ƯỜ Ạ Ọ Ế TR NG Đ I H C VĂN HI N
Ọ Ộ KHOA KHOA H C XÃ H I VÀ NHÂN VĂ N
Ị Ệ Ộ Ấ B MÔN TÂM LÝ THAM V N TR LI U
Ậ
Ể BÀI TI U LU N
Ệ
Ế MÔN: VĂN HI N VI T NAM
ố
ế
ề
ả
ệ
“ Hình nh chi c áo dài truy n th ng Vi
t Nam trong
Ề Đ TÀI:
ắ
ướ
m t du khách n
c ngoài ”
ọ ị GVHD: Ths. Lê Th Ng c Thúy
ư ươ SVTH: V ng L u Ly
L pớ HP: 162SOS10201
MSSV: 161A100108
ố ứ Nhóm: Nhóm 6 t i th 6
TPHCM, tháng 4 năm 2017
Ậ
Ả
Ủ NH N XÉT C A GI NG VIÊN
Ờ Ả Ơ L I C M N
ự ế ớ ự ỗ ợ ề ắ Trên th c t , không có thành công nào mà không g n li n v i s h tr , giúp
ự ế ế ỡ đ dù tr c ti p hay gián ti p.
ớ ế ơ ả ơ ắ ấ ọ ị V i lòng bi t n sâu s c nh t, em xin chân thành c m n Ths. Lê Th Ng c
ướ ổ ọ ạ ố ừ ề ẫ ớ ậ Thúy đã t n tâm h ng d n chúng em qua t ng bu i h c trên l p, truy n đ t v n
ọ ậ ừ ứ ế ế ả ờ ố ki n th c quý báu cho chúng em trong su t kho ng th i gian h c t p v a qua. N u
ự ướ ả ủ ẫ ạ ẽ ệ ượ ẽ ể không có s h ng d n, d y b o c a Cô có l em s không th hoàn thi n đ c
ộ ầ ữ ử ờ ả ơ ế ể ậ bài ti u lu n này. M t l n n a, em xin chân thành g i l i c m n đ n Cô.
ậ ượ ể ự ệ ể ậ Bài ti u lu n đ ầ c th c hi n trong vòng 1 tu n. Do v y, không th tránh
ậ ượ ữ ế ấ ỏ ữ ừ kh i nh ng thi u sót và em r t mong nh n đ ế c nh ng ý ki n đóng góp t quý
ể ể ầ ượ ữ ứ ế ệ Th y Cô đ em có th rút ra đ c nh ng ki n th c và kinh nghi m quý báu.
Ộ
A. N I DUNG
ẫ ậ 1. D n l p:
ạ ượ ỏ ỗ ườ ả ờ ề ỏ Cũng không kh i ng c nhiên khi đ c h i, m i ng i chúng ta đ u tr l i
ụ ủ ề ộ ố ệ r ng ằ :” Áo Dài là m t trang ph c truy n th ng c a Vi ế t nam :” Chi c Áo dài là
ể ủ ủ ề ả ậ ộ ệ ộ ni m kiêu hãnh c a dân t c, là di s n văn hóa phi v t th c a Vi t Nam m t hình
ứ ị ượ ậ th c không gian văn hóa có giá tr đã đ c UNESCO công nh n năm 2002. M i ỗ
ở ệ ạ ộ ễ ị ệ chúng ta dù Vi t Nam hay ở ướ n ữ c ngoài trong nh ng d p Đ i h i, l nghi, ti c
ướ ỏ ộ ố ả ườ ế ả tùng, c i h i hay c trong cu c s ng th ể ng ngày không th thi u đi hình nh
ề ế ậ ố ộ ệ ể ộ chi c Áo Dài truy n th ng mang đ m nét văn hoá dân t c Vi t nam m t bi u
ượ ờ ạ t ng văn hóa qua bao th i đ i.
ừ
ủ
ờ
ẹ
ế
ườ
ệ
ở T bao đ i nay, chi c áo dài đã tr thành nét đ p trong văn hóa c a ng
i Vi
t, đó
ủ ấ ướ ủ
ự ệ
ụ
ọ
ể
ế
là trang ph c không th thi u trong trong các s ki n quan tr ng c a đ t n
c, c a dân
ủ
ộ
ệ
ệ
ộ ẻ ẹ
ỹ ề
ư
ộ
ằ
ắ
ộ t c. Áo dài là hi n thân c a dân t c Vi
t, m t v đ p m mi u nh ng đ m th m, là m t
ầ ấ ế
ụ ữ ệ
ỗ
ư
ộ
ố
ặ
ườ
ph n t t y u trong m i ph n Vi
t, là đ c tr ng cho m t qu c gia có ng
ụ ữ ị i ph n ch u
ươ
ứ
ị
th
ng ch u khó, luôn có đ c hy sinh.
ế ủ
ừ
ừ
ữ
ờ
ớ
ễ
ạ
ả
ị
Tr i qua t ng th i kì, t ng giai đo n cùng v i nh ng di n bi n c a quà trình l ch
ệ
ồ ạ
ờ
ồ
ẽ
ệ
ử ệ s Vi
t Nam, tà áo
Vi
t Nam luôn t n t
ẫ i theo dòng th i gian, v n mãi s là tâm h n Vi
t,
ệ
ầ
ệ
ử
ụ
ề
ậ
ị
văn hóa Vi
t, là tinh th n Vi
ố t và là trang ph c truy n th ng mang đ m tính l ch s lâu
ờ ủ ướ
ệ
đ i c a n
c Vi
ế t ngàn năm văn hi n.
ụ
ứ
2. M c đích nghiên c u:
ệ
ử ư
ả
ầ
ẫ
ị
ườ
ớ
Tà áo dài Vi
t Nam dù đã tr i qua bao thăng tr m l ch s nh ng v n luôn tr
ồ ng t n v i
ụ
ề
ề
ờ
ị
ỉ
th i gian và mang trên mình nhi u giá tr văn hóa. Áo dài không ch là trang ph c truy n
ấ
ố
ọ
ệ
ẻ ẹ ủ
ầ
ườ
th ng mà còn gói tr n tinh hoa đ t Vi
t và góp ph n tôn vinh v đ p c a ng
ụ ữ i ph n
ệ
ẽ ấ
ỗ
ườ
ụ ấ
ề
ệ
ộ
Vi
t Nam. Cũng chính vì l
y, m i ng
i trong chúng ta đ u có m t nhi m v r t thiêng
ớ
ớ ế
ề
ề
ạ
ả liêng và cao c đó chính là gi
i th i đ n b n bè năm châu v truy n
1
ề
ố
ộ
ướ
ụ ữ ệ
ủ
th ng văn hóa dân t c, v tà áo dài th
t tha duyên dáng c a ph n Vi
ả ề t và c v
ườ
ệ
ấ ướ
ầ
ả
ầ
ấ ướ đ t n
c con ng
i Vi
ả t Nam, góp ph n qu ng bá hình nh đ t n
ế c ta đ n g n
ớ ạ
ố ế
ơ h n v i b n bè qu c t
.
