SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ỨNG DỤNG CNTT TRONG DẠY
NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG THCS
TUÂN ĐẠO
MỤC LỤC
TT Nội dungcác mục Trang
1 Phần thứ nhất: ĐẶT VẤN ĐỀ 2
2 Phần thứ hai: NỘI DUNG 4
3 I. Cơ sở lí luận và thực tiễn. 4
4 1. Cơ sở lĩ luận. 4
5 2. Cơ sở thực tiễn 6
6 II. Các bước thực hiện: 8
7 1. Xây dựng thư viên tư liệu 8
8 2. Xây dựng bài giảng điện tử 9
9 3. Hướng dẫn học sinh ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ
học tập 17
10 III. Hiêụ quả đạt được 17
11 IV. Bài học kinh nghiệm 18
12 Phần thứ ba: KẾT LUẬN CHUNG VÀ ĐỀ XUẤT 20
13 1. Kết luận 20
14 2. Một vài kiến nghị và đề xuất 21
15 TÀI LIỆU THAM KHẢO 23
Phần thứ nhất: ĐẶT VẤN ĐỀ
Ngữ văn là một môn học có vai trò quan trọng trong việc trau dồi tư
tưởng, tình cảm cho học sinh. Thông qua bộ môn cùng với sự truyền thụ của
người thầy, các em sẽ lĩnh hội được nhiều cái hay, cái đẹp ở mỗi tác phẩm văn
học .
Để học sinh cảm nhận được cái hay, cái đẹp ấy thì người giáo viên phải
lựa chọn cho mình một cách truyền thụ sao cho có hiệu quả nhất . Theo quan
điểm đổi mới phương pháp dạy và học hiện nay, học sinh là trung tâm, là đối
tượng chủ yếu của các hoạt động dạy và học, giáo viên là người thiết kế, hướng
dẫn, gợi mở để các em tự trao đổi, thảo luận để đưa ra những ý kiến trong giờ
học, tự bày tỏ các cách hiểu, cách cảm về tác phẩm nên trong giờ học việc ghi
bảng không còn là việc chủ yếu. Giáo viên chỉ còn việc lắng nghe, chốt lại
những kiến thức quan trọng theo chuẩn kiến thức cần đạt.
Trong xu thế dạy học ngày nay, thực hiện dạy học ngữ văn theo phương
pháp hiện đại, người ta nghĩ ngay đến việc ứng dụng công nghệ dạy học. Hiểu
một cách tổng quát, công nghệ dạy học là những quy trình kĩ thuật trong dạy
học. Kĩ thuật hiểu theo nghĩa công nghệ máy móc và thiết bị kĩ thuật, đồng thời
kĩ thuật cũng được hiểu là những chiến lược dạy học nhằm khởi động tối đa nội
lực của người học, giúp họ phát triển đạt tới giá trị chân - thiện - mĩ trong cuộc
sống. Thế kỉ XXI, công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ và đi vào mọi lĩnh
vực của đời sống. Đặc biệt, trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học ở nhà
trường phổ thông việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin góp phần rất lớn
trong việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa quá trình dạy
học. Có thể nói, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy bộ môn Ngữ
văn nói riêng và dạy học nói chung đã thu được nhiều kết quả khả quan, tạo nên
sự chuyển biến trong dạy học, nhất là mặt phương pháp.
Song, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy môn Ngữ văn
chậm và ít hơn các bộ môn khác. Do đó, nói như TS Đỗ Ngọc Thống “Đã đến
lúc nếu không nói là đã quá muộn, cần nghiên cứu và triển khai việc ứng dụng
công nghệ thông tin vào dạy học ở bộ môn ngữ văn một cách rộng rãi, đúng
hướng và có hiệu quả”.
Trong những năm gần đây, vấn đề đổi mới phương pháp giảng dạy đã
được đặt ra một cách cấp thiết cùng với việc đổi mới nội dung chương trình sách
giáo khoa nhằm phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo của các em học sinh. Một
trong những yếu tố quan trọng để đổi mới phương pháp giảng dạy là phương tiện
dạy học, trong đó công nghệ thông tin là một trong những phương tiện tiện ích.
Đổi mới phương pháp dạy văn bằng cách vận dụng công nghệ thông tin
vào giảng dạy có nhiều hình thức và tùy theo sự sáng tạo của mỗi giáo viên. Một
trong những cách làm hiệu quả mà tôi đã và đang thực hiện tại trường THCS
Tuân Đạo trong năm học vừa qua là thiết kế Bài giảng điện tử bằng phần mềm
Powerpoint, tích hợp giảng dạy ngữ văn với âm nhạc, phim ảnh, băng hình tư
liệu ... Trong bài viết này, tôi đã chọn nghiên cứu và đưa ra vấn đề vận dụng
Công nghệ thông tin trong dạy học môn Ngữ văn. Đây là một trong những biện
pháp có hiệu quả thiết thực, đáp ứng được phần nào yêu cầu đổi mới phương
pháp dạy học của chúng tôi và trường THCS Tuân Đạo nói chung.
