ế ễ bàn trung tâm l p, có ghi b ng tên tr m c th . c đ t
ề ả ọ ạ ng đ i đ ng đ u v năng Chia nhóm h c t p cho h c sinh, đ m b o s t
ượ ố ồ ng nhóm, đ
ụ ệ ọ
ướ ủ ổ ờ
ạ ộ ạ ắ
ế ụ ế ể ạ
ả ề ả ự ươ ọ ậ ề ử ưở ỗ ự ủ c coi là “ l c c a các nhóm. Trong m i nhóm, cho các em đ c tr ả ạ ộ ỉ ề header” có nhi m v phân công, đi u ch nh m i ho t đ ng trong nhóm. Phát b ng thi ạ ộ ẫ ng d n các đua, c , chuông, s theo dõi đánh giá ho t đ ng c a nhóm. Giáo viên h ữ ậ ị nhóm s p x p bàn gh ho t đ ng nhóm, v trí c a 4 nhóm t o thành hình ch nh t, bao ứ ủ ấ ả quanh bàn đ công c nghiên c u c a t ổ ế ủ t c các tr m. ắ ỗ ạ ạ ộ ướ Giáo viên ph bi n qui t c khi ho t đ ng trong m i tr m : c 2 :
ạ ộ ở ế ể các tr m là cùng nhau tìm hi u ki n
ạ ọ ậ ụ ủ ụ ứ ự ướ ị ệ th c d a vào công c và đ nh h B Nhi m v c a các em khi ho t đ ng ế ng trong phi u h c t p.
17
ộ ờ ượ ủ ừ ạ ộ Th i gian ho t đ ng
ả ở ỗ ạ ẫ
ợ ế ờ ả ạ ạ c ghi trong n i dung c a t ng tr m, ả ử ụ ớ ọ ậ ạ
ờ ơ
ụ ề ặ ớ ả ẻ
ử ụ ạ ớ
ờ ể ạ ả ệ ụ ử ố ụ ệ ệ t có nhi m v r a ng nghi m trong khi
m i tr m đ ư ế n u sau kho ng th i gian đó, nhóm v n ch a hoàn thành xong thì các em ph i s d ng ể i công c v bàn trung tâm và chuy n sang tr m h c t p m i. phi u tr giúp và tr l ị ứ ế N u nhóm hoàn thành đúng ho c s m h n th i gian đ nh m c thì em rung chuông báo ắ ờ ượ ủ ể c coi là th thông hành, em đ cô phát c đ em g n lên b ng thi đua c a nhóm, c đ ữ ấ ượ ổ c đ i sang tr m b t kì nào khác. V i nh ng tr m có thí nghi m, sau khi s d ng đ ệ xong công c , ph i có 2 thành viên chuyên bi ọ ậ các thành viên khác hoàn thành phi u h c t p.
ế ằ ớ ạ ấ ể c bài
ị
ớ ờ ưở ắ ướ ạ ộ ấ ẽ ượ ự
ộ ế Nh n m nh v i các em r ng : cô khuy n khích các nhóm tìm hi u tr ả ế ợ ng nhóm và các thành viên ph i k t h p nh p nhàng, cùng nhau ho t đ ng t. Nhóm hoàn thành nhanh nh t s đ ẽ ế ị ể ể
ố ả ấ ỗ ọ ể ổ ố
ể ụ ể ế ủ ượ ể ể ấ ỗ
ạ ộ ể ầ ể ấ ể ề ế ầ
ấ ả ủ ộ
t c các bài trong ươ ể ể ồ ở nhà, tr ể c l a đ rút ng n th i gian càng s m càng t ạ ộ ế ọ ch n n i dung thuy t trình. K t qu ch m đi m nhóm s quy t đ nh đi m ho t đ ng nhóm ( 2/ t ng s 10 đi m ) c a m i h c sinh trong bài ki m tra cá nhân. Trong đó, ủ đi m ch m c a m i nhóm đ c tính theo thang đi m 20, c th : ph n ho t đ ng ố ờ ố ạ nhóm 10 đi m, chia đ u cho s tr m trong bài, đ m s c nhân lên đ l y đi m; ph n ộ ấ thuy t trình n i dung c a tr m 10 đi m. L y trung bình c ng t ủ ọ ạ ộ ch c đi m ho t đ ng nhóm c a h c sinh trong ch ng đó.
ạ ế ượ ươ ng, r i chia cho 10, ra đ ạ ộ ướ ớ
ướ ớ ệ ụ ầ i thi u n i dung bài, trình chi u công c và yêu c u
ắ ạ ế ộ ể i nguyên t c ch m đi m ho t đ ng nhóm.
B Tr ỗ ạ ủ c a m i tr m, nh c l ứ ở c 3 : Ho t đ ng trên l p : c tiên, giáo viên gi ắ ớ ạ ộ ắ Cô đ ng ạ ộ ở ể trung tâm l p ( gi a 4 nhóm) đ theo dõi ho t đ ng, nh c nh
ờ ở ự ạ ộ ủ ẻ ắ
ữ ế ợ
ộ ả ể ớ ụ
ượ ể ấ ữ ọ th i gian, nh c nh s ho t đ ng c a m i thành viên trong nhóm, phát th thông hành cho các nhóm đã làm xong và rung chuông, phát phi u tr giúp cho nh ng nhóm quá ờ ạ h n th i gian đ các em tr công c và chuy n sang nhóm m i. Cô có m t b ng đánh ể ị giá đ đ nh l
ả ể ng đi m cho các nhóm. ể ế ứ ở ế ộ ứ các tr m, căn c vào ti n đ ho t
ạ ự ể
ế ạ ộ
ế ả ng ng c a tr m đó lên b ng, tr
ọ ậ ế t (đây chính là n i dung l u l
ư ng nhóm thuy t trình theo k t qu ộ ế ư ả ậ ể ấ ả ở ư ạ ở ở v i ộ ạ i và c ng
ế ạ ệ ạ Khi đã k t thúc vi c tìm hi u ki n th c ư ả ế ọ ộ đ ng, cô cho các nhóm l a ch n tr m thuy t trình. Cô đ a b ng đánh giá (đã có đi m ộ ế ở ể ầ ủ c a ph n tìm hi u n i dung các tr m) cho th kí. Khi đó, cô chi u n i dung và phi u ưở ạ ủ ọ ậ ươ ứ h c t p t ắ ộ ế t n i dung lên b ng vi phi u h c t p, cô tóm t ể ọ h c sinh), các nhóm khác theo dõi đ nh n xét, cô ch m đi m, th kí ghi l đi m.ể
18
ố ể ế ệ ậ ạ ộ K t thúc bu i h c cô nh n xét ho t đ ng, công b đi m, rút kinh nghi m
ổ ọ ệ
cho các nhóm và giao nhi m v v nhà. ộ ế ọ ậ
ụ ề ạ 3.2.3. N i dung các tr m và phi u h c t p. ạ ả ưở ộ
ấ ả ệ ộ ả ố ộ ả ứ ưở Chia thành 5 tr m : nh h ủ ủ ồ ế ưở t đ , nh h . Bài “ T c đ ph n ng” : ủ ng c a nhi ng c a n ng đ , ệ ng c a di n tích ti p xúc,
ả ả ưở ưở ủ ủ nh h nh h
ộ ế ố ộ ả ứ ủ ồ
ng c a n ng đ đ n t c đ ph n ng (5’) ứ
ể ạ
2SO4 0,1M; n
ướ ấ ủ ị ng c a áp su t, nh h ấ ng c a ch t xúc tác. ưở ạ ả a. Tr m nh h * Công c nghiên c u : ọ ủ ố ấ Khay d ng c , hóa ch t : 4 c c th y tinh 100 ml, có v ch chia th tích; l ị ọ ự c c t, 2 đũa th y đ ng dung d ch H ụ ụ ụ 2S2O4 0,1M; l
ự đ ng dung d ch Na tinh.
ệ ứ
ố 2S2O3 0,1M; c c (b) 10 ml ạ ậ ừ ừ ớ ầ , t t i g n v ch
ứ ỏ ừ ừ
ị ạ ị ạ ng d a vào v ch đo, rót th t t ọ t ). 25 ml dung d ch H i.
ự , nh t ố 2SO4 0,1M vào 2 c c (a’) và (b’) còn l ố ươ ứ ố ờ ồ ng ng là (a) và (b),
ề sau đó khu y đ u.
ệ ấ ờ ố ọ ậ ế 2 c c, hoàn thành vào phi u h c t p.
ế ủ ở ố ố ụ * Nhi m v nghiên c u : ủ ố Rót vào c c th y tinh (a) 25 ml dung d ch Na ướ ấ ướ ượ c l c c t ( Na2S2O3 và 15 ml n ơ ệ ở ị đ nh m c thì dùng b m hút mi ng l ừ ừ t Rót t ầ 2 tay c m 2 c c (a’) ; (b’) rót đ ng th i vào 2 c c t ấ So sánh th i gian xu t hi n k t t a C c (a) C c (b)
ờ ấ
ố ộ ả ứ ộ ủ ấ ả ồ ả ứ ậ Khi………n ng đ c a ch t ph n ng thì t c đ ph n * K t lu n :
ứ CM dd Na2S2O3 ệ So sánh th i gian xu t hi n ế ủ k t t a ố ộ So sánh t c đ ph n ng ế ng…………..
ấ ế ố ộ ả ứ ưở ủ
oC)
ố ệ ủ ả ứ ủ ụ ở ạ ả b. Tr m nh h * Công c nghiên c u : ng c a áp su t đ n t c đ ph n ng (3’) ứ B ng s li u c a ph n ng phân h y HI ( 302
ả 2HI タ H2 + I2
ả ứ ố ộ
T c đ ph n ng 1,22. 108 mol/(l.s) 4,48.108 mol/(l.s)
ấ ủ Áp su t c a khí HI 1 atm 2 atm ụ ố ộ ủ ự ữ ấ ậ * Nhi m v nghiên c u : ứ nh n xét s liên quan gi a áp su t và t c đ c a
ả ứ ệ ấ ph n ng có ch t khí tham gia?
