฀ CHUYÊN ĐỀ LAO ฀
61
TREATMENT COMPLIANCE OF PATIENTS WITH HYPERTENSION
IN HIEP THUAN COMMUNE, PHUC THO DISTRICT, HANOI CITY IN 2023
NguyenXuanBach*,MacDangTuan,DoThuHang,VuNgocHa
VNU, University of Medicine and Pharmacy - 144 Xuan Thuy, Cau Giay Ward, Hanoi City, Vietnam
Received:12/09/2025
Revised:03/10/2025;Accepted:08/10/2025
ABSTRACT
Objective: Thestudydescribesthetreatmentadherencerateofhypertensivepatientsin
HiepThuancommune,PhucThodistrict,Hanoicity.
Method: Cross-sectional study on 173 patients diagnosed with hypertension being
managedatHiepThuancommuneHealthStation,PhucThodistrict,Hanoicity,meeting
theinclusionandexclusioncriteria,selectedbystratifiedrandommethod,surveyedby
self-administeredquestionnaireviaGoogleFormanddirectsurvey.Treatmentadherence
wasassessedthroughadherencetolifestyleandadherencetomedication.
Results: 64.7%ofpeopleadheredtolifestyle,64.2%adheredtomedication,resultingin
63%ofpeoplecomplyingwithtreatment.
Conclusion: Thestudyshowedthattheoveralltreatmentadherencerateofhypertensive
patients in Hiep Thuan commune is still at an average level; therefore, it is necessary
to implement appropriate interventions to improve both lifestyle compliance and
medication compliance, contributing to improving the effectiveness of blood pressure
controlandpreventingcomplications.
Keywords: Treatment adherence, lifestyle adherence, medication adherence,
hypertension.
*Correspondingauthor
Email:bachnx.ump@vnu.edu.vn Phone:(+84)983001505 Https://doi.org/10.52163/yhc.v66iCD18.3453
Vietnam Journal of Community Medicine, Vol. 66, Special Issue 18, 61-66
www.tapchiyhcd.vn
62
THỰC TRẠNG TUÂN THỦ ĐIỀU TRỊ CỦA BỆNH NHÂN TĂNG HUYẾT ÁP
TẠI XÃ HIỆP THUẬN, HUYỆN PHÚC THỌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI NĂM 2023
NguyễnXuânBách*,MạcĐăngTuấn,ĐỗThuHằng,VũNgọcHà
Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội - 144 Xuân Thủy, P. Cầu Giấy, Tp. Hà Nội, Việt Nam
Ngàynhận:12/09/2025
Ngàysửa:03/10/2025;Ngàyđăng:08/10/2025
ABSTRACT
Mục tiêu: XácđịnhtỷlệtuânthủđiềutrịcủabệnhnhântănghuyếtáptạixãHiệpThuận,
huyệnPhúcThọ,thànhphốHàNộinăm2023.
Phương pháp: Nghiêncứucắtngangtrên173bệnhnhânđượcchẩnđoántănghuyếtáp
đangđượcquảnlýtạiTrạmYtếxãHiệpThuận,huyệnPhúcThọ,thànhphốHàNội,đạttiêu
chuẩnlựachọnvàloạitrừ,đượcchọnlựabằngphươngphápngẫunhiênphântầng,khảo
sátbằngbộcâuhỏitựđiềnthôngquaGoogleFormvàkhảosáttrựctiếpbằngphiếuin.Sự
tuânthủđiềutrịđượcđánhgiáquatuânthủlốisốngvàtuânthủsửdụngthuốc.
Kết quả: Có64,7%ngườituânthủlốisống,64,2%tuânthủsửdụngthuốc,từđóchorakết
quảcó63%ngườituânthủđiềutrịchung.
Kết luận: Nghiêncứuchothấytỷlệtuânthủđiềutrịcủabệnhnhântănghuyếtáptạixã
HiệpThuậncònởmứctrungbình;dođó,cầntriểnkhaicáccanthiệpphùhợpnhằmcải
thiệncảtuânthủlốisốngvàtuânthủsửdụngthuốc,gópphầnnângcaohiệuquảkiểm
soáthuyếtápvàphòngngừabiếnchứng.
