Vai trò của quan hệ kinh tế Mỹ - Nga trong sự hình thành trật tự kinh tế thế giới mới

Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ, quan hệ kinh tế Mỹ - Nga thường ít được chú ý hơn so với các khía cạnh chính trị hay địa chiến lược. Tuy nhiên, sự tương tác kinh tế giữa hai cường quốc này lại đóng vai trò không nhỏ trong việc định hình trật tự kinh tế thế giới mới đang nổi lên. Bài viết này trình bày bối cảnh lịch sử và tầm quan trọng của các mối quan hệ kinh tế song phương, vốn thường bị lu mờ bởi các diễn biến chính trị. Nó tập trung vào việc phân tích các giai đoạn phát triển của quan hệ kinh tế Mỹ - Nga từ năm 2001 đến 2020, đồng thời đánh giá tác động của chúng đối với bức tranh kinh tế toàn cầu, từ đó làm rõ tầm ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế trong cục diện quốc tế phức tạp.

Nghiên cứu sinh, giảng viên, nhà nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách trong lĩnh vực quan hệ quốc tế, kinh tế chính trị quốc tế, nghiên cứu khu vực Nga và Mỹ.

Nghiên cứu này đi sâu phân tích quan hệ kinh tế Mỹ - Nga trong giai đoạn 2001-2020, một giai đoạn chứng kiến nhiều biến động địa chính trị và sự hình thành trật tự kinh tế thế giới mới. Bài viết khởi đầu bằng việc nêu bật sự thiếu chú ý của giới học giả đối với khía cạnh kinh tế so với chính trị trong mối quan hệ song phương, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ các yếu tố kinh tế trong cục diện quốc tế. Luận điểm chính là mặc dù thường xuyên có mâu thuẫn chính trị, hợp tác kinh tế giữa Mỹ và Nga vẫn tồn tại, nhưng với quy mô hạn chế và bị ảnh hưởng sâu sắc bởi các quyết sách chính trị, đặc biệt là các lệnh trừng phạt. Bài viết cung cấp cái nhìn tổng quan về các chính sách của từng chính quyền (Yeltsin, Putin, Bush, Obama, Trump) đã tác động đến thương mại và đầu tư song phương như thế nào, từ nỗ lực "tái khởi động" quan hệ dưới thời Obama đến giai đoạn căng thẳng cực điểm do các lệnh trừng phạt sau sự kiện Crimea. Phân tích chỉ ra rằng, tổng kim ngạch thương mại và đầu tư giữa hai nước tuy có thời điểm tăng nhưng nhìn chung vẫn còn "mờ nhạt" và không tương xứng với tiềm năng của hai cường quốc. Một trong những hàm ý quan trọng của nghiên cứu là sự độc lập tương đối của nền kinh tế Nga khi đối mặt với các lệnh trừng phạt, cùng với xu hướng Nga tăng cường hợp tác kinh tế với các đối tác khác như Trung Quốc, góp phần hình thành một trật tự kinh tế thế giới đa cực mới. Điều này cho thấy mối quan hệ kinh tế giữa các cường quốc không chỉ là phép cộng thuần túy mà còn là sự tương tác phức tạp giữa chính trị, an ninh và kinh tế, có ý nghĩa sâu rộng đối với sự ổn định và phát triển của kinh tế toàn cầu.