B GIÁO D C ĐÀO T OỘ Ụ Ạ
TR NG Đ I H C S PH M TP.HCMƯỜ Ạ Ọ Ư Ạ
------
Báo cáo cu i kỳố GIÁO D C NH T B NỤ Ậ Ả
Đ tài: ềS H P D N C A GIÁO D C NH T B NỰ Ấ Ẫ Ủ Ụ Ậ Ả
Gi ng viên h ng d nả ướ ẫ :
TS Tr nh Ti n Thu nị ế ậ
Sinh viên th c hi nự ệ :
Thân Ng c Hùngọ
MSSV : K35.101.037
- Tp. H Chí Minh 6/2013ồ -
I. Gi i thi u chungớ ệ
Nh t B n – m t c ng qu c phát tri n m nh m c a th gi i và đ c cậ ả ộ ườ ố ể ạ ẽ ủ ế ớ ượ ả
th gi i n ph c trong công cu c ph c h ng th n ký sau th t b i c a cu cế ớ ể ụ ộ ụ ư ầ ấ ạ ủ ộ
chi n tranh Th gi i th II. Là m t qu c gia nghèo v tài nguyên thiên nhiên,ế ế ớ ứ ộ ố ề
th ng xuyên ph i h ng ch u thiên tai. Vì v y, t lâu đ i, các nhà c m quy nướ ả ứ ị ậ ừ ờ ầ ề
Nh t B n đã nh n ra m t đi u, mu n đ t n c phát tri n, đi u quan tr ngậ ả ậ ộ ề ố ấ ướ ể ề ọ
Nh t B n ph i làm là phát tri n v con ng i. Chính vì v y giáo d c đã trậ ả ả ể ề ườ ậ ụ ở
thành m t qu c sách c a đ t n c Nh t b n, m t nét văn hóa c a nhân dânộ ố ủ ấ ướ ậ ả ộ ủ
Nh t B n.ậ ả
Chính vì có nh ng b c phát tri n th n kỳ, nh ng thành tích không th phữ ướ ể ầ ữ ể ủ
nh n c a n n giáo d c Nh t B n. Nh ng năm g n đây, l ng du h c sinh,ậ ủ ề ụ ậ ả ữ ầ ượ ọ
sinh viên c a n c ngoài t i Nh t B n tang cao qua t ng năm. Theo th ng kêủ ướ ạ ậ ả ừ ố
c a t ch c h tr sinh viên Nh t B n (JASSO) có 141.774 sinh viên n củ ổ ứ ỗ ợ ậ ả ướ
ngoài đ n h c t p t i Nh t B n trong năm 2010, tăng 6,8% t c kho ng h nế ọ ậ ạ ậ ả ứ ả ơ
9.000 sinh viên so v i năm 2009. Chi m ph n l n trong s này là l ng h cớ ế ầ ớ ố ượ ọ
sinh, sinh viên đ n t Châu Á chi m 92,4%, sinh viên đ n t châu Âu chi mế ừ ế ế ừ ế
3,1%, và 1,9% sinh viên đ n t B c M . Theo k ho ch, chính ph Nh tế ừ ắ ỹ ế ạ ủ ậ
B n có k ho ch tăng s l ng sinh viên qu c t t i n c này lên kho ngả ế ạ ố ượ ố ế ạ ướ ả
300.000 sinh viên vào năm 2020, đ ng th i h tr ngu n tài chính cho nh ngồ ờ ỗ ợ ồ ữ
tr ng đ i h c ti p nh n sinh viên qu c t .ườ ạ ọ ế ậ ố ế
Trong đ tài ti u lu n l n này chúng ta s tìm hi u t i sao n n giáo d c Nh tề ể ậ ầ ẽ ể ạ ề ụ ậ
B n l i thu hút h c sinh, sinh viên nh v y? Nh ng y u t nào có s c hútả ạ ọ ư ậ ữ ế ố ứ
