ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------
PHAN ĐỨC PHÚ
XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
Ở TỈNH HÀ TĨNH
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60 34 01
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS.MAI THỊ THANH XUÂN
Hà Nội - 2013
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phát triển nông
nghiệp, nông thôn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nông dân là nhiệm vụ
mang tính chiến lược đặc biệt. Sau 30 năm đổi mới, đến nay sự phát triển nông
nghiệp, nông thôn nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, đời sống nông dân đã
có phần được cải thiện. Tuy nhiên, sự phát triển nông nghiệp, nông thôn hiện nay còn
thiếu quy hoạch, kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội nông thôn còn yếu kém, môi trường
ngày càng ô nhiễm; đời sống vật chất, tinh thần của người dân nông thôn còn thấp, tỷ
lệ hộ nghèo cao, chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị còn lớn phát sinh
nhiều vấn đề xã hội bức xúc.
Trước tình trạng đó, vào năm 2006 Đảng và Chính phủ đã chủ trương xây dựng
nông thôn mới, trước hết là thí điểm tại một số làng xã theo Quyết định 2614/QĐ-BNN-
HTX của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Vào năm 2009, trên cơ sở
Nghị quyết số 26-NQ/TƯ "Về nông nghiệp, nông dân, nông thôn”, Thủ tướng Chính
phủ đã ra Quyết định số 491/QĐ-TTg, ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới;
và Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 về việc Phê duyệt Chương trình mục tiêu
Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020.
Thực hiện chủ trương này, năm 2009 cả nước đã triển khai thí điểm mô hình
nông thôn mới trên 11 xã thuộc các vùng miền khác nhau trên cả nước, với 19 tiêu
chí thuộc 5 nhóm tiêu chí khác nhau.
Tại Hà Tĩnh, xã Gia Phố (huyện Hương Khê) được lựa chọn là 1 trong 11 xã
điểm đó. Ngoài Gia Phố, tỉnh Hà Tĩnh đã triển khai xây dựng mô hình NTM trên các
xã khác. Đến nay, sau gần 5 năm triển khai, phong trào xây dựng NTM tại Hà Tĩnh
đã mang lại những thành công bước đầu. Tuy nhiên, để phong trào này trở thành hiện
thực trên địa bàn, cán bộ và nông dân trong tỉnh còn gặp phải nhiều khó khăn, vướng
mắc cả về chính sách và biện pháp triển khai. Điều đó đòi hỏi các cấp, các ngành phải
tiếp tục nghiên cứu, tìm tòi để đề xuất được các giải pháp chính sách hữu hiệu, nhằm
nâng cao hiệu quả của chính sách và các biện pháp thực thi.
2
Xuất phát từ yêu cầu đó, dưới góc độ quản lý kinh tế, tôi chọn đề tài luận văn
thạc sĩ của mình là “Xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Hà Tĩnh”.
Câu hỏi nghiên cứu của đề tài là: Tại sao phải xây dựng mô hình NTM thay thế
cho mô hình nông thôn truyền thống? Tỉnh Hà Tĩnh đã thực hiện chủ trương này đến
đâu, và còn phải tiếp tục làm gì để mô hình NTM được xây dựng thành công tại nhiều
vùng nông thôn khác trên địa bàn của tỉnh? .
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục đích
Mục đích nghiên cứu của luận văn là phân tích, đánh giá thực trạng xây dựng
NTM tại Hà Tĩnh từ năm 2009 đến nay để làm rõ những thành tựu và hạn chế của
quá trình này, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp thúc đẩy tiến trình xây dựng
NTM trên địa bàn tỉnh nhanh hơn và hiệu quả hơn.
2.2.Nhiệm vụ
Để thực hiện được mục đích trên, luận văn phải thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về xây dựng mô hình nông
thôn mới.
- Phân tích, đánh giá thực trạng xây dựng mô hình nông thôn mới tại Hà Tĩnh từ
năm 2009 đến nay.
