TI U LU N : TRI T H C MÁC – LÊNINỂ Ậ Ế Ọ
TIỂU LUẬN
M«n : TriÕt häc M¸c – Lªnin
Lớp : Cao học
Häc viªn: NGUYỄN MINH LỢI
Đề Tài : quan hªn biÖn chøng gi÷a vËt chÊt vµ ý thøc trong ho¹t
®éng thùc tiÔn
1
TI U LU N : TRI T H C MÁC – LÊNINỂ Ậ Ế Ọ
M C L CỤ Ụ
M đ u : Lý do ch n đ tàiở ầ ọ ề
PH N IẦ : NH NG QUAN ĐI M KHÁC NHAU V CON NG IỮ Ể Ề ƯỜ
TRONG TRI T H C TR C MÁCẾ Ọ ƯỚ
1. M t s quan đi m tri t h c v con ng i trong l ch s ộ ố ể ế ọ ề ườ ị ử
2. Nh ng quan ni m c b n c a tri t h c Mác – Lênin v con ng iữ ệ ơ ả ủ ế ọ ề ườ
PH N IIẦ : M I QUAN H GI A CÁ NHÂN VÀ XÃ H IỐ Ệ Ữ Ộ
1. Cá nhân và nhân cách
2. Quan h bi n ch ng gi a cá nhân và xã h iệ ệ ứ ữ ộ
PH N III :Ầ VAI TRÒ C A QU N CHÚNG NHÂN DÂN VÀ C A CÁỦ Ầ Ủ
NHÂN – LÃNH T TRONG S PHÁT TRI N C A L CH SỤ Ự Ể Ủ Ị Ử
1. Khái ni m qu n chúng nhân dân và cá nhân trong l ch sệ ầ ị ử
2. Quan h gi a qu n chúng nhân dân v i lãnh t ệ ữ ầ ớ ụ
(Tài li u tham kh o : ệ ả
- Sách Giáo trình tri t h c Mác – Lênin (t p 2 : Ch nghĩa duy v t l ch s )ế ọ ậ ủ ậ ị ử
- Sách Giáo trình tri t h c Mác – Lênin (Dùng cho h ĐH – CĐ)ế ọ ệ
- Website Chungta.com
- Website hochiminhcity.gov.com
- Website hnue.edu.vn)
2
TI U LU N : TRI T H C MÁC – LÊNINỂ Ậ Ế Ọ
M Đ UỞ Ầ
Lý do ch n đ tàiọ ề
Con ng i là m t khách th h t s c phong phú đ c r t nhi u ngành khoaườ ộ ể ế ứ ượ ấ ề
h c nghiên c u nh sinh v t h c, nhân ch ng h c, tâm lý h c, xã h i h c, yọ ứ ư ậ ọ ủ ọ ọ ộ ọ
h c, tri t h c… M i khoa h c có cách ti p c n và ph ng pháp gi i quy tọ ế ọ ỗ ọ ế ậ ươ ả ế
khác nhau v v n đ con ng i. Các khoa h c c th nh n th c con ng i ề ầ ề ườ ọ ụ ể ậ ứ ườ ở
nh ng m t, nh ng khía c nh riêng bi t, c th . Tri t h c, v i đ c tr ng tr uữ ặ ữ ạ ệ ụ ể ế ọ ớ ặ ư ừ
t ng hóa, khái qượ
uát hóa các tri th c khoa h c c th v con ng i, đ nghiên c u con ng i vứ ọ ụ ể ề ườ ể ứ ườ ề
m t th gi i quan, h t t ng, l i s ng…B ng cách này hay cách khác, tri tặ ế ớ ệ ư ưở ố ố ằ ế
h c bao gi cũng ph i gi i đáp nh ng v n đ chung nh t c a con ng i nh :ọ ờ ả ả ữ ấ ề ấ ủ ườ ư
B n ch t c a con ng i ? V th c a con ng i nh th nào trong th gi i :ả ấ ủ ườ ị ế ủ ườ ư ế ế ớ
T nhiên và l ch s ho t đ ng phát tri n c a con ng i ? Ý nghĩa cu c s ngự ị ử ạ ộ ể ủ ườ ộ ố
c a con ng i là gì ? Th c ch t, đó là s ph n t , là đ c tr ng c a t duy tri tủ ườ ự ấ ự ả ư ặ ư ủ ư ế
h c : Con ng i l y chính b n thân mình làm đ i t ng nh n th c. T góc đọ ườ ấ ả ố ượ ậ ứ ừ ộ
tri t h c, con ng i đ c nghiên c u trên c hai bình di n : B n th lu n vàế ọ ườ ượ ứ ả ệ ả ể ậ
nh n th c lu n. ậ ứ ậ
Tri t h c Mác ra đ i đã kh c ph c tính ch t tr u t ng, duy tâm, siêu hìnhế ọ ờ ắ ụ ấ ừ ượ
trong quan ni m b n ch t con ng i v i cách ti p c n m i.Hoàn toàn khác soệ ả ấ ườ ớ ế ậ ớ
v i các t t ng tri t h c c đi n. ớ ư ưở ế ọ ổ ể
Các Mác đã đ a ra m t lu n đ n i ti ng : “ư ộ ậ ề ổ ế B n ch t c a con ng iả ấ ủ ườ
không ph i là m t cái tr u t ng c h u c a cá nhân riêng bi t. Trongả ộ ừ ượ ố ữ ủ ệ
tính hi n th c c a nó, b n ch t c a con ng i là t ng hòa nh ng quan hệ ự ủ ả ấ ủ ườ ổ ữ ệ
xã h iộ”.