Từ khóa: Tuânthủđiềutrị,tuânthủlốisống,tuânthủthuốc,tănghuyếtáp.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Sựtuânthủđượcđưaravớimộtsốkháiniệmnhưlà
mứcđộhànhvicủangườibệnhtuântheođơnthuốc
hayphácđồđiềutrịđãthốngnhất,hoặccũngcóthể
đượchiểulàmứcđộhànhvicủabệnhnhânđốivới
việcuốngthuốc,theođuổichếđộănkiêng,và/hoặc
thayđổilốisốngtươngứngvớikhuyếncáocủanhân
viênytế[1].
Việcsửdụngthườngxuyênvàlâudàinhiềuhơnmột
loạithuốctrongđiềutrịcácbệnhmạntínhthường
dẫnđếnviệctuânthủdùngthuốccóxuhướnggiảm
dầntheothờigian[1].Đốivớitănghuyếtáp,mộtsố
biệnphápkhôngdùngthuốcđãđượcchứngminhlà
cóhiệuquảtrongviệchạhuyếtápvàgiúpbệnhnhân
dễđạtđượchuyếtápmụctiêu,vídụnhưchếđộăn
phòngchốngtănghuyếtáp,vậnđộngcơthểhợplý,
giảmmuối,giảmbiarượu,thườngđượcgọichung
làthựchànhthayđổilốisống.Theonghiêncứucủa
NguyễnThịMỹHạnh,chỉcó49,5%ngườibệnhtham
giakhảosátđạtmứctuânthủđiềutrị,cònlại50,5%
người bệnh chưa tuân thủ điều trị [2]. Còn theo
nghiên cứu năm 2018 của Phạm Phương Liên và
cộngsựtrênđốitượnglàbệnhnhântănghuyếtáp
đangđiềutrịngoạitrútạiBệnhviệnQuận2thành
phốHồChíMinh,cótới58,8%sốbệnhnhânđược
khảosátchưatuânthủtốttrongquátrìnhđiềutrị[3].
Vìvậy,việcnângcaotỷlệtuânthủđiềutrịlàvấnđề
đượcưutiêntrongchươngtrìnhchămsócsứckhỏe
cộngđồng,giúpgiảmbớtcácgánhnặngvềkinhtế,
cácbệnhmắckèmhayhậuquảcủabệnhmạntính.
Hiệnchưacónhiềunghiêncứuvềvấnđềnày,dovậy
nghiêncứunàyđượctriểnkhaivớimụctiêuxácđịnh
tỷlệtuânthủđiềutrịcủabệnhnhântănghuyếtáptại
xãHiệpThuận,huyệnPhúcThọ,thànhphốHàNội
năm2023.Kếtquảcủanghiêncứusẽlàmcơsởcho
cácchiếnlượccanthiệpgiúptăngcườngsựtuân
thủđiềutrịcủanhómđốitượngnày.
2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Thiết kế nghiên cứu
Nghiêncứucắtngang.
-Địađiểmnghiêncứu:xãHiệpThuận,huyệnPhúc
Thọ,thànhphốHàNộivàTrườngĐạihọcYDược,
ĐạihọcQuốcgiaHàNội.
N.X. Bach et al. / Vietnam Journal of Community Medicine, Vol. 66, Special Issue 18, 61-66
*Tácgiảliênhệ
Email:bachnx.ump@vnu.edu.vn Điện thoại:(+84)983001505 Https://doi.org/10.52163/yhc.v66iCD18.3453
63
-Thờigiannghiêncứu:từtháng10/2023đếntháng
5/2024.
2.2. Đối tượng, cỡ mẫu, phương pháp chọn mẫu
-Đốitượngnghiêncứu:bệnhnhânđượcchẩnđoán
mắctănghuyếtáp.
-Tiêuchuẩnlựachọn:bệnhnhântănghuyếtáptrên
18tuổi.
-Tiêuchuẩnloạitrừ:phụnữcóthaivàchoconbú;
bệnhnhânmắcbệnhtâmthần,thiểunăngtrítuệ,
khôngcókhảnănggiaotiếpbìnhthường.