19
ộ ủ ế ấ ấ ồ * K t lu n : ố ộ ậ Khi áp su t tăng, n ng đ c a ch t khí…………., nên t c đ
ả ứ
ưở ệ ộ ế ố ộ ả ứ t đ đ n t c đ ph n ng ( 5’)
ụ ụ ụ ủ
ự
ị ị ọ ự ọ ự ẩ ị ị ủ c a ph n ng……………………… ủ ạ ả ng c a nhi c. Tr m nh h ứ * Công c nghiên c u : ố ố Khay d ng c và hóa ch t g m 3 c c th y tinh 100 ml; 1 c c th y tinh (a) ủ ẵ ồ c đun cách th y s n trong n i 2SO4 đ ng dung d ch H ủ ấ ồ ượ 2S2O3 0,1M đã đ 2S2O3 0,1M; l đ ng dung d ch Na
ẵ c nóng ( cô chu n b ); l ủ
100 ml đ ng s n 25 ml dung d ch Na ướ n 0,1M; 2 đũa th y tinh. ụ ứ
ủ ệ ấ ố ụ n i n ụ c b vào khay d ng c .
ị
ạ ừ ồ ướ ỏ ố 2S2O3 0,1M vào c c (b). ỗ ố 2SO4 0,1M vào m i c c th y tinh còn l i.
ừ ừ ừ ấ t
ẹ 2SO4 vào c c (a) và (b), khu y nh . ắ ị ố ụ ố * Nhi m v nghiên c u : Nh c c c th y tinh (a) t Rót 25 ml dung d ch Na Rót 25 ml dung d ch Hị ố ự t ng c c đ ng dung d ch H Rót t ị Quan sát xem dung d ch trong c c nào chuy n t ủ ố ể ừ trong su t sang đ c tr ng
ế ơ nhanh h n, hoàn thành vào phi u h c t p.
ế ả ứ t đ , t c đ ph n ng………………..
ọ ậ ệ ộ ố ộ ế ệ ưở * K t lu n : Khi ….. nhi ủ
ng c a di n tích ti p xúc ( 7’). ứ
ụ ụ ẵ ả ố
ự ự ụ ố ướ kích th
ị ố ụ ề ệ ẵ
ậ ạ ả d. Tr m nh h * Công c nghiên c u : ớ ấ Khay d ng c hóa ch t : 2 c c 100 ml đ ng s n kho ng 15 gam đá vôi v i ố c khác nhau ( c c a đ ng đá 1,2 cm; c c b đ ng đá răm); dung d ch HCl 0,5M. * Nhi m v nghiên c u : ộ ự ị ứ Rót đ u 50 ml dung d ch HCl vào 2 c c ( có s n ậ ố ố ộ ủ ọ ạ v ch chia đ ), quan sát t c đ s i b t khí c a 2 c c và nh n xét.
ủ C c aố C c bố
ệ ủ
ả ứ ủ ệ ế ấ ố ộ ậ Khi ……… di n tích ti p xúc c a các ch t ph n ng, t c đ
ả ứ So sánh ế Di n tích ti p xúc ( c a đá ớ vôi v i HCl) ả ứ ố ộ T c đ ph n ng ế * K t lu n : ph n ng …………….
ấ ể ộ ườ có b n k t lu n r ng trong b t k m t tr
ướ ề ậ
ỏ
ậ ằ ợ ỏ ậ ụ ạ ế Câu h i v n d ng : ng h p nào, ả ứ ố ộ ỏ c ch t r n càng nh thì t c đ ph n ng đ u nhanh h n. Theo các em, nh n ể ả ờ i câu h i này em hãy liên h v i ph n ng đun than, ừ ơ ệ ớ ề ả ứ ỏ ướ ớ ư ể ấ ắ kích th ị đ nh đó có đúng không? đ tr l ả ướ ể nên đ kích th c than v a ph i hay đ kích th c l n hay nghi n nh ra nh cám)
20
ị ả ứ ộ Nh n đ nh trên c a b n là……………………vì khi m t ch t r n ph n ng
ấ ắ ữ ậ ế ấ ắ ướ ế ỏ ủ ạ ệ c ch t r n quá nh thì di n tích ti p xúc gi a chúng
ấ ớ v i ch t khí, n u kích th ………………
ủ ưở ấ
ủ ụ ấ ố
ị ồ ọ ự l ng c a ch t xúc tác (5’). ụ ứ Khay hóa ch t và d ng c : 4 c c th y tinh 100 ml, 2, đèn c n, que đóm.
ạ ả e. Tr m nh h ụ * Công c nghiên c u : ộ 2O2 , b t MnO đ ng dung d ch H ụ ứ ệ
2O2.
ỗ ố
ấ ộ
2
ị 2 cho vào c c bố ở ố ở ố ị ả ượ * Nhi m v nghiên c u : Rót vào m i c c 25 ml dung d ch H ộ L y m t chút b t MnO ứ ộ ủ ọ Quan sát m c đ s i b t khí ộ 2 c c, b t MnO c c b có b gi m l ng
đi không?
ọ ử ổ ồ ộ
ọ ử ắ ệ ượ ư ố ố ỏ Đ t cháy m t que đóm b ng ng n l a đèn c n, th i cho ng n l a t còn tàn đóm đ ), đ a nhanh vào kho ng không bên trong c c b, quan sát hi n t ẫ t ( v n ng.
ế
ị ằ ả ọ ậ Hoàn thành phi u h c t p B t MnO
2 …….( không hay có) b tiêu hao trong quá trình ph n ng. Khi c g i là xúc tác c a ph n
2, t c đ thoát khí…………. B t MnO
2 đ
ả ứ ủ ượ ọ ố ộ ả ộ
ộ ộ thêm b t MnO ng.ứ
ệ ượ ư ả ng………………………….khi đ a vào kho ng
ỏ ủ ố ồ khí thoát ra là khí…………………; n ng đ khí này trong
ỏ Tàn đóm đ có hi n t ứ ủ ố ả ơ
ề ệ ơ ộ không c a c c b, ch ng t kho ng không c a c c b nhi u h n trong không khí nên qua trình cháy trong…………….mãnh li t h n cháy trong…………………..
ậ
ả ứ ư * K t lu n : ố ộ Ch t xúc tác là ch t làm………..t c đ ph n ng, nh ng ……………tiêu
ế ấ ấ hao trong quá trình ph n ng.
ọ
ề ậ ộ
ạ ộ ể
ả ứ ằ Bài “Cân b ng hóa h c” ả ứ Ph n I ( Ph n ng m t chi u, ph n ng thu n ngh ch và cân b ng hóa h c) ạ ị ụ ả ứ ọ ỉ ế ở ọ ằ ị ả ế t 1; ho t đ ng chung c ọ t 2,
ầ ự ươ ng pháp đàm tho i g i m . Ch áp d ng d y h c theo góc trong ti ế ố ả ưở ầ ầ và ph n II ( S chuy n d ch cân b ng hóa h c) d y trong ti ớ l p theo ph ph n III (Các y u t nh h
ằ ạ ạ ợ ế ằ ng đ n cân b ng hóa h c). ạ ả ạ ộ ạ ả ủ ồ ọ ưở ng c a n ng đ ; tr m nh h ưở ng
ấ ầ ạ ả ưở ủ c a áp su t, tr m nh h ệ ộ t đ .
Ph n III chia thành 4 tr m : Tr m nh h ủ ng c a nhi ưở ủ ồ ộ ế ằ ạ ả a. Tr m nh h ng c a n ng đ đ n cân b ng hóa h c . ọ (5’)
21
ề ả ạ ộ ộ * Công c nghiên c u :
ứ m t máy laptop có s n m t đo n video v nh ẵ ả ứ ể ụ ộ ế ủ ồ ủ ổ ợ ưở
ộ ổ ồ ằ ị ng c a n ng đ đ n chuy n d ch cân b ng c a ph n ng t ng h p amoniac khi ấ N2(k) + 3H2(k) タ 2NH3(k)
h thay đ i n ng đ các ch t. ị ỉ
ệ ụ
ề ở ị ả ồ ứ ế ừ ờ th i gian 5 phút 58 giây đ n 6 phút 35 giây. Quan sát 3. 2 và gi m n ng đ c a NH
chi u chuy n d ch cân b ng khi tăng n ng đ c a khí N ể ộ ủ ề ồ ộ ủ ị 2, cân b ng chuy n d ch theo chi u sang
ứ
3, cân b ng chuy n d ch sang……………, t c là
ộ ủ ằ 2 …………….. ị ằ ồ ộ ủ ứ ể
ề
ấ ở ể ế (Đ a ch : https://www.youtube.com/watch?v=972ZKt1tpuk) * Nhi m v nghiên c u : ạ M đo n video t ể ằ ồ Khi tăng n ng đ c a khí N ộ ề bên……….., t c là chi u làm n ng đ khí N ồ Khi gi m n ng đ c a NH ồ chi u làm n ng đ khí NH ế * K t lu n :
ả ộ 3 ………………… ậ N u m t h cân b ng có ch t ấ ằ ộ ủ ệ ằ ả ặ ộ
ả ứ ờ ị th ………………….tham gia ằ ph n ng khi ta tăng ho c gi m n ng đ c a m t ch t trong h cân b ng thì cân b ng bao gi
ộ ệ ồ ề cũng chuy n d ch theo chi u làm…………..tác đ ng. ủ ể ạ ả ấ ế ộ ằ ưở ọ b. Tr m nh h
)
N2O4 (k). ng c a áp su t đ n cân b ng hóa h c. (5’) ( 2NO k タ 2
ỏ (màu nâu đ ) (không màu)
ụ ề ự ế ủ ẵ ổ ứ Máy laptop có s n video v s bi n đ i màu c a
* Công c nghiên c u : ặ
ệ ắ ủ ỗ ự ế ậ ổ ỗ ợ h n h p NO 2 và N2O4 khi giãn ho c nén khí. ụ * Nhi m v nghiên c u : ợ ứ Quan sát video, nh n xét s bi n đ i màu s c c a h n h p
ế
Nén khí Giãn khí
ộ ả ề
ề ự
ề ắ ấ
ự
ướ ủ ấ
ế ặ th ……………, khi tăng ho c
ọ ậ khí khi giãn khí, nén khí, hoàn thành vào phi u h c t p So sánh ấ Tác đ ng v áp su t ( tăng hay gi m) ợ ủ ỗ Màu c a h n h p ể ằ ị Chi u chuy n d ch cân b ng ( d a vào ổ ủ ự ế s bi n đ i c a màu s c) ị ể Chi u chuy n d ch làm áp su t tăng hay gi mả ( d a vào vi c so sánh h s cân ệ ố ệ ả ằ b ng c a các ch t khí tr c và sau ph n ứ ng). ậ V i ph n ng có các ch t ả ứ * K t lu n : ằ ấ ớ ủ ệ ằ ả ờ ể ề ị cũng chuy n d ch theo chi u
ộ ấ ở ể gi m áp su t chung c a h cân b ng thì cân b ng bao gi làm……tác đ ng.
