ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
1 Ti u lu n tri
ặ ấ ề
H c vi n ngân hàng Lênin A/đ t v n đ
ấ ướ ệ ế ỉ ướ ả Đ t n c vi t nam ta trong th k tr ế ỉ ố c đã tr i qua 3/4 th k s ng
ấ ướ ế ớ ậ ấ ổ ị trong chi n tranh đ t n c b tàn phá hoang tàn đ nát v i v t ch t kĩ
ậ ạ ậ ậ ầ ớ ả ỉ thu t l c h u.V y mà m i ch sau g n 30 năm sau ngày gi ộ i phóng cu c
ủ ượ ả ế ị ố s ng c a chúng ta đ ệ c c i thi n rõ ràng . Kinh t ố ị ổ chính tr n đ nh t c
ưở ế ữ ề ặ ệ ừ ộ đ tăng tr ng kinh t cao và b n v ng. Đ c bi t là t năm 1988 tr l ở ạ i
ừ ớ ấ ướ ế ộ ổ ộ đây, t khi ch úng ta ti n hành công cu c đ i m i đ t n c m t cách toàn
ặ ờ ố ề ọ ữ ể ế ệ ắ ộ ự di n v m i m t đ i s ng xã h i có nh ng chuy n bi n sâu s c, tích c c
ả ướ ạ ư ậ ế ọ Đ ng và nhà n ụ c đã v n d ng sáng t o t duy tri t h c Mac Lênin:
ả ườ ệ ổ ộ ấ “b n ch t con ng ố i là t ng hoà các m i quan h xã h i”
ườ ủ ư ả ẩ ộ Con ng i là s n ph m c a xã h i nh ng cũng chính con ng ườ i
ộ ế ộ ư ả ạ ằ ạ t o lên xã h i ứ ộ ấy và c i t o xã h i đ a xã h i ti n lên b ng chính tri th c
ộ mà mình có đ ượ ừ c t xã h i.
ượ ự ể Có đ c s phát tri n c a đ t n ể ủ ấ ướ nh ngày nay không th không c
ứ ủ ọ ẫ ể ế k đ n đóng góp c a tri th c khoa h c. Ngay t ừ ư ổ x a t tiên ta v n coi
ề ố ạ ướ “hi n tài là nguyên khí qu c gia nguyên khí ấy m nh thì n ị c th nh
ế ướ ế ề ượ ụ ọ nguyên khí ấy y u thì n c suy”. Vì th hi n tài đ c tr ng d ng ở ọ m i
ờ ạ ứ ọ ọ th i đ i m i lúc m i n i. ầ ọ ơ Hay nói khác đi là tri th c khoa h c luôn c n
ể ủ ự cho s phát tri n c a loài ng ườ i
ứ ườ ữ ớ Không có ý th c con ng ậ i không khác gì so v i nh ng loài v t
ự ứ ừ ự ườ trong t nhiên. Vì có ý th c t quan sát tr c quan, con ng i tìm ra đ ượ c
ị ệ ượ ủ ư ụ ừ nguyên lý cũng nh tác d ng c a mo hi n t ng t ữ ạ đó sáng t o ra nh ng
ớ ừ ự ế ủ ờ ộ ườ cái m i t đó nh quá trình lao đ ng s ti n hoá c a loài ng i luôn đi
ự ế ộ ủ ụ ả ấ cùng s ti n b c a công c s n xu t.
ự ượ ế ớ ả ể ớ Ngày nay l c l ấ ng s n xu t trên th gi i đã phát tri n t ộ i m t
ấ ướ ộ ở ạ ẹ ẹ trình đ cao trong khi đó đ t n c ta còn tình tr ng l ế ậ t đ t ch m ti n
ụ ậ ớ ướ hàng ch c th m chí hàng trăm năm so v i các n c khác trên th gi ế ớ i.
ộ ấ ố ọ ể ệ ế ị Năm 1988 là m t d u m c quan tr ng n ắ h tấ th hi n quy t đ nh đúng đ n
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
2 Ti u lu n tri
ố ủ ướ ả ấ ứơ ậ
H c vi n ngân hàng Lênin sáng su t c a Đ ng và Nhà n
c ta. Đ t n ể ự c ta ch m phát tri n l c
ượ ậ ạ ậ ở ộ ấ ư ậ ả ấ l ng s n xu t trình đ th p kém kĩ thu t l c h u s dĩ nh v y vì chúng
ộ ừ ế ộ ủ ế ế ị ta đi lên ch nghĩa xã h i t ch đ phong ki n lai b chi n tranh tàn phá
ế ộ ư ả ề ả ế ộ ủ ộ ỏ b qua ch đ t ậ b n ch nghĩa m t ch đ là n n t ng khoa hoc kĩ thu t
ề ả ủ ự ế ả ộ ở ử ể đ xây d ng n n t ng cho ch nghĩa xã h i. Vì th chúng ta ph i m c a
ở ử ắ ầ ế ở ử ể ế và m c a là đúng đ n và c n thi ọ t chúng ta m c a đ ti p thu khoa h c
ế ớ ậ ụ ứ ệ công ngh và tri th c th gi i v n d ng vào Viêt Nam ta.
ở ử ớ ự ế ầ ổ ớ ứ Cho đ n nay sau g n 20 năm đ i m i m c a v i s góp s c
ộ ự ượ ả ấ ọ ọ ủ c a m t l c l ệ ộ ặ ng s n xu t quan tr ng là khoa h c công ngh b m t
ệ ờ ố ệ ả ổ ườ ấ ứơ đ t n c đã thay đ i rõ r t đ i s ng nhân dân c i thi n, đ ầ ng sá, c u
ự ử ơ ượ ề ố c ng , nhà c a khang trang h n xây d ng đ ệ ớ c nhi u nhà máy đi n l n
ứ ủ ướ ớ ự v i s góp s c c a n c ngoài.