đ i v i h c sinh, sinh viên qu c t đ n v i Nh t B n? Và ph n nào cung c pố ớ ọ ố ế ế ớ ậ ả ầ ấ
nh ng thong tin b ích, lý thú cho nh ng ai có s yêu thích, tìm hi u v n nữ ổ ữ ự ể ề ề
giáo d c r c r c a đ t n c M t Tr i m c.ụ ự ỡ ủ ấ ướ ặ ờ ọ
I. S h p d n c a l ch s .ự ấ ẫ ủ ị ử
1. Giáo d c Nh t B n th i kỳ c , trung đ iụ ậ ả ờ ổ ạ
Nh t B n là m t qu c gia có n n giáo d c phát tri n nh t ph ng Đông. Vàậ ả ộ ố ề ụ ể ấ ươ
n n giáo d c Nh t B n phát tri n t r t s m do có s h c h i, ti p thu tinhề ụ ậ ả ể ừ ấ ớ ự ọ ỏ ế
hoa văn hóa n c ngoài.ướ
T th k th III-II TCN Nh t B n đã có giao l u văn hóa v i Trung Qu c.ừ ế ỷ ứ ậ ả ư ớ ố
Ch y u là h c h i v kinh nghi m tr ng lúa n c, k thu t canh tác, chủ ế ọ ỏ ề ệ ồ ướ ỹ ậ ế
bi n đ s t đ đ ng, k thu t m ngh , th công…ế ồ ắ ồ ồ ỹ ậ ỹ ệ ủ
S giao l u văn hóa này phát tri n m nh m d i th i Yamato, v i s duự ư ể ạ ẽ ướ ờ ớ ự
nh p c a h th ng ch vi t, n n văn h c truy n th ng và đ o Kh ng. K tậ ủ ệ ố ữ ế ề ọ ề ố ạ ổ ể ừ
th i gian này tr đi, nhi u l n Thiên Hoàng đã t ch c cho h c sinh du h cờ ở ề ầ ổ ứ ọ ọ
sang Trung Qu c. C th , d i th i Nguyên Chính Thiên Hoàng (618 -907)ố ụ ể ướ ờ
đã t ch c du h c t i 500 ng i, trong s đó có nhi u ng i l i đ n 30ổ ứ ọ ờ ườ ố ể ườ ở ạ ế
năm. N i dung ch y u h nghiên c u văn ch ng, đi n ch ng, ngôn ng ,ộ ủ ế ọ ứ ươ ể ươ ữ
văn t , phong t c t p quán c a ng i Trung Qu c.ự ụ ậ ủ ườ ố
D i th i ký h ng th nh c a n n giáo d c Trung Hoa – nhà Đ ng, Nh tướ ờ ư ị ủ ề ụ ườ ậ
B n đã h c t p và mô ph ng n n giáo d c này. C th đã l p tr ng đ i h cả ọ ậ ỏ ề ụ ụ ể ậ ườ ạ ọ
t i kinh đô, ch đ h c t p d n đ c hoàn thi n v i nh ng ch đ khoa cạ ế ộ ọ ậ ầ ượ ệ ớ ữ ế ộ ử
nghiêm kh c. Cũng trong th i ký này, Nh t B n cho du nh p lên t i 1579 bắ ờ ậ ả ậ ớ ộ
sách Hán và h n 16000 cu c bao g m văn h c, tri t h c, s h c, ngh thu t,ơ ố ồ ọ ế ọ ử ọ ệ ậ
k thu t…ỹ ậ
S ti p thu văn hóa Trung Qu c kéo dài mãi t i th k IX, th k X và đ nhự ế ố ớ ế ỷ ế ỷ ỉ
cao là s thành l p tr ng Daigaiku – là tr ng đ i h c đ u tiên c a Nh tự ậ ườ ườ ạ ọ ầ ủ ậ
B đ c xây d ng theo mô hình Trung Qu c.ả ượ ự ố
Đ n th k th XVI, XVII Nh t B n b c qua m t giai đo n m i, giai đo nế ế ỷ ứ ậ ả ướ ộ ạ ớ ạ