22
ố ả ứ ả ứ ữ ế ặ N u ph n ng có s mol khí
ưở ằ ả ng đ n cân b ng.
ở 2 v ……………….ho c nh ng ph n ng ấ ế ệ ộ ưở
2và
t đ ( 5’) ế ắ ủ ỗ ụ ạ ợ ổ
ặ ế ấ ở ể th ……………thì áp su t không nh h không có ch t ủ ạ ả ng c a nhi c. Tr m nh h ứ Đo n video bi n đ i màu s c c a h n h p NO * Công c nghiên c u : ệ ộ ả t đ
ỉ ị N2O4 khi tăng ho c gi m nhi ( đ a ch :
ụ ệ https://www.youtube.com/watch?v=JbHUorPBrKo) * Nhi m v nghiên c u :
ứ Xét cân b ng ằ ) ả ứ ệ N2O4 (k). ∆H = 58 KJ ( ph n ng thu nhi t)
( 2NO k タ 2
ỏ (màu nâu đ ) (không màu)
ắ ủ ỗ ự ế ả ứ ợ
ậ ướ cho vào n
c đá và cho vào n ế ổ Quan sát video, nh n xét s bi n đ i màu s c c a h n h p ph n ng khi ướ c nóng. ọ ậ Hoàn thành phi u h c t p
ố So sánh Cho ng nghi m vào Cho ng nghi m vào
ệ c đá ướ n ố ướ n ệ c nóng
t đ ( tăng hay gi m)
ả ậ ạ
ệ ộ ộ Tác đ ng nhi ợ ủ ỗ ỏ ể ị Màu c a h n h p ( nh t đi hay đ m lên) ứ Ch ng t cân băng đã chuy n d ch sang
ệ ể ề t hay
ế
ị
ả ứ ả ứ ể ể ề ề ằ ằ ị ề chi u nào ị Chi u chuy n d ch trên là thu nhi ệ ỏ t a nhi t ậ * K t lu n : Khi tăng nhi ả Khi gi m nhi ệ ộ t đ , cân b ng chuy n d ch theo chi u ph n ng…………. ệ ộ t đ , cân b ng chuy n d ch theo chi u ph n ng…………
ự ư ạ ệ
3.3. Th c nghi m s ph m ụ ự ệ
ằ ứ ả
3.3.1. M c đích th c nghi m ể ứ ạ ạ ươ ọ ả ố ộ ằ ụ ỏ ế Nh m ki m tra ki n th c, làm sáng t kh năng ng d ng và tính kh thi ả ứ ươ ng “t c đ ph n ng và cân b ng hóa ng pháp d y h c theo tr m trong ch
ủ c a ph h c”ọ
ố ượ ứ ự ệ ị 3.3.2. Đ i t ng, đ a bàn và cách th c th c nghi m.
ứ ề ế ệ ở ự Trong khi nghiên c u đ tài này, tôi đã ti n hành th c nghi m
ọ ị ớ hai l p là ng THPT M Tho – Ý Yên – Nam Đ nh.
ườ ớ ữ ể ớ ng đ
ứ hai l p này có m c đi m vào l p 10 t ạ ng nhau, trong nh ng ề ả ồ ở ọ ng h c tr
ỹ ươ ứ ầ ố ướ ề ự ớ ọ ọ ứ ệ ớ ớ 10A9 và 10A10 ( năm h c 20132014) – tr ươ ọ H c sinh ậ ươ c đ u là tôi d y, có kh năng nh n th c g n đ ng đ u. Tôi đã ch n ch ớ ớ l p 10A9 làm l p th c nghi m và l p 10A10 làm l p đ i ch ng. L p 10A9 tôi ch n
23
ọ ọ ạ ạ ạ ộ ỗ
ớ ẫ ươ ế ở ng pháp d y h c theo tr m, h c sinh ho t đ ng theo 4 nhóm (m i nhóm 10 11 ng pháp thuy t trình và đàm tho i g i m ,
ạ ờ ạ ợ ọ ủ ầ
ự ể ệ ọ
ấ ượ ế ế ớ ng), tôi cho h c sinh 2 l p làm bài ki m tra 15 ớ ng h c bài trên l p và k t qu bài
ậ ầ ế ề ả ể ữ ế ế ể ỉ ả t và hoàn ch nh đ tài.
ươ ph ọ h c sinh); l p 10A10 v n d y theo ph ệ ự ạ ộ ho t đ ng theo cá nhân. Th i gian th c nghi m là tu n 31 33 c a năm h c 2013 2014. ươ ố ợ Cu i đ t th c nghi m (k t thúc ch ọ ứ phút. Tôi đã căn c vào k t qu so sánh ch t l ớ ki m tra 15 phút gi a hai l p đ rút ra k t lu n c n thi ự ộ ệ
ệ ể ượ ự c xây d ng theo ma
ư
3.3.3. N i dung và th c nghi m ỏ ắ ồ *Bài ki m tra g m 12 câu h i tr c nghi m khách quan, đ ậ ề ứ ộ ố ộ ả ứ ằ ậ tr n đ thi nh sau ứ M c đ nh n th c ọ Cân b ng hóa h c T c đ ph n ng
ả ứ ủ ố ộ Ý nghĩa c a t c đ ph n ng và CBHH
2 câu (1, 2) 1 câu (5) 1 câu (7) 1 câu (10) 2 câu (3, 4) 1 câu (6) 1 câu (8) 1 câu (11) 1 câu (9) 1 câu (12)
ế ậ Nh n bi t Thông hi uể ậ ụ V n d ng ậ ụ V n d ng cao ề ể ạ
ể ộ
ố ự ng axit sunfuric vào hai c c đ ng cùng m t th tích dung ị ớ ồ c c đ ng dung d ch Na
ướ ấ ồ 2S2O3 có n ng đ l n ề ề ệ ế ủ ở ố ự 2S2O3 v i n ng đ khác nhau, ứ ề c. Đi u đó ch ng t ộ ớ ệ ộ ố t đ , t c cùng đi u ki n v nhi ỏ ở
ụ ả ứ
ấ ả ứ ả ứ ộ ủ ấ ấ ế ị
ộ ớ ồ ớ ồ ổ ả ứ ộ ủ ồ không ph thu c vào n ng đ c a ch t ph n ng. ộ ủ ồ đ ng bi n v i n ng đ c a ch t ph n ng. ộ ủ ỉ ệ ngh ch v i n ng đ c a ch t ph n ng. t l ấ ổ ồ không thay đ i khi thay đ i n ng đ c a ch t ph n ng.
ọ * Đ ki m tra minh ho ộ ượ Câu 1 : Khi cho cùng m t l ộ ị d ch Na ệ ấ ơ h n th y k t t a xu t hi n tr ả ứ ộ đ ph n ng A. B. C. D. Hãy ch n đáp án đúng.
ữ ọ Câu 2 : Ch n câu đúng trong nh ng câu sau.
ổ ố ộ ả ứ ấ ị A. Ch t xúc tác là ch t không làm thay đ i t c đ ph n ng mà không b tiêu
hao trong ph n ng.
ấ ả ứ ấ ố ộ ả ứ ư ấ ị B. Ch t xúc tác là ch t làm tăng t c đ ph n ng nh ng không b tiêu hao trong
ả ứ ph n ng.
ố ộ ả ứ ư ả ấ ấ ị C. Ch t xúc tác là ch t làm tăng t c đ ph n ng nh ng b tiêu hao trong ph n
ng.ứ
ả ấ ưở ế ố ộ ả ứ D. Ch t xúc tác không nh h ng gì đ n t c đ ph n ng.
24
ươ ọ ủ ữ ề ệ ả ả ứ ng trình hóa h c c a nh ng ph n ng sau (coi các đi u ki n ph n
Câu 3 : Cho ph ứ ng đã có đ ):
2 + O2
→
2 + CO2 + H2O
→
2KNO 2HI CaCO3 + 2HCl Cl2 + H2O タ Fe + H2O タ CaCl HCl + HClO FeO + H2
ả ứ ả ứ ậ ị
b, c, d. a, b, d, e.
a, b, c, d, e b, d, e. ọ ủ 2KNO3 a) b) H2 + I2 タ c) d) e) Trong các ph n ng trên, các ph n ng thu n ngh ch là : B. A. C. D. Hãy ch n đáp án đúng.