ị ượ ầ ủ ệ ọ ọ Xác đ nh đ c t m quan tr ng c a khoa h c công ngh nhà n ướ c
ự ệ ề ệ ẩ ạ ơ ữ . ta đã th c hi n nhi u chính sách , bi n pháp đ y m nh h n n a
ề ả ệ ọ ộ Chúng ta luôn coi khoa h c và công ngh là n n t ng và đ ng
ể ướ ủ ự ủ ự l c c a s phát tri n đ t n ấ ướ . Ngày nay xu h c ề ể ng phát tri n c a n n
ẽ ữ ế ắ ằ ặ ọ ớ kinh t ế ế ớ th gi i là g n k t ngày c ng ch t ch gi a khoa h c v i công
ề ả ứ ệ ệ ạ ọ ọ ngh , tri th c khoa h c là n n t ng sáng t o khoa h c công ngh . Khoa
ể ả ố ớ ế ị ệ ấ ọ h c công ngh ngày càng có vai trò quy t đ nh đ i v i phát tri n s n xu t
ệ ượ ự ượ ả ọ xã h i.ộ Khoa h c và công ngh đ c coi là l c l ầ ấ ng s n xu t hàng đ u,
ự ượ ệ ộ ọ đ i ngộ ũ cán b khoa h c công ngh là l c l ng ố ủ ứ ả lòng c t c a s c s n
ủ ấ ả ự ể ấ ớ ộ ệ xu t m i nó tác đ ng toàn di n lên s phát tri n chung c a t t c các
ngành các lĩnh v c.ự
ệ ặ ổ ệ ệ ứ ụ ệ ớ Làn sóng đ i m i công ngh , đ c bi t vi c ng d ng công ngh cao
ư ệ ệ ự ộ ệ ọ nh : công ngh thông tin, công ngh sinh h c, công ngh t đ ng hoá,
ậ ệ ế ạ ệ ượ ạ ớ công ngh ch t o v t li u, năng l ạ ng m i đang t o ra cho nhân lo i
ệ ố ệ ố ữ ệ ả ấ ạ ạ nh ng h th ng s n xu t siêu chính xác, h th ng liên l c hi n đ i và
ổ ở ố ổ ơ ả ộ ấ ộ trao đ i thông tin t c đ r t cao, làm thay đ i c b n xã h i nông
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
3 Ti u lu n tri
ệ ố ự ụ ậ ề ọ
H c vi n ngân hàng Lênin ề ệ nghi p và công nghi p truy n th ng. S t
t h u v khoa h c công ngh ệ
ể ẽ ế ụ ậ ẫ ệ ộ ngày nay có th s nhanh chóng d n đ n t t h u và l ề thu c v kinh t ế ,
ế ớ ủ ề ố ị chính tr và văn hoá c a nhi u qu c gia trên th gi ậ i. Vì v y, các n ướ c
ấ ướ ư ể ể ọ nh t là các n c phát tri n đã giành u tiên phát tri n khoa h c công ngh ệ
ụ ụ ể ế ầ ư ụ ph c v phát tri n kinh t ộ xã h i. Đ u t ấ cho giáo d c thích đáng, c p
ạ ộ ứ ứ ụ ọ ọ ố v n cho các ho t đ ng nghiên c u khoa h c và ng d ng nó. ụ Tr ng d ng
ệ ả ấ ọ các nhà khoa h c tránh ch y máu ch t xám hi n nay đ t n ấ ướ ấ ầ c r t c n
ữ ọ ỏ ữ ọ nh ng nhà khoa h c tài gi i tuy nhiên nh ng nhà khoa h c lai đ ượ ưở ng c h
ế ộ ư ượ ả ớ ẻ ườ ch đ ch a đ c tho đáng cho nên gi i tr ngày nay r t ấ ít ng i ch ọn
ề ọ ướ ầ ữ ứ cho mình ngh nghiên c u khoa h c. Vì vây nhà n c c n có nh ng chính
ữ ạ sách gi ữ ạ l i nh ng nhân tài do chính mình đào t o ra.
ủ ự ạ ọ ộ ệ ớ Các thành t u c a cu c cách m ng khoa h c công ngh m i,
ổ ộ ư ủ ạ ỗ đang thay đ i toàn b hành vi và t duy c a m i thành viên nhân lo i. Vai
ườ ệ ượ ứ ọ ộ ầ trò con ng i và tri th c khoa h c công ngh đ c nâng lên m t t m cao
ề ậ ớ ủ ọ m i. Vì v y mà em chon đ tài : “ Vai trò c a khoa h c công ngh ệ
ể ủ ự ể ậ ờ ạ ộ ” cho bài ti u lu n này. Do th i gian h n trong s phát tri n c a xã h i
ấ ị ữ ể ế ỏ ầ ch nên không th tránh kh i nh ng sai sót nh t đ nh. Kính mong các th y
ế ệ ủ ể ầ đóng góp ý ki n nhi ậ t tình c a các th y cô trong khoa cho bài ti u lu n
ủ c a em.
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
4 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
5 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin Ấ
Ả
Ề Ế B/ GI I QUY T V N Đ
Ọ Ủ Ậ Ế
I/ CHUNG C A LÝ LU N TRI T H C MÁCLÊNIN V Ý Ề
TH CỨ
Ế Ọ
Ủ
Ứ
Ề
Ệ
I.1/QUAN NI M C A TRI T H C MACXIT V Ý TH C
ế ấ
ị
ứ a/Đ nh nghĩa và k t c u ý th c
ế ọ ứ ự ạ ả Theo tri t h c Mac Lênin “ý th c là s ph n ánh sáng t o th ế
ớ ộ ườ gi i khách quan vào b não con ng ữ ộ i thông qua lao đ ng và ngôn ng ”.
ể ư ượ ị ườ ả ả ộ ị Đ đ a ra đ c đ nh nghĩa trên con ng i ph i tr i qua m t quá trình l ch
ứ ữ ệ ề ề ẹ ớ ọ ử s lâu dài v i nh ng quan ni m v ý th c nhi u khi không tr n v n. Ngay
ờ ổ ư ườ ơ ồ ề ấ ạ ả tù th i c x a khi con ng i còn m h v c u t o b n thân mình vì
ả ượ ư ệ ượ ch a lý d i đ ự ậ c các s v t hi n t ng xung quanh mình. Thì tôn giáo l ạ i
ằ ườ ể ầ ồ cho r ng con ng i có hai ph n linh h n và th xác khi chúng còn ở ớ v i
ườ ố ườ ế nhau thì con ng i s ng khi chúng tách nhau thì con ng i ch t. Còn ch ủ
ớ ả ứ ủ ồ ằ ấ nghĩa duy tâm ch quan thì đ ng nh t ý th c v i c m giác và cho r ng
ủ ườ ế ớ ậ ẫ ả ả c m giác c a con ng ố i chi ph i th gi i …. Nh v y, c tôn giáo l n ch ủ
ứ ồ ạ ộ ậ ế ớ ề ằ ớ nghĩa duy tâm đ u cho r ng ý th c t n t i đ c l p v i th gi i bên ngoài
ế ớ ậ ấ ạ ấ và là tính thó nh t sáng t o ra th gi i v t ch t.
ổ ạ ủ ậ ấ ằ ồ Ch nghĩa duy v t ch t phác c đ i thì cho r ng linh h n không
ờ ơ ể ơ ể ữ ế ể ồ ạ ậ th tách r i c th và cũng ch t theo c th , linh h n do nh ng h t v t
ấ ỏ ạ ch t nh t o thành
ọ ự ể ườ Khi khoa h c t nhiên phát tri n, con ng ứ i đã ch ng minh
ượ ự ệ ượ ụ ầ ộ đ ộ ủ c s ph thu c c a các hi n t ứ ng tinh th n, ý th c vào b óc con
ườ ộ ộ ủ ậ ậ ậ ng i thì m t b ph n nhà duy v t theo ch nghĩa duy v t máy móc cho
ự ế ế ứ ư ế ậ ằ r ng óc tr c ti p ti t ra ý th c nh gan ti t ra m t.