Phần thứ hai: NỘI DUNG
I. Cơ sở lí luận và thực tiễn.
1. Cơ sở lĩ luận.
Thế giới ngày nay đang chứng kiến sự phát triển hết sức mạnh mẽ của mọi
hoạt động Kinh tế - Xã hội nhờ những thành tựu rực rỡ của công nghệ thông tin.
Công nghệ thông tin đã góp phần quan trọng cho việc tạo ra những nhân tố năng
động mới cho quá trình hình thành nền kinh tế tri thức và xã hội thông tin.
Đảng và nhà nước luôn quan tâm chỉ đạo các ngành, các cấp đẩy mạnh
phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước. Chỉ thị số 58-CT/TƯ của Bộ Chính Trị ngày 7 tháng 10
năm 2001 đã chỉ rõ trọng tâm của ngành giáo dục là đào tạo nguồn nhân lực về
công nghệ thông tin và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác
giáo dục và đào tạo. Thủ tướng Chính phủ đã ra quyết định số 81/2001/QĐTTg
giao cho ngành Giáo dục xây dựng chiến lược phát triển công nghệ thông tin giai
đoạn 2001 - 2005. Và Chỉ thị số 55/2008/CT-BDG-ĐT ngày 30 tháng 09 năm
2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng
công nghệ thông tin trong ngành giáo dục giai đoạn 2008-2012. Hiện nay, ngành
giáo dục đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lí và
đổi mới phương pháp dạy học bởi chính công nghệ thông tin đã mở ra những
triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp và hình thức dạy học theo
cách tiếp cận kiến tạo, phương pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện và
giải quyết vấn đề càng có điều kiện để ứng dụng rộng rãi. Các hình thức dạy học
như dạy học đồng loạt, dạy học theo nhóm, dạy học cá nhân cũng có đổi mới
trong môi trường công nghệ thông tin và truyền thông. Nếu trước kia người ta
nhấn mạnh tới phương pháp dạy học sao cho học sinh dễ hiểu, nhớ lâu thì nay
phải đặt trọng tâm là hình thành và phát triển cho học sinh các phương pháp học
chủ động. Nếu trước kia người ta thường quan tâm nhiều đến khả năng ghi nhớ
kiến thức và thực hành kĩ năng vận dụng thì nay chú trọng đặc biệt đến phát triển
năng lực sáng tạo của học sinh.
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ phần mềm nói chung và phần mềm
giáo dục nói riêng đã giúp chúng ta có trong tay nhiều công cụ hỗ trợ cho quá
trình dạy học nói chung và phần mềm dạy học nói riêng. Nhờ có sử dụng các
phần mềm dạy học mà học sinh trung bình, thậm chí học sinh học yếu cũng có
thể hoạt động tốt trong môi trường học tập. Nhờ có máy tính điện tử mà việc
thiết kế giáo án và giảng dạy trên máy vi tính trở nên sinh động hơn, thu hút
được sự chú ý và tạo được sự hứng thú ở học sinh. Thông qua giáo án điện tử,
giáo viên cũng có nhiều thời gian đặt các câu hỏi gợi mở tạo điều kiện cho học
sinh hoạt động nhiều hơn trong giờ học. Những khả năng mới mẻ và ưu việt này
của công nghệ thông tin đã nhanh chóng làm thay đổi cách sống, cách làm việc
và tư duy của con người. Mục tiêu cuối cùng của việc ứng dụng công nghệ
thông tin trong dạy học là nâng cao một bước cơ bản chất lượng học tập của học
sinh, tạo ra môi trường giáo dục mang tính tương tác cao, học sinh được khuyến
khích và tạo điều kiện để chủ động tìm kiếm tri thức, sắp xếp hợp lí quá trình tự
học, tự rèn luyện của bản thân.
Bên cạnh đó, ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy môn Ngữ văn
bằng việc vận dụng phần mềm Powerpoint để thiết kế giáo án điện tử là hình
thức ứng dụng công nghệ thông tin dễ tiếp cận, khả thi nhất mang lại hiệu quả
không nhỏ. “ ... Tích hợp công nghệ thông tin sẽ làm cho chương trình đào
tạo trở nên hấp dẫn hơn, gần hơn với yêu cầu dạy - học ở trường phổ thông,
đáp ứng được yêu cầu đổi mới của ngành Giáo dục, tiếp cận được với xu thế
dạy - học hiện đại của thế kỉ XXI. Nó không chỉ góp phần thúc đẩy sự tích hợp
nhuần nhuyễn giữa ngữ và văn mà còn tạo ra nhiều cơ hội để môn Ngữ văn
tích hợp được với các môn học khác trong nhà trường” ( Nguyễn Tiến Mậu –
Trịnh Thị Lan - Tạp chí Giáo dục số 179 - tháng 12/2007).