1
Biểu B1-2b-TMĐTXH
08/2017/TT-BKHCN
THUYẾT MINH
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP QUỐC GIA
I. THÔNG TIN CHUNG VỀ ĐỀ TÀI
1 Tên đề tài:
Nghiên cứu giải pháp phát triển công tác tâm lý
học trường học đáp ứng yêu cầu của chương
trình giáo dục phổ thông mới
1a. Mã số của đề tài:
KHGD/16-20.ĐT.025
2 Loại đề tài:
Thuộc Chương trình khoa học và công nghệ cấp quốc gia giai đoạn 2016 - 2020
“Nghiên cứu phát triển khoa học giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản,
toàn diện nền giáo dục Việt Nam”. Mã số của Chương trình: KHGD/16-20
3 Thời gian thực hiện: 24 tháng
(từ tháng 03 năm 2018 đến tháng 03 năm 2020)
4
Cấp quản lý
Quốc gia
5 Kinh phí thực hiện:
Tổng kinh phí: 3.650 triệu đồng, trong đó:
- Từ ngân sách sự nghiệp khoa học: 3.650 triệu đồng
- Từ nguồn tự có của tổ chức: 0 đồng; Từ nguồn khác: 0 đồng
6 Đề nghị phương thức khoán chi:
Khoán đến sản phẩm cuối c
ùng
Khoán từng phần, trong đó:
- Kinh phí khoán: 3.355 triệu đồng
- Kinh phí không khoán: 295 triệu đồng
7 Chủ nhiệm đề tài:
Họ và tên: Nguyễn Thị Tứ
Ngày, tháng, năm sinh: 31/05/1969 Nam/Nữ: Nữ
Học hàm, học vị: Phó Giáo sư - Tiến sĩ
Chức danh khoa học: Giảng viên chính Chức vụ: Trưởng khoa
Điện thoại của tổ chức: 0283 832 1703 Mobile: 096 649 9496
Fax: 0283 8398 946 E-mail: tunt@hcmue.edu.vn
Tên tổ chức đang công tác: Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh
Địa chỉ tổ chức: 280 An Dương Vương, F4, Q5, TP. Hồ Chí Minh
8 Thư ký khoa học:
Họ và tên: Sầm Vĩnh Lộc
Ngày, tháng, năm sinh: 24/03/1982 Nam/ Nữ: Nam
Học hàm, học vị: NCS. Thạc sĩ
Chức danh khoa học: Giảng viên chính
Điện thoại của tổ chức: 0283 832 1703 Mobile: 0908 869 787
2
Fax: 0283 8398 946 E-mail: locsv@hcmue.edu.vn
Tên tổ chức đang công tác: Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh
Địa chỉ tổ chức: 280 An Dương Vương, F4, Q5, TP. Hồ Chí Minh
9 Tổ chức chủ trì đề tài:
Tên tổ chức chủ trì đề tài: Trường Đại học Sư phạm Tp. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0283 832 1703 Fax: 0283 8398 946
E-mail: webmaster@hcmue.edu.vn
Website: http://www.hcmue.edu.vn
Địa chỉ: 280 An Dương Vương, F4, Q5, TP. Hồ Chí Minh
Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Nguyễn Thị Minh Hồng
Số tài khoản: 3713.0.1057116 Tại: Kho bạc Nhà nước TP. Hồ Chí Minh
Cơ quan chủ quản đề tài: Bộ Giáo dục & Đào tạo
10 Các tổ chức phối hợp chính thực hiện đề tài
1. Tổ chức 1: Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội
Cơ quan chủ quản: Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam
Điện thoại: 024 62303613
Địa chỉ: 12 Ngô Quyền, Hoàn Kiếm, Hà Nội
Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Đào Ngọc Dung
2. Tổ chức 2: Vụ Giáo dục Trung học
Cơ quan chủ quản: Bộ Giáo dục và Đào tạo
Điện thoại: 0243 869 7285
Địa chỉ: 35 Đại Cồ Việt, Hai Bà Trưng, Hà Nội
Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Vũ Đình Chuẩn
Tổ chức 3: Vụ Giáo dục Chính trị và công tác học sinh, sinh viên
Cơ quan chủ quản: Bộ Giáo dục và Đào tạo
Điện thoại: 0243 869 7285
Địa chỉ: 35 Đại Cồ Việt, Hai Bà Trưng, Hà Nội
Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Bùi Văn Linh
4. Tổ chức 4: Hội Tâm lý học xã hội Việt Nam
Cơ quan chủ quản: Liên hiệp Hội KHKT Việt Nam
Điện thoại: 024 3762 3935
Địa chỉ: 37 Kim Mã Thượng, Cống Vị, Ba Đình, Hà Nội
Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Vũ Dũng
5. Tổ chức 5: Quỹ Phát triển Tài năng trẻ tâm lý học
Cơ quan chủ quản: Hội Tâm lý Giáo dục Việt Nam
Điện thoại: 024 3942 1724
Địa chỉ: 106 Trần Hưng Đạo, Hoàn Kiếm, Hà Nội
Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Trần Thị Lệ Thu
6. Tổ chức 6: Hội Khoa học Tâm lý và Giáo dục TP. Hồ Chí Minh
Cơ quan chủ quản: Hội Tâm lý Giáo dục Việt Nam