ố ượ
ứ
ạ
3. Đ i t
ng và ph m vi nghiên c u:
ố ượ
ế
ệ
Đ i t
ng
: chi c áo dài Vi
t Nam
ạ
ứ ề
ể
ậ
ồ
ỉ
Ph m vi nghiên c u ứ
: Trong bài ti u lu n này, em xin phép ch nghiên c u v ngu n
ẻ ẹ ủ
ự
ể
ề
ố
ệ
ể ừ
ổ ậ
ố g c, s phát tri n và v đ p c a tà áo dài truy n th ng Vi
t Nam đ t
đó làm n i b t
ạ ị
ử
ủ
ả
ổ
ọ
ị
ệ nên hình nh d u dàng, c kính pha chút hi n đ i, l ch s mà sang tr ng c a tà áo dài
ệ
ắ ạ
ố ế
Vi
t Nam trong m t b n bè qu c t
.
ươ
ứ
4. Ph
ng pháp nghiên c u:
ươ
ử ụ
ứ
ề
ầ
ươ
Ph
ng pháp nghiên c u mà em đã x d ng trong đ tài l n này chính là ph
ng
ự
ổ
ợ
pháp quan sát không tham d và t ng h p.
ố ụ ề 5. B c c đ tài:
ƯƠ
ể ủ
ề ị
ử
ơ
ệ
NG 1: S nét v l ch s hình thành và quá trình phát tri n c a tà áo dài Vi
t
CH Nam
ấ ứ ủ
ồ
ố
ệ
1.1 Ngu n g c su t x c a tà áo dài Vi
t Nam
ặ
ườ
ể ủ
ệ
ờ
1.2 Ch ng đ
ng hình thành, phát tri n c a tà áo dài Vi
t Nam qua các th i kì
ả ủ
ữ
ườ
1.2.1 Nh ng tà áo dài nguyên b n c a ng
i ph n Vi
ụ ữ ệ t
ữ
ầ
1.2.2 Nh ng nét cách tân đ u tiên trên tà áo dài
ƯƠ
ệ
ắ ạ
ố ế
CH
ả NG 2: Hình nh tà áo dài Vi
t Nam trong m t b n bè qu c t
ệ ơ
ẫ ủ
ư
ả
ấ
ệ
ẻ ẹ 2.1 V đ p e l
, đ n gi n nh ng h p d n c a tà áo dài Vi
t Nam
ủ ạ
ố ế
ả
ủ
ề
ố
ườ
dành cho tà áo dài truy n th ng c a ng
i ph n
ụ ữ
ệ
2.2 Tình c m c a b n bè qu c t Vi
t Nam
Ộ
Ề
N I DUNG Đ TÀI
2
ƯƠ
Ề Ự
Ơ
Ủ
Ể
CH
NG 1: S NÉT V S HÌNH THÀNH VÀ QUÁ TRÌNH PHÁT TRI N C A
Ệ
TÀ ÁO DÀI VI T NAM
ấ ứ ủ
ồ
ố
ệ
1.1 Ngu n g c su t x c a tà áo dài Vi
t Nam
ạ ẫ ụ ề ớ Chúng ta đã không còn l l m gì v i cái tên áo dài trang ph c truy n
ủ ố ệ ấ th ng c a Vi t Nam mình. Ngày nay, đâu đâu chúng ta cũng th y bóng dáng
ướ ườ ụ ữ ớ ồ ụ ả ủ c a tà áo dài th t tha: trên sân tr ng v i đ ng ph c n sinh, trên b c gi ng
ử ớ v i áo dài cho các cô giáo, trong công ty cho nhân viên, trong các c a hàng, trên
ả ườ máy bay, và c trên đ ố ng ph .
ự ế ờ ừ ủ ế Th c ra không ai bi t chi c áo dài nguyên th y ra đ i t khi nào và hình
ự ự ử ạ ấ ủ ư ụ dáng th c s ra sao vì không có sách s nào ghi l i. Y ph c xa x a nh t c a
ườ ệ ữ ế ắ ặ ố ồ ọ ng i Vi t, theo nh ng hình kh c trên m t chi c tr ng đ ng Ng c Lũ cách
ụ ữ ặ ụ ớ ả ấ nay kho ng vài nghìn năm cho th y hình ph n m c trang ph c v i hai tà áo
ờ ắ ộ ườ ệ ề ắ ướ ẻ x . “Th i B c thu c thì ng i Vi t gài áo v tay trái, mà sau b t ch c ng ườ i
ề ả ố ớ ặ Trung Qu c m i m c áo gài v tay ph i".
ư ể ấ ư ứ Ki u áo dài x a nh t là áo giao lãnh ố (hình 1), gi ng nh áo t thân
ư ướ ể ộ ạ ặ nh ng khi m c thì hai thân tr c đ giao nhau mà không bu c l i. Bên trong
ế ơ ệ ồ ắ ư ầ ả có y m lót, váy t ả đen, th t l ng m u buông th .Vì ph i làm vi c đ ng áng
ế ặ ượ ọ ạ ể ứ ho c buôn bán, chi c áo giao lãnh đ c thu g n l i thành ki u áo t thân
ạ ử ồ ố ướ ạ ử ả ướ ạ ử ả ạ ử (g m b n v t n a: v t n a tr c ph i, v t n a tr c trái, v t n a sau ph i,
ứ ượ ặ ắ ồ ạ ử v t n a sau trái). Áo t thân ( hình 2) đ c m c ra ngoài váy x n quai c ng đ ể
ẻ ẹ ủ ệ ồ ư ệ ấ ườ ẫ ti n cho vi c g ng gánh nh ng v n không làm m t đi v đ p c a ng ụ i ph
n .ữ
ươ ượ ườ ặ ề ả ễ Vũ V ng Nguy n Phúc Khoát đ c cho là ng i đ t n n t ng cho
ườ ệ ớ ế ỉ ị ả ưở ủ hình hài c a áo dài c a nủ g i Vi t ta cho t ẫ i th k 16 v n b nh h ng cách
3
ườ ể ữ ố ộ ắ ặ ủ ăn m c c a ng i Trung Qu c. Đ gi ộ nét riêng cho dân t c, trong m t s c
ụ ủ ề ậ ườ ệ ủ ế ụ d ông đã đ c p đ n trang ph c c a ng i Vi t. Trong đó, hình hài c a
ế ượ ư ệ ệ ớ chi c áo dài đã đ c hi n ra v i hình dáng nh áo dài hi n nay. (hình 3).