Cỡmẫu:ápdụngcôngthứctínhcỡmẫuướctính
mộttỷlệtrongquầnthể.
n=Z21-α/2
p(1-p)
d2
Trongđó:nlàcỡmẫutốithiểuchophép;αlàmứcý
nghĩathốngkê,α=0,05;Z_(1-α/2)^2làhệsốtincậy,
vớikhoảngtincậy95%suyraZ=1,96;plàtỷlệbệnh
nhântuânthủđiềutrịbệnhtănghuyếtáp,theotỷlệ
tuânthủđiềutrịtănghuyếtápcủangườibệnhđiều
trịngoạitrútạiBệnhviệnĐakhoatỉnhQuảngNinh
năm2017[4],lấyp=0,796;dlàsaisốchophépcủa
nghiêncứu,chọnd=6%(tứcd=0,06).
Ápdụngcácgiátrịvàocôngthức,tínhđượcn=173.
Phươngphápchọnmẫungẫunhiênđượcápdụng
trongnghiêncứu.Kếtquảnghiêncứuđãtiếnhành
khảosáttrên173bệnhnhân.
2.3. Phương pháp thu thập số liệu
Trongnghiêncứunày,tuânthủđiềutrịđượcđánh
giádựatrêntuânthủlốisốngvàtuânthủsửdụng
thuốc.
Vềtuânthủlốisống,bệnhnhânsẽtrảlời7câuhỏi
liênquanđếnthóiquenănuống,sinhhoạt,tậpthể
dục.Mỗicâutrảlời“có”được1điểm,trảlời“không”
được0điểm.Điểmtuânthủtrongkhoảngtừ0đến
7điểm.Với“tuânthủtốt”là7điểm;“tuânthủtrung
bình” từ5 đến dưới7điểm;“tuânthủ kém/không
tuânthủ”làdưới5điểm.Xácđịnh“cótuânthủ”khi
tổngđiểm≥5,“khôngtuânthủ”khitổngđiểm<5.
Vềtuânthủsửdụngthuốc,nghiêncứusửdụngbộ
câu hỏi “Morisky Medication Adherence Scale 8”
(MMAS-8)đểđánhgiá.Bộcâuhỏigồm8câubao
gồm7câuhỏitrảlờicó/khôngvà1câuhỏiđánhgiá
với5mứcđộtrảlời.
Bảng 1. Cách tính điểm tuân thủ
sử dụng thuốc theo thang MMAS-8
Câu hỏi Trả lời Điểm
1, 2, 3, 4,
6,7
Có 0
Không 1
5
Có 1
Không 0
8
Khôngbaogiờ/hiếmkhi 1
Lâulâumộthailần 0,75
Thỉnhthoảng 0,5
Thườngxuyên 0,25
Luônluôn 0
Điểm tuân thủ trong khoảng từ 0 đến 8 điểm. Với
“tuânthủtốt”đạt8điểm;“tuânthủtrungbình”từ
6đếndưới8điểm;“tuânthủkém/khôngtuânthủ”
làdưới6điểm.Cótuânthủkhitổngđiểm≥6,không
tuânthủkhitổngđiểm<6.
Mứcđộtuânthủđiềutrịcủađốitượngnghiêncứu
sẽđượcđánh giádựatrêncảmứcđộthayđổilối
sốngvàmứcđộtuânthủsửdụngthuốc.Điểmtuân
thủchungtrongkhoảngtừ0đến15điểm.Với“tuân
thủtốt”đạttừ14-15điểm;“tuânthủtrungbình”đạt
từ10điểmđếndưới14điểm;“tuânthủkém/không
tuân thủ” đạt dưới 10 điểm. Có tuân thủ khi tổng
điểm≥10,khôngtuânthủkhitổngđiểm<10.
Việcthuthậpsốliệukhảosáttrựctuyếnthôngqua
mẫuphiếuđiệntửđượcthiếtkếbằngGoogleForm
thuđược123phiếutrảlời,thuthậpbằngphátphiếu
tựđiềntrêngiấythuđược50phiếutrảlời.
