Tìm hiểu về CSR - trách nhiệm xã hội của công ty
Có nhiều định nghĩa khác nhau để giải thích CSR (Corporate social
responsibility- trách nhiệm xã hội của công ty) , nhưng một trong các định nghĩa được
sử dụng phổ biến nhất là định nghĩa do Hội đồng kinh doanh thế giới về Phát triển
bền vững (World Business Council for Sustainable Development) đưa ra: “CSR là
cam kết của công ty đóng góp cho việc phát triển kinh tế bền vững, thông qua việc
tuân thủ chuẩn mực về bảo vệ môi trường, bình đẳng giới, an toàn lao động, quyền lợi
lao động, trả lương công bằng, đào tạo và phát triển nhân viên, phát triển cộng
đồng… theo cách có lợi cho cả công ty cũng như phát triển chung của xã hội”
Dù có nhiều cách giải thích khác nhau nhưng hơn một thập kỷ qua, số lượng
các công ty trên toàn thế giới nhận ra lợi ích kinh tế của các chính sách và biện pháp
CSR đang ngày một gia tăng. Những cam kết CSR vượt ra khỏi mong muốn gia tăng
lợi nhuận, và cho thấy công ty đã nhận thức một cách đầy đủ về trách nhiệm của mình
tới nhân viên, khách hàng, cộng đồng và môi trường. Nhiều công ty đã sử dụng CSR
như một hướng kinh doanh mới khi nhận ra rằng nó có thể giúp cải thiện các tình hình
tài chính, nâng cao động cơ làm việc của các nhân viên , đẩy mạnh lòng trung thành
của khách hàng cùng danh tiếng công ty.
Thực trạng CSR trong giới kinh doanh ngày nay
Thống kê hàng năm về hoạt động từ thiện trong giới kinh doanh của tạp chí
Anh, The Guardian cho thấy, 100 công ty hàng đầu tại thị trường chứng khoán London
chỉ dành ra chưa đến 1% lợi nhuận trước thuế để dành cho hoạt động từ thiện và các
dự án cộng đồng trong năm vừa qua. Mặc dù tổng số tiền các công ty Anh đóng góp
cho các tổ chức từ thiện tăng 7%, lên đến 1,6 tỷ USD, nhưng chỉ có chưa đầy 34 công
ty ủng hộ hơn 1% lợi nhuận. Số tiến ủng hộ các tổ chức từ thiện của 14 công ty đứng
cuối danh sách chỉ chưa đầy 0,01% lợi nhuận.
Một điều không vui là trong tổng nguồn thu năm 2004 của các tổ chức từ thiện
thì nguồn đóng góp từ giới kinh doanh chỉ chiếm 4,3%, giảm 4,8% so với năm 2003.
Đây chính là lý do mà phần lớn các công ty Anh ngày này đang thất bại trong việc tạo
dựng niềm tin từ cộng đồng. Chỉ có 15% trong số những người được hỏi tin rằng các
công ty lớn luôn đảm bảo và thực thi đúng các cam kết về trách nhiệm xã hội của
mình, 10% phản đối nhận định trên, trong khi hơn 70% những người còn lại tỏ ra nghi
ngờ về CSR của các công ty. Ngoài ra, hơn 80% số người được hỏi nghĩ rằng các công
ty nên có nhiều nỗ lực hơn nữa để cho mọi người thấy họ đang làm những gì cho xã
hội.
Hiện nay, CSR đang được cấp quản lý nhận thức một cách sâu rộng hơn. Theo
thống kê của Trung tâm nghiên cứu về quản lý Ashridge, cứ 10 nhà quản lý điều hành
cấp cao thì có đến 9 người tin rằng CSR là rất quan trọng với các hoạt động kinh
doanh của công ty. Hơn 3/4 các nhà quản lý cho rằng công ty cần hoạt động theo
những phương thức có trách nhiệm với xã hội và cộng đồng. Tuy nhiên, có những
công ty vẫn xem xét CSR như là một chi phí hơn là một cơ hội.