ươ ễ ậ ớ ọ V i tham v ng l p qu c ố m tộ cõi, Vũ V ng Nguy n Phúc Khoát ban
ắ ụ ề ứ ể ặ ả hành s c d v ăn m c cho toàn th dân chúng x Đàng Trong ph i theo đó thi
ệ ớ ắ ụ ườ ầ ể hành đ phân bi t v i Đàng Ngoài. Trong s c d đó, ng ấ ầ i ta th y l n đ u
ự ị ế ệ ườ ụ ơ ả ủ tiên s đ nh hình c b n c a chi c áo dài Vi ư t Nam, nh sau: "Th ng ph c
ặ ẹ ổ ứ ử ố ộ ắ thì đàn ông, đàn bà dùng áo c đ ng ng n tay, c a ng tay r ng ho c h p tùy
ề ệ ả ở ượ ẻ ở ố ti n. Áo thì hai bên nách tr xu ng ph i khâu kín li n, không đ c x m .
ẹ ệ ệ ặ ố ổ ố Duy đàn ông không mu n m c áo c tròn ng tay h p cho ti n khi làm vi c thì
ượ ạ ừ ế đ c phép..." (sách Đ i Nam Th c l c ự ụ t Thái T ố ổ) đ n nay v a đúng con s ừ
ấ ắ ầ ạ ệ ụ ụ ổ ổ ổ ớ y, bèn thay đ i y ph c, đ i phong t c, cùng dân đ i m i, b t đ u h l nh
ữ ứ ướ ụ ề ặ ặ ầ ấ cho nam n sĩ th trong n c, đ u m c áo nhu bào, m c qu n, v n khăn, t c
ắ ầ ừ ầ ọ g i qu n chân áo chít b t đ u t đây.
ừ ồ ể ấ ả ổ ợ ộ T ng h p các ghi chép v a r i có th th y, c i cách năm 1744 là m t
ộ ả ự ụ ể ề ớ ộ cu c c i cách l n v y ph c cung đình d a vào các sách H i đi n, bách khoa
ư ể ươ ế ộ ủ ườ ề ạ ố th ghi chép đi n ch ng ch đ c a các tri u đ i Hán, Đ ng, T ng, Minh,
ặ ệ ồ ộ ủ ỳ ờ ươ Thanh và đ c bi t là Tam tài đ h i c a V ng k th i Minh. Năm 1744 cũng
ấ ự ấ ệ ủ ụ ể ầ ờ ộ là th i đi m đánh d u s xu t hi n c a qu n chân áo chít, b trang ph c ban
ụ ầ ạ ề ậ ả ượ đ u áp d ng t i hai vùng Thu n Hóa, Qu ng Nam, v sau đ ổ ế c ph bi n
ố ừ ướ ụ ủ ề ễ ở ố ộ r ng rãi trong toàn qu c, t ng b c tr thành qu c ph c c a tri u Nguy n.
C u t o c a chi c áo dài:
ấ ạ ủ ế (Hình 4)
ổ ể ế ả ổ ể ổ ượ – C áo c đi n cao kho ng 2 đ n 3 cm. Ngày nay, ki u c áo dài đ ế c bi n
ổ ữ ư ể ạ ổ ấ t u khá đa d ng nh ki u trái tim, c tròn, c ch U,.
ượ ừ ổ ầ ố ườ ừ ổ – Thân áo đ c tính t c xu ng ph n eo. Cúc áo dài th ng t c chéo sang
4
ồ ố ớ ờ ở ị vai r i kéo xu ng ngang hông. Ngày m i ra đ i áo dài có năm khuy năm v trí
ừ ữ ắ ừ ượ ư ạ ố ị c đ nh v a gi cho thân áo ngay ng n v a t ng tr ng cho năm đ o làm
ườ ừ ượ ẻ ị ng i: nhân, nghĩa, l ễ trí, tín. T eo, thân áo dài đ , ẻ c x làm hai tà, v trí x
ở tà hai bên hông.
ướ ư ớ – Áo dài có hai tà: tà tr c và tà sau. Ngày x a áo dài nam gi ế ữ ỉ i và thi u n ch
ố ế dài đ n g i.
ượ ừ ề ầ – Tay áo đ c tính t vai, may ôm sát cánh tay, không có c u vai, may li n, dài
ộ ỏ ổ ế đ n qua kh i c tay m t tí.
ế ượ ặ ớ ư ầ ầ – Chi c áo dài đ ế c m c v i qu n thay cho chi c váy ngày x a. Qu n áo dài
ượ ầ ộ ư ấ ầ ả ằ ố đ c may ch m gót chân, ng qu n r ng. Qu n áo dài khi x a may b ng v i
ườ ượ ớ ả ụ ề ắ ấ ứ c ng cáp, nay th ng đ c may v i v i m m, rũ. Màu s c thông d ng nh t là
ế ờ ư ế ầ ệ màu đen. Nh ng xu th th i trang hi n nay thì chi c qu n áo dài có màu đi
ủ ớ tông v i màu c a áo.
