S D NG TH CA Đ T O H NG THÚ CHO H C SINH TRONG D YỬ Ụ Ơ Ể Ạ Ứ Ọ Ạ
H C B MÔN L CH S TR NG THPTỌ Ộ Ị Ử Ở ƯỜ
[ 17-01-2013-Ph m Văn T c ]ạ ứ
A. PH N M Đ UẦ Ở Ầ
1. Lý do ch n đ tàiọ ề
Giáo d c là quá trình truy n đ t và lĩnh h i nh ng tri th c k năng cũngụ ề ạ ộ ữ ứ ỷ
nh nh ng kinh nghi m nh m chu n b hành trang b c vào cu c s ng, laoư ữ ệ ằ ẩ ị ướ ộ ố
đ ng, sinh ho t … đây là nhu c u t t y u c a xã h i loài ng i đ m b o s t nộ ạ ầ ấ ế ủ ộ ườ ả ả ự ồ
t i và phát tri n c a con ng i.ạ ể ủ ườ
Trong xu th đ i m i ph ng pháp d y h c nói chung và ph ng pháp d yế ổ ớ ươ ạ ọ ươ ạ
h c đ i v i môn h c l ch s tr ng THPT nói riêng đ u có ý nghĩa quan tr ngọ ổ ớ ọ ị ử ở ườ ề ọ
v a là c s lý lu n, v a là c s ph ng pháp lu n cho đ nh h ng đ i m iừ ơ ở ậ ừ ơ ở ươ ậ ị ướ ổ ớ
ph ng pháp d y h c, ti p c n ho t đ ng nhân cách và là s v n d ng lí lu nươ ạ ọ ế ậ ạ ộ ự ậ ụ ậ
ho t đ ng gi a th y và trò, th y tác đ ng vào nhân cách h c sinh, ho t đ ngạ ộ ữ ầ ầ ộ ọ ạ ộ
c a h c sinh là ho t đ ng ch đ o. Ng i giáo viên không còn là ng i truy nủ ọ ạ ộ ủ ạ ườ ườ ề
đ t tri th c m t chi u mà là ng i t ch c đi u khi n h ng d n, c v n choạ ứ ộ ề ườ ổ ứ ề ể ướ ẫ ố ấ
h c sinh h c t p. H c sinh không ch là đ i t ng ti p nh n thông tin th đ ngọ ọ ậ ọ ỉ ố ượ ế ậ ụ ộ
mà ch đ ng ti p nh n chi m lĩnh tri th c m t cách tích c c ch đ ng, h c sinhủ ộ ế ậ ế ứ ộ ự ủ ộ ọ
không ch làm vi c tích c c riêng l mà ph i bi t h p tác tích c c v i nhau trongỉ ệ ự ẻ ả ế ợ ự ớ
quá trình h c t p.ọ ậ
Đ i v i b môn l ch s hi n nay tr ng THPT Ph i có s thay đ i mangố ớ ộ ị ử ệ ở ườ ả ự ổ
tính cách m ng v quan ni m và nh n th c, đ c các ý ki n th ng nh t là gi iạ ề ệ ậ ứ ượ ế ố ấ ả
pháp hàng đ u. Ph i có quan ni m đúng v b môn L ch s t các c p qu n lýầ ả ệ ề ộ ị ử ừ ấ ả
giáo d c đ n cha m h c sinh và toàn xã h i. Không có quan ni m đúng v mônụ ế ẹ ọ ộ ệ ề
h c thì t t c nh ng đ xu t v đ i m i n i dung, ph ng pháp nh m nâng caoọ ấ ả ữ ề ấ ề ổ ớ ộ ươ ằ
ch t l ng d y h c b môn đ u không th th c hi n đ c.ấ ượ ạ ọ ộ ề ể ự ệ ượ
Trên th gi i, các n c đ u coi môn L ch s là m t trong nh ng môn h c cế ớ ướ ề ị ử ộ ữ ọ ơ
b n trong ch ng trình giáo d c ph thông. N c ta trên con đ ng côngả ươ ụ ổ ướ ườ
nghi p hóa, hi n đ i hóa và h i nh p qu c t , môn L ch s , tr c h t là mônệ ệ ạ ộ ậ ố ế ị ử ướ ế