ế ỷ ủ ủ ậ ậ Ch nghĩa duy v t th k XVIIXVIII và ch nghĩa duy v t
ế ấ ứ ệ ả ả ơ ồ ứ Ph Bách quan ni m k t c u ý th c bao g m c tâm lý, tình c m tri th c
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
6 Ti u lu n tri
ệ ự ị ế ớ ự ủ ả
H c vi n ngân hàng Lênin ứ trí tu ,t
ứ ý th c và đ nh nghĩa ý th c là s ph n ánh c a th gi i khách
ư ị ỉ ượ ộ ủ ủ ứ quan. Đ nh nghĩa này ch a ch rõ đ c vai trò c a xã h i, c a ý th c.
ứ ứ ủ ệ ậ ẳ ặ ị Ch nghĩa duy v t bi n ch ng kh ng đ nh ý th c là đ c tính và
ự ả ủ ậ ế ớ ứ ẩ ấ ả s n ph m c a v t ch t, ý th c là s ph n ánh th gi i khách quan vào b ộ
ườ ữ ề ấ ộ óc con ng ấ i thông qua lao đ ng và ngôn ng . Nói v n đ này Mác nh n
ứ ể ầ ạ ẳ ậ ấ ỉ m nh: tinh th n, ý th c ch ng qua nó ch là cái v t ch t di chuy n vào b ộ
ườ ượ ả ế óc con ng i và đ c c i bi n đi trong đó.
ệ ượ ứ ộ ứ ạ ế ấ ộ Ý th c là m t hi n t ng tâm lý xã h i có k t c u ph c t p bao
ự ứ ứ ứ ả ọ ồ g m t ấ ý th c, tri th c, tình c m, ý trí trong đó tri th là quan tr ng nh t,
ươ ứ ồ ạ ủ ứ là ph ng th c t n t i c a ý th c.
ộ ế ố ủ ứ ủ ọ ứ Tù ý th c là m t y u t quan tr ng c a ý th c. Ch nghĩa duy
ể ộ ậ ứ ự ự ẵ ộ ậ v t coi tù ý th c là m t th c th đ c l p, t nó có s n trong các cá nhân,
ệ ể ướ ề ả ự ẳ ị ệ bi u hi n h ng v b n thân minh t kh ng đ nh “cái tôi” riêng bi t tách
ữ ệ ộ ạ ủ ứ ệ ậ ờ r i nh ng quan h xã h i. Trái l ằ i ch nghĩa duy v t bi n ch ng cho r ng
ự ứ ứ ướ ề ả ệ ớ t ý th c là ý th c h ng v b n thân mình thông qua quan h v i th ế
ớ ế ớ ả gi i bên ngoài. Khi ph n ánh th gi i khách quan, con ng ườ ự i t phân bi ệ t
ượ ố ậ ế ớ ớ ự ứ ậ đ c mình, đ i l p mình v i th gi i đó và t ư ộ nh n th c mình nh m t
ạ ộ ự ể ả ư ứ ạ th c th ho t đ ng có c m giác, có t duy, có các hành vi đ o đ c và có
ặ ộ ệ ạ ộ ự ễ ộ ị v trí trong xã h i, đ c bi ễ t trong giao ti p xã h i và ho t đ ng th c ti n
ỏ ườ ứ ả ậ ả ự ề đòi h i con ng i ph i nh n th c rõ b n thân mình, t ỉ đi u ch nh mình
ộ ặ ẩ ắ ườ tuân theo các tiêu chu n, quy t c mà xã h i đ t ra. Con ng ể ặ i có th đ t
ả ỏ ượ ra và tr ả ờ l i các câu h i: Mình là ai? Mình ph i làm gì? Mình d c làm
ế ươ gì ? Làm nh th nào? Ngoài ra văn hoá cũng đóng vai trò là g ng soi góp
ượ ủ ể ề ả con ng ườ ự i t ứ ý th c đ ứ c b n thân. Ti m th c mà ch th có t ừ ướ c tr
ứ ủ ư ả ằ nh ng g n ầ nh b n năng, kĩ năng n m sâu trong ý th c c a ch th . ủ ể
ệ ượ ạ ộ ữ ề ể ứ Vô th c là hi n t ả ng tâm lý đi u khi n nh ng ho t đ ng x y
ở ứ ạ ặ ượ ỉ ạ ứ ra ủ bên ngoài ph m vi c a ý th c ho c không đ c tri th c ch đ o.
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
7 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin
ứ ế ạ ạ ấ ứ Có 2 lo i vô th c: lo i th nh t có liên quan đ n hành vi tr ướ c
ượ ặ ạ ở ứ ư ứ ặ ạ kia đã đ c ý th c nh ng l p đi l p l i tr thành thãi quen và lo i th hai
ư ượ ế ườ ứ ứ ể liên quan đ n các hành vi ch a đ c con ng ệ i ý th c. Vô th c bi u hi n
ệ ượ ơ ị ả ấ ố ữ ằ b ng nh ng hi n t ng nh: b n năng ham mu n, gi c m , b thôi miên,
ặ ả ứ ữ ờ ự s dày vò m c c m …. Có nh ng vô th c có h i ạ nh lì l ấ i làm m t lòng
ườ ứ ữ ợ ụ ẫ ề ng i khác…..song có nh ng vô th c có l ộ i h t h ng m t đI u gì đó
ạ ự ậ ứ ấ ấ ơ ợ ạ ự ư nh ng l i th y nó thành s th t trong gi c m . Vô th c có l i t o s cân
ắ ạ ữ ữ ấ ằ b ng bù đ p l i nh ng gì không đ ượ nh mong mu n, l p đi nh ng l ố c ỗ
ể ả ữ ồ ớ ổ h ng trong tâm h n. Do đó giúp chúng ta có th gi m b t nh ng căng
ộ ố ệ ẳ ậ ườ ữ ệ th ng trong cu c s ng. Vì v y vi c tăng c ng rèn luy n nh ng hành vi
ờ ố ự ấ ọ tích c c thành thãi quen có vai trò r t quan tr ng trong đ i s ng con
ng i.ườ
ể ế ế ứ Tri th c là hi u bi ứ ủ t, ki n th c c a con ng ườ ề ế ớ i v th gi ế i. Nói đ n
ọ ấ ứ ứ ế ươ ứ ồ ạ ủ ứ tri th c là nói đ n h c v n, tri th c là ph ng th c t n t i c a ý th c. S ự
ể ủ ứ ậ ế ớ hình thành và phát tri n c a ý th c có liên quan m t thi t v i quá trình con
ườ ế ế ớ ự ườ ng ậ i nh n bi ả ạ t và c i t o th gi i t nhiên. Con ng i tích lu đ ỹ ượ c
ấ ự ậ ứ ứ ề ậ ả càng nhi u tri th c thì ý th c th t cao, càng đi sâu vào b n ch t s v t và
ế ớ ả ơ ủ ứ ệ ộ ờ ả ạ c i t o th gi i có hi u qu h n. Tính năng đ ng c a ý th c nh đó mà
ế ố ơ ả ấ ủ ứ ấ ọ ạ tăng lên. Nh n m nh tri th c là y u t ứ c b n, quan tr ng nh t c a ý th c
ố ạ ứ ể ả ả ơ ỉ có nghĩa là ch ng l ề i quan đi m gi n đ n coi ý th c ch là tình c m, ni m
ượ ạ ế ứ ế ề ả tin và ý chí. Ng c l i n u tri th c bi n thành tình c m, ni m tin, ý chí
ườ ạ ộ ự ớ ờ ố ủ c a con ng i ho t đ ng thì t ệ nó không có vai trò gì v i đ i s ng hi n
th c.ự
ạ ế ố ữ ứ ế ố ứ ữ Tóm l ồ i, ý th c bao g m nh ng y u t tri th c và nh ng y u t tình
ự ệ ộ ạ ư ứ ề ả ả c m, ý chí trong s liên h tác đ ng qua l i nh ng v căn b n ý th c có
ướ ớ ứ ứ ộ n i ung tri th c và luôn h ng t i tri th c.