ế ớ Chi c áo dài dành cho nam gi i: (hình 5)
ớ ầ ả
ố ị ố
ỉ
ặ ắ ẫ ắ ụ ừ ờ ươ ễ d u mát trong khi đàn ông con trai ch dùng màu đen, tr ng, ự th i Chúa Nguy n Vũ V ng thì s
ụ ớ ơ ị
i ít gò bó và thoáng h n, "Th ử ố ườ ặ ộ
ệ ề ả ở
ắ ố ổ ẹ ệ ệ ặ ố
ồ ầ Theo nhà biên kh o Tr n Th Lai H ng thì áo ngũ thân đi đôi v i qu n ộ ầ ụ ủ hai ng và khăn đ i đ u cũng là qu c ph c c a cánh đàn ông. Các bà các cô ắ ả ị dùng màu s c óng ho c lam th m. Theo s c d ban hành t ụ ng ph c thì quy đ nh trang ph c cho nam gi ặ ẹ ổ ứ đàn ông, đàn bà dùng áo c đ ng ng n tay, c a ng tay ho c r ng ho c h p ẻ ớ tùy ti n. Áo thì hai bên nách tr xu ng ph i khâu kín li n không cho x m . Duy đàn ông không mu n m c áo c tròn và h p tay cho ti n làm vi c thì cũng c"ượ . đ
ố ệ K t ầ ủ ướ Tr n Văn H u t Nam , th t ng
ị ể ừ ố ủ ế
ễ ụ ị ữ đã ổ ẽ n đ nh qu c ph c cho các viên ch c hành chánh trong chính ph : n u bu i l ầ ẽ ph c là áo dài ch n, khăn đen, qu n ứ ử thì l
5
1952 th iờ Qu c gia Vi năm ấ ụ mang tính cách tôn giáo hay l ch s ắ ụ l a tr ng.
ố ụ ế
ụ ố ượ ả ị
ữ ặ ẩ ơ
ủ ỉ
ướ ườ ườ ế ế ữ ụ ng nghĩ đ n ẫ i trong l n ngoài n c th
ế ế ế ậ ữ ề V y n u nói đ n qu c ph c truy n th ng thì chính chi c áo dài n ơ ắ ụ ớ ậ ở ph c m i đ m nét h n, đ c quy đ nh b i nh ng văn b n pháp quy (s c d ươ ỉ ự ễ chúa Nguy n Vũ V ng) và chu n m c ăn m c rõ ràng h n (chi u ch quy ề ạ ụ ị đ nh c a vua Minh M ng v trang ph c hoàn ch nh cho áo dài n ph c). Do đó ệ ế khi nói đ n áo dài Vi t Nam, ng ữ ụ chi c áo dài n ph c.
ổ ế
ụ ấ Áo dài nam ph c Vi ụ
ắ h i mang đ m nét truy n th ng Vi
ư t Nam không ph bi n nh áo dài n ph c. Áo dài ệ ậ ễ ộ ữ t i nh ng l ệ ạ ộ t t ra m t gia t c. Đ c bi ố ệ ặ ễ công b Tuyên b chung, các t Nam, trong l
ạ ữ ụ ố ề ầ ễ ấ c p cao i tu n l ố ố ụ ủ ề ề ặ ệ ệ ạ ễ i Vi APEC đ u m c trang ph c truy n th ng c a
ỉ nam ph c ch còn xu t hi n t ễ ướ c i, khi làm l Nam hay là l ượ ổ ứ ạ c t APCE 2006 đ ch c t ế ề nhà lãnh đ o các n n kinh t ướ (hình 6) n ủ c ch nhà.
ườ ể ủ ệ ng hình thành và phát tri n c a tà áo dài Vi ờ t Nam qua các th i
ặ 1.2 Ch ng đ kì:
ề ố ữ ủ ả ệ 1.2.1 Nh ng tà áo dài nguyên b n truy n th ng c a Vi t Nam:
ượ ề ộ ế ả Ng c dòng th i gian tìm v c i ngu n, hình nh chi c áo dài Vi
ồ ấ ượ ắ ệ ớ t v i ặ ố c tìm th y qua các hình kh c trên m t tr ng ờ t tha trong gió đã đ
ướ ệ ậ hai tà áo th ồ đ ng và hi n v t
ề ế ể ạ ằ ư ậ Truy n thuy t k l i voi xông tr n, Hai Bà Tr ng (40 i r ng khi c
ặ ọ
ứ ặ ằ ưỡ ụ 43.AD) đã m c áo dài hai tà giáp vàng, che l ng vàng. Do tôn kính hai bà, ph ữ ệ ư n Vi t x a tránh m c áo hai tà mà thay b ng áo thân. t
ờ ể Theo th i gian, trong kho ng t
ọ ừ ế ỷ ơ ế ỷ th k 17 đ n th k 19, đ có dáng ế ấ ế ụ ữ ơ ị
ể ệ ự ứ
ằ ư ộ ị
ả ề ẻ chi c áo dài t ườ ế ủ ị ụ ữ ử ộ ủ ễ ụ ể ể
ớ ủ ề ố ấ d p trang tr ng và mang v quy n quý h n, ph n n i thành th đã bi n t u ế ư ừ ể thân nh m th hi n s giàu sang cũng nh ki u áo ngũ thân t ậ ố ị đ a v xã h i c a ng i ph n . Gi ng nh m t quy lu t, trang ph c cũng đi ẫ ế ề li n v i di n bi n c a l ch s , chi c áo dài ngũ thân v n không th là đi m ụ ừ d ng c a trang ph c truy n th ng Vi t ệ Nam.
ầ ế ụ ữ ế ỷ ị ề
Cho đ n đ u th k 20, ph n đông áo dài ph n thành th đ u may ể ề ầ ỗ ạ i
6
ả ọ ố ở theo th năm thân, hay năm tà. M i thân áo tr ớ v i nhau d c theo s ng áo. Thêm vào đó là tà th năm ướ c và sau đ u có hai tà, khâu l ứ bên ph i, trong thân
ố ướ ỷ ạ ả i khu u tay vì các lo i v i ngày x a ch d t
ế ư ỉ ệ ườ ồ i, r i tà áo ng ôm sát ng ạ ấ n đ n g u và không chít eo. G u áo may võng, v t r t ấ ừ ườ s
ả ỉ ướ c. Tay áo may n i phía d tr ườ ổ ượ ộ c r ng nh t là 40cm. C , tay và thân trên áo th đ ấ ấ ộ may r ng ra t ổ ộ r ng, trung bình là 80cm. C áo ch cao kho ng 2 3cm.
ẫ
ườ ắ ả ườ ổ Trong các th p niên 1930 và 1940, cách may áo dài v n không thay đ i ượ c c may trên m t cá kho ng 20cm, th ng đ
ề ặ ớ ng đ ặ ầ ắ ậ ượ ấ nhi u, g u áo dài th m c v i qu n tr ng ho c đen.
