TÀI LIỆU HỎI ĐÁP
VỀ CÔNG TÁC TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC
ĐƯỜNG TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI
HỌC VÀ CƠ SỞ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP
Hà Nội, tháng 6 năm 2026
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TÀI LIỆU HỎI ĐÁP
VỀ CÔNG TÁC TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC
ĐƯỜNG TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI
HỌC VÀ CƠ SỞ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP
Nhóm tác giả:
TS. Nguyễn Xuân An Việt
PGS.TS Phạm Mạnh Hà
TS. Cao Xuân Liễu
TS. BS Phan Thị Minh Ngọc
TS. Nguyễn Thị Bích Thủy
Hà Nội, tháng 6 năm 2026
LỜI MỞ ĐẦU
Hiện nay, giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp tại Việt Nam ngày càng mở
rộng về quy mô và đa dạng hóa đối tượng người học. Bên cạnh đó, các vấn đề sức khỏe
tâm thần của người học tại các cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp
như: trầm cảm, lo âu, căng thẳng học tập, khủng hoảng bản sắc, nghiện mạng xã hội,
nghiện game, nguy cơ tự hại,… ngày càng xuất hiện nhiều. Đặc thù của người học ở bậc
này là phần lớn đã thành niên, sống xa gia đình, đối mặt đồng thời với áp lực học tập,
tài chính, chuyển tiếp nghề nghiệp và các mối quan hệ xã hội phức tạp, trong khi công
tác tư vấn tâm lý học đường tại nhiều cơ sở giáo dục còn chưa được triển khai một cách
hệ thống theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Ngày 15/9/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 18/2025/TT-
BGDĐT về hướng dẫn công tác tư vấn học đường và công tác xã hội trong trường học,
áp dụng đối với cơ sở giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục thường xuyên, trường chuyên
biệt, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học và học sinh, sinh viên, học viên
đang theo học tại các cơ sở giáo dục này. Nhiệm vụ tư vấn tâm lý học đường tại các cơ
sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp lần đầu tiên có căn cứ pháp lý để
triển khai về các khía cạnh: nhân sự, nguồn lực, cơ sở vật chất cùng các quy định về mặt
chuyên môn, báo cáo, lưu trữ hồ sơ,… Bên cạnh đó, Thông tư số 40/2026/TT-BGDĐT
ngày 15/5/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về công tác sinh viên đã quy định
nhiệm vụ tư vấn học đường và công tác xã hội trường học là một trong bốn hoạt động
của nội dung tư vấn, hỗ trợ sinh viên, càng khẳng định đây là nhiệm vụ quan trọng, cần
thực hiện tại các cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Với mục đích (1) cung cấp các kiến thức, kỹ năng về tư vấn tâm lý học đường tại
các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp; (2) hướng dẫn cho cán bộ quản
lý, giảng viên, giáo viên, nhân viên trong các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục
nghề nghiệp về thực hành các kỹ năng tư vấn tâm lý trong trường học được quy định tại
Thông tư số 18/2025/TT-BGDĐT và Thông tư số 40/2026/TT-BGDĐT, Bộ Giáo dục
và Đào tạo tổ chức biên soạn Tài liệu hỏi đáp về công tác tư vấn tâm lý học đường
tại các cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Tài liệu được trình bày
theo hình thức hỏi - đáp, gồm 4 chủ đề với 124 câu hỏi, 42 tình huống minh họa, cung
cấp cho người đọc những giải đáp thiết thực về khung pháp lý, mô hình tổ chức, nội
dung, hình thức, quy trình chuyên môn và cách xử lý các tình huống thường gặp trong
công tác tư vấn tâm lý học đường, giúp người đọc dễ tra cứu và áp dụng vào thực tiễn
triển khai.