ố ủ
ồ
ứ b/ Ngu n g c c a ý th c
ố ự nhiên ồ +Ngu n g c t
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
8 Ti u lu n tri
ủ ế ớ ậ ấ
H c vi n ngân hàng Lênin ớ ự ế Cùng v i s ti n hoá c a th gi
i, v t ch t có tính phân hoá
ể ừ ấ ứ ứ ế ả cũng phát tri n t th p đ n cao. Trong đó ý th c là hình th c ph n ánh
ả ủ ự ủ ứ ể ế ấ ờ cao nh t, ý th c ra đ i là k t qu c a s phát tri n lâu dài c a th gi ế ớ ự i t
ớ ệ ấ ườ ộ ườ ọ nhiên cho t i khi xu t hi n con ng i và b óc con ng i. Khoa h c đã
ế ớ ậ ứ ằ ấ ấ ch ng minh r ng th gi ồ i v t ch t nói riêng và trái đ t nói chung đã t n
ạ ấ ướ ệ ấ ườ ằ ạ ộ ủ t i r t lâu tr c khi xu t hi n con ng i, r ng ho t đ ng tâm lý c a con
ườ ạ ộ ơ ở ủ ễ ầ ộ ng i di n ra trên c s ho t đ ng sinh lý th n kinh c a b não con
ườ ả ộ ồ ừ ỉ ế ầ ế ng i. B não bao g m kho ng t 1517 t t bào th n kinh, các t bào
ử ệ ề ệ ề ậ ậ ẫ ố ố này nh n vô s tín hi u v các m i quan h thu nh n, x lý truy n d n và
ủ ơ ể ệ ố ớ ạ ộ ể ề ộ đi u khi n toàn b các ho t đ ng c a c th trong quan h đ i v i th ế
ớ ế ề ệ ả ạ ả ạ ơ gi ề i bên ngoài qua c ch ph n x không đi u ki n và ph n x có đi u
ki n.ệ
ứ ứ ể ờ ứ ớ ộ Không th tách r i ý th c v i b não. Vì ý th c là ch c năng
ủ ứ ứ ộ ộ ủ ộ c a b não và b não là khí quan c a ý th c, ý th c và b não có liên quan
ẽ ớ ị ổ ặ ộ ươ ạ ộ ủ ậ ch t ch v i nhau. B não b t n th ng thì ho t đ ng c a nh n th c s ứ ẽ
ạ ị ố b r i lo n.
ứ ề ể ả ộ ơ Cũng không th quy m t cách đ n gi n ý th c v các quá trình
ư ệ ằ ế ứ ư ế sinh lý nh quan ni m cho r ng óc ti t ra ý th c nh gan ti ậ t ra m t, vì óc
ế ớ ủ ứ ả ơ ộ ứ là c quan ph n ánh, n i dung c a ý th c là th gi i bên ngoài, ý th c là
ế ớ ộ ườ ự ấ ự ả s ph n ánh th gi i khách quan vào b óc con ng ệ ủ i. S xu t hi n c a ý
ứ ắ ớ ự ề ể ặ ả ặ ể th c g n li n v i s phát tri n đ c tính ph n ánh, đ c tính này phát tri n
ớ ặ ế ớ ự ủ cùng v i đ c tính c a th gi i t nhiên.
ủ ả ậ ấ ộ ướ Ph n ánh là thu c tính chung c a v t ch t. Tr c khi con
ườ ệ ấ ậ ấ ặ ả ừ ữ ả ng i xu t hi n thì v t ch t đã có đ c tính ph n ánh t nh ng ph n ánh
ư ả ụ ộ ế ớ ả ọ ơ đ n gi n, th đ ng không lùa ch n nh ph n ánh trong th gi i vô c : c ơ ơ
ữ ế ậ ọ ơ ọ ơ ả ọ h c, v t lý, hoá h c đ n nh ng ph n ánh có tính cao h n lùa ch n h n
ư ở ế ớ ữ ứ ả ả nh trong th gi ủ i h u sinh. Ph n ánh tâm lý là hình th c ph n ánh c a
ệ ầ ậ ộ ươ ứ ả các đ ng v t có h th n kinh trung ng. Đây là hình th c ph n ánh cao
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
9 Ti u lu n tri
ế ớ ộ ấ ủ ậ ữ ề ệ ộ
H c vi n ngân hàng Lênin nh t c a th gi
i đ ng v t, nó là nh ng hành đ ng có đi u ki n và lùa
ự ệ ọ ứ ch n hình th c th c hi n.
ấ ủ ự ứ ư ả ả ả Ph n ánh có ý th c là s ph n ánh cao nh t c a s ph n ánh
ệ ấ ỉ ườ ườ ự nó ch có khi xu t hi n con ng ộ i và xã h i loài ng ả i. S ph n ánh này
ể ệ ở ấ ể ượ ả không th hi n ộ ả c p đ c m tính nh c m giác, tri giác, bi u t ng nh ờ
ể ệ ở ấ ứ ệ ấ ộ ệ ố h th ng tín hi u th nh t mà còn th hi n ệ c p đ lí tính: khái ni m,
ự ả ứ ữ ủ ệ ờ ứ phán đoán, suy lý nh tín hi u th hai(ngôn ng ). S ph n ánh c a ý th c
ư ế ả ạ ự ủ ộ ộ ụ là s ph n ánh có m c đích, có k ho ch, t giác, ch đ ng tác đ ng vào
ệ ượ ộ ự ậ ộ ủ ể ặ ự ậ s v t hi n t ữ ng bu c s v t b c lé nh ng đ c đi m c a chúng. S ự
ứ ề ắ ả ớ ự ớ ph n ánh ý th c luôn g n li n v i làm cho t ầ nhiên thích nghi v i nhu c u
ể ộ phát tri n xã h i.