Điện thoại: 028 9325111
3
Địa chỉ: 224 Điện Biên Phủ, Q.3, TP. Hồ Chí Minh
Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Đinh Phương Duy
7. Tổ chức 7: Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Cần Thơ
Cơ quan chủ quản: Bộ Giáo dục và Đào tạo
Điện thoại: 0710 3830451
Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Trần Hồng Thắm
8. Tổ chức 8: Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Đà Nẵng
Cơ quan chủ quản: Bộ Giáo dục và Đào tạo
Điện thoại: 0511382 1066
Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Nguyễn Đình Vĩnh
9. Tổ chức 9: Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai
Cơ quan chủ quản: Bộ Giáo dục và Đào tạo
Điện thoại: 02143840120
Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Nguyễn Anh Ninh
10. Tổ chức 10: Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Nhận thức
(Center for Research in Cognitive Science, National Chung Cheng University,
Taiwain)
Cơ quan chủ quản: Đại học Quốc gia Chung Cheng Đài Loan
Điện thoại: +885 6 2720411 ext. 22221 22234 16651 Fax:
Địa chỉ: 168 University Road, San-Hsing Village, Min-Hsiung, Chiayi County,
Taiwan 62102
Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Gary Chon-Wen Shyi
11 Cán bộ thực hiện đề tài
TT
Họ và tên,
học hàm học vị
Chức danh thực
hiện đề tài Tổ chức công tác
1 PGS.TS. Nguyễn Thị Tứ
Chủ nhiệm đề tài
Trường Đại học Sư phạm
TP. Hồ Chí Minh
2 PGS.TS. Huỳnh Văn Sơn
Thành viên thực
hiện chính
Trường Đại học Sư phạm
TP. Hồ Chí Minh
3 TS. Đỗ Tất Thiên
Thành viên thực
hiện chính
Trường Đại học Sư phạm
TP. Hồ Chí Minh
4
NCS.ThS. Mai M
ỹ Hạnh Thành viên thực
hiện chính
Trường Đại học Sư phạm
TP. Hồ Chí Minh
5 PGS.TS. Đinh Phương Duy
Thành viên thực
hiện chính
Học viện Cán bộ
TP. Hồ Chí Minh
6
NCS.ThS. Nguy
ễn Thị Diễm My
Thành viên thực
hiện chính
Trường Đại học Sư phạm
TP. Hồ Chí Minh
7
NCS.
ThS. Trần Chí Vĩnh Long Thành viên thực
hiện chính
NCS. Trung tâm Nghiên
cứu Khoa học Nhận thức
- Đài Loan
4
8 PGS.TS. Nguyễn Thị Mai Lan
Thành viên thực
hiện chính
Học viện Khoa học xã hội
Việt Nam
9 TS. Vũ Thu Trang
Thành viên thực
hiện chính
Học viện Khoa học Xã hội
Việt Nam
10
NCS.
ThS. Sầm Vĩnh Lộc
Thành viên thực
hiện chính
Trường Đại học Sư phạm
TP. Hồ Chí Minh
II. MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG ÁN TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
12 Mục tiêu của đề tài:
- Đề xuất mô hình phát triển công tác tâm lý học trường học trong giáo dục phổ
thông, bao gồm “mô hình hoạt động tâm lý học trường học” đáp ứng yêu cầu của
chương trình giáo dục phổ thông mới;
- Đề xuất các giải pháp áp dụng có hiệu quả mô hình tâm lý học trường học vào thực
tiễn xây dựng và phát triển công tác tâm lý học trường học trong giáo dục Việt Nam.
13 Tình trạng đề tài:
Mới Kế tiếp hướng nghiên cứu của chính nhóm tác giả
Kế tiếp nghiên cứu của người khác
14 Tổng quan tình hình nghiên cứu, luận giải về mục tiêu và những nội dung
nghiên cứu của đề tài:
14.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài
Tâm lý học trường học là một khoa học còn non trẻ nhưng đang nhận được sự
quan tâm nhiều hơn trong giai đoạn gần đây dù rằng những thành tựu của tâm lý học
trường học đã xuất hiện từ khá lâu. Sự quan tâm đến tâm lý học trường học là xuất
phát từ những nhu cầu rất cấp bách của việc nâng cao chất lượng môi trường giáo
dục, trong đó có nhiệm vụ chăm sóc sức khoẻ tinh thần cho học sinh, sinh viên. Trong
bối cảnh đó, tâm lý học trường học đã ra đời dưới một chỉnh thể liên ngành tâm lý
học, tâm lý học phát triển, tâm lý học Giáo dục, và nhiều chuyên ngành khoa học
khác nhằm hỗ trợ việc nâng cao chất lượng giáo dục, chất lượng học tập, và cuộc
sống của học sinh.