ằ ọ ị Câu 4 : Cân b ng hóa h c trong dung d ch
ả ứ
ệ ộ ủ ả ứ t đ c a ph n ng.
ưở ưở ưở ưở ộ ấ ở ồ ng b i n ng đ các ch t tham gia ph n ng. ả ứ ệ ộ ủ ở ng b i nhi t đ c a ph n ng. ấ ở ồ ộ ng b i n ng đ các ch t và nhi ấ ạ ộ ở ồ ng b i n ng đ các ch t t o thành.
ị ả A. ch b nh h ị ả B. ch b nh h ị ả ch b nh h C. ị ả ch b nh h D. Hãy ch n đáp án đúng. ả ứ ỉ ỉ ỉ ỉ ọ ố ớ ấ ố ộ ả ứ ấ
Câu 5 : Đ i v i các ph n ng có ch t khí tham gia, khi tăng áp su t, t c đ ph n ng tăng là do
ộ ộ ồ
ả ấ ể ộ
ộ ổ
ấ ồ n ng đ các ch t khí tăng lên. A. ấ ồ n ng đ các ch t khí gi m xu ng. B. ủ chuy n đ ng c a các ch t khí tăng lên. C. ồ ấ D. n ng đ các ch t khí không thay đ i. ọ Hãy ch n đáp án đúng.
ộ ạ ả ứ ủ ậ ằ ọ ị Câu 6 : Cân b ng hóa h c là m t tr ng thái c a ph n ng thu n ngh ch khi
ầ ố ộ ủ ị
ố ộ ủ ả ứ ộ ử ố ộ ủ ầ ố ộ ủ ả ứ ả ứ ả ứ ả ứ ằ ằ ằ ằ ậ ậ ậ ậ ả ứ ị
ả ứ ố ộ ủ t c đ c a ph n ng thu n b ng hai l n t c đ c a ph n ng ngh ch. A. ị ố ộ ủ t c đ c a ph n ng thu n b ng t c đ c a ph n ng ngh ch. B. ị ả ứ ố ộ ủ t c đ c a ph n ng thu n b ng m t n a t c đ c a ph n ng ngh ch. C. ố ộ ủ t c đ c a ph n ng thu n b ng k l n t c đ c a ph n ng ngh ch. D. ọ Hãy ch n đáp án đúng.
ố ọ ử ệ ộ ấ t đ cao nh t khi etilen
Câu 7 : Khi đ t cháy etilen, ng n l a có nhi cháy trong không khí. cháy trong oxi nguyên ch t.ấ A. B.
25
ơ .
ỗ ỗ
ọ
2 (k) + O2 (k) タ
2SO3 (k) ∆H = 198,24kJ
ể
ị
ả
ị ị
ể ể ể ể ả ị
ợ cháy trong h n h p khí oxi và khí nit C. ợ D. cháy trong h n h p khí oxi và khí cacbonic. Hãy ch n đáp án đúng. ả ứ Câu 8 : Cho ph n ng : 2SO ấ ọ Trong các câu sau, ch n phát bi u đúng nh t ệ ộ ả ằ t đ và tăng áp su t, cân b ng s chuy n d ch sang ph i. A. ả ằ ệ ộ t đ và gi m áp su t, cân b ng s chuy n d ch sang ph i. B. ả ằ ệ ộ t đ và tăng áp su t, cân b ng s chuy n d ch sang ph i. C. ằ ệ ộ ả t đ và gi m áp su t, cân b ng s chuy n d ch sang ph i. D. ể ạ ắ ấ ấ ấ ấ ố ẽ ẽ ẽ ẽ ệ ấ ố
khi tăng nhi khi tăng nhi ả khi gi m nhi ả khi gi m nhi Câu 9 : Khi đ t cháy pirit s t FeS ề ỏ ừ
ỏ ớ ỏ ớ ư nghi n nh v a ph i qu ng pirit và cho không khí d . ặ dùng qu ng pirit d ặ dùng qu ng pirit d i d ng th i l n. i d ng th i l n và dùng thi u không khí.
ư ộ ề ơ ầ 2 trong lò đ t, đ đ t hi u su t cao h n c n ặ ả A. ướ ạ B. ế ướ ạ C. D. nghi n qu ng pirit thành b t và cho d không khí.
ệ ứ ố ộ ả ứ ẽ nghiên c u t c đ ph n ng k m tan
ị ặ ọ Câu 10 : Hai nhóm h c sinh làm thí nghi m: trong dung d ch axit clohydric:
ứ ấ ố ự ẽ ế ả ị (cid:0) Nhóm th nh t : Cân mi ng k m 1g và th vào c c đ ng 200ml dung d ch axit
HCl 2M.
ố ự ộ ẽ ứ ị
(cid:0) Nhóm th hai : Cân 1g b t k m và th vào c c đ ng 300ml dung d ch axit HCl ả
2M.
ế ả ấ ọ ở ủ ứ ệ ạ ơ K t qu cho th y b t khí thoát ra thí nghi m c a nhóm th hai m nh h n
là do:
ứ ề ơ Nhóm th hai dùng axit nhi u h n. A.
ệ ớ ơ ề ặ ộ ẽ Di n tích b m t b t k m l n h n. B.
ộ ớ ộ ẽ ồ ơ N ng đ k m b t l n h n.
ệ ơ ớ ượ ề ơ ề ặ ộ ẽ Di n tích b m t b t k m l n h n, l ng axit nhi u h n. C. D.
ả ứ ữ ọ ủ Câu 11 : Xét cân b ng hoá h c c a nh ng ph n ng sau đây :
2Fe(r) + 3CO2(k) CaCO3(r)
N2O4(k)
2HI(k)
∆H = 22,77kJ ∆H = 233,26kJ. ∆H = + 57,84kJ ∆H = 10,44kJ ∆H = 198,24kJ.
ệ ộ 2SO3(k) ả ứ ể ề ậ ằ ị ằ Fe2O3 + 3CO(k) タ a) CaO(r) + CO2(k) タ b) 2NO2(k) タ c) d) H2(k) + I2(k) タ 2SO2(k) + O2(k) タ e) ả Khi gi m nhi t đ , các ph n ng có cân b ng chuy n d ch theo chi u thu n là
26
A. C. a, b, c, d, e. a, b, c, d. B. D. a, c, d, e. a, b, d, e.
ệ ượ ổ ả ứ ợ c t ng h p theo ph n ng sau : Câu 12 : Trong công nghi p, amoniac đ
ả 2NH3(k) ∆H = 92KJ. cao c n ợ
ả ứ ả
ả ứ ấ ợ ợ
ả ứ
ả ọ N2(k) + 3H2(k) タ ầ ả ệ ạ ể ế Đ tăng đ t hi u qu kinh t ệ ộ ủ ỗ ả ứ t đ c a h n h p ph n ng. gi m nhi A. ấ ủ ỗ ệ ộ ợ t đ và gi m áp su t c a h n h p ph n ng. tăng nhi B. ủ ỗ ệ ộ duy trì nhi C. t đ thích h p và tăng áp su t chung c a h n h p ph n ng. ợ ấ ủ ỗ ệ ộ D. t đ và tăng áp su t c a h n h p ph n ng. gi m nhi Hãy ch n đáp án đúng.
ệ ả ự
ớ ể ế ứ
ấ ấ ệ ệ ứ ậ
ọ ẫ ề ớ ể ọ ậ ở ỏ t nh n th y rõ r t nh t chính là không khí h c t p ộ
ổ ệ ế ự ừ
ệ
ọ ớ ế ậ ấ ộ ụ ự ắ
ộ ị
ọ ở ọ ờ ạ ấ l
ề ể ể ọ ờ ự t
ứ ố ể ấ
ữ ọ ề ế ớ ọ ọ
ạ ộ ệ ệ ạ ọ ộ
ấ ả ạ ứ ệ
ế 3.3.4. Đánh giá k t qu th c nghi m ệ * Vi c nghiên c u, tìm hi u ki n th c trên l p. ớ ự ọ S khác bi 2 l p h c. L p ứ ạ ề ố i phát bi u, các b n đ i ch ng v n theo không khí đ u đ u, m t vài h c sinh khá gi ọ ậ ấ ạ ớ còn l i th a nh n, cô t ng k t. Trong khi đó, l p th c nghi m không khí h c t p r t ề ờ ể ạ ộ ứ ổ sôi n i, các em r t hào h ng v i vi c ho t đ ng nhóm và thi đua giành nhi u c đ ượ ự c l a ch n n i dung thuy t trình, các em t đ thúc gi c, nh c nh nhau cùng làm ề ấ ể ộ ọ ố ệ vi c, b t k m t thành viên nào cũng b “cu n” vào n i dung bài h c, có nhi u h c ự ớ ấ ướ ặ i r t tích c c v i c đây vì lí do nào đó mà r t ít h c hoá thì bây gi sinh m c dù tr ụ ự ơ ế ệ tin h n các nhi m v th c hành đ tìm hi u ki n th c. Nhi u em h c kém bây gi ả ệ ố ọ ả i vì em không c m th y mình đang c h c, c hi u mà mình đang làm vi c, đang gi ế ấ quy t v n đ . Giao ti p trong l p gi a h c sinh – h c sinh, giáo viên – h c sinh liên ễ ụ t c di n ra. ả ớ V i vi c ho t đ ng nhóm, phân hoá n i dung bài h c theo tr m, vi c các em ph i ọ ụ i bàn trung tâm cũng đã hình thành ý th c trách nhi m ẩ
ị ớ ự ả ụ thu d n d ng c hoá ch t tr l ậ và tính c n th n cho các em. ữ V i nh ng đ nh h
ướ ạ ả
ế ạ ế t trong các tr m, c hai ti ờ ứ ớ ệ ớ ệ ế ọ ở ớ l p th c nghi m, t h c ệ ợ ế i phi u tr giúp. Đ c bi t ụ ợ ệ ề t 2, các em đã quen h n v i vi c phân công nhi m v h p lý nên có nhi u
ứ ề ố ặ ề ế ọ c h n, t o không khí hào h ng, có tâm lý mu n có nhi u ti t h c
ướ ạ ớ ọ
ng chi ti ằ các em đ u đi qua các tr m b ng c ch không ph i dùng t ơ trong ti ạ nhóm hoàn thành tr ứ ạ theo hình th c d y h c m i. ể ả ổ ủ ế ể ợ ớ * K t qu t ng h p đi m ki m tra 15’ c a các l p.