giao thoa v i các qu c gia Ph ng Tây phát tri n, l l m. Thông qua cácớ ố ươ ể ạ ẫ
th ng gia, lái buôn, ch y u là ng i B Đào Nha, Hà Lan n n văn hóaươ ủ ế ườ ồ ề
ph ng Tây đ c du nh p vào Nh t B n. Đi cùng v i các nhà lái buôn là cácươ ượ ậ ậ ả ớ
nhà truy n đ o, còn g i là cha s . Các nhà truy n đ o này truy n bá Thiênề ạ ọ ứ ề ạ ề
Chúa giáo và có r t nhi u con chiên ngoan đ o t i các n i truy n giáo. Chínhấ ề ạ ạ ơ ề
vì lo l ng tr c hi n t ng này, có kho ng th i gian 200 năm (1639-1854)ằ ướ ệ ượ ả ờ
Nh t B n th c hi n chính sách đóng c a, tránh giao l u v i các n cậ ả ự ệ ử ư ớ ướ
Ph ng Tây. Trong th i kỳ này, Thiên Chúa giáo b c m đoán và ch có duyươ ờ ị ấ ỉ
nh t qu c gia Hà Lan là đ c Nh t B n cho giao l u vào lúc này. Chính vìấ ố ượ ậ ả ư
th n n h c v n Hà Lan chính th c nh h ng đ n Nh t B n th i gian này.ế ề ọ ấ ứ ả ưở ế ậ ả ờ
Langaku ( Hà Lan h c), cùng v i Kokugaku ( Qu c h c), Jugaku ( Nho h c)ọ ớ ố ọ ọ
là nh ng môn h c d i th i này. Các nhà c m quy n lúc này khuy n khíchữ ọ ướ ờ ấ ề ế
h c ti ng Hà Lan và đ n nh ng năm 1720 đã cho nh p sách n c ngoài trọ ế ế ữ ậ ướ ừ
sách tôn giáo. Các nhà ch c trách lúc này đã tán thành quan đi m ph i ti p thuứ ể ả ế
văn hóa ph ng Tây.ươ
Đ n th k th XVIII, ti p thu n n văn hóa Hà Lan, ng i Nh t B n đã thuế ế ỷ ứ ế ề ườ ậ ả
đ c nhi u thành t u đáng k v khoa h c k thu t, thiên văn, đ a lý, yượ ề ự ể ề ọ ỹ ậ ị
h c….ọ
Đ n năm 1868 đã có t i 40% tr em nam và 15% tr em n đã bi t đ c, vi tế ớ ẻ ẻ ư ế ọ ế
và có kh năng tính toán. Đi u này có ý nghĩa c c kỳ quan tr ng đ i v i n nả ề ự ọ ố ớ ề
giáo d c Nh t B n. M c đ giáo d c Nh t B n đã đ c coi t ng đ ngụ ậ ả ứ ộ ụ ậ ả ượ ươ ươ
v i các n c ph ng Tây cùng th i. Tuy v y, n n giáo d c Nh t B n lúc nàyớ ướ ươ ờ ậ ề ụ ậ ả
v n là m t n n giáo d c phong ki n, l c hâu, trong khi các n c ph ng Tâyẫ ộ ề ụ ế ạ ướ ươ
đã b c váo th i ký công nghi p.ướ ờ ệ
2. Giáo d c Nh t B n tr c năm 1945ụ ậ ả ướ
Giáo d c Nh t B n th i kỳ nà tr i qua m t cu c cái cách vô cùng quan tr ng:ụ ậ ả ờ ả ộ ộ ọ
Minh Tr Duy Tân (1869-1912). Cu c cái cách này đã t o ra nh ng thành t vôị ộ ạ ữ ự
