Thiếu xương và Loãng xương
Các Vị Trí Đo Loãng Xương
Thiếu xương là gì và liên quan thế nào đến loãng xương? Giữa chúng có sự
khác nhau không? Để trả lời câu hỏi này chúng tôi sẽ định nghĩa thế nào là thiếu
xương và loãng xương.
- Thiếu xương là tình trạng khối lượng xương thấp so với bình thường, sự
giảm sút này thường không được xem là quá nghiêm trọng, và chỉ được xem là
yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến loãng xương. Thiếu xương thường gặp ở người
trên 50 tuổi mật độ xương thấp hơn bình thường nhưng chưa phải loãng xương. Sự
khác nhau giữa chẩn đoán thiếu xương và loãng xương dựa vào đo mật độ khoáng
chất của xương (đo độ loãng xương).
- Loãng xương là bệnh được mô tả bởi sự thiếu trầm trọng khối lượng
xương gây ra bởi sự thiếu hụt canxi, vitamin D, magiê, vitamin và những khoáng
chất khác. Nếu tiến triển nặng loãng xương dẩn đến người bệnh bị giảm chiều cao,
còng lưng, gù vẹo và đau nhức nhiều. Theo hội loãng xương của Mỹ thì loãng
xương ảnh hưởng đến 10 triệu người Mỹ phần lớn là phụ nữ. Khoảng 34 triệu
người Mỹ được đánh giá là có thiếu xương và đang trong tình trạng có nguy cơ
dẫn đến loãng xương.
1. Các bác sỹ làm thế nào để phân biệt giữa thiếu xương và loãng
xương?
Đo mật độ xương (Bone mineral density: BMD)
Đo mật độ xương hay còn gọi là đo độ loãng xương cho phép đo mức canxi
trong xương, nhờ đó đánh giá được nguy cơ gãy xương. Nó cũng được sử dụng
xác định phải chăng một bệnh nhân bị thiếu xương hay loãng xương. Đo mật độ
xương là phương pháp kiểm tra không xâm nhập, không gây đau đớn và được thực
hiện ở xương hông, cột sống, cổ tay, ngón tay hay gót chân.
Thiết bị đo loãng xương gồm có thiết bị đo trung tâm và thiết bị đo
ngoại vi
+ Thiết bị đo trung tâm: có máy đo DXA scan (Dual energy Xray
absorptiometry) dùng do độ loãng xương ở khớp háng và cột sống, máy đo này kết
có quả rất chính xác để đánh giá loãng xương. Thời gian làm nhanh chóng và
không chạm vào người bệnh nhân. Hiện đại hơn có máy Quantitative CT scan.
Thiết bị đo trung tâm DXA scan
+ Thiết bị đo ngoại vi: có thể tìm thấy ở hầu hết các bệnh viện đa khoa
và ngay cả tại các nhà thuốc chỉ dùng để đo xương ở vị trí ngoại vi như xương gót
nhưng có thể đánh giá được nguy cơ gãy xương của cột sống và cổ xương đùi.
Nhưng vì đo tại xương gót để đánh giá nguy cơ gãy cổ xương đùi và cột sống nên
không chính xác bằng thiết bị đo trung tâm, tuy nhiên giá thành rẻ và thông dụng
hơn.
Thiết bị đo ngoại vi
Kết quả đo độ loãng xương được xác định bằng 2 chỉ số T-score và Z-
score. Chỉ số trên có ý nghĩa gì?
- T-score:là mật độ xương của bệnh nhân được so sánh với mật độ xương
đỉnh của người cùng giới,cùng màu da lúc trưởng thành khỏe mạnh (25 tuổi). T-
score là chỉ số lệch của bệnh nhân so với chỉ số chuẩn của người trẻ.
- Z-score: là chỉ số so sánh sự chênh lệch mật độ xương của người được đo
với mật độ xương của một người cùng tuổi, trọng lượng, giới tính, màu da…ở tình
trạng chuẩn. Z-score là chỉ số lệch của bệnh nhân so với người cùng tuổi, giới,
trọng lượng, màu da. Chỉ số này rất có ích nó gợi ý cho chẩn đoán loãng xương
thứ phát vì sự mất xương nhiều , nếu Z- score nhỏ hơn – 1,5 gợi ý có những yếu tố
bất thường tác động vào sự mất xương. Bs cần phải tìm hiểu lý do tại sao có sự
mất xương nhiều bất thường như vậy.
Minh họa các chỉ số đo loãng xương