ố ồ ộ + Ngu n g c xã h i
ố ự ồ ỉ ư ủ ứ ẫ Ch có ngu n g c t nhiên v n ch a đ hình thành ý th c. Mà
ủ ả ố ộ ố ể ủ ộ ổ ộ ph i có tác đ ng c a nhân t xã h i. Nhân t xã h i là t ng th c a các
ố ơ ả ư ấ ọ ố nhân t khác nhau. Nh ng cái c b n và quan tr ng nh t là nhân t lao
ườ ử ụ ụ ộ ộ ộ ộ đ ng. Lao đ ng là loài ng i s d ng công c lao đ ng tác đ ng vào th ế
ế ớ ự ế ổ ạ ả ẩ ợ ớ gi ớ ự i t nhiên bi n đ i th gi i t nhiên t o s n ph m phù h p v i mình.
ườ ế ớ ự ộ Đó chính là quá trình con ng i tác đ ng khám phá th gi i t nhiên. Con
ườ ỏ ộ ậ ậ ờ ộ ườ nh i thoát ra kh i đ ng v t là nh có lao đ ng. Vì v y ng i ta nói:
ư ồ ộ ơ ỏ ướ ế “m t ki n trúc s t ộ i còn h n m t con ong gi ở i’’ b i vì tr ộ c khi xây m t
ườ ư ế ả ầ ngôi nhà ng i ki n trúc s dã phác th o trong đ u anh ta còn con ong thì
ả xây nhà theo b n năng.
ộ ườ ậ Mác nói: không thông qua lao đ ng con ng i (loài v t) ch ỉ
ưỡ ế ớ ự ồ ờ ừ chiêm ng ng th gi i t nhiên và đ ng th i chính t trong quá trình lao
ườ ỏ ậ ữ ữ mà con ng ấ i hình thành ngôn ng . Ngôn ng đóng vai trò là v v t ch t
ườ ể ệ ế ể ổ ủ ư c a t duy, khi mà con ng i có bi u hi n liên k t nhau đ trao đ i kinh
ổ ứ ộ ấ ế ế ẫ ầ ầ ớ ệ nghi m, t ch c lao đ ng t ộ t y u d n đ n nhu c u “c n nói v i nhau m t
ớ ự ữ ủ ệ ấ cái gì ” đó chính là ngôn ng . V i s xu t hi n c a ngôn ng , t ữ ư ưở t ng
ể
ậ
ế ọ
ọ
ệ
t h c Mác
10 Ti u lu n tri
ườ ự ế ự ệ ể ệ ả ở
H c vi n ngân hàng Lênin con ng
i có kh năng bi u hi n thành “hi n th c tr c ti p”, tr thành tín
ủ ệ ậ ấ ộ ườ hi u v t ch t tác đ ng vào giác quan c a con ng ả i, gây ra c m giác. Do
ữ ườ ế ệ ể ổ ậ v y, qua ngôn ng con ng i có th giao ti p, trao đ i kinh nghi m, t ư
ưở ả ừ ứ ứ ở t ng tình c m cho nhau, t ộ đó mà ý th c cá nhân tr thành ý th c xã h i
ứ ứ ậ ộ ơ và ng ượ ạ c l i ý th c xã h i thâm nh p vào ý th c cá nhân. nh ngôn ng ữ
ể ự ư ự ứ ệ ả ả ớ ế mà ph n ánh ý th c m i có th th c hi n nh là s ph n ánh gián ti p,
ữ ở ạ ậ ộ ươ khái quát và sáng t o. Vì v y ngôn ng tr thành m t ph ậ ệ ng ti n v t
ể ế ấ ch t không th thi u đ ượ ủ ự ừ ượ c c a s tr u t ng hoá, khái quát hoá hay nói
ứ ệ ả ờ ừ ự cách khác là quá trình hình thành, th c hi n ý th c. Nh kh năng tr u
ượ ườ ể ơ t ng hoá, khái quát hoá mà con ng i có th đi sâu h n vào th gi ế ớ ậ i v t
ấ ự ậ ệ ượ ờ ổ ế ệ ồ ch t, s v t hi n t ng. Đ ng th i t ng , k t đúc rút kinh nghi m trong
ộ ế ố ạ ộ ữ ủ ậ ộ ọ toàn b ho t đ ng c a mình. V y ngôn ng là m t y u t quan tr ng đ ể
ư ườ ườ ể phát tri n tâm lý t duy và văn hoá con ng ộ i, xã h i loài ng i.
ả
ứ ấ ủ c/B n ch t c a ý th c
ể ấ ứ ứ ứ ồ ố ủ Qua nghiên c u ngu n g c c a ý th c có th th y rõ ý th c có
ả ạ ả ộ ả b n tính ph n ánh, sáng t o và b n tính xã h i.
ả ả ạ +B n tính ph n ánh và sáng t o
ứ ứ ả ả Ý th c mang b n tính ph n ánh , ý th c mang thông tin t ừ ế th
ớ ừ ậ ộ ượ ề gi i bên ngoài, t v t gây tác đ ng đ ả c truy n đi trong quá trình ph n
ứ ứ ủ ả ả ị ứ ánh. B n tính ph n ánh quy đ nh tính khách quan c a ý th c t c là ý th c
ả ấ ề ị ộ ề ị ph i l y tính khách quan làm ti n đ b cái khách quan quy đ nh và có n i
ế ớ ả dung ph n ánh th gi i khách quan.
ứ ắ ứ ề ả ớ ộ ạ Ý th c có b n tính sáng t o do ý th c g n li n v i lao đ ng.
ạ ộ ị ự ế ả ạ ả ộ ố B n thân lao đ ng là ho t đ ng sáng t o c i bi n và th ng tr t nhiên
ườ ộ ạ ứ ụ ộ ộ ủ c a con ng i. ý th c không ch p l ự ậ i m t cách nguyên si th đ ng s v t
ề ế ả ậ ắ ớ ử mà đã có c i bi n, quá trình thu th p thông tin g n li n v i quá trình s lý
thông tin.
ể
ậ
ế ọ
ọ
ệ
t h c Mác
11 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin ả
ẽ ớ ặ ạ Ph n ánh và sáng t o có liên quan ch t ch v i nhau không th ể
ự ệ ả ấ ạ ờ tách r i.Hi n th c cho th y:không có ph n ánh thì không có sáng t o, vì
ơ ở ủ ể ấ ả ạ ph n ánh là đi m xu t phát là c s c a sáng t o. Ng ượ ạ c l i không có
ự ả ủ ứ ả ạ ố ệ ệ sáng t o thì không ph i là s ph n ánh c a ý th c. Đó là m i liên h bi n
ự ố ử ữ ứ ấ ậ ữ ch ng gi a hai quá trình thu nh n và s lý thông tin, là s th ng nh t gi a
ứ ủ ặ ậ ọ ứ các m t khách quan và ch quan trong ý th c. Vì v y, Mác đã g i ý th c ý
ệ ệ ượ ể ộ ườ ự ni m là hi n th c khách quan đã đ c di chuy n vào b não con ng i và
ế ổ bi n đ i đi trong đó.