qu c s , càng gi vai trò quan tr ng trong trang b ki n th c c s , giáo d c cácố ử ữ ọ ị ế ứ ơ ở ụ
giá tr truy n th ng, góp ph n xác l p b n lĩnh con ng i đ th h tr cùngị ề ố ầ ậ ả ườ ể ế ệ ẻ
v i n n t ng giáo d c ph thông, có th b c vào đ i, th c hi n trách nhi mớ ề ả ụ ổ ể ướ ờ ự ệ ệ
công dân đ i v i xã h i.ố ớ ộ
Nh ng, sau b c h c ph thông, ch có m t s ít h c sinh đi vào các ngành c aư ậ ọ ổ ỉ ộ ố ọ ủ
khoa h c l ch s , còn đ i b ph n đi vào các ngành khoa h c khác mà không cònọ ị ử ạ ộ ậ ọ
ti p t c h c môn L ch s . Vì v y đ i v i th h tr , ki n th c L ch s ch đ cế ụ ọ ị ử ậ ố ớ ế ệ ẻ ế ứ ị ử ỉ ượ
trang b ch y u qua c p h c ph thông, c ng v i nh ng hi u bi t đ c bị ủ ế ấ ọ ổ ộ ớ ữ ể ế ượ ổ
sung qua đ c sách báo hay t h c.ọ ự ọ
N u không s m c i cách môn L ch s c p h c ph thông, kh c ph c tìnhế ớ ả ị ử ở ấ ọ ổ ắ ụ
tr ng sa sút đ n m c báo đ ng nh hi n nay thì s t o ra nh ng h ng h t trongạ ế ứ ộ ư ệ ẽ ạ ữ ẫ ụ
ki n th c v l ch s Vi t Nam và th gi i, đ l i nh ng h qu r t đáng lo ng iế ứ ề ị ử ệ ế ớ ể ạ ữ ệ ả ấ ạ
trong k th a các giá tr di s n l ch s và văn hóa dân t c, trong gìn gi b n s cế ừ ị ả ị ử ộ ữ ả ắ
dân t c, trong đ nh h ng phát tri n nhân cách, b n lĩnh con ng i Vi t Namộ ị ướ ể ả ườ ệ
nh t là khi giao l u và đ i tho i v i các n n văn minh, văn hóa trên th gi i.ấ ư ố ạ ớ ề ế ớ
xu t phát t th c ti n trên, tôi ch n đ tài: “S D NG TH CA Đ T Oấ ừ ự ễ ọ ề Ử Ụ Ơ Ể Ạ
H NG THÚ CHO H C SINH TRONG D Y H C B MÔN L CH S Ứ Ọ Ạ Ọ Ộ Ị Ử Ở
TR NG THPT”ƯỜ
2. M c đích nghiên c u:ụ ứ
Nh m t o cho h c sinh s h ng thú, ch đ ng h c t p b môn l ch s đ t k tằ ạ ọ ự ứ ủ ộ ọ ậ ộ ị ử ạ ế
qu cao.ả
Ch đ ng n m b t tri th c khoa h c l ch sủ ộ ắ ắ ứ ọ ị ử
Khôi ph c b c tranh quá kh m t cách chính xác, đ ng th i qua đó th h trụ ứ ứ ộ ồ ờ ế ệ ẻ
t hào v truy n th ng dân t c.ự ề ề ố ộ
Lĩnh h i n n văn minh nhân lo i cũng nh l ch s các n c trên th gi i. ộ ề ạ ư ị ử ướ ế ớ
3. Đ i t ng:ố ượ
V đ i t ng : H c sinh tr ng THPTề ố ượ ọ ở ườ
4.Nhi m v nghiên c u :ệ ụ ứ
Tìm hi u h c sinh v năng l c h c t p b môn l ch s cũng nh xác đ nhể ọ ề ự ọ ậ ộ ị ử ư ị
ngh nghi p sau này.ề ệ
T đó rút ra nh ng kinh nghi m gi ng d y môn l ch s tr ng THPT hi nừ ữ ệ ả ạ ị ử ở ườ ệ
nay.