ầ ủ ệ 1.2.2 Nh ng ữ nét cách tân đ u tiên c a tà áo dài Vi t Nam:
ẫ ạ ệ
ả ạ ươ ệ ng Tây d t
ắ ầ M t vài nhà t o m u áo dài b t đ u xu t hi n trong giai đo n này, ố ầ ố ấ
ẫ ộ
ẫ ầ ể nguyên ph n áo dài may không c ông Âu hóa. Áo
ượ ắ ướ
ộ ồ ư tr
ư ể ả Le Mur v n gi ổ i. Nh ng c áo khoét hình trái tim. Có khi áo đ ố ở ơ ở ướ ổ c c . Vai áo may b ng, tay n i ỉ ồ ạ ế ả n bên ph i. Nh ng ki u áo này ch t n t c g n thêm vai. Khuy áo may i đ n kho ng
ấ ộ ữ ố ư ọ ỉ ỏ ượ ầ ư c ph n n i gi a s ng áo, vì v i ph nh ng g n nh h ch b đ ấ ẫ ổ ộ ượ ổ ơ Tay áo v n may n i. N i nh t lúc y là nhà may Cát c kh r ng h n. đ ạ ộ ố ở ườ ph Hàng Da, Hà N i. Năm 1939 nhà t o m u này tung ra m t ki u ng T ữ ượ áo dài đ ố ố n i s ng bên d ổ ẻ c b và m t cái n ườ ọ d c trên vai và s năm 1943. (Hình 7)
ế ườ ắ ầ ượ
1950, s ắ ượ ộ
n áo dài b t đ u đ ườ n theo thân ng ầ
ượ ắ ắ ầ ạ ợ c may có eo. Các th ơ i. Thân áo sau r ng h n ắ ẹ ạ c, đ áo ôm theo thân dáng mà không c n chít eo. V t áo c t h p ổ giai đo n này. C áo b t đ u cao
ầ ừ ố ấ ượ ạ ấ ả Đ n kho ng năm may lúc đó đã khôn khéo c t áo l ể ướ thân áo tr ơ h n. Thân áo trong đ lên, trong khi g u đ ắ c c t ng n d n t c h th p xu ng.
ổ ấ ượ Áo dài đ c thay đ i nhi u nh t trong th p k
ắ ậ ắ ề ấ
ề ườ ỷ 60, áo dài b t đ u đ ắ ầ ượ ầ ẳ i sau đó còn may áo dài v i c khoét tròn. Đ n
ỷ ậ ắ ố ớ ổ ạ ượ ẹ ờ ế ng. V t áo may h p và
ữ ư ế ầ
ở ộ ấ Tay áo cũng đ ng l
ệ ờ ơ ố t trong kho ng th i gian này, vai áo dài b t đ u đ
ạ ỡ ố ơ ẫ ữ c may i c n i
7
ượ n theo thân th . C áo th p xu ng còn 3cm. ặ ể ự ừ i đ t n v i. ế ớ ấ ộ ầ ấ c may chít eo, eo áo c t cao lên. G u áo lúc này c t th ng ngang và may dài g n ế đ n m t cá chân. Nhi u ng ầ g n cu i th p k 60, áo dài mini tr thành th i th ố ắ ng n, có khi đ n đ u g i, áo may r ng h n, không chít eo n a, nh ng v n gi ể ổ ườ đ ả ộ r ng ra. Đ c bi raglan đ ng c và tay áo ôm h n, nhăn ít, mà l ớ v i thân t ượ ắ ầ ượ ắ ố c c t l ượ ố ả Tay áo đ ề chéo vai. Qu n may r t dài v i g u r ng đ n 60cm và nhi u khi
ớ ế ở ạ ầ
ế ớ ể ượ ộ ố c b n bè Qu c T nghĩ t ỳ ơ i, c u k h n, thanh i nh là m t bi u t ủ ng c a
ườ ữ ượ c lót hai ba l p. Đ n nh ng năm 90, áo dài đã tr l đ ắ ầ ượ ạ ư ơ nhã h n và b t đ u đ ụ ữ ệ Nam. (Hình 8) i ph n Vi ng t
ƯƠ
Ắ
Ả
Ệ
NG 2: HÌNH NH TÀ ÁO DÀI VI T NAM TRONG M T
CH Ạ
Ố Ế B N BÈ QU C T .
ự ủ ả
t Nam mà c a c dân ắ ế ớ ệ ấ ề t. Ngày nay, Áo dài Vi i và
ệ ơ
ẫ ủ
ư
ả
ệ
ẻ ẹ 2.1 V đ p e l
ấ , đ n gi n nh ng h p d n c a áo dài Vi
t Nam
ữ ấ ượ ạ Áo dài là ni m t ệ i nh ng n t ụ ữ ệ ỉ ủ hào không ch c a ph n Vi ơ ệ ở t Nam đã xu t hi n ố ế ạ ng khó phai nh t trong lòng b n bè qu c t kh p n i trên th gi . ộ t c Vi ể ạ đ l
ộ ỗ ạ ề ế ớ ề ộ M i dân t c trên th gi
ể ữ ụ ệ ừ
ố ế
ố ạ ườ ế
ư ỉ ầ c, con ng ườ
i Trung Qu c l ườ ng g i v i cái tên g n gũi là "x ố ặ ườ ọ ớ ư ữ ệ
ủ ượ c ng
ườ i Vi ầ ố ườ t Nam i Vi ư ặ ọ ệ t trân tr ng và m c dù ch a có ậ ư ượ c công nh n là qu c
ụ ố i đ u có m t lo i y ph c truy n th ng. Khi ố ề nhìn vào nh ng trang ph c truy n th ng này chúng ta có th phân bi t t ng ấ qu c gia. Ví nh ch c n nhìn th y chi c áo kimono, chúng ta đã hình dung ấ ướ ậ ả i có chi c áo i Nh t B n. Ng ngay ra đ t n ầ ả ượ ng H i mà th Th ng xám". Hanbok là ả ộ m t nh ng hình nh đ c tr ng c a văn hóa Hàn Qu c. Còn ng ế chúng ta có chi c áo dài, áo dài đ ế ị ộ ụ ể ư m t quy t đ nh nào c th nh ng áo dài g n nh đ ệ ụ ủ ph c c a Vi t Nam.
