BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
NGUYỄN TIẾN DŨNG
NGHIÊN CU CÁC NHÂN T TÁC ĐNG ĐN CHI PHÍ
LOGISTICS CA CÁC DOANH NGHIP XUT KHU
HÀNG DT MAY TI VIT NAM
TÓM TT LUN ÁN TIN SĨ
Ngành đào tạo: Quản trị kinh doanh (Khoa QTKD)
Mã ngành: 9340101
Hà Nội - 2025
CÔNG TRÌNH ĐƢỢC HOÀN THÀNH TẠI
ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:
GS.TS. Đặng Đình Đào, Đại học Kinh tế Quốc dân
Phản biện:
1.
2.
3.
Luận án đƣợc bảo vệ trƣớc Hội đồng đánh giá luận án
cấp Đại học Kinh tế Quốc dân
vào ngày tháng năm
Có thế tìm hiểu luận án tại:
- Thƣ viện Quốc gia
- Thƣ viện Đại học Kinh tế Quốc dân
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ngành dệt may Việt Nam tnăm 2011 đến 2024 luôn trụ cột
xuất khẩu với giá trị năm 2024 đạt 44 tUSD, chiếm 10,85% tổng
xuất khẩu cả nước (VCCI, 2025b). Tuy nhiên, chi phí logistics chiếm
tới 9,3% tổng giá thành sản phẩm (Bộ Công Thương, 2020), ảnh
hưởng đáng kể đến sức cạnh tranh trước các đối thủ như Trung
Quốc, Campuchia, Ấn Độ Bangladesh. Do đó, các doanh nghiệp
xuất khẩu dệt may (DNXK HDM) tích cực tìm giải pháp giảm chi
phí logistics để duy trì nâng cao vị thế cạnh tranh (An et al.,
2024). Thuê ngoài dịch vụ logistics từ các nhà cung cấp chuyên
nghiệp lựa chọn phổ biến nhằm tăng hiệu suất vận hành tiết
kiệm chi phí. Tuy nhiên, do đặc điểm đa dạng về mẫu mã, chủng loại
kích cỡ (Tolentino-Zondervan & DiVito, 2024), phần lớn DNXK
HDM vẫn tự thực hiện một số hoạt động logistics như quản đơn
hàng, kho, tồn kho, đóng gói, bốc xếp thủ tục hải quan. vậy,
việc nhận diện đánh giá tác động của các nhân tố đến chi phí
logistics cần thiết để DNXK HDM xây dựng chiến lược cắt giảm
chi phí hiệu quả, qua đó giảm giá thành và tăng sức cạnh tranh trên
thị trường quốc tế.
Cho đến nay, giảm chi phí logistics vẫn là chủ đề thu hút squan
tâm của học thuật, doanh nghiệp chính quyền nhiều quốc gia.
Nhiều nghiên cứu định lượng xây dựng mô hình khám phá các nhân
tố ảnh hưởng đến chi phí logistics cấp doanh nghiệp. Một số tác
giả dựa trên kinh nghiệm thực tiễn của nhà quản logistics để xác
định biến thang đo phù hợp (Engblom et al., 2012; Hoa et al.,
2020; Jena & Seth, 2016; Subiyanto, 2021). Các mô hình này thường
dựa trên lý thuyết chi phí giao dịch, trò chơi, phụ thuộc nguồn lực và
2
điều phối, nhưng thường chỉ xem xét một số nhân tố trực tiếp hoặc
có sự trùng lặp về bản chất như hợp tác, tích hợp, đầu tư quan hệ đặc
thù. Hiện nay, hai nền tảng thuyết phổ biến nhất thuyết quản
trị dựa trên nguồn lực (RBV) thuyết khả năng động (DCV),
được dùng để phân tích tác động của các nguồn lực khả năng
logistics lên hiệu quả chi phí logistics, qua các mối quan hệ trực
tiếp, trung gian và điều tiết.
Sau khi tiến hành tổng quan các công trình nghiên cứu liên
quan, tác giả nhận định rằng một số khoảng trống tri thức hiện vẫn
chưa được nghiên cứu đầy đủ và cần tiếp tục khám phá, cụ thể: Th
nhất, thiếu đi các nghiên cứu thực hiện tổng quan một cách toàn diện
hệ thống về c nhân tố tác động đến chi phí logistics của
doanh nghiệp; Thứ hai, RBV đã đề xuất mối quan hệ dây chuyền
giữa nguồn lực - khả năng - hiệu quả; tuy nhiên, cho đến hiện tại, vẫn
còn thiếu vắng một hình thuyết khả năng phân tích mối
quan hệ liên hoàn giữa các nguồn lực logistics, các loại khả năng
logistics động chi phí logistics của doanh nghiệp. Hay nói cách
khác các loại khả năng logistics động (như khả năng linh hoạt
trong logistics khả năng đổi mới trong logistics) các biến trung
gian kết nối giữa c loại nguồn lực logistics chi plogistics của
doanh nghiệp; Thứ ba, một số nghiên cứu đã quan tâm tới vai trò
điều tiết của các yếu tố môi trường đối với tác động của các loại khả
năng logistics động tới hiệu quả logistics hay hiệu quả hoạt động của
doanh nghiệp, nhưng thiếu đi các công trình khoa học quan tâm tới
vai tđiều tiết của các yếu tố môi trường (cụ thể trong luận án này
tính động của môi trường) trong mối liên kết giữa các nguồn lực
logistics với các loại khả năng logistics động; Cuối cùng, các nghiên
cứu về các nhân tố tác động đến hiệu quả logistics chi phí
3
logistics thường tập trung vào các doanh nghiệp sản xuất hoặc bán lẻ
các nhà cung cấp dịch vụ logistics (LSP) thiếu đi các nghiên
cứu thực hiện trong bối cảnh tại các doanh nghiệp chuyên sản xuất
hàng xuất khẩu, tiêu biểu là các DNXK HDM tại Việt Nam. Sự thiếu
vắng này dẫn đễn sự thiếu hụt các hàm ý quản trị hàm ý chính
sách quan trọng giúp các DNXK HDM cắt giảm chi phí logistics
các bên lên hỗ trợ quá trình trên.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.2.1. Mục tiêu nghiên cứu tổng quát
Luận án c định, phân tích tổng hợp hệ thống các nhân tố
bên trong bên ngoài tác động đến chi phí logistics của doanh
nghiệp. Trên cơ sở đó, luận án tập trung làm rõ vai trò trung gian của
hai khả năng logistics động (khả năng linh hoạt khả năng đổi mới
trong logistics) trong mối quan hệ giữa các nguồn lực logistics
(nguồn lực logistics nội bộ các mối quan hệ liên doanh nghiệp)
với chi phí logistics. Đồng thời, luận án phân tích vai trò điều tiết của
tính động môi trường đối với tác động của các nguồn lực logistics lên
hai khả năng logistics động này. Tcác phát hiện nghiên cứu, luận
án đề xuất những hàm ý quản trị chính sách thiết thực, hỗ trợ
DNXK HDM tại Việt Nam cắt giảm chi phí logistics và nâng cao lợi
thế cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
2.2.2. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể
Thứ nhất, xác định hệ thống hóa các nhân tố tác động đến chi
phí logistics của doanh nghiệp, bao gồm cả các nhân tố bên trong
bên ngoài doanh nghiệp.
Thứ hai, phân tích vai trò trung gian của các loại khả năng
logistics động (bao gồm khả năng linh hoạt trong logistics khả
năng đổi mới trong logistics) trong mối quan hệ giữa các loại nguồn