Môi trường là một trong những vấn đề như vậy. Sức ép từ những tổ chức như
Hoà bình xanh (Greenpeace) đã thúc đẩy các công ty có trách nhiệm hơn với môi
trường và xã hội từ thập niên 60. Bên cạnh một số công ty lớn tại Mỹ và châu Âu đã
coi việc bảo vệ môi trường là một trong những ưu tiên trong sản xuất kinh doanh, thì
tiêu chuẩn môi trường quốc gia và quốc tế chưa được các công ty ở các nước đang
phát triển quan tâm. Họ coi những điều khoản quy định về bảo vệ môi trường như là
một gánh nặng đối với công việc quản lý sản xuất kinh doanh của họ, vì vậy công tác
môi trường chỉ được theo kiểu đối phó, qua loa. Đặc biệt, khái niệm cần phải có yếu tố
môi trường trong các hàng hoá và dịch vụ lại càng ít được các giám đốc công ty đưa
vào trong các quyết định sản xuất kinh doanh của công ty.
Theo các chuyên gia kinh tế, công ty cần phải coi vấn đề tiêu chuẩn môi trường
trong sản xuất, cung cấp hàng hoá và dịch vụ là nhu cầu thiết thân của công ty, xuất
phát từ lợi ích của chính công ty. Trong khi các công ty tại các nhiều nước đang phát
triển thường cho rằng chi phí môi trường do không nằm trong giá cả cấu thành sản
phẩm nên thường làm giảm sức cạnh tranh của hàng hoá, thì tại nhiều nước phát triển,
ví dụ như Mỹ, Anh, các công ty chủ động đầu tư áp dụng công nghệ thân thiện với môi
trường đã có mức doanh thu tăng đáng kể: Tập đoàn sản xuất bóng đèn của Mỹ,
Haitech Group năm 1994 đã đầu tư 4,3 tỷ USD vào việc kiểm soát ô nhiễm môi
trường, từ đó uy tín của công ty tăng nhanh và đến năm 1999 đã xuất khẩu được tới 8
tỷ USD. Hay tại Hàn Quốc, dự án trình diễn kỹ thuật sản xuất sạch hơn triển khai từ
7/1999 đến 8/2000, với sự tham gia của 15 công ty, thì có tới 13 công ty thành công.
Dự tính 13 công ty này tiết kiệm được tới 770.000 USD/năm, trong khi chỉ phải đầu tư
140.600 USD.
Khi các thị trường lớn trên thế giới ngày càng khó tính hơn, sản phẩm không
chỉ được yêu cầu đảm bảo về chất lượng mà còn đòi hỏi "sạch hơn". Để xâm nhập
thành công các thị trường lớn nhưng khó tính như Nhật bản, Mỹ và châu Âu thì các
công ty cần phải tăng cường nghiên cứu khả năng áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về
môi trường như ISO 14000 và các tiêu chuẩn về môi trường của thị trường muốn xâm
nhập.
Những lợi ích mà CSR đem lại
Việc lấy chứng chỉ về CSR có nhiều lợi ích tiềm năng. Lợi ích trước mắt là có
thêm đơn đặt hàng từ những công ty mua hàng đòi hỏi các tiêu chuẩn về CRS, còn lợi
ích dài hạn là cho chính công ty như cải thiện quan hệ trong công việc, giảm chi phí,
tăng năng suất lao động, giảm tỷ lệ nhân viên nghỉ, bỏ việc, giảm chi phí tuyển dụng
và đào tạo nhân viên mới, tăng doanh thu, tăng giá trị, thương hiệu, và thêm cơ hội
tiếp cận những thị trường mới. CSR đối với phát triển kinh tế địa phương có thể tạo ra
nguồn lao động tốt hơn, nguồn cung ứng rẻ và đáng tin cậy hơn.