2.4. Xử lý và phân tích số liệu
SốliệuđượcnhậpbằngphầnmềmExcelvàphân
tíchbằngphầnmềmSPSS20.
Nghiêncứuphântíchthốngkêmôtảchobiếnđịnh
lượngbằngcáchđolườngđộtậptrung(trungbình)
vàđộphântán(độlệchchuẩn).Phântíchthốngkê
môtảchobiếnđịnhtínhthôngquatầnsốvàtỷlệ
phầntrăm.
2.5. Đạo đức nghiên cứu
Đốitượngnghiêncứuđượccungcấprõràng,đầyđủ
thôngtinliênquanđếnmụctiêuvànộidungnghiên
cứutrướckhithamgia.Thôngtincánhâncủađối
tượngnghiêncứuđượcbảomật.Cácsốliệu,thông
tinthuthậpchỉphụcvụchomụcđíchnghiêncứu,
khôngnhằmbấtcứmụcđíchnàokhác.
N.X. Bach et al. / Vietnam Journal of Community Medicine, Vol. 66, Special Issue 18, 61-66
www.tapchiyhcd.vn
64
3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Trong số 173 người tham gia nghiên cứu thì nông
dânlànamgiới,trongđộtuổi40-60,trìnhđộtrung
họccơsởchiếmtỷlệlớn,tươngứnglà30%,56,6%,
62,4%,28,9%.
Bảng 2. Mức độ tuân thủ lối sống
của đối tượng nghiên cứu (n = 173)
Mức độ tuân thủ lối sống nTỷ lệ
(%)
Tuânthủrấttốt(7điểm) 62 35,8
Tuânthủtrungbình
(5đếndưới7điểm) 50 28,9
Tuânthủkém/khôngtuânthủ
(<5điểm) 61 35,3
X
±SD(điểm) 5,08±1,85
Tỷlệbệnhnhânđạtmứctuânthủrấttốtkhitham
giakhảosátmứcđộtuânthủlốisốngđạttới35,8%.
Tỷlệbệnhnhânđạtmứctuânthủtrungbìnhvàtuân
thủkém/khôngtuânthủlầnlượtlà28,9%và35,3%.
Điểmtuânthủlốisốngtrungbìnhlà5,08±1,85,thấp
nhấtlà0điểmvàcaonhấtlà7điểm.
Biểu đồ 1. Mức độ tuân thủ lối sống
của đối tượng nghiên cứu
Xétvềmứcđộtuânthủlốisống,sốbệnhnhântuân
thủ(baogồmtuânthủrấttốtvàtuânthủtrungbình)
chiếm64,7%,sốbệnhnhânkhôngtuânthủchiếm
35,3%.
Bảng 3. Mức độ tuân thủ sử dụng thuốc
của đối tượng nghiên cứu (n = 173)
Mức độ tuân thủ
sử dụng thuốc nTỷ lệ
(%)
Tuânthủrấttốt(8điểm) 37 21,4
Tuânthủtrungbình
(6đếndưới8điểm) 74 42,8
Tuânthủkém/khôngtuânthủ
(<6điểm) 62 35,8
X
±SD(điểm) 6,00±1,91
Đasốngườibệnhtănghuyếtápthamgiakhảosát
đạtmứcđộtuânthủsửdụngthuốctrungbìnhtừ6
đếndưới8điểm(42,8%).Sốbệnhnhântuânthủsử
dụngthuốcởmứcrấttốtchỉchiếm21,4%.Cònlại
35,8%bệnhnhântuânthủkém/khôngtuânthủsử
dụngthuốc.Điểmtuânthủsửdụngthuốctrungbình
là6,00±1,91,thấpnhấtlà1,5điểmvàcaonhấtlà
8điểm.
Biểu đồ 2. Mức độ tuân thủ điều trị
bằng thuốc của đối tượng nghiên cứu
Xétvềmứcđộtuânthủsửdụngthuốc,sốbệnhnhân
tuânthủ(baogồmtuânthủrấttốtvàtuânthủtrung
bình)chiếm64,2%,sốbệnh nhân không tuân thủ
chiếm35,8%.