cùng quan tr ng, và làm ti n đ cho c n n giáo d c Nh t B n đi lên, đ aọ ề ề ả ề ụ ậ ả ư
Nh t B n x p ngang hàng v i các n c phát tri n ph ng Tây.ậ ả ế ớ ướ ể ươ
Các nhà lãnh đ o ch ch t c a chính quy n Minh Tr quan tâm làm sao đạ ủ ố ủ ề ị ể
nhanh chóng hi n đ i hóa đ t n c đ b o v đ t n c tr c làn song xâmệ ạ ấ ướ ể ả ệ ấ ướ ướ
l c c a các n c ph ng Tây. Vì th , giáo d c đ c xem là chìa khóa chượ ủ ướ ươ ế ụ ượ ủ
ch t c a quá trình canh tân này. H th ng giáo d c m i đ c áp d ng và phátố ủ ệ ố ụ ớ ượ ụ
tri n v i t c đ nhanh b ng cách áp d ng ti n b c a các n c Âu – M .ể ớ ố ộ ằ ụ ế ộ ủ ướ ỹ
Nh có tài s n v tri th c mà s phân bi t v đ ng c p t m th i b xóa b .ờ ả ề ứ ự ệ ề ẳ ấ ạ ờ ị ỏ
Năm 1871, B giáo d c đ c thành l p và ch m t năm sau đã công b th ngộ ụ ượ ậ ỉ ộ ố ố
nh t v ch ng trình giáo d c trong toàn qu c. Cùng v i đó quy đ nh nh ngấ ề ươ ụ ố ớ ị ữ
quy ch m i:ế ớ
-Th ng nh t ch ng trình giáo d c trong toàn qu c.ố ấ ươ ụ ố
-Giáo d c đ c coi là qu c sách c a công cu c Duy Tân.ụ ượ ố ủ ộ
-Nhà n c cùng toàn dân chăm lo c s h t ng ph c v giáo d c.ướ ơ ở ạ ầ ụ ụ ụ
Nh t B n th c hiên mô hình giáo d c c a Pháp, Nh t B n đ c chia thành 8ậ ả ự ụ ủ ậ ả ượ
khu đ i h c. M i đ i h c qu n lý 32 tr ng trung h c, m i tr ng trung h cạ ọ ỗ ạ ọ ả ườ ọ ỗ ườ ọ
qu n lý 110 tr ng ti u h c. Nh v y toàn Nh t B n có 8 tr ng đ i h c,ả ườ ể ọ ư ậ ậ ả ườ ạ ọ
256 tr ng trung h c, 53.760 tr ng ti u h c.ườ ọ ườ ể ọ
V c b n, mô hình giáo d c này duy trì đ n tr c năm 1945 và quy t đ nhề ơ ả ụ ế ướ ế ị
xu h ng phát tri n c a Nh t B n, là c s c a giáo d c Nh t B n hi nướ ể ủ ậ ả ơ ở ủ ụ ậ ả ệ
đ i.ạ
3. Giáo d c Nh t B n sau năm 1945 và cu c phát tri n th n kỳ.ụ ậ ả ộ ể ầ
Sau khi hoàn tr toàn b ch quy n qu c gia vào năm 1952, n c Nh t ngayả ộ ủ ề ố ướ ậ
l p t c b t đ u xoa d u nh ng thay đ i v giáo d c, nh m ph n chi u ýậ ứ ắ ầ ị ữ ổ ề ụ ằ ả ế
t ng c a mình v cách d y và cách qu n lý giáo d c.ưở ủ ề ạ ả ụ B Giáo d cộ ụ th i h uờ ậ
chi n đã giành l i r t nhi u quy n l c. Tr ng h c đ c sàng l c l i. M tế ạ ấ ề ề ự ườ ọ ượ ọ ạ ộ
khoá h c đ o đ c theo khuôn m u truy n th ng đ c t ch c m c cho m tọ ạ ứ ẫ ề ố ượ ổ ứ ặ ộ