5. Ph ng pháp:ươ
Nêu v n đ , gi ng gi i, phân tích, t ng h p so sánh…ấ ề ả ả ổ ợ
B. N I DUNGỘ
1. Vi c d y h c môn l ch s hi n nay tr ng ph thông:ệ ạ ọ ị ử ệ ở ườ ổ
Nh chúng ta đã bi t b môn l ch s có ch c năng và nhi m v r t quanư ế ộ ị ử ứ ệ ụ ấ
tr ng trong nhà tr ng ph thông, b i l đây là b môn “ khôi ph c b c tranhọ ườ ổ ở ẽ ộ ụ ứ
quá kh ” m t cách chính xác, khoa h c và hi u đ c quy lu t phát tri n c a xãứ ộ ọ ể ượ ậ ể ủ
h i, nh m góp ph n tích c c vào vi c b i d ng l p tr ng quan đi m c a h cộ ằ ầ ự ệ ồ ưỡ ậ ườ ể ủ ọ
sinh.
* Tuy nhiên, hiên nay có nhi u quan ni m khác nhau v b môn l ch s .ề ệ ề ộ ị ử
- Quan ni m thi c : M t s h c sinh ch chú tr ng n i dung ch ng trình thiệ ử ộ ố ọ ỉ ọ ộ ươ
c .“ h c t ” m c đích đ i phó mà không có cái nhìn t ng quát và toàn di n vử ọ ủ ụ ố ổ ệ ề
quá trình hình thành và phát tri n c a l ch s dân t c và th gi i.ể ủ ị ử ộ ế ớ
- Do c ch th tr ng; s bùng n thông tin, s phát tri n nh vũ bão c aơ ế ị ườ ự ổ ự ể ư ủ
khoa h c và công ngh , vì th mà m t s em chú tr ng môn khoa h c t nhiên,ọ ệ ế ộ ố ọ ọ ự
môn l ch s ít đ c quan tâm.ị ử ượ
* Nh ng không vì l đó mà chúng ta xem nh b môn l ch s , vì t lâuư ẽ ẹ ộ ị ử ừ
b môn l ch s có vai trò quan tr ng trong đ i s ng xã h i. B n thân môn l ch sộ ị ử ọ ờ ố ộ ả ị ử
r t h p d n đ i v i h c sinh : hi n nay nhi u n c trên th gi i l y môn l chấ ấ ẫ ố ớ ọ ệ ề ướ ế ớ ấ ị
s làm môn h c hàng đ u trong ch ng trình giáo d c cùng v i m t s mônử ọ ầ ươ ụ ớ ộ ố
khác nh Toán, Văn, Đia lý …b i vì con ng i t ng lai c n ph i n m v ngư ở ườ ươ ầ ả ắ ữ
ki n th c l ch s dân t c và th gi i đ s ng m t cách có ý th c trên hành tinh.ế ứ ị ử ộ ế ớ ể ố ộ ứ
T c h hi u r ng s ng và lao đông đ làm gì, ph i đ u tranh ch ng phân bi tứ ọ ể ằ ố ể ả ấ ố ệ
ch ng t c, ch ng l i m i s b t bình đ ng và đánh giá đúng t ng giai đo n phátủ ộ ố ạ ọ ự ấ ẳ ừ ạ
tri n c a l ch s nhân lo i.ể ủ ị ử ạ
Vì l đó, Vi t Nam, t i Đ i h i khoa h c l ch s l n th III. T ng bíẽ ở ệ ạ ạ ộ ọ ị ử ầ ứ ổ
th Đ M i đã phát bi u; “ Cùng v i quá trình quôc t hoá ngày càng m r ng.ư ỗ ườ ể ớ ế ở ộ
Thì tr v ngu n là xu th chung c a các dân t c trên th gi i, v i chúng ta đó làở ề ồ ế ủ ộ ế ớ ớ
s tìm tòi phát hi n ngày càng sâu s c h n nh ng đ c đi m xã h i Vi t Nam,ự ệ ắ ơ ữ ặ ể ộ ệ
nh ng ph m ch t cao quý, nh ng giá tr truy n th ng và nh ng bài h c l ch sữ ẩ ấ ữ ị ề ố ữ ọ ị ử