- Đưa ra giải pháp thúc đẩy tiến trình xây dựng mô hình nông thôn mới tại tỉnh
Hà Tĩnh đến năm 2020.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát
triển nông thôn, trực tiếp là mô hình NTM và quá trình triển khai xây dựng mô hình
nông thôn mới.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi không gian: Nghiên cứu mô hình nông thôn mới ở tỉnh Hà Tĩnh
- Phạm vi thời gian: Từ khi thí điểm triển khai mô hình (năm 2009) đến nay.
3
4. Đóng góp của luận văn
- Làm rõ thêm nội hàm của khái niệm mô hình nông thôn mới và sự cần thiết
xây dựng mô hình nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay.
- Đánh giá khách quan thực trạng xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Hà Tĩnh từ năm
2009-2014, phát hiện những hạn chế và tìm ra nguyên nhân của hạn chế đó.
- Đề xuất một số giải pháp cả trong ngắn hạn và dài hạn nhằm đẩy nhanh tiến
trình xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Hà Tĩnh đến năm 2020.
- Luận văn là tài liệu tham khảo cho chính quyền các cấp và người dân địa
phương trong việc triển khai xây dựng nông thôn mới.
5. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung
chính của luận văn gồm 4 chương:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề lý luận, thực tiễn về
mô hình xây dựng nông thôn mới.
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu.
Chương 3: Thực trạng mô hình xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Hà Tĩnh
Chương 4: Mục tiêu, quan điểm và giải pháp thúc đẩy tiến trình xây dựng nông
thôn mới ở tỉnh Hà Tĩnh đến năm 2020.
4
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN
ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG MÔ HÌNH NÔNG THÔN MỚI
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
1.1.1. Những công trình nghiên cứu đã công bố liên quan trực tiếp đến đề tài luận văn
Xây dựng mô hình nông thôn mới là một một chủ trương lớn của Đảng và Nhà
nước. Điều này đã và đang thu hút sự quan tâm của nhiều ngành, nhiều cấp và nhiều giới.
Vì vậy, đã có nhiều cuộc hội thảo khoa học, nhiều đề tài và bài báo đã được công bố. Nội
dung các bài viết có thể phân thành bốn nhóm: Nhóm 1: gồm những bài nghiên cứu bối
cảnh và ý nghĩa của sự nghiệp xây dựng nông thôn mới; Nhóm 2: gồm những bài nghiên
cứu nội dung xây dựng nông thôn mới; Nhóm 3: gồm những công trình tổng kết kinh
nghiệm của thế giới và khu vực về quá trình xây dựng nông thôn mới; và Nhóm 4: gồm
những bài nghiên cứu giải pháp đẩy mạnh tiến trình xây dựng nông thôn mới.
Đề tài nghiên cứu dựa trên thực trạng tiến hành từng tiêu chí của tỉnh Hà Tĩnh
để có thể đánh giá được hiệu quả và đưa ra quan điểm về xây dựng mô hình nông
thôn mới đang được xây dựng tại địa phương.
1.1.2. Kết quả nghiên cứu của các công trình đã công bố và khoảng trống cần
được luận văn tiếp tục nghiên cứu, làm rõ
Về mô hình NTM tại Hà Tĩnh tuy cũng đã có một số công trình đề cập, song
chủ yếu là những công trình nghiên cứu về mô hình này sau khi triển khai 1-2 năm.
Từ đó đến nay, tiến trình xây dựng NTM tại Hà Tĩnh vẫn tiếp tục vận động, vì vậy
những số liệu và nhận định, đánh giá về thực trạng đã không còn đảm bảo tính thực
tiễn nữa. Vì vậy, đòi hỏi phải tiếp tục có những công trình nghiên cứu khác đầy đủ
hơn và cập nhật hơn.
Luận văn “Xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Hà Tĩnh” của chúng tôi sẽ cố gắng
tìm hiểu và bổ sung những vấn đề lý luận và thực tiễn đó.
1.2. Một số vấn đề lý luận chung về mô hình nông thôn mới
1.2.1. Khái niệm nông thôn và nông thôn mới
1.2.1.1. Nông thôn (truyền thống)
Từ những khái niệm về nông thôn trên, có thể định nghĩa: Nông thôn là vùng
lãnh thổ trong đó đa số dân sinh sống bằng nghề nông. Tập hợp dân cư này tham gia
vào các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường trong một thể chế chính trị
nhất định và được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dân xã.