ế ườ ế ự ướ t Nam, ng
ỹ ệ ề ủ
i ta nghĩ ngay đ n s th ụ ữ ữ
ề ẫ ỹ
ư ư ủ ể
ế ớ
8
ế t tha, Nói đ n chi c áo dài Vi ạ ằ ườ ỗ ẻ ệ i ph n . Công b ng mà nói, m i lo i duyên dáng, v e l , m mi u c a ng ặ ắ ề ẻ ẹ ế ớ ề ố ụ trang ph c truy n th ng trên th gi i đ u có nh ng v đ p riêng, nét đ c s c ả ẻ ơ ố ụ ẽ ế hi m có trang ph c truy n th ng nào mà mang v đ n gi n riêng song có l ệ ư ọ ề ầ ẫ ư ẫ ấ nh ng đ u m mi u nh ng v n sang tr ng, kín đáo nh ng v n h p d n, e l ố ị ự ố ầ ệ nh áo dài c a Vi t Nam. Có th chính vì s đ i ngh ch đ y lôi cu n này mà ậ ượ ự ậ ứ ệ c s i đã ngay l p t c nh n đ áo dài Vi t Nam khi xu t hi n trên th gi ủ ạ quan tâm c a b n bè qu c t ấ ố ế (Hình 9) ệ .
ấ ế ế
ạ ệ
t k ệ
ả ề c ngoài. Nhà thi ầ ễ ờ th i trang Vi ượ ộ ề Đã có r t nhi u cu c thi thi ư ở ướ t Nam cũng nh n ề nhi u Tu n l ườ ặ i đã g t hái đ
ễ t k và trình di n áo dài đ ế ế Minh H nh t Nam hay các l ớ ế ế ớ Nh t B n i
ả ụ ố c nhi u thành công khi gi t k t ổ c thi
ấ
ừ ấ ồ ớ Anh v i 100 m u áo dài l y ý t màu hoa anh đào; t ng t i
ớ
ệ ộ ụ ủ t; cùng nhà thi ượ ế ợ i
ươ ề
ớ Mỹ trong b s u t p t ạ ệ ế ế ộ t k Lan H ng t ố ườ ế ế ừ ế ợ ỹ ệ t M . Bà cũng là ng
i thi ạ ữ ớ
ậ ượ ổ ứ ạ i ch c t c t ữ ườ ừ ng i t ng gi Vi ễ ộ ớ ộ ấ ở ị h i l n, là m t v trí cao nh t ệ ữ i thi u và qu ng trong nh ng ng ậ ả v i b s u t p ớ ộ ư ậ ộ ư ậ bá các b s u t p áo dài do chính mình thi ề ượ ế ế ế ề ượ c x p thành nhi u t k trên n n v i l a s ng hai da, c và tay áo đ đ ấ ả ồ ủ ạ ư ớ l p áo nh kimono. Gam màu ch đ o là h ng ph n và h ng đào l y c m ẫ ọ ừ ưở ớ ứ các h a h ng t ắ ế c k t h p v i các màu s c trang ti t trong trang ph c c a Hoàng gia Anh đ ộ ư ậ ừ ụ ph c dân t c Vi ể ệ ừ ấ ệ ch t li u jeans và hoa sen v a k t h p truy n th ng và hi n đ i, v a th hi n ụ ữ t k b trang ph c áo nh ng giao hoa văn hóa Vi ữ ớ dài m i cho Vietnam Airline v i nh ng cách tân táo b o gây nên nh ng tranh ề lu n đa chi u.
ạ ộ ạ Đ i nh c h i Paris By Night 106 mang tên ự ế Silk L a, tr c ti p thu hình
ạ
ễ ượ c thi t k trên
ệ ệ ấ trong hai ngày 1 và 2 tháng 9 năm 2012 t ộ ư ậ Casino, Las Vegas trình di n b s u t p áo ế ế ạ ủ ệ công ngh in hi n đ i c a nhà thi ụ i Planet Hollywood Resorts and ế ế ụ dài "Dáng L a" đ t Nam t k Thái Tu n, Vi
ế ớ , Hoa i
ộ ậ ỡ ế ớ Trong các cu c thi nhan s c t m c th gi ườ ẹ ệ ư Hoa h u Th gi ậ i nh ệ ạ i đ p đ i di n Vi
ắ ầ ữ ấ , nh ng ng ầ ộ
ủ ạ
ố ế
ả
ệ
2.2 Tình c m c a b n bè qu c t
dành cho tà áo dài Vi
t Nam:
t Nam luôn ụ ng cho ph n thi trang ph c dân t c, và đã không ụ ớ , Hoa h u Trái đ t ị ỹ ưỡ ẩ và chu n b k l ầ ủ ủ ắ ồ ậ h u Hoàn vũ ầ ư đ u t ế ế hi m l n tà áo dài đ ng hành cùng chi n th ng v i ch nhân c a trang ph c.