giúp chúng ta l a ch n và ti n hành b c đi thích h p h ng t i m c tiêu “dânự ọ ế ướ ợ ướ ớ ụ
giàu, n c m nh, xã h i công b ng dân ch và văn minh”. ướ ạ ộ ằ ủ
Vì th , đ i v i chúng ta c n nh n th c m t cách đúng đ n sâu s c ýế ố ớ ầ ậ ứ ộ ắ ắ
nghĩa b môn l ch s trong ch ng trình giáo d c hi n nay tr ng ph thông,ộ ị ử ươ ụ ệ ở ườ ổ
ph n đ u làm t t nhi m v giáo d c c a mình và kiên quy t đ u tranh ch ngấ ấ ố ệ ụ ụ ủ ế ấ ố
nh ng quan ni m sai l ch v b môn l ch s .ữ ệ ệ ề ộ ị ử
2.Ph ng pháp d y h c b môn l ch s theo h ng “ L y h c sinh làm trungươ ạ ọ ộ ị ử ướ ấ ọ
tâm”.Và vi c s d ng th ca trong d y h c môn l ch s tr ng THPT: ệ ử ụ ơ ạ ọ ị ử ở ườ
T năm 1986 cùng v i trào l u đ i m i chung , giáo d c cũng có nhi uừ ớ ư ổ ớ ụ ề
đ i m i. Đ c bi t t i Ngh quy t T l n th IV, khoá VII vào tháng 1 năm 1993ổ ớ ặ ệ ạ ị ế Ư ầ ứ
cho r ng ti p t c đ i m i s nghi p giáo d c và đào t o và ch rõ : “ Ph i xácằ ế ụ ổ ớ ự ệ ụ ạ ỉ ả
đ nh l i m c tiêu, thi t k l i ch ng trình k ho ch n i dung và ph ng phápị ạ ụ ế ế ạ ươ ế ạ ộ ươ
giáo d c đào t o”ụ ạ
Khái ni m ph bi n hi n nay là : “ l y h c sinh làm trung tâm” là chệ ổ ế ệ ấ ọ ủ
tr ng l n c a b giáo d c và đào t o đòi h i th c hi n nhi u khâu trong su tươ ớ ủ ộ ụ ạ ỏ ự ệ ề ố
quá trình đào t o .Đây là quan ni m d y h c c a nhà tr ng hi n đ i, đòi h iạ ệ ạ ọ ủ ườ ệ ạ ỏ
ph i quán tri t t t c các y u t t o nên ph ng pháp d y h c, đây là quá trìnhả ệ ấ ả ế ố ạ ươ ạ ọ
chuy n bi n d n d n cách suy nghĩ, vi c làm c a phong cách th y và trò.ể ế ầ ầ ệ ủ ầ
Đi m c t lõi là thay đ i m i t ng tác gi a th y và trò t o cho h c sinhể ố ổ ố ươ ữ ầ ạ ọ
h ng thú, t o thói quen, năng l c t hình thành ki n th c k năng. Đây th c ch tứ ạ ự ự ế ứ ỷ ự ấ
là phát tri n t i u ho t đ ng nh n th c đ c l p c a h c sinh là y u t quanể ố ư ạ ộ ậ ứ ộ ậ ủ ọ ế ố
tr ng nh t đ t o bi u t ng hình thành khái ni m g n tri th c v i cu c s ng.ọ ấ ể ạ ể ượ ệ ắ ứ ớ ộ ố
T t ng tôn tr ng t t c nh ng gì v h c sinh. T t ng đ cao tính tích c cư ưở ọ ấ ả ữ ề ọ ư ưở ề ự
t l c c a h c sinh. Vì th mà nhà giáo d c M J.Dewey cho r ng : “ H c sinhự ự ủ ọ ế ụ ỹ ằ ọ
là m t tr i, xung quanh nó quy t m i ph ng ti n giáo d c”ặ ờ ụ ọ ươ ệ ụ
Đ i v i b môn l ch s , v i ph ng châm này t o cho h c sinh ti p c nố ớ ộ ị ử ớ ươ ạ ọ ế ậ
v i s ki n, bi u t ng l ch s và thông qua bài gi ng c a th y cùng v i các tớ ự ệ ể ượ ị ử ả ủ ầ ớ ư