Bảng 4. Mức độ tuân thủ điều trị
của đối tượng nghiên cứu (n = 173)
Mức độ tuân thủ điều trị nTỷ lệ
(%)
Tuânthủrấttốt(14-15điểm) 48 27,7
Tuânthủtrungbình
(10-14điểm) 61 35,3
Tuânthủkém/khôngtuânthủ
(10<điểm) 64 37,0
X
±SD(điểm) 11,09±3,30
Trongtổngsố173bệnhnhânthamgianghiêncứu,
tỷlệbệnhnhântuânthủkém/khôngtuânthủđiều
trịchiếmphầnnhiều(37%);cònlạituânthủđiềutrị
ởmứctuânthủrấttốt,vàtuânthủtrungbìnhvớitỷ
lệlầnlượtlà27,7%và35,3%.Điểmtuânthủđiềutrị
trungbìnhlà11,09±3,30,thấpnhấtlà1,5điểmvà
caonhấtlà15điểm.
N.X. Bach et al. / Vietnam Journal of Community Medicine, Vol. 66, Special Issue 18, 61-66
65
Biểu đồ 3. Mức độ tuân thủ điều trị
của đối tượng nghiên cứu
Kếtquảbiểuđồ3 cho thấy mứcđộtuân thủ điều
trị(baogồmtuânthủrấttốtvàtuânthủtrungbình)
chiếm 63%, số bệnh nhân không tuân thủ chiếm
37%.
4. BÀN LUẬN
Nghiêncứunàyđượcthựchiệnvớigiảthuyếtrằng
mứcđộtuânthủđiềutrịcủabệnhnhântănghuyết
áptạiđịabànnghiêncứuchưađạttốiưu,từđócó
thểảnhhưởngđếnhiệuquảkiểmsoátbệnh.Mục
tiêucủanghiêncứulàxácđịnhtỷlệtuânthủđiềutrị
trongnhómbệnhnhânnày,dựatrênhaikhíacạnh
chính:tuânthủlốisốngvàtuânthủsửdụngthuốc.
Kếtquảnghiêncứuđãchứngminhgiảthuyếtban
đầu,khichothấytỷlệtuânthủđiềutrịchungcủa
bệnhnhântănghuyếtápcònởmứcchưacao,phản
ánhthựctrạngđánglưuýtrongcôngtácquảnlývà
điềutrịbệnhmạntínhtạicộngđồng.
4.1. Sự tuân thủ lối sống
Trongđiềutrịtănghuyếtáp,đểkiểmsoátđượchuyết
ápvàngănchặnđượccácbiếnchứngnguyhiểmthì
việcápdụngcácbiệnphápthayđổilốisốngđóng
vai trò quan trọng, góp phần giảm liều và lượng
thuốcuốngmàvẫnđạtđượchuyếtápmụctiêu[5].
Kếtquảvềtỷlệđạttuânthủthayđổilốisốngcủa
bệnhnhânlà64,7%.Tỷlệnàytươngđồngvớikếtquả
trongnghiêncứucủaVươngThịHồngHảivàcộng
sựcôngbốvềtỷlệtuânthủlốisốnglà63,3%[6].
Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy tỷ lệ tuân thủ
thayđổilốisống caohơnnghiêncứucủaNguyễn
ThịThanhHươngvàcộngsựnăm2021là45,5%[7].
Cóthểdotrìnhđộhọcvấncủađốitượngnghiêncứu
trongnghiêncứucủachúngtôicaohơncácnghiên
cứutrên,vàcáchđánhgiátrongmỗinghiêncứulà
khácnhaunêndẫnđếnsựkhácnhaunày.
4.2. Sự tuân thủ sử dụng thuốc
Trongtổngsố173bệnhnhânthamgianghiêncứu,có
62bệnhnhân(35,8%)tuânthủsửdụngthuốckém,
có74bệnhnhân(42,8%)tuânthủởmứctrungbình,
và37bệnhnhân(21,4%)tuânthủrấttốt.Tínhtheo
phânloạibaogồmtuânthủvàkhôngtuânthủthìcó
111bệnhnhân(64,2%)tuânthủsửdụngthuốc,vẫn
còn62bệnhnhân(35,8%)khôngtuânthủsửdựng
thuốc.