27
ỗ ớ ấ ả ể ể
ể ẽ ượ ề ủ ừ ớ ớ ộ ớ ớ c cân đ i ( nhân v i 8/10, sau đó c ng v i đi m
nghi m, đi m c a t ng em s đ ho t đ ng nhóm).
ự C hai l p đ u ch m theo thang đi m 10 ( m i câu 5/6 đi m). V i l p th c ệ ể ố ạ ộ Ở ủ ế ể ả ớ ỉ
ự ế ố ế ướ ư ể ố thang đi m 10 ( khi ch a cân đ i). Tôi đã th ng kê đi m theo hai h
đây, tôi ch tính tr c ti p k t qu bài ki m tra c a hai l p n u cùng tính theo ể ổ ng : ạ ừ ỏ ợ ể i( 810),
T ng h p đi m toàn bài c a h c sinh t ng l p, x p thành các lo i : gi ế ướ ậ ế i 5).
ố ệ ự
ố ớ ủ ọ ậ khá ( 7 – c n 8), trung bình ( 5 – c n 7), y u kém ( d ứ ớ L p đ i ch ng (10A10) S bàiố %ỷ ệ T l 16,67% 7 28,57% 12 33,33% 14 21,43% 9 100% 42 Phân lo iạ iỏ Gi Khá Trung bình ế Y u, kém ổ T ng s ớ L p th c nghi m (10A9) S bàiố %ỷ ệ T l 28,57% 12 47,62% 20 23,81% 10 0% 0 100% 42
ế ứ ộ ứ ủ ọ ậ ấ ộ ố
ả ứ ộ ậ
ệ ớ ứ ủ t ng m c đ nh n th c c a các em trong m i l p. ố L p đ i ch ng L p th c nghi m
ỗ ớ ự ớ TB s câuố TB s câuố ợ ổ T ng h p k t qu theo m c đ nh n th c c a h c sinh : l y trung bình c ng s câu ở ừ đúng ậ ứ ộ M c đ nh n th cứ S câuố ứ ị đ nh m c
ế 3 1,5 1,5 0,8 6,8 ả ở ớ ế ậ Nh n bi t Thông hi uể ậ ụ V n d ng ậ ụ V n d ng cao TB chung ư ậ ự ơ
ứ % so v iớ ứ ị đ nh m c 75% 75% 50% 26,67% 56,66% ệ ắ ớ ẫ ự ắ ớ ớ ế ế
% so v iớ ứ ị đ nh m c 95% 90% 76,76% 53,33% 79,17% ứ ố ả ể ố Nh v y, k t qu ọ ậ ể ớ ớ ở ớ ự ẳ
ể ỏ ướ ể ặ ạ
ố ệ i tăng lên, h n ch s bài đi m trung bình, không có bài nào d ớ ứ i 5 đi m. M t khác, ề ượ ệ
ứ l p th c nghi m cao h n h n so v i l p đ i ch ng, s bài khá, ế ố ứ ủ ọ ế ượ ể ể ậ ụ ự ể ậ ụ ữ ấ c nâng lên đáng k , nhi u em c nh ng v n đ nâng cao, có tính v n d ng, v n d ng cao.
3,8 4 1,8 2 2,3 3 1,6 3 9,5 12 ả ề ề l p th c nghi m cao h n nhi u so v i l p đ i ch ng, c v ổ không khí h c t p trên l p l n s n m b t ki n th c thông qua k t qu ki m tra. T ng ơ đi m bài ki m tra gi ậ ự năng l c nh n th c c a h c sinh l p th c nghi m đ ả ệ phát hi n, gi Ệ i quy t đ Ả Ế Ạ III. HI U QU DO SÁNG KI N ĐEM L I
ướ ề
ữ ọ ng pháp d y h c. Sau nhi u ộ ổ ớ ớ ẫ ấ ồ ậ ụ ể ế ề ả ỏ ấ i t a r t nhi u nh ng băn Quá trình tìm hi u, v n d ng sáng ki n trên đã gi ạ ươ ề ổ ạ ủ ả khoăn lo ng i c a b n thân tôi tr c đây v đ i m i ph ạ ể ả ở ườ ệ ầ l n trao đ i v i các đ ng nghi p, k c tr ng l n b n bè ngoài xã h i, tôi th y
28
ắ ả ệ ệ ề i còn băn khoăn lo l ng v tính kh thi, cách th c hi n và hi u qu c a
ọ ề ự
ạ ỉ ặ ặ ế ư ự ủ ế ứ ể ằ ồ ự ớ i còn không nh , hu ng h t tìm hi u ki n th c”. Th nh ng, v i
ự ổ ưở ả
ố nh ng gì tôi đã, đang và s làm, b n thân tôi hoàn toàn tin t ồ ề ệ ọ
ươ ọ
ạ ộ ố ệ ườ ươ ệ ạ ấ ư ả
ả ủ ườ không ít ng ệ ạ ọ vi c d y h c tích c c. Nhi u giáo viên nói r ng : “h c trò c a tôi, ch m t đ t tay, ớ ả ả gi ng đi gi ng l ự ế ữ ẽ th c t ng vào s đ i ọ ấ ề ẽ ớ i xung quanh. m i, tôi s truy n ni m tin y cho đ ng nghi p, h c sinh và m i ng ệ ậ ụ ụ ể ớ ố ộ C th , v i vi c v n d ng ph ng “ T c đ ng pháp d y h c theo tr m vào ch ậ ọ ằ ả ứ ph n ng và cân b ng hóa h c”, tôi nh n th y m t s hi u qu rõ r t nh sau : ớ ệ ạ ọ ủ 1. V i vi c d y h c c a giáo viên.
ọ ộ ổ
ọ ớ ổ ạ ụ ề ọ
ỡ ể ặ
ươ ị ủ ọ ứ ợ
ở ọ ầ ứ ổ ng pháp, cách th c t ạ ả i hi u qu giáo d c r t t
ọ
ươ ế ượ ấ ơ ồ ụ ế ư ờ ch c cho phù h p. Tôi th y, ả ệ ắ ề ó nhi u khúc m c v ph ả i quy t đ đã gi , mang l ề ế t, m h nh ng bây gi ứ c kia tôi không bi
ạ ộ
ể ạ ộ
ạ ể ượ ế ủ ộ ứ ữ ế ể ạ ộ c nh ng tr m b t bu c, làm th nào đ ch đ ng v th i l
ể ọ ề ờ ượ ả ắ ệ ế ớ i đáp đ
ể ụ ể ớ ỉ Không ch riêng tôi mà m i giáo viên nên có ni m tin vào công cu c đ i m i ế ề ươ ng pháp d y h c. Đi u quan tr ng là ta bi t giáo d c, mà tiên phong là đ i m i ph ị ế ọ ặ t các em c n giúp đ gì, các em có th g p khó đ t mình vào đ a v c a h c sinh, bi ấ d yạ ể ự đâu đ l a ch n ph khăn ụ ấ ố ạ hóa h c theo tr m là hoàn toàn kh thi t. Qua quá ạ ng pháp d y h c này, trình nghiên c u, áp d ng sáng ki n, c ụ ướ c r t rõ ràng (ví d : tr ọ ọ ạ d y h c theo tr m là phân hóa theo n i dung hay phân hóa theo phong cách d y h c, ề ế làm th nào đ di chuy n tr m không gây l n x n, làm th nào đ m i nhóm đ u ộ ng bài nghiên c u đ ượ ọ ậ ế ọ c h c, làm th nào đ đánh giá vi c h c t p trên l p…..). Sáng ki n đã gi ộ ố ộ m t s n i dung c th :
ả ụ ạ ươ ph Ch ra ph m vi áp d ng :
ớ ế ỉ ả ụ ữ
ằ ọ ả ứ ng pháp này hoàn toàn có kh năng áp d ng vào ố ộ ậ ụ
ầ ể ọ ầ ấ ạ ọ
ế ử ấ ạ ủ ả ữ ậ ọ
ứ ạ
ạ ạ ọ ạ ộ ệ ho t đ ng nhóm ho t đ ng theo d y h c theo tr m
ỉ ấ ễ ự ế ệ
ữ ể ậ ụ ứ Ch ra cách th c th c hi n : ế là r t d th c hi n n u giáo viên đ u t ọ ọ ượ ưở ữ c tr
ứ ươ ạ ệ ng đ i đ c l p v i nhau (ngoài vi c gi ng d y hóa h c nh ng bài có ki n th c t ọ ố ộ ươ ng “t c đ ph n ng và cân b ng hóa h c”, có th áp d ng vào ph n c u t o ch ế , c u t o c a b ng tu n hoàn, liên k t hóa h c, phân bón hóa h c, polime, nguyên t ọ ự …). Không nh ng th , nh ng môn khoa h c t nhiên khác ( v t lý và sinh h c) cũng ọ hoàn toàn có th v n d ng hình th c d y h c này. ạ ộ ự ầ ư ờ th i gian và tâm huy t. ề ề Chia nhóm h c sinh : đ ng đ u v năng l c gi a các nhóm, ch n đ ầ ề ầ
ự ứ ề ệ ệ ị ng ầ ộ ề tin đ ng ra ch u trách nhi m v ự ạ ộ ể ng nhóm đ em t
ạ ộ ủ ọ ồ ượ c tinh th n ho t đ ng nhóm. Cô c n đ ng viên tinh th n, nhóm, truy n cho các em đ ưở truy n tính trách nhi m cho tr m i ho t đ ng c a nhóm mình.