li u h c t p nh : sách giáo khoa, tài li u tham kh o và các ngu n thông tin khácệ ọ ậ ư ệ ả ồ
vi c ti p c n này s d n đ n s hình thành tri giác, bi u t ng l ch s và d nệ ế ậ ẽ ẫ ế ự ể ượ ị ử ẫ
đ n nh n th c c m tính.ế ậ ứ ả
B ng s c m nh c a t duy tr u t ng h c sinh đi đ n nh ng ki n th cằ ứ ạ ủ ư ừ ượ ọ ế ữ ế ứ
mang tính ch t tr u t ng và khái quát đó là các khái ni m, quy lu t, bài h c l chấ ừ ượ ệ ậ ọ ị
s d n đ n nh n th c lí tính.ử ẫ ế ậ ứ
H c sinh v n d ng ki n th c đã h c ch y u là m ng ki n th c đ gi iọ ậ ụ ế ứ ọ ủ ế ả ế ứ ể ả
quy t nh ng nhi m v và v n đ đ t ra trong h c t p cũng nh trong đ i s ngế ữ ệ ụ ấ ề ặ ọ ậ ư ờ ố
xã h i.ộ
V i ph ng pháp này, h c sinh ch đ ng và tích c c hoá vi c h c c aớ ươ ọ ủ ộ ự ệ ọ ủ
mình, tìm tòi suy nghĩ đ c l p đ lĩnh h i ki n th c, năng l c thói quen và ti nộ ậ ể ộ ế ứ ự ế
hành ho t đ ng t duy so sánh, t ng h p khái quát các s ki n l ch s .ạ ộ ư ổ ợ ự ệ ị ử
Bên c nh t o cho h c sinh ch đ ng n m b t s ki n l ch s t sách báo,ạ ạ ọ ủ ộ ắ ắ ự ệ ị ử ừ
t li u, các ph ng ti n thông tin đ i chúng … Giáo viên có th lôi cu n h cư ệ ươ ệ ạ ể ố ọ
sinh, gây h ng thú cho h c sinh trong ti t h c, nh ng d ng công ngh thôngứ ọ ế ọ ư ứ ụ ệ
tin vào vi c gi ng d y. V i giáo án đi n t giáo viên th hi n toàn b n i dungệ ả ạ ớ ệ ử ể ệ ộ ộ
nh nh ng tr n đánh sinh đ ng ho c nhân v t l ch s , các khái ni m … đây làư ữ ậ ộ ặ ậ ị ử ệ
cách ti p c n nhanh nh t đ hình thành ki n th c, k năng cho h c sinh và kh cế ậ ấ ể ế ứ ỷ ọ ắ
sâu vào tâm trí h c sinh lâu nh t Bên c nh đó vi c v n d ng th ca trong d yọ ấ ạ ệ ậ ụ ơ ạ
h c l ch s cũng góp ph n quan tr ng nh m phát huy tích tích c c ch đ ngọ ị ử ầ ọ ằ ự ủ ộ
n m b t tri th c l ch s nh đ a danh, tinh th n ý th c đ c l p dân t c, tinh th nắ ắ ứ ị ử ư ị ầ ứ ộ ậ ộ ầ
lao đ ng, chi n đ u b t khu t c a cha ông, góp ph n b i d ng h c sinh lòngộ ế ấ ấ ấ ủ ầ ồ ưỡ ọ
t hào v dân t c. Đây là c s đ h c sinh v n d ng vào th c ti n.ự ề ộ ơ ở ể ọ ậ ụ ự ễ
Ví Dụ
Bài 12( Phong trào dân t c dân ch Viêt Namt năm 1919 - 1925, m c ho tộ ủ ở ừ ụ ạ
đ ng c a Nguy n Ái Qu c. Giáo viên đ c cho h c sinh nghe kh th c a Chộ ủ ễ ố ọ ọ ổ ơ ủ ế
Lan Viên.
Lu n c ng đ n v i Bác H và ng i đã khóc.ậ ươ ế ớ ồ ườ
L Bác H r i trên ch Lê Ninệ ồ ơ ữ
B n b c t ng im nghe Bác l t t ng trang sách g pố ứ ườ ậ ừ ấ
T ng bên ngoài đ t n c đ i mong tinưở ấ ướ ợ