Kếtquảvềtỷlệbệnhnhântuânthủsửdụngthuốc
trongnghiêncứunàythấphơnnghiêncứutạiBệnh
việnĐakhoaQuảngNinhvớitỷlệtuânthủsửdụng
thuốclà79,6%[4].Bêncạnhđókếtquảnghiêncứu
của chúng tôi tương tự với nghiên cứu của Ninh
VănĐôngtạiHàNộinăm2010(68%)[8].Tuynhiên,
khánhiềucôngbốtrongvàngoàinướcchothấytỷ
lệtuânthủsửdụngthuốccủabệnhnhânthấphơn
hẳn nghiên cứu của chúng tôi. Theo nghiên cứu
củaĐoànThịPhươngThảovàcộngsựtạiBệnhviện
ĐạihọcYHàNộinăm2023,tỷlệtuânthủsửdụng
thuốcchiếm55,95%[9].Cónhiềulýdotrongquá
khứ dẫn đến không tuân thủ sử dụng thuốc điều
trịtănghuyếtáp,điềunàyđượcnêutrongmộtsố
nghiêncứunhưNinhVănĐôngnêuranhữnglýdo
nổibậtlàngườibệnhchorằngtănghuyếtáplàbệnh
khôngnguyhiểm,quênuốngthuốclàdothấyhuyết
ápbìnhthường,uốngthuốclâungàysẽcóhạicho
sứckhỏe[8].
4.3. Tỷ lệ tuân thủ điều trị
Trongnghiêncứunày, thựctrạngtuânthủđiềutrị
củađốitượngnghiêncứuđượcđánhgiátổnghợp
thông qua tuân thủ lối sống và tuân thủ sử dụng
thuốc.Kếtquảchothấycó63%bệnhnhântuânthủ
điềutrị,37%bệnhnhânkhôngtuânthủđiềutrị.Tỷlệ
đạtvềtuânthủđiềutrịtănghuyếtápcủangườibệnh
tạixãHiệpThuận,huyệnPhúcThọ,thànhphố Hà
Nộitheonghiêncứucủachúngtôicaohơnnghiên
cứucủaVũThịĐàovàcộngsựvềtuânthủđiềutrị
củabệnhnhântănghuyếtápđiềutrịngoạitrútại
BệnhviệnĐakhoaTrungtâmTiềnGiangnăm2021,
đạttỷlệtuânthủđiềutrịlà48,4%[10].Lýdocủasự
khácbiệtcóthểdokhácđịabànnghiêncứuvàsự
khácnhaugiữacáchđánhgiátrongmỗinghiêncứu.
Nghiêncứuđãxácđịnhđượctỷlệtuânthủđiềutrị
củabệnhnhântănghuyếtáptạiđịabànnghiêncứu,
quađócungcấpsốliệuthựctiễncógiátrịchocông
tácquảnlýbệnhmạntính.Tuynhiên,nghiêncứu
chưatiếnhànhphântíchsâucácyếutốảnhhưởng
đến mức độ tuân thủ điều trị như đặc điểm nhân
khẩuhọc,kiếnthức,tháiđộ,thựchành củabệnh
nhân,sựhỗtrợcủagiađìnhvàcộngđồng,haychất
lượngdịch vụytế.Việc thiếuphântíchnàykhiến
chokếtquảnghiêncứumớidừnglạiởmứcmôtả
thựctrạng,chưatạođượctiềnđềtrựctiếpchoviệc
xâydựngvàđềxuấtcácbiệnphápcanthiệpcụthể
nhằmnângcaosựtuânthủđiềutrịởbệnhnhântăng
huyếtáp.Trongcácnghiêncứutiếptheo,cầnkết
hợpkhảosátvàphântíchđabiếnđểnhậndiệnrõ
cácyếutốliênquan,từđóđưarakhuyếnnghịcan
thiệpphùhợpvàkhảthi.
N.X. Bach et al. / Vietnam Journal of Community Medicine, Vol. 66, Special Issue 18, 61-66