29
ấ ụ ầ Chia n i dung thành các tr m tùy theo bài d y, cung c p công c c n thi
ợ ấ ạ ứ
ố
ộ ạ ể ụ ể ế ụ ứ ủ ọ
ọ ạ ả ể ụ ậ ế ế ạ ộ ế ể t đ ữ ế ể ự ờ ớ tìm hi u ki n th c, cung c p phi u tr giúp, c thi đua. V i nh ng các em có th t ả ườ ệ ệ ng minh, không gây khó tr m có thí nghi m, d ng c và cách b trí thí nghi m ph i t ỗ ạ ị ẩ hi u cho quá trình nh n th c c a h c sinh. M i tr m chu n b 2 b công c đ các em ờ ợ có th tùy tr n tr m k ti p mà không ph i ch đ i.
ế ế ự ả ủ
ị ừ
ọ ế ờ ế ả ượ ượ ứ ộ ự các m c đ khác nhau), v a đ m b o đ
ị ị ờ ạ ứ ở các tr m), đ m b o đ
ả ế ổ ị ở ạ ộ ầ ọ ừ ả ả ả ự ư ạ
ả ế ế ọ ầ
ầ ể ả ể
ớ ơ ọ ạ ễ ể ố ờ ạ ộ Đánh giá ho t đ ng nhóm d a vào s c thi đua và k t qu c a bài thuy t trình. ạ Cách d y h c này v a phân hóa đ c năng l c nhóm h c sinh (quá th i gian đ nh ộ ợ ứ c ti n đ bài m c thì dùng phi u tr giúp ả ượ ự ậ ự ạ ấ trong d y ( n đ nh th i gian ho t đ ng đ nh m c c s tr t t ỗ ớ ứ ủ i ki n th c c a m i l p (nhóm h c sinh không c n thay đ i v trí); đ m b o s l u l ự ả ượ ự ổ ọ h c sinh (ph n thuy t trình, t ng k t trên b ng); đ m b o đ c s phân hóa năng l c ủ c a m i h c sinh ( bài ki m tra có 2 ph n đi m : cá nhân và nhóm). ạ V hi u qu d y h c :
ị ọ ế ự
ớ ạ ườ i thày s d dàng đi u khi n đ
ị ươ ủ ứ ẽ ễ ả
ề ạ ộ ể ự ủ ộ ỗ ọ ự ể
ậ
ế ệ ả ừ ạ ọ ng pháp d y h c này, ng ừ ọ ứ ủ ế ẽ t là ph i t giáo viên.
ệ ủ ọ
ế các b n khác mà không nh t thi ơ ọ ậ ọ ơ ọ
ượ ề ơ ư ạ ộ c ho t đ ng ơ ớ ự i s uan tâm nhi u h n t
ủ ế ủ ộ ả ế K t qu h ở ớ ọ ố ơ t h n, ho t đ ng h c t p phong phú h n; h c sinh đ ỡ ọ ườ ọ i h c
ạ ọ ạ h c theo tr m ng, hào
ỗ ọ ẽ ả ạ ọ D y h c theo tr m s giúp giáo viên d dàng h n v i vai ề ệ ậ ự ả ự khám phá ki n th c tùy theo năng l c nh n trò “dàn d ng k ch b n” cho các h c sinh t ứ ủ ể ượ ọ th c c a mình. V i ph c ạ ộ ho t đ ng nh p nhàng c a các nhóm h c sinh, v a phát huy kh năng ho t đ ng nhóm ừ ế v a phát huy s ch đ ng tìm hi u ki n th c c a m i h c sinh. S phát tri n giao ti p ữ gi a các thành viên trong nhóm và các nhóm s làm các em ch đ ng ti p nh n ki n ấ ứ ừ c có hi u th c t ộ ả ơ qu h n – bài h c tr nên sinh đ ng h n, quan h c a giáo viên v i h c sinh cũng nh ạ ộ ữ gi a các h c sinh t ơ ề ơ ộ ề nhi u h n, giáo viên có nhi u c h i giúp đ h c sinh h n, q ạ ộ ậ ể phát tri n tính đ c l p, sáng t o ... c a ng ớ ệ ọ ủ ọ 2. V i vi c h c c a h c sinh ạ đem l Ph ạ ộ ướ ệ ọ ươ ợ
ng pháp d y ớ ặ ề ứ ẳ ạ ở
ề i cho h c sinh ni m vui s ủ l a tu i các em ổ ượ ự kh ng đ nh đ c h t t h ng,ứ ố ớ . Vi c h c đ i v i các ưỡ ng c mình và nuôi d ơ ọ ậ i đ ng c h c t p.
ề ộ ơ
ứ ọ
ạ ứ ạ ế ư ọ Cách th c d y h c này đã viên t ọ ậ h c sinh
ượ ượ ọ ượ ữ ậ
ọ ư nó phù h p v i đ c tính a thích ho t đ ng c a ị thành ni m h nh phúc, giúp các em t em tr lòng khát khao sáng t o. ạ Tính tích c c h c t p liên quan tr ự ọ ậ ướ ế ớ ộ ề ủ ự ứ Đ ng c đúng t o ra h ng thú. H ng thú là ti n đ c a t giác. ườ ọ ự ự ế khuy n khích ng i h c t ổ ứ ạ ộ ch c các ho t đ ng h c t p, ế ự ư ế ấ ế ả ả ề ữ l c khám phá nh ng đi u ặ c đ t vào đ ổ c làm thí c tr c ti p quan sát, th o lu n, trao đ i, đ ủ ề i quy t v n đ theo cách c a t. Khi giáo mình ch a bi ố nh ng tình hu ng, h đ ượ ệ nghi m, đ c khuy n khích đ a ra các gi ả i pháp gi
30
ớ
ườ ọ ứ ứ ự ủ ế ứ ự ế ạ i h c không nh ng chi m lĩnh các ki n th c và kĩ năng m i mà còn ơ ộ ch và sáng t o có c h i
mình. Qua đó, ng làm ch đ ượ đ
ứ ủ ọ ả ề ự ự ể ậ ạ ế ữ ủ ượ c cách th c xây d ng ki n th c, do đó tính t ệ c rèn luy n. ọ D y h c theo tr m đã phát tri n năng l c nh n th c c a h c sinh c v năng l c
ạ ẫ ự ệ chung l n năng l c chuyên bi t :
ự Năng l c chung:
ụ ệ ầ Năng l c t
ứ nghiên c u ki n th c hoàn toàn là do các em ch đ ng t
ọ ự ự ọ giáo viên có vai trò chính là giao vi c, giao công c , ph n ủ ộ ế ự h c : ứ ả ứ ủ ạ ộ ế ự ọ h c. ể ề ho t đ ng tìm hi u ki n th c c a h c sinh t
ả ướ ụ ệ ướ ạ i c đã phát huy kh năng
Năng l c gi ớ ạ ệ ả ế ấ i quy t v n đ : ụ các tr m v i công c nghiên c u cho tr ể ự phát hi n, tìm hi u ki n th c, gi t c, nhi m v cho tr ề ế ấ i quy t v n đ .
ứ ứ ừ ụ ự ứ ụ ể ừ ườ ế ạ : t Năng l c sáng t o
tr ộ ề ươ ng t
ệ ạ ậ ươ
công c nghiên c u c th , t ấ ọ ậ ứ ề ấ
ứ
ọ ớ ng pháp m i đã giúp h c sinh đ ủ ề ọ ậ ụ ể ề c câu h i nghiên c u cho m t v n đ hay ch đ h c t p c th ; đ xu t gi ộ ệ ự ề
c ph ươ ạ ứ ự ệ
ọ ể ể ẽ ọ ự ứ ứ ế ạ ả ộ ợ ụ ể ọ ng h p c th , h c ổ ủ ớ ự ự ứ ở ộ , ng phó linh đ ng v i s thay đ i c a sinh sáng t o, m r ng ra các v n đ t ề ứ Vi c h c t p môn hóa theo ph ầ yêu c u nh n th c. ỏ ả ấ ượ ộ ấ xu t đ ớ ợ ứ ế ỏ thuy t nghiên c u phù h p v i câu h i nghiên c u m t cách khoa h c, sáng t o.Ngoài ả ọ ấ ượ ươ ra, h c sinh còn đ xu t đ ng án th c nghi m tìm tòi đ ki m ch ng gi ệ ứ ế ự thuy t nghiên c u, th c hi n ph ng án th c nghi m. Sau đó, các em s xây d ng báo ả ế cáo k t qu nghiên c u và trình bày k t qu nghiên c u m t cách khoa h c, sáng t o.
ạ ộ ự ệ ế ự ự : giáo viên không can thi p tr c ti p vào ho t đ ng tìm
ả qu n lý ọ ả các nhóm h c sinh, các em ph i có năng l c t
Năng l c t ứ ở ạ ộ ể ả ự ộ ủ ắ
ỉ ướ ạ ộ ữ ự ự ữ ớ ưở i tr ng t
ế ạ ộ ự ề ủ ả ả qu n lý b n thân và hi u tri th c ở ợ ấ ậ ộ qu n lí ho t đ ng c a nhau, tránh s l n x n, m t t p trung. Nh ng nh c nh , tr giúp ể ọ trong ho t đ ng giao ti p gi a cô và các nhóm ch h ng nhóm đ h c sinh đi u ch nh ho t đ ng c a nhóm mình. này t
ọ ậ ụ ế ố ọ ỉ ự Năng l c giao ti p :
ự ế ỏ ế ớ ớ ế trong su t quá trình h c t p, h c sinh liên t c giao ti p v i ý ki n, dám nêu và tin trình bày, bày t
ệ nhau và giao ti p v i giáo viên, nâng cao tính t ế ả b o v ý ki n cá nhân.