3
TI U LU N : TRI T H C MÁC – LÊNINỂ Ậ Ế Ọ
T ti p c n con ng i hi n th c, tri t h c Mác đã ch ra r ng ừ ế ậ ườ ệ ự ế ọ ỉ ằ con ng i làườ
m t ch nh th sinh v t – xã h i, là th c th song trùng t nhiên – xã h i.ộ ỉ ể ậ ộ ự ể ự ộ
Vì v y nghiên c u tri t h c Mác là tìm hi u v b n ch t con ng i. ậ ứ ế ọ ể ề ả ấ ườ
I. NH NG QUAN ĐI M KHÁC NHAU V CON NG I TRONGỮ Ể Ề ƯỜ
TRI T H C TR C MÁCẾ Ọ ƯỚ
1. M t s quan đi m tri t h c v con ng i trong l ch s .ộ ố ể ế ọ ề ườ ị ử
a. Quan ni m v con ng i trong tri t h c ph ng Đông.ệ ề ườ ế ọ ươ
Trong l ch s t t ng tri t h c c a nhân lo i, con ng i là m t v n đị ử ư ưở ế ọ ủ ạ ườ ộ ấ ề
tri t h c đ c đ t ra t r t s m. T nh ng th gi i quan tri t h c và quanế ọ ượ ặ ừ ấ ớ ừ ữ ế ớ ế ọ
đi m chính tr , xã h i khác nhau, các tr ng phái tri t h c, các h th ng tri tể ị ộ ườ ế ọ ệ ố ế
h c tiêu bi u đã có nh ng ki n gi i khác nhau v v n đ con ng i. ọ ể ữ ế ả ề ấ ề ườ
Ngay t th i c đ i, trong tri t h c ph ng Đông (Trung Qu c và n Đ ),ừ ờ ổ ạ ế ọ ươ ố Ấ ộ
“Con ng i đ c xem nh là m t vũ tr thu nh ”. Các m i quan h gi a conườ ượ ư ộ ụ ỏ ố ệ ữ
ng i v i th gi i, con ng i v i con ng i, con ng i v i chính b n thânườ ớ ế ớ ườ ớ ườ ườ ớ ả
mình đ u đã đ c đ c p và lu n gi i khá sâu s c. Nh ng nhà thông thái vàoề ượ ề ậ ậ ả ắ ữ
th i đó đã bàn nhi u đ n s hài hòa trong các m i quan h c a con ngờ ề ế ự ố ệ ủ ư i. Nóờ
tr thành tri t lý ng x và là nét b n s c c a con ng i ph ng Đông.ở ế ứ ử ả ắ ủ ườ ươ
Trong n n tri t h c Trung Hoa su t chi u dài l ch s trên hai ngàn nămề ế ọ ố ề ị ử
c - trung đ i, v n đ b n tính con ng i là v n đ đ c quan tâm hàng đ u.ổ ạ ấ ề ả ườ ấ ề ượ ầ
Gi i quy t v n đ này, các nhà t t ng c a Nho gia và Pháp gia đã ti p c nả ế ấ ề ư ưở ủ ế ậ
t giác đ ho t đ ng th c ti n chính tr , đ o đ c c a xã h i và đi đ n k t lu nừ ộ ạ ộ ự ễ ị ạ ứ ủ ộ ế ế ậ
b n tính ng i là Thi n (Nho gia) và b n tính ng i là B t Thi n (Pháp gia).ả ườ ệ ả ườ ấ ệ
Các nhà t t ng c a Đ o gia, ngay t Lão t th i Xuân Thu, l i ti p c n gi iư ưở ủ ạ ừ ử ờ ạ ế ậ ả
quy t v n đ b n tính ng i t giác đ khác và đi t i k t lu n b n tính Tế ấ ề ả ườ ừ ộ ớ ế ậ ả ự
Nhiên c a con ng i. S khác nhau v giác đ ti p c n và v i nh ng k t lu nủ ườ ự ề ộ ế ậ ớ ữ ế ậ
khác nhau v b n tính con ng i đã là ti n đ xu t phát cho nh ng quan đi mề ả ườ ề ề ấ ữ ể
khác nhau c a các tr ng phái tri t h c này trong vi c gi i quy t các v n đủ ườ ế ọ ệ ả ế ấ ề