ả ộ +B n tính xã h i
ứ ượ ạ ộ ả ạ Ý th c đ ộ c hình thành trong lao đ ng, ho t đ ng c i t o th ế
ớ ủ ườ ườ ầ ậ ằ gi i c a con ng i. Trong quá trình đó con ng i nh n ra r ng c n có nhu
ế ớ ệ ể ầ ổ ầ c u liên k t v i nhau đ trao đ i kinh nghi m và các nhu c u khác. do dó
ạ ộ ứ ệ ộ ờ ừ ầ ả mà khái ni m ho t đ ng xã h i ra đ i. Ý th c ngay t ẩ đ u đã là s n ph m
ứ ướ ứ ủ ế ườ ề ộ ủ c a xã h i, ý th c tr c h t là tri th c c a con ng i v xã h i v th ộ ề ế
ớ ệ ữ ề ố ễ gi i khách quan đang di n ra xung quanh, v m i liên h gi a ng ườ ớ i v i
ườ ộ ượ ứ ộ ứ ng i trong xã h i do đó ý th c xã h i đ c hình thành cùng ý th c cá
ứ ứ ứ ể ộ ừ ờ nhân, ý th c xã h i không th tách r i ý th c cá nhân, ý th c cá nhân v a
ấ ủ ộ ừ ủ ử ặ có cái chung c a giai c p c a dân téc và các m t khác c a xã h i v a có
ủ ữ ữ ệ ả ộ ề nh ng nét đ c đáo riêng do nh ng đi u ki n hoàn c nh riêng c a cá nhân
ư ị ườ đó quy đ nh. Nh vây con ng ỉ ằ ộ i suy nghĩ và hành đ ng không ch b ng
ố ở ủ ố ố ị ủ bàn tay kh i óc c a mình mà con b chi ph i b i kh i óc bàn tay c a
ườ ộ ủ ự ả ạ ỏ ng i khác c xã h i c a nhân lo i nói chung. T tách ra kh i môi tr ườ ng
ộ ườ ự ự ứ ể ỗ xã h i con ng ỉ ả i không th có ý th c tình c m th c s . M i cá nhân ph a
ự ố ớ ả ả ọ ủ ậ ộ t nh n rõ vai trò a mình đ i v i b n thân và xã h i. Ta ph i h c làm
ườ ườ ạ ộ ng i qua môi tr ng xã h i lành m nh.
ấ ớ ả ứ ả ả ộ ố ả B n tính xã h i cu ý th c cũng th ng nh t v i b n tính ph n
ể ệ ở ự ố ạ ấ ủ ánh và sáng t o. S th ng nh t đó th hi n ộ tính năng đ ng ch quan
ể
ậ
ế ọ
ọ
ệ
t h c Mác
12 Ti u lu n tri
ạ ộ ả ạ ứ ở ấ ứ quan h gi a v t ch t và ý th c trong ho t đ ng c i t o th ế
H c vi n ngân hàng Lênin ệ ữ ậ ủ c a ý th c,
Ự
Ứ
Ọ
Ủ
Ể
ớ ủ ườ gi i c a con ng i.
H I.Ộ
I.2/TRI TH C KHOA H C VÀ VAI TRÒ C A NÓ TRONG S PHÁT TRI N XÃ
ệ
ề
ọ a/Khái ni m v khoa h c
ề ọ ớ ị ộ Khoa h c có nhi u đ nh nghĩa khác nhau. V i tính cách là m t
ủ ự ặ ườ ọ ồ ộ lĩnh v c đ c thù c a con ng ầ i khoa h c bao g m hoat đ ng tinh th n
ạ ộ ạ ộ ạ ộ ự ễ ấ ậ ộ ớ ậ ho t đ ng v t ch t ho t đ ng lý lu n và ho t đ ng th c ti n xã h i. V i
ộ ệ ố ứ ộ ọ ộ tính cách là m t hình thái xã h i, khoa h c là m t h th ng tri th c khái
ượ ơ ở ự ệ ể ể quát, đ ễ c hình thành, phát tri n và ki m nghi m trên c s th c ti n .
ệ ả ự ả ọ ộ ố Khoa h c ph n ánh m t cách chân th c các m i liên h b n ch t, t ấ ấ t
ủ ự ộ ộ ư ườ ậ nhiên, các quy lu t vân đ ng c a t nhiên, xã h i và t duy con ng i.
ấ ằ ừ ọ ở ả ộ ỗ T đó th y r ng:khoa h c khác tôn giáo ch ph n ánh m t cách
ể ủ ế ớ ự ự ự ệ chân th c hi n th c, s hình thành, phát tri n c a th gi i khách quan và
ượ ự ự ễ ễ ệ ể ả đ ộ c ki m nghi m qua th c ti n;còn tôn giáo ph n ánh th c ti n m t
ự ễ ự ả ư ả ủ ề ớ ờ cách h o v i ni m tin mù quáng xa d i th c ti n. S ph n ánh c a khoa
ứ ớ ộ ở ả ỗ ọ h c khác v i các hình thái ý th c xã h i khác ắ ch ph n ánh đúng đ n
ệ ả ự ữ ễ ố ấ chân th c nh ng gì đang di n ra và đi sâu vào các m i liên h b n ch t,
ấ ể ủ ậ ậ ứ ự ệ ộ t ể t nhiên, các quy lu t v n đ ng phát tri n c a hi n th c. Hình th c bi u
ủ ế ủ ệ ệ ạ ậ ọ hi n ch y u c a khoa h c là các khái ni m, ph m trù, quy lu t.
ố ượ ứ ủ ả ự ọ Đ i t ng nghiên c u c a khoa h c bao hàm c t nhiên, xã
ả ườ ự ậ ấ ầ ả ộ h i và b n thân con ng i, các lĩnh v c v t ch t , tinh th n và c các hinh
ộ ứ thái ý th c xã h i.
ọ ố ớ ự
ể ủ
ủ
ứ
b/ Vai trò c a tri th c khoa h c đ i v i s phát tri n c a xã
hôi.
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
13 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin
ơ ở ả ể ấ ọ ạ Khoa h c hình thành và phát tri n trên c s s n xu t và ho t
ố ớ ự ủ ọ ự ộ đ ng th c ti n. ễ Vai trò c a khoa h c ngày càng tăng lên đ i v i s phát
ể ủ ộ tri n c a xã h i.
ự ượ ọ ở ế ả Ngày nay, khoa h c đã tr thành l c l ấ ự ng s n xu t tr c ti p. Vai
ể ệ ở ủ ọ ỗ ở ể trò c a nó th hi n ch khoa h c tr ờ ấ thành đi m xu t phát, ra đ i
ệ ớ ữ ệ ả ấ ớ ớ ọ nh ng ngành s n xu t m i công ngh m i, nguyên li u m i. Khoa h c
ế ố ở ế ủ ứ ể ườ ế ộ tr thành y u t tri th c không th thi u c a ng i lao đ ng, bi n ng ườ i
ộ ườ ể ề ể ấ ả ộ lao đ ng thành ng i đi u khi n ki m tra quá trình s n xu t. Đ i ng ũ các
ự ế ậ ả ấ ỹ nhà khoa hoc, k thu t viên tr c ti p tham gia vào quá trình s n xu t ngày
ạ ộ ự ả ộ ọ ở ộ ả m t đông . B n thân khoa h c cũng tr thành m t lĩnh v c ho t đ ng s n
ấ ớ ấ ậ ớ xu t v t ch t v i quy mô ngày càng l n .