ạ ộ ữ ệ ầ ự ợ Năng l c h p tác :
ả ừ ụ ố ho t đ ng nhóm c n có m i liên h khăng khít gi a các ủ ủ ừ
ượ ệ ẻ ỡ ỡ ưở ẻ ế ứ ng nhóm, v a có ý ọ c chia s ki n th c, kĩ năng h c
thành viên, v a ph i tuân th đúng nhi m v phân công c a tr ứ th c giúp đ và xin giúp đ , dám chia s và xin đ t p.ậ
ự ử ụ ề ệ Năng l c s d ng công ngh thông tin và truy n thông :
ươ ệ ẹ ệ ế ọ ọ ộ ọ ậ phát huy h c t p ỉ ứ ng ti n, vi c lĩnh h i ki n th c không còn bó h p ch trong ọ ơ m i lúc, m i n i, m i ph
31
ở ộ ứ ề ọ
ệ ọ ộ n i dung sách giáo khoa mà đã m r ng nhi u kênh thông tin, giúp h c sinh h ng thú ơ h n v i vi c h c.
ủ ộ ươ ặ
ớ ặ Năng l cự tính toán : m c dù trong n i dung c a ch ứ ệ ậ ng này, đ c thù có không ự ế ề ữ ư
ự ữ ạ ầ
ự nhi u nh ng bài t p tính toán nh ng ngoài vi c nghiên c u tr c ti p d a vào quan sát, ể ượ ả cũng đã có nh ng tr m yêu c u ph i có kĩ năng, năng l c tính toán đ l ng hóa thông s .ố
ự ệ Năng l c chuyên bi t :
ự ử ụ ữ ọ ẽ ọ ọ Qua các bài h c, h c sinh s nghe và Năng l c s d ng ngôn ng hóa h c :
ượ ậ ọ ọ
ữ ả ứ ề ằ ậ ọ ị
ể ượ ộ ể ng hóa c n i dung các thu t ng hóa h c, danh pháp hóa h c và các bi u t hi u đ ị ể ộ ả ứ ọ h c ( ph n ng thu n ngh ch, ph n ng m t chi u, cân b ng hóa h c,chuy n d ch cân ằ b ng, …)
ộ ể ệ ọ ự ứ ự Năng l c nghiên c u và th c hành hóa h c :
ế
ự ệ ượ ạ ự và gi i thích đ
ử ụ ậ ụ ọ nhiên. H c sinh đ ữ ả ậ ủ ả ả ứ ề ọ
ế ạ
ượ ụ ế
ự ộ ậ ệ
ữ ế ế ế ớ ự i t
ể ể ấ ữ ắ ỏ ọ ế vi c huy đ ng tìm hi u ki n ự ể năng l c ti n hành thí ệ ở ụ ế ứ ằ th c b ng công c ti n hành thí nghi m các tr m đã phát tri n ệ ệ ả ả ệ nghi m, s d ng và v n d ng thí nghi m; năng l c quan sát, mô t i thích các hi n , gi ượ ầ ượ ượ c yêu c u mô t t ng thí c các hi n t ng t ậ ệ ế nghi m và rút ra nh ng k t lu n v quy lu t c a ph n ng. Các bài h c đã giúp các em ệ ử ụ ệ ồ s d ng thành th o các đ dùng thí nghi m. Các em đã ti n hành thao tác thí nghi m, ế ể ủ ừ t phân tích s đúng sai trong khi ti n hành hi u đ c m c đích c a t ng thao tác, bi ể ế ứ ế ệ ự th c nghi m. Ti p theo, các em có th ti n hành đ c l p các thí nghi m nghiên c u, ứ ơ ả ậ tìm ki m và thu đ nhiên và kĩ thu t. c nh ng ki n th c c b n đ hi u bi ề H c sinh t t gi ra r t h ng thú v i nh ng đi u “m t th y tai nghe”.
ề ọ ự ượ ấ ứ ả ớ ế ấ i quy t v n đ thông qua môn hóa h c :
ố c tình hu ng, phát hi n và nêu đ
ữ Năng l c gi ớ ọ ề
ấ ệ ả ứ ẽ
ấ ề ấ
c gi
ế ấ ế thuy t khoa h c khác nhau, l p đ
ả ậ ượ ế ặ ợ ế ạ
ả ứ ề ố ằ ọ ượ ả i pháp gi i quy t v n đ , l a ch n đ ấ ượ ả c gi ệ ự ọ ơ ở ự ạ ọ ẽ ả ọ
ứ ề ế ề i quy t v n đ , suy ng m v cách th c và ti n trình gi
ế ấ ậ ụ ẫ ố ả ớ ọ ậ qua quá trình h c t p ố ượ ượ ẽ c tình hu ng có trên l p, h c sinh s phân tích đ ệ ộ ộ ố ấ ọ ậ t đ giúp tăng v n đ trong h c t p, trong cu c s ng (có nh ng ph n ng tăng nhi ậ ượ ạ ữ ệ i...). Các em s thu th p và làm rõ các thông tin c l hi u su t, có nh ng ph n ng ng ọ ả ứ ộ ế có liên quan đ n v n đ t c đ ph n ng và cân b ng hóa h c. Đ xu t và phân tích ợ ượ ề ự ộ ố ả i pháp phù h p. Ngoài ra, c m t s gi đ ể ả ọ ề ạ ọ h c sinh còn đ xu t đ i c k ho ch đ gi ộ ậ ề ặ ế ấ quy t v n đ đ t ra. Th c hi n k ho ch đ c l p sáng t o ho c h p tác trên c s các ề ệ ạ ạ ế thuy t đã đ ra. D y và h c hóa h c theo tr m s giúp các em h c sinh th c hi n gi ả ả ả i pháp gi và đánh giá gi i ỉ ề ể ề ế ấ quy t v n đ đ đi u ch nh và v n d ng trong b i c nh m i.
32
ự ậ ụ ộ ố ọ ế ọ ậ ứ Năng l c v n d ng ki n th c hóa h c vào cu c s ng :
ự ứ quá trình h c t p theo ế ạ
ộ ể ế ạ ứ ế ứ ủ ọ
ể ế ệ ố ộ ọ ệ ự ứ ớ ợ ộ
ọ ặ ứ ố ấ ọ ọ
ụ ể ả ứ ế ỗ ẽ ị ứ ả ợ ượ ế ậ ọ ộ
ượ ứ ụ ụ ứ ứ ế ọ
ộ ố ạ tr m đã giúp h c sinh có năng l c h th ng hóa ki n th c, phân lo i ki n th c hóa ậ ọ h c, hi u rõ đ c đi m, n i dung, thu c tính c a lo i ki n th c hóa h c đó. Khi v n ệ ế ụ d ng ki n th c chính là vi c l a ch n ki n th c m t cách phù h p v i m i hi n ộ ố ượ ng, tình hu ng c th x y ra trong cu c s ng, s n xu t hóa h c. H c sinh s đ nh t ướ ổ ng đ c các ki n th c hóa h c m t cách t ng h p và khi v n d ng ki n th c hóa h ề ạ ả ọ h c ph i ý th c rõ ràng v lo i ki n th c hóa h c đó đ c ng d ng trong các lĩnh ề ự v c gì, ngành ngh gì trong cu c s ng.