vài s ph n đ i, nó đã đem l i s h i ph lòng t tr ng dân t c c a m iự ả ố ạ ự ồ ụ ự ọ ộ ủ ỗ
ng i dân trên đ t n c m t tr i m c này.ườ ấ ướ ặ ờ ọ
Vào th i kì h u chi n 1960 là giai đo n n c Nh t phát tri n th n kì mangờ ậ ế ạ ướ ậ ể ầ
l i s đòi h i s m r ng c a n nạ ự ỏ ự ở ộ ủ ề cao h cọ. Không ch v y, thêm vào là sỉ ậ ự
trông đ i phát tri n ch t l ng ph i đ c c i thi n nh ng vì v y mà h c phíợ ể ấ ượ ả ượ ả ệ ư ậ ọ
cũng leo thang. Ph bi n là trong nh ng năm 1960 là th i kì kh ng ho ngổ ế ữ ờ ủ ả
giáo d c c p cao. Đ c bi t là cu i th p k đó, nh ng tr ng đ i h c ụ ở ấ ặ ệ ố ậ ỉ ữ ườ ạ ọ ở
Nh t đã b t n công b i nh ng sinh viên b o đ ng khi n nhi u khu v c trongậ ị ấ ở ữ ạ ộ ế ề ự
khuôn viên b tàn phá nghiêm tr ng.ị ọ
S lo l ng t phía khuôn viên tr ng b tác đ ng b i nhi u nhân t , bao g mự ắ ừ ườ ị ộ ở ề ố ồ
c làn sóng ch ng đ i cu cả ố ố ộ chi n tranh Vi t Namế ệ Nh t, t t ng khácở ậ ư ưở
nhau gi a nh ng nhóm h c sinh, nh ng cu c tranh lu n v thành qu giáoữ ữ ọ ữ ộ ậ ề ả
d c cũng nh là ph ng th c giáo d c, b o l c h c đ ng, và đôi khi làụ ư ươ ứ ụ ạ ự ọ ườ
nh ng xung đ t thông th ng ngay trong chính b n thân c a h th ng tr ngữ ộ ườ ả ủ ệ ố ườ
đ i h c.ạ ọ
Ph n ng c a chính ph v iả ứ ủ ủ ớ Lu t Qu n Lý Tr ng Đ i H cậ ả ườ ạ ọ trong năm 1969
và trong đ u nh ng năm 70 th k 20, v i hy v ng c i cách l i n n giáo d c.ầ ữ ế ỉ ớ ọ ả ạ ề ụ
b lu t m i cũng qu n lý s thành l p tr ng m i, l ng giáo viên, vàộ ậ ớ ả ự ậ ườ ớ ươ
ch ng trình gi ng d y tr ng công l p c a b ki m duy t l i. S thànhươ ả ạ ở ườ ậ ủ ị ể ệ ạ ự
l p c a nh ng tr ng t th c cũng b t đ u nh n đ c s giúp đ c a c ngậ ủ ữ ườ ư ụ ắ ầ ậ ượ ự ỡ ủ ộ
đ ng, và kì thi tham d vào đ i h c đ c t ch c theo m c chu n ph bi nồ ự ạ ọ ượ ổ ứ ứ ẩ ổ ế
trên toàn qu c (kì thi qu c gia). Trong su t th i kì này, s mâu thu n gi aố ố ố ờ ự ẫ ữ
chính ph và h i nhà giáo cũng tr nên m nh m .ủ ộ ở ạ ẽ
M c cho nh ng thay đ i to l n, toàn di n c a giáo d c t năm 1868 và đ cặ ữ ổ ớ ệ ủ ụ ừ ặ
bi t là t 1945, h th ng giáo d c v n ph n chi u m t chu n m c truy nệ ừ ệ ố ụ ẫ ả ế ộ ẩ ự ề