Vụ Học sinh, sinh viên - Bộ Giáo dục và Đào tạo trân trọng cảm ơn nhóm chuyên
gia tâm lý đến từ Đại học Bách khoa Hà Nội, Học viện Quản lý giáo dục, Trường Đại
học Y Hà Nội đã tham gia biên soạn Tài liệu này. Vụ Học sinh, sinh viên - Bộ Giáo dục
và Đào tạo mong muốn nhận được ý kiến đóng góp của các cơ sở giáo dục, các chuyên
gia, cán bộ quản lý, giảng viên,… để Tài liệu ngày càng được hoàn thiện và phát huy
hiệu quả trong thực tế triển khai công tác tư vấn tâm lý học đường tại các cơ sở giáo dục
đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Vụ Học sinh, sinh viên,
Bộ Giáo dục và Đào tạo
MỤC LỤC
CHỦ ĐỀ 1. CÁC VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÔNG TÁC TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC
ĐƯỜNG TẠI CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VÀ CƠ SỞ GIÁO DỤC NGHỀ
NGHIỆP .................................................................................................................... 9
1. Chính sách về công tác tư vấn tâm lý học đường ................................................... 9
2. Tổ chức thực hiện công tác tư vấn tâm lý học đường .......................................... 11
3. Công tác phối hợp thực hiện tư vấn tâm lý học đường ........................................ 15
CHỦ ĐỀ 2. NỘI DUNG, HÌNH THỨC TRIỂN KHAI CÔNG TÁC TƯ VẤN
TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG TẠI CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VÀ CƠ SỞ GIÁO
DỤC NGHỀ NGHIỆP ............................................................................................ 17
1. NỘI DUNG CÔNG TÁC TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG........................ 17
1.1. Tư vấn các vấn đề về học tập ............................................................................ 17
1.2. Tư vấn các vấn đề về giới và quan hệ xã hội .................................................... 19
1.3. Tư vấn các vấn đề về tâm lý .............................................................................. 21
1.4. Tư vấn các vấn đề về kỹ năng sống ................................................................... 24
1.5. Tư vấn các vấn đề về hướng nghiệp, việc làm, khởi nghiệp ............................. 25
1.6. Tư vấn các vấn đề về chính sách, pháp luật ...................................................... 27
1.7. Tư vấn về dịch vụ tư vấn tâm lý học đường ...................................................... 29
2. HÌNH THỨC VÀ PHƯƠNG THỨC TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG .... 30
2.1. Các hình thức tư vấn, tham vấn tâm lý .............................................................. 30
2.2. Các phương thức tiếp nhận, phòng ngừa và hỗ trợ phát triển người học .......... 33
CHỦ ĐỀ 3. QUY TRÌNH THỰC HIỆN TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG TẠI
CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VÀ CƠ SỞ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP ....... 39
1. QUY TRÌNH THỰC HIỆN CẤP CƠ SỞ GIÁO DỤC ................................... 39
1.1. Bước 1. Tiếp nhận, thu thập thông tin, phân tích thông tin và xác định, phân loại
nội dung cần tư vấn .................................................................................................. 39
1.2. Bước 2. Xây dựng và thực hiện kế hoạch công tác tư vấn tâm lý học đường ... 42
1.3. Bước 3. Kiểm tra, giám sát việc thực hiện Kế hoạch công tác tư vấn tâm lý học
đường ........................................................................................................................ 44
1.4. Bước 4. Kết thúc Kế hoạch công tác tư vấn học đường và công tác xã hội cho
người học .................................................................................................................. 46
2. QUY TRÌNH TƯ VẤN, THAM VẤN TÂM LÝ CA ....................................... 49
2.1. Bước 1. Xây dựng quan hệ và tiếp nhận ........................................................... 50
2.2. Bước 2. Đánh giá và xác định vấn đề ................................................................ 52
2.3. Bước 3. Lựa chọn giải pháp và can thiệp .......................................................... 55
2.4. Bước 4. Lượng giá, kết thúc và theo dõi ........................................................... 59
3. NGUYÊN TẮC THỰC HIỆN ........................................................................... 63
3.1. Bảo mật thông tin .............................................................................................. 63
3.2. Đạo đức và ranh giới nghề nghiệp..................................................................... 68
CHỦ ĐỀ 4. CÁC TÌNH HUỐNG MINH HỌA TRONG TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC
ĐƯỜNG TẠI CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VÀ CƠ SỞ GIÁO DỤC NGHỀ
NGHIỆP .................................................................................................................. 76