Môi trường học đường ở Việt Nam ngày nay đã có những chuyển động vượt bậc
cả về chất lượng, số lượng, nhưng cũng đi kèm với một nguồn nhu cầu rộng lớn trong
việc giải quyết các vấn đề tâm lý có liên quan. Do đó, nhu cầu về hoạt động tâm lý
học trường học để hỗ trợ học tập và nâng cao chất lượng môi trường giáo dục tại Việt
Nam là rất cấp thiết. Tuy nhiên vận dụng khoa học tâm lý nói chung, tâm lý học
trường học nói riêng từ những lý thuyết căn bản đến môi trường cụ thể là cả một hành
trình phức tạp. Từ đó, cần nhìn nhận về vai trò của công tác tâm lý học trường học
với những định hướng cụ thể và những yêu cầu đặc trưng mang màu sắc của môi
trường, xã hội, văn hóa, và con người Việt Nam. Do đó việc xác định được mối tương
tác giữa giáo dục, nhất là trong bối cảnh đổi mới, và công tác tâm lý học trường học
cần trả lời thoả đáng các câu hỏi như: Vì sao cần có sự tồn tại công tác tâm lý học
trường học? Vai trò của công tác tâm lý học trường học với chất lượng giáo dục là
5
như thế nào? Ảnh hưởng của công tác tâm lý học trường học đến hoạt động học tập
của học sinh - sinh viên ra sao? Vị trí, vai trò của công tác tâm lý học trường học
trong Đổi mới giáo dục Việt Nam? Mô hình nào là lý tưởng cho phát triển công tác
tâm lý học trường học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Việt Nam? Các biện pháp,
chính sách phát triển công tác tâm lý học trường học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo
dục được cụ thể hoá như thế nào? … Vì thế, tổng quan tình hình nghiên cứu sẽ được
đề cập theo định hướng này trên bình diện trong nước và ngoài nước.
14.1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về tâm lý học trường học
14.1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu về tâm lý học trường học và ảnh hưởng
của nó đến giáo dục, phát triển công tác tâm lý học trường học ở nước ngoài
Trong số các quốc gia phát triển mạnh ngành tâm lý học nói chung và tâm lý
học trường học nói riêng, Hợp chủng quốc Hoa Kỳ có lẽ là mô hình đáng quan tâm.
Sự hình thành và phát triển ngành tâm lý học trường học tại nước này gắn liền với các
tên tuổi nổi tiếng của khoa học tư vấn tâm lý và những tiêu chuẩn hành nghề khắt
khe. Điểm qua một số cột mốc và sự kiện đáng chú ý sau:
a. Lịch sử hình thành và phát triển của tâm lý học trường học tại Mỹ
Ra đời từ những năm cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, tâm lý học trường học hay
còn gọi là tâm lý học đường (school psychology) là một ngành khoa học hỗn hợp
giữa tâm lý học chức năng và tâm lý học lâm sàng. Theo tác giả Phillips thì ngành
học này ra đời từ sự quan tâm nghiên cứu của các nhà tâm lý học trường học với các
lĩnh vực về hành vi, quá trình học hỏi, hay các rối nhiễu tâm lý xuất hiện ở trẻ em,
học sinh. Trong khi các nhà tâm lý học lâm sàng cũng làm công việc nghiên cứu, điều
trị cho các phạm trù tâm lý đó để giúp cuộc sống cộng đồng tốt hơn, thì các nhà Tâm
lý học trường học giúp cho quá trình học tập của học sinh trở nên hiệu quả, chất
lượng hơn.
Một sự kiện quan trọng đặt nền tảng ra đời cho ngành tâm lý học trường học là
Hội nghị Thayer. Năm 1954, Hiệp hội Tâm lý học Hoa kỳ (APA) đã tổ chức một hội
nghị kéo dài 9 ngày tại khách sạn Thayer, New York để bàn về tương lai, chức năng,
và sự cần thiết phải thiết lập các chuẩn mực về đào tạo và cấp phép hành nghề cho
các nhà tâm lý học trường học. Trong đó, mục tiêu ưu tiên của hội nghị Thayer là
định nghĩa cho được nội hàm khái niệm về chuyên viên tâm lý trường học. Khi hội
nghị kết thúc cũng đã đưa ra được định nghĩa chuyên viên tâm lý trường học là những
là tâm lý được đào tạo đặc thù trong giáo dục học, có kiến thức và kỹ năng chuyên
biệt về đánh giá quá trình học tập ở học sinh. Họ cũng đồng thời sử dụng kiến thức và
kỹ năng của mình để giúp cho ngôi trường, nơi họ làm việc, hình thành môi trường
học tập chất lượng, hiệu quả; và giúp các em học sinh trong việc giải đáp các nhu cầu
về tâm lý. Ngoài ra, hội nghị này còn đặt ra các chuẩn mực quan trọng về đào tạo và
công nhận hành nghề Tâm lý học trường học là nhà tâm lý phải tốt nghiệp chương
trình nghiên cứu sinh hoặc 2 năm đào tạo chuyên biệt về Tâm lý học trường học. Tuy
nhiên, cho đến ngày nay thì APA chỉ công nhận hành nghề cho ứng viên đã tốt
nghiệp tiến sĩ tâm lý, điều này cho thấy sự đánh giá về tầm quan trọng của công tác