ế năm 1970, t Osaka (Nh t B n), chi c áo dài
ươ ắ ề ữ ạ ộ ả ơ l
ườ
ợ ạ ộ Ngay t i h i ch qu c t ạ ụ ữ ệ t nam đã đo t huy ch ồ ấ tr m tr và ngây ng t khi ng m nhìn nh ng v t áo dài l ướ c gió. Ng ẹ ượ ừ i ta tò mò vì áo dài v a kín đáo, v a e p, ề ướ ữ ườ ủ ễ ả ố ế ậ ả ụ ng vàng v y ph c dân t c. Khách ư i nh ấ ừ ụ ữ i ph n c nh ng nét đ p ki u di m, m nh mai c a ng
ừ ủ c a ph n Vi ố ế ầ qu c t ữ nh ng cánh b m tr ừ v a phô bày đ ệ t Nam. Vi
ấ ế ể ộ
9
ế ớ ướ ươ ữ ạ ễ ể R t khó đ có th th ng kê h t đã có bao nhi u cu c tri n lãm và bi u ệ ng hi u ề ỉ ế ằ t r ng nh ng th ể ố ắ c trên kh p th gi ể i các n i. Ch bi di n áo dài t
ệ ằ
ệ
ừ ầ ệ ng hi u tr g n đây nh Lan H ng, Võ Vi ề ươ ễ
ộ ậ ổ ế ư áo dài n i ti ng t đ u th p niên 90 nh La H ng, Ngân An, Vi t Hùng cho ư ẻ ầ ươ ế ữ ậ đ n nh ng th t Trung, Thu n ữ ả ế ư ệ t, Hoàng H i… đ u đã nh ng chuy n l u di n dài ngày và tham gia vào Vi ế ớ ể ề i. nhi u cu c tri n lãm trên th gi
ấ ữ
ế ủ t k Hoàng H i đã mang t ầ ố G n đây nh t trong nh ng ngày cu i tháng 4, nhân k ni m 40 năm h u ệ t –Ý, Nhà thi
ộ ư ậ
ủ
ỹ ậ ệ ễ ổ
ớ ấ ướ i đ t n ớ ạ ờ ế ợ ệ ệ ớ i thi u b s u t p áo dài m i
ệ ề ạ
ợ ả ớ ơ ộ
ủ ẹ ệ ặ ỷ ệ ữ ế ế ả ị c hình chi c ng ngh Vi ề ề ệ ể ớ ủ i thi u v i b n bè Ý v áo dài 3 mi n này m t s u t p áo dài c a mình đ gi ế ạ ệ B cắ Trung – Nam c a Vi t i M , nhà thi t Nam. Cũng trong th i gian này t ữ ỹ ộ ế t Hùng đã tham gia m t bu i tri n lãm k t h p gi a m thu t và trang k Vi ộ ư ậ ế ế ạ ụ ớ t k Vi t Hùng đã gi ph c. T i đây, nhà thi ộ ữ ố ề ế ợ ấ ủ nh t c a mình k t h p gi a truy n th ng và hi n đ i. M t bên là truy n ạ ố ư ả ặ ắ ệ th ng v i màu s c nhã nh n, đ n gi n. M t bên là hi n đ i, g i c m nh ng ư ấ ủ ề t Nam. t c a đ u mang nét đ p chung đ c tr ng c a Vi t
ậ ư ự
ư ộ ử ủ V i s phát tri n c a xã h i cũng nh s giao l u h i nh p văn hóa c a ế ớ i đã có c a hàng may áo dài ộ c trên th gi
ủ ấ
ạ ề ướ ở ộ ườ ậ i là m t công trình ngh thu t riêng bi ấ i
ng ch n áo dài nh m t
ư ộ ả ể ộ ớ
ậ ự ị
ạ ồ ệ ủ t c a ng ệ ấ ế ớ ệ ữ i xu t hi n không i th may. Nh ng ti m áo dài trên th gi ố ế ệ ườ t mà ngày càng có đông du khách qu c t i Vi ọ ề ệ ọ ườ t ki u, h th i Vi ể ệ ự ớ ươ ng, th hi n s nh nhung khi ph i xa quê ướ ả c ngoài, h đ n vì c m nh n s thú v và ố ọ ế ườ ẫ ừ ủ ụ ệ ể ủ ớ ự ở ệ ấ ướ nhi u n đ t n c, hi n nay ể ả ệ ố ề truy n th ng c a Vi t Nam. B i áo dài không th s n xu t hàng lo t r i xu t ẩ ệ ỗ ế kh u mà m i chi c áo l ợ ườ ế ế ủ t k , c a ng thi ồ ỉ ể ụ ụ ộ ch đ ph c v c ng đ ng ng ườ ữ ố ớ tìm đ n.ế Đ i v i nh ng ng ả cách bi u l tình c m v i quê h ươ ố ớ h ng. Còn đ i v i du khách n ấ h p d n t ề trang ph c truy n th ng c a ng i Vi t.
ế ệ ế ừ ộ ầ ế
ơ ộ ứ ả ụ ệ
ể ượ ớ
N u đã t ng m t l n đ n Vi ụ ả ế ứ ở ỉ ầ
10
đâu, Paris, L ố ẽ ấ ề ở ươ ấ ồ ơ t Nam mà không may 1 chi c áo dài hay ẽ ậ ự ớ ư ơ đ n gi n h n là ch p m t b c nh l u ni m v i trang ph c áo dài s th t s ệ ộ ệ đáng ti c. Áo dài x ng đáng v i danh hi u Bi u t t ng văn hóa dân t c Vi ở ữ ở nh ng mi n xa. Thoáng ondon hay Nam b i ch c n “…Dù ườ i”. ng ph , s th y tâm h n quê h th y áo dài bay trên đ đó... em ng
ế
ậ
6. K t lu n:
ừ
ủ
ẹ
ế
ờ
ườ
ệ
ở T bao đ i nay, chi c áo dài đã tr thành nét đ p trong văn hóa c a ng
i Vi
t, đó
ủ ấ ướ
ự ệ
ụ
ể
ế
ọ
ủ
là trang ph c không th thi u trong trong các s ki n quan tr ng c a đ t n
ộ c, c a dân t c.
ủ
ệ
ộ
ệ
ộ ẻ ẹ
ề
ầ
ằ
ắ
ộ
ỹ
Áo dài là hi n thân c a dân t c Vi
ư t, m t v đ p m mi u nh ng đ m th m, là m t ph n
ụ ữ ệ
ư
ặ
ộ
ố
ườ
ấ ế t
ỗ t y u trong m i ph n Vi
t, là đ c tr ng cho m t qu c gia có ng
ụ ữ ị i ph n ch u
ươ
ứ
ị
th
ng ch u khó, luôn có đ c hy sinh.
ệ
ề
ố
ừ
ạ
Áo dài Vi
t Nam v a
ừ mang nét truy n th ng
ụ nh ngư cũng v a hi n đ i. Trang ph c ệ
ể ặ
ọ ơ
ở ồ
ụ
ụ
ặ
ơ
ọ
này có th m c m i n i, dùng làm trang ph c công s , đ ng ph c đi h c, m c đi ch i hay
ề ườ
ể ế
ụ
ạ
ặ
ặ
ọ
ộ
ệ m c đ ti p khách m t cách trang tr ng. Vi c m c lo i trang ph c này không h r m rà
ặ ớ
ầ ụ
ứ ặ
ữ
ề
ầ
ả
ơ
ộ
ỳ
ướ
ả hay c u k , nh ng th m c kèm đ n gi n: m c v i m t qu n l a hay v i m m, d
i chân
ề
ố
ượ
ế
ầ
ọ
đi hài, gu c, hay giày đ u đ
c; n u c n trang tr ng thì thêm
áo choàng và chi cế khăn
ờ ầ
ẹ
ượ ư
ề đóng truy n th ng
ố . Đó chính là nét đ p văn hóa thiêng liêng và lâu đ i c n đ
ề c l u truy n
ữ ư ộ
ế
ậ
ờ
và gìn gi
nh m t báu v t vô giá đ n đ i sau.