1. VẤN ĐỀ HỌC TẬP ............................................................................................ 76
Tình huống 1. Sinh viên năm nhất từng là học sinh giỏi bị sốc khi lên đại học....... 76
Tình huống 2. Lo âu thực tập và áp lực gia đình ...................................................... 77
Tình huống 3. Chuyển ngành nhiều lần và mất định hướng .................................... 78
Tình huống 4. Nhiều sinh viên năm nhất cùng gặp khó khăn học tập ..................... 79
2. VẤN ĐỀ VỀ GIỚI VÀ QUAN HỆ XÃ HỘI .................................................... 80
Tình huống 5. Bị tống tiền bằng hình ảnh riêng tư .................................................. 80
Tình huống 6. Mâu thuẫn giữa tự quyết và áp lực hôn nhân sớm ............................ 81
Tình huống 7. Bạo lực hẹn hò và tự hại ................................................................... 83
Tình huống 8. Quấy rối tình dục tại nơi thực tập ..................................................... 84
Tình huống 9. Bắt nạt trực tuyến trong môi trường học đường ............................... 85
Tình huống 10. Xử lý sự cố bắt nạt trực tuyến lan rộng trong trường ..................... 86
Tình huống 11. Học viên trung cấp nghề chưa thành niên tiết lộ bị bạo hành gia đình
.................................................................................................................................. 87
3. VẤN ĐỀ VỀ TÂM LÝ ....................................................................................... 88
Tình huống 12. Can thiệp khủng hoảng khi người học có nguy cơ tự tử ................. 88
Tình huống 13. Phản ứng đau buồn kéo dài sau mất mát người thân ...................... 89
Tình huống 14. Trầm cảm tái phát, từ chối điều trị và vấn đề hồ sơ cũ ................... 90
Tình huống 15. Học viên nghề lo âu sau tai nạn thực hành, không dám quay lại xưởng
.................................................................................................................................. 92
Tình huống 16. Nhiều sinh viên có dấu hiệu tâm lý nhưng không tự đến Tổ/bộ phận
phụ trách công tác tư vấn tâm lý học đường ............................................................ 93
Tình huống 17. Học viên giáo dục thường xuyên 16 tuổi vừa học vừa làm, kiệt sức
và nguy cơ bỏ học..................................................................................................... 94
4. VẤN ĐỀ VỀ KỸ NĂNG SỐNG ........................................................................ 95
Tình huống 18. Mất kiểm soát cảm xúc và xung đột nơi ở ...................................... 95
Tình huống 19. Sinh viên bị lôi kéo vào mô hình kinh doanh đa cấp ...................... 97
Tình huống 20. Sinh viên hướng nội gặp khó khăn làm việc nhóm......................... 98
Tình huống 21. Học viên thiếu kỹ năng giao tiếp nghề nghiệp trong môi trường thực
hành .......................................................................................................................... 99
Tình huống 22. Nhiều sinh viên thiếu kỹ năng sống cơ bản khi xa nhà lần đầu .... 100
5. VẤN ĐỀ VỀ HƯỚNG NGHIỆP, VIỆC LÀM, KHỞI NGHIỆP ................. 101
Tình huống 23. Mâu thuẫn giữa đam mê và kỳ vọng gia đình ............................... 101
Tình huống 24. Sinh viên ra trường thiếu kỹ năng chuẩn bị nghề nghiệp ............. 103
Tình huống 25. Khởi nghiệp thất bại và khủng hoảng niềm tin bản thân .............. 104
Tình huống 26. Học viên nghề phân vân giữa đi làm sớm và học tiếp .................. 105
Tình huống 27. Nhiều sinh viên ra trường không tìm được việc làm .................... 106
6. VẤN ĐỀ VỀ CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT................................................... 108
Tình huống 28. Người học dân tộc thiểu số không biết chính sách hỗ trợ học phí 108
Tình huống 29. Sinh viên khiếu nại điểm thi và lo ngại bị trả thù ......................... 109
Tình huống 30. Lộ dữ liệu cá nhân và lo ngại hồ sơ tư vấn bị truy cập ................. 110
Tình huống 31. Học viên nghề không biết quyền lợi khi bị tai nạn trong thực tập 112
Tình huống 32. Người học khiếu nại quyền lợi trong trạng thái căng thẳng tâm lý
................................................................................................................................ 113
7. VẤN ĐỀ VỀ DỊCH VỤ TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG ........................ 114
Tình huống 33. Sinh viên mồ côi khủng hoảng vì không có chỗ ở ........................ 114
Tình huống 34. Sinh viên khuyết tật mặc cảm và ngại phản ánh khó khăn ........... 115
Tình huống 35. Sinh viên lo âu nhưng từ chối sử dụng dịch vụ tư vấn vì sợ bị kỳ thị
................................................................................................................................ 117
Tình huống 36. Cơ sở giáo dục thiếu nhân sự tư vấn trước nhu cầu tăng đột biến 118
8. NHIỀU VẤN ĐỀ TRÊN MỘT CA TƯ VẤN ................................................. 119