ọ ự ớ ậ ọ ỹ Cùng v i khoa h c t nhiên và khoa h c k thu t , các khoa
ế ọ ậ ọ ọ h c xã h i ộ nh kinh t ừ ộ ọ h c , lu t h c , xã h i h c …cũng không ng ng
ờ ố ể ộ ọ ọ phát tri n và đóng vai trò quan tr ng trong đ i s ng xã h i . Khoa h c
ấ ượ ỉ ố ộ ầ không ch góp ph n nâng cao ch t l ng cu c s ng mà còn giúp con
ườ ư ề ầ ạ ặ ộ ng ầ i có đ u óc t duy sáng t o , t m nhìn sâu r ng . Đi u này đ c bi ệ t
ố ớ ả ắ ạ ượ ơ ở có ý nghĩa đ i v i các nhà lãnh đ o vì ph i n m đ ọ c c s khoa h c
ự ế ạ ớ ị ượ ườ ố th c t ế thì m i có k ho ch đ nh đ c chính sách đ ng l ể i phát tri n
ộ ổ ứ ố ủ c a m t t ộ ch c hay m t qu c gia .
ạ ạ ồ ộ ọ Tóm l i, có khoa h c là b n đ ng hành thì xã h i ngày càng văn
ộ ơ ế minh ti n b h n .
Ọ Ủ Ệ
II/ VAI TRÒ C A TRI TH C KHOA H C CÔNG NGH Ứ
Ộ Ổ Ớ Ủ Ệ TRONG CÔNG CU C Đ I M I C A VI T NAM
Ộ
Ọ
Ứ
Ủ
II.1/VAI TRÒ C A TRI TH C KHOA H C TRONG CÔNG CU C Đ I Ổ
Ớ Ủ
Ệ
M I C A VI T NAM
ấ ế ủ
ộ ổ
a/Tính t
ớ . t y u c a công cu c đ i m i
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
14 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin
ế ớ ệ ễ ế ổ Hi n nay trên th gi ộ ữ i đang di n ra nh ng bi n đ i xã h i
ạ ượ ệ ắ ọ ữ nhanh chóng và sâu s c . Khoa h c công ngh đã đ t đ c nh ng thanh
ớ ớ ướ ế ớ ụ ậ ấ ề ự t u to l n . So v i các n c trên th gi i Vi ệ Nam t t t h u r t nhi u . Cô
ể th là:
ệ ụ ậ ớ ướ ề - Trình đ công ngh t ộ t h u xa so v i các n ọ ự c . Ti m l c khoa h c
ệ ế ả ề ệ ẫ ọ ồ ồ ự công ngh y u c v ngu n nhân l c khoa h c công ngh l n ngu n
ạ ộ ọ ệ ố v n cho ho t đ ng khoa h c công ngh
- ơ ế ế ệ ả ọ C ch qu n lý khoa h c công ngh còn y u kém .
- ớ ả ệ ấ ắ ọ Khoa h c công ngh Ýt g n bó v i s n xu t kinh doanh .
ậ ổ ớ ườ ấ ủ ố Do v y đ i m i chính là con đ ng s ng duy nh t c a chúng
ớ ư ướ ớ ổ ỉ ạ ậ ở ỏ ta . Ch có đ i m i , m i đ a n c ta ra kh i nghèo nàn l c h u tr thành
ộ ướ ế ể ướ ạ ộ m t n ề c có n n kinh t phát tri n “ Dân giàu , n c m nh , xã h i công
ằ b ng văn minh”
ự
ự
ứ
ộ
ọ
ề ả b / Tri th c khoa h c là n n t ng và đ ng l c cho s phát
ể
ế ủ
ộ ổ
tri n kinh t
c a Vi
ệ Nam trong công cu c đ i m i ớ
t
ứ ộ ớ ọ ượ ổ Trong công cu c đ i m i tri th c khoa h c đ ề c xem là n n
ấ ướ ể ộ ơ ở ữ ọ ự ủ ự ả t ng và đ ng l c c a s phát tri n đ t n c. Nh ng c s khoa h c cùng
ộ ự ị ữ ứ ậ ả ọ ướ nh ng lu n c khoa h c đã giúp đ ng có m t s đ nh h ng v đ ề ườ ng
ấ ướ ủ ể ể ế ạ ố l i chính sách phát tri n c a đ t n ạ c, v ch ra k ho ch phát tri n cho
ụ ể ự ệ ệ ị ị ụ ừ t ng lĩnh v c c th : Công nghi p, Nông nghi p, Du l ch và d ch v ,
ự ủ ề ả ế ệ ọ ộ ứ Khoa h c công ngh …. Nói đ n vai trò n n t ng và đ ng l c c a tri th c
ế ọ ộ ổ ớ ườ ệ khoa h c trong công cu c đ i m i là nói đ n con đ ng công nghi p hoá
ơ ở ệ ệ ạ ọ ọ hi n đ i hoá dùa trên c s khoa h c và công ngh , coi khoa h ccông
ự ượ ệ ự ể ế ả ầ ấ ngh là l c l ng s n xu t tr c ti p và hàng đ u.Quan đi m này cho
ố ủ ả ự ế ấ ọ ổ th y rõ s quy t tâm và lùa ch n sáng su t c a đ ng ta trong đ i m i t ớ ư
ệ ổ ớ ổ ớ ươ ứ ợ duy, đ i m i quan ni m và đ i m i ph ớ ể ng th c phát tri n phù h p v i
ả ế ữ ệ ệ ạ ỏ ớ ớ nh ng đòi h i ph i ti n hành công nghi p hoá đi đôi v i hi n đ i hoá v i
ọ
ệ
ế ọ
ể
ậ
t h c Mác
15 Ti u lu n tri
ữ ữ ư ề ẫ ậ ả ộ
H c vi n ngân hàng Lênin ả ố t c đ nhanh nh ng v n đ m b o tính b n v ng trong nh ng th p niên
ế ỉ ầ ủ đ u c a th k XXI.