ườ
ẩ
ở
ỹ
ẽ ể
ủ
ể
ỗ M i ng
i có s thích, gu th m m khác nhau và lý l
đ nêu quan đi m c a mình.
ứ
ủ
ụ
ệ
ể
ầ
ậ
Không th ph nh n vi c cách tân áo dài đã góp ph n nâng cao tính ng d ng, mang tà áo
ờ
ườ
ệ
ậ
ớ
ợ
ớ
ổ
dài đi vào đ i th
ng. Vi c tìm tòi và đ i m i là phù h p v i quy lu t phát tri n,
ể chính vì
ế ụ
ọ
ữ
ẻ ẹ ủ
ế
ề
ố
ậ v y chúng ta c n
ầ ti p t c tôn tr ng, gi
gìn v đ p c a áo dài truy n th ng, khuy n khích
11
ườ
ớ ừ
ề
ể
ể
ặ
ố
ợ
ờ
ị
ọ m i ng
i m c áo dài phù h p v i t ng th i đi m, đ a đi m, dù là truy n th ng hay cách
tân.
ở
ứ ủ
ề
ỗ
ườ
ể ượ
ộ
ủ
Áo dài đã
trong ti m th c c a m i ng
i dân và là m t bi u t
ng c a văn hóa
ố ớ ạ
ừ
ừ
ả
ạ
ờ
ộ
dân t c đ i v i b n bè, du khách qu c t
ớ ố ế Tr i qua t ng th i kì, t ng giai đo n cùng v i
.
ế ủ
ử ệ
ữ
ễ
ị
ệ
ồ ạ
nh ng di n bi n c a quà trình l ch s Vi
t Nam, tà áo
Vi
t Nam luôn t n t
ờ i theo dòng th i
ẫ
ồ
ệ
ệ
ầ
ệ
ụ
ẽ gian, v n mãi s là tâm h n Vi
t, văn hóa Vi
t, là tinh th n Vi
ề t và là trang ph c truy n
ờ ủ ướ
ử
ậ
ố
ị
ệ
th ng mang đ m tính l ch s lâu đ i c a n
c Vi
t ngàn năm văn hi
ến.
Ả
Ệ
B. TÀI LI U THAM KH O
1) Thùy Mai và Dung Nguyen, 2000, “ Áo dài Vi
ệ ờ t Nam qua các th i kì”,NXB
2)
ệ ọ Văn H c VI t Nam
Giáo sĩ Borri, 1631,"Relation de la Nouvelle Mission des Péres de la Compagnie de Jesus au Royaume de la Cochinchine", Lille.
ế ớ ề ậ ộ ừ ế 3) Minh Hi n, 2014, “Áo dài h i nh p th gi ố i”, Th a Thiên Hu Online, s
ra ngày 15 tháng 4.
ả ỳ ị ệ ớ ạ ế 4) Đào Th Thu Qu nh, 2011, “Qu ng bá áo dài Vi t Nam đ n v i b n bè
Đ cọ t
:ừ
+ http://www.xaluan.com/modules.php?name=News&file=article&sid=122522
+ http://baotangaodaivietnam.com/aodaitrongbaiviet/112aodaitiepthivan
ố ế ệ ậ ộ ọ qu c t ”, NXB Văn H c Ngh Thu t, Hà N i
+ http://vhnthcm.edu.vn/gingiubansacvanhoatrongdongchayhoinhap
hoa.html
quocte/
+ http://doremon360.blogspot.com/2009/07/bai22aodaivietnamquacac
12
thoiky.html
+ https://diendan.hocmai.vn/threads/thuyetminhvechiecaodaiviet
nam.258503/
Ụ Ụ
C. PH L C
13
ư ặ ưỡ ậ Hình 1: Hai Bà Tr ng m c áo cao lãnh c i voi xông tr n
ế ứ Hình 2: Chi c áo t thân
14
ễ ờ Hình 3: Áo dài th i chúa Nguy n Phúc Khoát
ấ ạ ủ ế Hình 4: C u t o c a chi c áo dài
15
Hình 5: Áo dài dành cho nam gi iớ
16
ạ ạ ộ Hình 6: Áo dài t i đ i h i ACPE 2006
17
ữ ế ầ ừ ậ ỷ Hình 7: Nh ng nét cách tân đ u tiên Hình 8: Chi c áo dài t th p k
18
ữ ế ế ậ ỷ ủ c a tà áo dài ( nh ng năm 1930 đ n 1940) 60 đ n th p k 90
19
ậ ượ ự ế ộ ừ ạ ế ớ nh n đ c s m n m t b n bè th gi i.
Ụ
Ụ
M C L C
TRANG
Ộ
A. N I DUNG
ẫ ậ
1. D n l p...................................................................................................................01
ụ
ứ
2. M c đích nghiên c u............................................................................................01
ố ượ
ứ
ạ
3. Đ i t
ng và ph m vi nghiên c u.......................................................................02
ươ
ứ
4. Ph
ng pháp nghiên c u.....................................................................................02
ố ụ ề
5. B c c đ tài..........................................................................................................02
ể ủ
ề ị
ử
ơ
ệ
Vi
t Nam
ấ ứ ủ
ồ
ố
ệ
1.1 Ngu n g c su t x c a tà áo dài Vi
t...........................................................
03
ặ
ườ
ể ủ
ệ
1.2 Ch ng đ
ng hình thành và phát tri n c a tà áo dài Vi
t Nam.....................06
ủ
ề
ả
ố
ệ
1.2.1 Tà áo dài nguyên b n truy n th ng c a Vi
t Nam....................................
06
ữ
ầ
1.2.2 Nh ng nét cách tân đ u tiên......................................................................07
CH ƯƠ 1 : S nét v l ch s hình thành và quá trình phát tri n c a tà áo dài NG
CH
ệ ơ
ẫ ủ
ư
ả
ệ
ẻ ẹ 2.1 V đ p e l
ấ , đ n gi n nh ng h p d n c a áo dài Vi
t Nam............................08
ủ ạ
ố ế
ả
ệ
2.2 Tình c m c a b n bè qu c t
dành cho tà áo dài Vi
t Nam............................09
6. K t luế
ệ ắ ạ ố ế ả ƯƠ 2: Hình nh tà áo dài Vi NG t Nam trong m t b n bè qu c t
ận..................................................................................................................11
Ả
Ệ
B. TÀI LI U THAM KH O
ệ
Tài li u tham kh o
ả ......................................................................................12
21

