Thực trạng hành vi nguy cơ mắc bệnh không lây nhiễm của học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông tại Hà Nội năm 2025

Bệnh không lây nhiễm (BKLN) đang trở thành gánh nặng y tế toàn cầu với tỷ lệ mắc và tử vong ngày càng gia tăng, đặc biệt tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình như Việt Nam. Tổ chức Y tế Thế giới dự báo số ca tử vong do BKLN sẽ tiếp tục tăng đáng kể trong những năm tới, nhấn mạnh tầm quan trọng của các chiến lược phòng ngừa. Các yếu tố hành vi nguy cơ chính như hút thuốc, uống rượu, chế độ dinh dưỡng không hợp lý và thiếu vận động thể lực là những nguyên nhân có thể phòng ngừa, thường hình thành từ lứa tuổi học đường. Việc giám sát và hiểu rõ thực trạng các hành vi nguy cơ này ở thanh thiếu niên là thiết yếu để xây dựng các can thiệp hiệu quả. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu mô tả thực trạng các yếu tố hành vi nguy cơ gây BKLN trong nhóm học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông tại Hà Nội vào năm 2025.

Các nhà nghiên cứu y tế công cộng, nhà hoạch định chính sách y tế và giáo dục, cán bộ y tế học đường, và các tổ chức cộng đồng quan tâm đến sức khỏe vị thành niên và phòng chống bệnh không lây nhiễm.

Nghiên cứu này khảo sát các hành vi nguy cơ chính đối với bệnh không lây nhiễm (BKLN) ở học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông tại Hà Nội, Việt Nam. Sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang, nhóm nghiên cứu đã thu thập dữ liệu từ 6.648 học sinh được chọn ngẫu nhiên trong năm 2025 thông qua bộ câu hỏi điều tra sức khỏe học đường toàn cầu (GSHS). Kết quả cho thấy tỷ lệ hút thuốc lá trong 30 ngày qua là 1,87%, đáng chú ý là tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử lên tới 3,38%, cao hơn thuốc lá truyền thống và chủ yếu ở nam giới, phản ánh một xu hướng thay thế đáng lo ngại. Về hành vi uống rượu, 14,35% học sinh cho biết đã uống rượu trong tháng qua, với 3,67% uống trên 2 đơn vị/ngày, tập trung ở nam giới và học sinh THPT. Tình trạng thiếu vận động thể chất rất phổ biến khi có tới 57,66% học sinh chỉ hoạt động thể chất 0-2 ngày/tuần, trong khi chỉ 21,97% đạt mức khuyến nghị. Chế độ dinh dưỡng cũng chưa hợp lý, với phần lớn học sinh ăn rau, trái cây chỉ 1-2 lần/ngày và rất ít em đạt mức khuyến nghị 5 lần/ngày. Nghiên cứu chỉ ra rằng nam giới, học sinh THPT và học sinh ở khu vực ngoại thành có nguy cơ cao hơn. Các hành vi nguy cơ này trong giai đoạn vị thành niên không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe hiện tại mà còn làm gia tăng nguy cơ mắc BKLN khi trưởng thành. Do đó, các phát hiện này nhấn mạnh sự cần thiết cấp bách của các chương trình can thiệp dựa vào trường học và cộng đồng để thúc đẩy lối sống lành mạnh, góp phần kiểm soát hiệu quả các hành vi nguy cơ và giảm thiểu gánh nặng BKLN trong tương lai.