v quan đi m chính tr , đ o đ c và nhân sinh c a h . ề ể ị ạ ứ ủ ọ
4
TI U LU N : TRI T H C MÁC – LÊNINỂ Ậ Ế Ọ
Khác v i n n tri t h c Trung Hoa, các nhà t t t ng c a các tr ngớ ề ế ọ ư ư ưở ủ ườ
phái tri t h c n đ mà tiêu bi u là tr ng phái Đ o Ph t l i ti p c n t giácế ọ ấ ộ ể ườ ạ ậ ạ ế ậ ừ
đ khác, giác đ suy t v con ng i và đ i ng i t m chi u sâu tri t lýộ ộ ư ề ườ ờ ườ ở ầ ề ế
siêu hình (Siêu hình h c) đ i v i nh ng v n đ nhân sinh quan. K t l ân vọ ố ớ ữ ấ ề ế ụ ề
b n tính Vô ngã, Vô th ng và tính h ng thi n c a con ng i trên con đ ngả ườ ướ ệ ủ ườ ườ
truy tìm s Giác Ng là m t trong nh ng k t lu n đ c đáo c a tri t h c Đ oự ộ ộ ữ ế ậ ộ ủ ế ọ ạ
Ph t. ậ
b. Quan ni m v con ng i trong tri t h c ph ng Tây.ệ ề ườ ế ọ ươ
Trong su t chi u dài l ch s tri t h c ph ng Tây t C đ i Hy L p tr iố ề ị ử ế ọ ươ ừ ổ ạ ạ ả
qua giai đo n Trung c , Ph c h ng và C n đ i đ n nay, nh ng v n đ tri tạ ổ ụ ư ậ ạ ế ữ ấ ề ế
h c v con ng i v n là m t đ tài tranh lu n ch a ch m d t. ọ ề ườ ẫ ộ ề ậ ư ấ ứ
Các tri t gia tiêu bi u cho n n tri t h c Hy L p c đ i đã đ a ra nh ngế ể ề ế ọ ạ ổ ạ ư ữ
ki n gi i có giá tr v con ng i. Prôtago (481 – 411 TCN) đã nói : Ng i ta làế ả ị ề ườ ườ
th c đo c a m i v t. Nhà t t ng vĩ đ i nh t c a m i th i đ i Arixtôt (384ướ ủ ọ ậ ư ưở ạ ấ ủ ọ ờ ạ
– 322 TCN) phân bi t con ng i khác v i con v t ch , con ng i là “đ ngệ ườ ớ ậ ở ỗ ườ ộ
v t chính tr ”.ậ ị
Tr i qua đêm tr ng Trung c ( t th k V đ n th k XIV), con ng iả ườ ổ ừ ế ỷ ế ế ỷ ườ
v i nh ng t t ng khoa h c b kìm hãm b i s hà kh c c a c ng quy n,ớ ữ ư ưở ọ ị ở ự ắ ủ ườ ề
chuyên ch vua chúa phong ki n và giáo h i. th i đ i này, tri t h c ch làế ế ộ Ở ờ ạ ế ọ ỉ
đ y t c a th n h c. ầ ớ ủ ầ ọ
Th i Ph c h ng ( Th k XV – XVI) đã làm s ng l i nh ng giá tr ,ờ ụ ư ế ỷ ố ạ ữ ị
nh ng t t ng tích c c v con ng i. Tri t h c th i kỳ này đã đ c p đ nữ ư ưở ự ề ườ ế ọ ờ ề ậ ế
con ng i v i t cách là cá nhân, v i cái “tôi” có cá tính, có trí tu và ph mườ ớ ư ớ ệ ẩ
ch t. Gi đây không ph i là quan h gi a Chúa và th gi i mà chính là quan hấ ờ ả ệ ữ ế ớ ệ
gi a con ng i và th gi i tr thành trung tâm c a s suy t và chiêm nghi mữ ườ ế ớ ở ủ ự ư ệ
tri t h c. Đây là th i kỳ phát tri n t t ng nhân đ o và ch nghĩa nhân văn, làế ọ ờ ể ư ưở ạ ủ
th i kỳ đ u tranh gi i phóng cá nhân kh i xi ng xích c a th n quy n và phongờ ấ ả ỏ ề ủ ầ ề
5