Chi phí và hiệu quả sản xuất
Với việc áp dụng CSR, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng các công ty có thể tiết
kiệm đáng kể chi phí. Thông thường những công nghệ hiện đại hơn, sạch hơn luôn đi
kèm với đó là giá thành đâu vào cũng rất thấp. Công ty sản xuất gốm sứ Giang tây,
Trung quốc, khi lắp đặt công nghệ mới thân thiện với môi trường đã tiết kiệm gần 10
triệu USD mỗi năm, với kết quả giảm 6% lượng nước sử dụng, 65% lượng chất thải
nước và 74% chất thải khí.
Một hệ thống quản lý nhân sự hiệu quả cũng giúp cắt giảm chi phí và tăng năng
suất lao động đáng kể. Lương thưởng hợp lý, môi trường lao động sạch sẽ và an toàn,
các cơ hội đào tạo và chế độ bảo hiểm y tế và giáo dục đều góp phần tăng lợi nhuận
cho công ty.
Tăng doanh thu
Hindustan Lever là một chi nhánh của tập đoàn Unilever tại Ấn độ. Thời gian
đầu khi mới vào thị trường Ấn độ, các nhà máy chế biến sữa Hindutan không thể hoạt
động hết công suất do cung không đủ cầu, chất lượng bò sữa ở địa phương rất kém.
Thế là hãng quyết định xây dựng chương trình giúp người dân chăn nuôi bò sữa theo
nhiều gia đoạn khác nhau từ việc đào tạo nông dân cách chăn nuôi, cải thiện cơ sở hạ
tầng cơ bản đến thành lập một Hiệp hội những nhà cung cấp sữa bò. Kết quả thật đáng
mừng, chưa đầy hai năm sau, nguồn cung bò sữa đã tăng lên trên 40 lần và nhà máy đã
hoạt động hết công suất. Doanh thu và lợi nhuận của Hindustan nhờ đó cũng tăng cao
đáng kể.
Nâng cao giá trị thương hiệu và uy tín của công ty
Chứng chỉ CSR còn nâng cao đáng kể uy tín và giá trị thương hiệu của công ty.
Một công ty sản xuất bàn ghế tại Bulsan, Hàn Quốc, sau khi có được Chứng chỉ thân
thiện với tài nguyên rừng của chính phủ cung cấp đã nhanh chóng đẩy mạnh doanh số
bán hàng. Bàn ghế của côg ty thâm nhập thị trường Mỹ và châu Âu một cách dễ dàng,
trong khi giá bán cao hơn trước đến 20% mà số lượng đơn đặt hàng vẫn tăng đều đặn.
Cách đây 10 năm, bức xúc trước tình trạng kẹt xe và ô nhiễm môi trường tại các
Tokyo, Youshi Nakamura, một doanh nhân đã bắt tay vào đề án sản xuất xe đạp điện,
tàu thuyền chạy điện, xe lăn cho người khuyết tật … có giá thành thấp, lại không gây ô
nhiễm môi trường và rất tiện dụng. Lập tức sản phẩm mang thương hiệu SELTA được
thị trường chấp nhận, vượt qua quy mô thị trường trong nước, sản phẩm còn được ưa
chuộng tại nhiều nước như Australia, Thuỵ Sĩ, Canada, Đức, Thuỵ Điển... dù mới
tham gia thị trường từ tháng 5 năm 2000.
Thu hút nhân tài
Nhân viên là yếu tố quyết định năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc thu hút
nhân tài luôn được các công ty quan tâm. Có được những nhân viên tốt đã khó nhưng
việc níu chân các nhân viên này còn khó khăn hơn nhiều. Điều này là cả một thách
thức đối với các công ty. Những công ty trả lương thỏa đáng và công bằng, tạo cho
nhân viên cơ hội đào tạo, bảo hiểm y tế và môi trường làm việc sạch sẽ có khả năng
thu hút và giữ được nhân viên tốt.
Các nhân viên cũng thể hiện ý kiến và quan điểm của mình về CSR theo cách
riêng của họ, cứ ba trong số bốn nhân viên được hỏi cho biết họ sẽ “trung thành” hơn
với ông chủ nào luôn giúp đỡ và có trách nhiệm với cộng đồng địa phương. Điều này
được củng cố hơn bởi nghiên cứu gần đây đối với 2100 học viên MBA cho thấy hơn