th ng lâu dài và t t ng tri t h c r ng: vi c h c và giáo d c là đáng quý vàố ư ưở ế ọ ằ ệ ọ ụ
c n đ c theo đu i m t cách nghiêm túc, trong đó m t n n giáo d c toànầ ượ ổ ộ ộ ề ụ
di n c n phát tri n đ o đ c và nhân cách cho con ng i. Nh ng di s n tệ ầ ể ạ ứ ườ ử ả ừ
th h nhân tài c a th i Minh Tr đã đ c s d ng nh là k t c u tring tâmế ệ ủ ờ ị ượ ử ụ ư ế ấ
c a n n giáo d c. Đi u thú v là ng i Nh t đã k t h p m m d o gi a tủ ề ụ ề ị ườ ậ ế ợ ề ẻ ữ ư
t ng hi n đ i và ph ng pháp gi ng d y truy n th ng trong vi c c i t oưở ệ ạ ươ ả ạ ề ố ệ ả ạ
và phát tri n l i h th ng đ ng th i.ể ạ ệ ố ươ ờ
M c cho nh ng thành công đáng ng ng m c a h th ng giáo d c tặ ữ ưỡ ộ ủ ệ ố ụ ừ thế
chi n th IIế ứ , nh ng v n đ v n t n t i và nh h ng cho đ n nh ng nămữ ấ ề ẫ ồ ạ ả ưở ế ữ
80. M t vài s khó khăn đ c nh n th y b i nyh ng ng i qu n lý trong vàộ ự ượ ậ ấ ở ữ ườ ả
ngoài n c bao g m tính thi u m m d o, s đ ng đ u thái quá, thi u s l cướ ồ ế ề ẻ ự ồ ề ế ự ự
ch n, nh h ng quá m c c a c aọ ả ưở ứ ủ ủ kì thi đ i h c qu c giaạ ọ ố , và h n h t làơ ế
b nh thành tích trong giáo d c. Cũng có lòng tin r ng giáo d c ph i có tráchệ ụ ằ ụ ả
nhi m đ i v i v n đ c ng đ ng, và v n đ thi u th c t , hành vi, s ôn hoàệ ố ớ ấ ề ộ ồ ấ ề ế ự ế ự
c a m t vài h c sinh. Đáng lo nh t chính là giáo d c Nh t B n ph i có đápủ ộ ọ ấ ụ ậ ả ả
ng cho nh ng nhu c u xã h i do thách th c thay đ i c a th gi i trong thứ ữ ầ ộ ứ ổ ủ ế ớ ế
k 21.ỉ
Năng đ ng, sáng t o, hoà đ ng,ộ ạ ồ qu c t hoáố ế cá tính, s đa d ng hóaự ạ th m chíậ
đã tr thành kh u hi u quan tr ng trong cu c c i cách giáo d c toàn di nở ẩ ệ ọ ộ ả ụ ệ
trong nh ng năm 80, m c dù chu i ch đ đã gây đ c ti ng vang t nh ngữ ặ ỗ ủ ề ượ ế ừ ữ
năm 70. S đ su t và ti m năng thay đ i c a Nh t B n trong nh ng năm 80ự ề ấ ề ổ ủ ậ ả ữ
đã mang m t ý nghĩa to l n và đ c so sánh v i vi c m c a cho ng i Tâyộ ớ ượ ớ ệ ở ử ườ
ph ng vào th k 19.ươ ế ỉ
Nh ng s lo ng i v c i cách giáo d c đ đ c tìm th y trong chu i báo cáoữ ự ạ ề ả ụ ạ ượ ấ ỗ
đ c công b t 1985 đ n 1987 b iượ ố ừ ế ở H i đ ng C i cách Giáo d c Qu cộ ồ ả ụ ố
gia (đ c thành l p b i th t ng chính phượ ậ ở ủ ướ ủ Yasuhiro Nakasone). Đi mể