33
Ế Ậ
ậ
ọ ạ ươ ứ ề ọ ấ ể ả ự ủ ậ
ấ ấ ọ
ệ ể ạ ả ễ ế ứ ủ ọ ụ ộ
ả ọ ư ữ ng t
ườ ễ ươ ứ
ọ ẫ ườ ướ ể ớ ườ i đi u khi n, h cách là ng ng t
K T LU N ụ ệ Trong quá trình nghiên c u đ tài này, tôi nh n th y tính kh thi c a vi c áp d ng ứ ủ ọ ằ ph ng pháp d y h c hóa h c theo tr m nh m phát tri n năng l c nh n th c c a h c ạ ộ ươ ng pháp này đã trú tr ng vào ho t đ ng sinh. Hi u qu d nhìn th y nh t chính là ph ế ậ ọ ự tìm hi u ki n th c c a h c sinh, h c sinh không còn th đ ng thu nh n nh ng ki n t ề ứ ủ th c c a cô truy n cho mình, không ph i h c sinh nào cũng có cùng con đ duy ạ ạ ế ể ng pháp d y h c theo tr m, giáo viên d dàng làm đ khám phá ki n th c. V i ph ự ỡ ề ớ ư ng d n, giúp đ các em trên con đ tròn vai v i t tìm ra tri th c.ứ
ọ ươ
các em. Các em đ
ượ ệ ọ ậ ọ ậ ấ ớ ở ị c s h ng thú h c t p r t l n ướ gi ể ng, đ
ọ ạ ố ớ ọ Đ i v i h c sinh, vi c h c t p hóa h c theo ph ượ ự ứ ề ư ể ệ ệ ặ ọ ậ
ộ ả ủ ọ
ế ạ ộ
ộ ể ự ư
ớ ậ ệ ộ ố ể ớ ả
ả ậ ụ ọ ữ ọ ạ ạ ng pháp d y h c theo tr m đã ề ế ấ ượ ự ả c t i quy t v n đ gây đ ượ ả c c th hi n quan đi m, c m xúc, đ trên n n khung mà cô giáo đã đ nh h ạ ọ ế ứ ớ t, d y h c hóa h c theo tr m giao l u ki n th c v i nhau, cùng nhau h c t p. Đ c bi ề ể ế ấ ự ự i quy t v n đ , đã phát tri n năng l c hành đ ng c a h c sinh (tiêu bi u là năng l c gi ự ử ụ ự ự qu n, năng l c ho t đ ng nhóm, năng l c giao ti p, năng l c s d ng thí năng l c t ả ộ ệ nghi m, v n d ng hóa h c vào cu c s ng), cũng nh phát huy cao đ thái đ , tình c m ườ ớ v i môn h c, ý th c ho t đ ng t p th , tính trách nhi m v i b n thân, v i môi tr ng và v i nh ng ng
ấ ệ ả ủ ươ ạ ọ ớ Tuy nhiên, đ phát huy cao nh t hi u qu c a ph ầ ng pháp d y h c trên, c n
ộ ố
ứ ọ ọ ự ọ ứ ạ ộ ườ i xung quanh. ể m t s chú ý sau : M t làộ
ộ ạ ể ự ọ ạ ạ ọ
ự ữ ự ạ ơ ớ ợ
ướ ng tr
ẩ ẩ
ị ộ ướ ả
ượ ng đ ự ủ ọ
ng v c a h c sinh, ph i luôn đ nh h ứ ế ị ớ ạ ứ
ụ ọ ậ ợ ợ ớ
ế ể
i gi ườ ứ ề ệ ầ ờ ự ủ ừ ả ph i căn c vào n i dung c a t ng bài h c đ l a ch n hay không l a ứ ạ ọ ả ch n cách th c d y h c theo tr m vào bài gi ng. Vì khi d y h c theo tr m, các em có ị ế ỉ ọ ể ự do l a ch n trình t th t các tr m nên ch phù h p v i nh ng bài có các đ n v ki n ộ ứ th c không quá ràng bu c nhau. ữ ọ ậ ủ ả ườ Hai là giáo viên ph i l c nh ng khó khăn trong quá trình h c t p c a các ạ ụ ể ở ả ị ậ ướ ể c chu n b th t chu đáo. Khi chu n b n i dung c th các tr m, ph i em đ có b ả ươ ủ ị ủ ọ ặ c kh năng c a các em đ t mình vào c ể ụ ẩ ợ ị ớ i đâu ; chu n b công c nghiên c u phù h p v i năng l c c a h c sinh đ các em có t ụ ọ ệ ế ủ ộ ể ự tin ch đ ng chi m lĩnh ki n th c. Bên c nh công c h c t p, nhi m v h c th t ế ầ ậ ữ ị ẩ t p, c n chu n b phi u tr giúp ( v i nh ng bài khó, phi u tr giúp nên phân ra các ủ ộ ế ả ợ ộ ứ m c đ khác nhau : g i ý chung, g i ý chi ti i) đ nhóm y u kém ch đ ng ể ơ i th y, có vai trò đi u khi n quá h n trong vi c nh phao c u tr t ợ ế ờ t, l ợ ừ giáo viên. Ng
34
ỏ ọ ớ ả ắ ữ
ạ ạ
ự ộ
ủ ọ ổ trình d y h c ph i luôn kiên trì h c h i, có ni m tin v ng ch c vào đ i m i ph ợ ứ ủ ọ ọ ể pháp d y h c đ tìm ra con đ ể ể ớ ị ậ ổ ị ụ ứ ọ ườ ộ ụ i v trí c a công c nghiên c u mà ng
ứ ệ ồ ươ ề ng ấ ớ ặ ể ng phù h p nh t v i đ c đi m nh n th c c a h c sinh. ọ ậ ủ ạ Ba là đ tránh s l n x n khi chuy n tr m, ta không thay đ i v trí h c t p c a ề i, m i công c nghiên c u đ u ạ bàn trung tâm. Tránh vi c không nh p nhàng khi các nhóm đ ng lo t
ộ ụ ế ầ
ứ m i tr m ki n th c. ạ ộ ở ỗ ị ả ố i đa ho t đ ng
ọ
ệ ậ ượ ả
ể ắ c nh n m t c thi đua g n lên b ng thi đua và đ ế ả ử ụ ị ể ượ ạ ọ c l h c sinh t ị ặ ở ượ c đ t đ ụ ở ỗ ạ ể ẩ ạ chuy n tr m, c n chu n b hai b d ng c ờ ị ạ ố B n là m i tr m, đ nh giáo viên ph i thông báo th i gian t ờ ướ ế ứ ế c th i ng, khuy n khích h c sinh làm vi c h t s c mình đ hoàn thành xong tr ộ ờ ượ ứ c ợ ị
ế ế ọ ậ ể ướ h gian đ nh m c ( khi đó, nhóm đ ấ ạ chuy n sang tr m b t kì nào đó), n u không k p thì các em ph i s d ng phi u tr ượ ờ giúp ( không đ c c ), hoàn thành phi u h c t p và chuy n tr m.
ả ệ ự ủ
ạ ể ế ụ ộ ạ ự ạ ộ ự ể
ế
ọ ọ Năm là giáo viên ph i th c hi n đúng, theo dõi sát sao s ho t đ ng c a các nhóm ặ ể đ tính đi m thi đua theo đúng tiêu chí đã đ t ra. T o đ ng l c đ các em ti p t c thi đua trong nh ng bài h c ti p theo. ạ ấ
ữ ạ i, d y h c hóa h c theo tr m là m t ph ươ ả ớ ụ ọ ứ ủ ắ ươ ng pháp này đã kh c ph c đ
ự ế ủ ự ọ
ấ ủ ộ ự ự ạ
ạ ạ ộ ề ế ả ệ ệ ộ Tóm l ng pháp r t hi u qu v i vi c ể ượ ậ phát tri n năng l c nh n th c c a h c sinh. Ph c ạ ố ề nhi u h n ch c a cách d y h c truy n th ng, mà cái nhìn tr c quan nh t là đã phát ủ ọ ượ huy đ c tính tích c c ho t đ ng c a h c sinh, t o nên s say mê, ch đ ng c a h c sinh khi gi ạ ọ ề ủ ọ ọ ấ i quy t các v n đ môn h c.
Ạ Ả Ặ Ề Ế IV. CAM K T KHÔNG SAO CHÉP HO C VI PH M B N QUY N
ề ủ ớ ấ ả ạ ứ V i t t c đ o đ c ngh nghi p, lòng t
ế ả
ề ệ ố ề ủ ạ ả
ế
Trong quá trình áp d ng sáng ki n này, do gi ắ ả ộ ề ờ i h n v th i gian, gi ữ ụ ươ ớ ủ ắ ả
ỏ ồ ự ự ấ
ơ
ồ ở ộ ả ế nhiên nói chung. Xin chân thành Ụ
ế ự ọ ệ tr ng c a nhà giáo, tôi cam k t ạ ủ ế sáng ki n trên là hoàn toàn do tôi “thai nghén”, đúc k t trong quá trình gi ng d y c a ặ mình, tuy t đ i không h sao chép ho c vi ph m b n quy n c a m t tác gi nào khác. ề ớ ạ ớ ạ i h n v ồ ạ kh năng, và tính m i c a ph i. ng pháp nên ch c ch n không tránh kh i nh ng t n t ệ ế ủ Tôi th c s r t mong đ c s ph n h i, đóng góp ý ki n c a các quý đ ng nghi p, các ệ ụ ệ nhà giáo d c đ hoàn thi n h n, m r ng h n vi c áp d ng sáng ki n vào các bài ọ ự ả gi ng hóa h c nói riêng và các bài gi ng môn h c t ả ơ c m n!
Ả Ế TÁC GI SÁNG KI N
ượ ự ả ơ ụ ể Ơ Ị Ơ C QUAN Đ N V ọ Ế ÁP D NG SÁNG KI N ậ Xác nh n………………………….. …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. Kí tên, đóng d uấ
35
ụ ệ ả Danh m c tài li u tham kh o
ự ự ọ ạ ệ ủ ễ ỗ ươ Nguy n Lăng Bình (Ch biên) – Đ H ng 1. D y và h c tích c c – D án Vi t –
ễ ươ ồ ặ ị Trà Nguy n Ph ng H ng – Cao Th Th ng.
ố ọ ạ ườ ạ ọ Ứ 2. T p chí Khoa h c – S 01 (2013): 84 – 90 Tr ng Đ i h c An Giang ng
ụ ươ ạ ọ ạ ọ ạ ươ ấ ậ d ng ph ng pháp d y h c theo tr m trong d y h c ch ớ ng ch t khí, v t lý l p
ệ ả ị ệ ị ố t H i, Phùng Th T Loan và Lê Th Di u 10 Phùng Vi
ề ổ ớ ộ ố ấ ề ươ ạ ọ ở ườ ọ 3. M t s v n đ chung v đ i m i ph ng pháp d y h c tr ng trung h c –
ễ ườ Nguy n Văn C ng Bernd Meier.
ạ ọ ự ọ ọ ự ợ ể ể 4. D y h c tích h p phát tri n năng l c h c sinh – Quy n 1 : khoa h c t nhiên –
ỗ ươ ọ ễ ầ ầ Đ H ng Trà, Nguy n Văn Biên, Tr n Khánh Ng c, Tr n Trung ấ ả xu t b n –
ủ ễ ề ễ ầ ị Ninh, Tr n Th Thanh Th y, Nguy n Công Khanh, Nguy n Vũ Bích Hi n.
ọ ớ ơ ả ậ 5. Sách giáo khoa, sách bài t p hóa h c l p 10 – c b n.
ọ ệ ắ ậ ặ ầ ị ạ Đ ng Th Oanh, Ph m Văn Hoan – Tr n 6. Bài t p tr c nghi m hóa h c 10 –
Trung Ninh.
ồ ệ 7. Các ngu n tin trên internet, video thí nghi m trên youtube.