ạ ế ỉ ữ ấ ổ Nhìn l i th k XX đã qua chóng ta th y có nh ng đ i thay to
ệ ọ ạ ế ớ ự ệ ấ ớ l n do khoa h c –công ngh mang l i. Trên th gi i s xu t hi n các
ướ ế ớ ệ ế ớ nhóm n c m i công nghi p hoá (Nic) sau chi n tranh th gi ứ i th hai
ả ưở ả ủ ự ằ cũng không n m ngoài nh h ọ ng lan to c a các thành t u khoa h c
ệ ế ộ ằ ệ ể công ngh thông qua quá trình chuy n giao công ngh ti n b b ng các
ệ ệ ướ chính sách công nghi p và nông nghi p khôn ngoan, các n ậ c NIC đã t n
ượ ệ ớ ơ ộ ế ụ d ng đ ổ c c h i ti p thu nhanh chóng các công ngh m i , thay đ i
ươ ứ ả ủ ấ ố ộ ph ng th c s n xu t cũ v n dùa trên lao đ ng th công và tài nguyên
ậ ơ ủ ế ể ể ự ộ ụ ch y u đ chuy n sang áp d ng các kĩ thu t c khí hoá ,t đ ng hoá
ướ ẩ ự ể ạ ị theo h ng t o ra các giá tr tăng cao thúc đ y s phát tri n tăng tr ưỏ ng
ế ờ ườ ệ ạ ẳ kinh t . Nh đi theo con đ ệ ng công nghi p hoá hi n đ i hoá dùa h n vào
ộ ố ướ ệ ọ ắ ượ ầ ờ khoa h c công ngh mà m t s n c đã rút ng n đ c th i gian c n thi ế t
ấ ậ ầ ườ ướ ướ ể đ làm tăng g p đôi thu nh p bình quân đ u ng i. Tr c kia, n c Anh
ỹ ấ ỉ ấ ấ ả ph i m t 58 năm, M m t 47 năm thì giê đây Braxin ch m t 18 năm , hàn
ỉ ấ ố ố ỉ ể qu c ch m t 11 năm và Trung Qu c ch trong vòng 10 năm. Ta có th so
ữ ể ấ ố sánh Hàn Qu c và Gana vào nh ng năm 60 và bây giê. Đi m xu t phát hai
ướ ề ậ ầ ườ ư ề ố n c đ u có thu nh p bình quân đ u ng i nh nhau, đ u là các qu c gia
ể ậ ậ ậ ầ ườ ủ ố ch m phát tri n. V y mà ngày nay, thu nh p đ u ng i c a Hàn Qu c đã
ầ ủ ự ệ ớ ậ ấ g p 6 l n c a Gana. Vì sao có s cách bi t l n lao nh v y? Đó là do Hàn
ử ụ ậ ạ ố ọ ợ ớ ứ qu c đã thu nh n và s d ng tri th c khoa h c sáng t o và phù h p v i
ự ễ ơ th c ti n h n.
ự ễ ữ ở ấ ở Th c ti n trong nh ng năm qua Vi ệ Nam cho th y: t đâu có
ộ ổ ạ ớ ả ề ọ ự s sáng t o trong công cu c đ i m i các gi i pháp v khoa h c công ngh ệ
ở ộ ượ ậ ử ỏ ế ẫ ữ ề thì ự ế đó có s ti n b v t b c. Th h i n u Vi ệ Nam v n gi t n n kinh
ể ấ ế ề ế ậ t ư t p chung bao c p ch a chuy n sang kinh t hàng hoá nhi u thành
ấ ướ ầ ẽ ệ ph n thi hi n giê đ t n c chúng ta s ra sao.
ể
ậ
ế ọ
ọ
ệ
t h c Mác
16 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin ề
ệ ự ạ ủ ả V nông nghi p s sáng t o c a Đ ng trong chính sách khoá
ụ ể ữ ụ ệ ộ ấ áp d ng trong nông nghi p nh ng năm 80 là m t ví d đi n hình cho th y
ệ ạ ứ ủ ưở ả ượ vai trò c a chính sách trong vi c t o ra m c tăng tr ng s n l ỉ ụ ng k l c
ộ ế ố ả ự ườ ề ươ v l ng th c mà không có m t y u t ấ s n xu t thông th ư ng nào nh :
ậ ư ộ ạ ớ ườ ố v n , lao đ ng v t t ể có th mang l i . Chính sách m i làm cho ng i lao
ệ ệ ạ ả ẩ ổ ơ ạ ộ đ ng làm vi c có trách nhi m và năng n sáng t o h n . Đ ng đ y m nh
ư ệ ế ấ ả ọ ư và khuy n khích nông dân đ a khoa h c và công ngh vào s n xu t nh :
ử ụ ạ ả ấ ố ớ S du ng các lo i gi ng m i, phân bón, máy móc s n xu t theo công
ế ớ ủ ệ ệ ố ỷ ợ ấ ngh cao c a th gi i ; nâng c p h th ng thu l i bàng cách đ u t ầ ư ả , c i
ệ ố ấ ặ ướ ụ ặ ạ t o, nâng c p h th ng sông, đê ngăn ch n n Ứ c m n lên. ng d ng các
ậ ệ ế ậ ộ ớ ế ế ti n b kĩ th t và v t li u m i trong thi t k và thi công công trình làm
ứ ự ệ ệ ả ờ cho công vi c th c hi n công trinh x y ra nhanh chóng đáp ng kip th i
ợ ủ ầ nhu c u ,l i Ých c a bà con nông dân.
ệ ể ề ạ V công nghi p quá trình sáng t o và tri n khai chính sách m ở
ầ ố ướ ẫ ớ ự ờ ủ ộ ử c a thu hót v n đ u tu n c ngoài đã d n t ự i s ra đ i c a m t khu v c
ế ớ ự ế ầ ư ướ ấ kinh t m i –khu v c kinh t ố có v n đ u t n ộ c ngoài r t năng đ ng
ầ ạ ủ ạ ấ ẩ đang góp ph n t o ra trên 10%GDP,30%kinh ng ch xu t kh u c a c ả
ướ ệ ệ ệ ạ ờ n ẳ c. Các công ty, xý nghi p nh đi th ng vào công ngh hi n đ i mà đã
ữ ắ ợ ả ự ụ ể ợ ạ ượ đ t đ c nh ng th ng l i ngoài c s mong đ i ví d : đi n hình là công
ế ế ữ ừ ạ ươ ty ch bi n s a VINAMILK t tình tr ng vô cùng khó khăn đã v n lên
ượ ữ ạ ả ượ ớ ạ ậ ấ ả s n xu t ra đ ẩ c nh ng s n ph m c nh tranh đ c v i hàng nh p ngo i.
ư ễ ầ Trong các ngành: B u chính vi n thông, khai thác d u khí và
ế ị ầ ư ữ ề ạ ờ các ngành ngh khác nh nh ng quy t đ nh táo b o trong đ u t vào kĩ
ệ ệ ạ ượ ậ ạ ứ ưở thu t và công ngh hi n đ i mà đ t đ c m c tăng tr ờ ng cao trong th i
ụ ượ ổ ị ầ ư ơ ở ộ gian dài, n đ nh. Văn hoá giáo d c đ ấ c nâng c p đ u t c s m t cách
ả tho đáng.
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
17 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin ấ
ự ế ề ổ ớ Th c t ủ cho th y sau 15 năm đ i m i dùa vào ti m năng c a
ự ợ ủ ệ ọ ấ ướ đ t n c và s tr giúp c a khoa h c công ngh chúng ta đã đ t đ ạ ượ c
ữ ự ể nh ng thành t u đáng k .
ề ế ổ ả ượ ướ ấ V kinh t t ng s n l ng trong n c năm 2000 tăng g p đôi
ớ ự ả ế ấ ạ ầ ế ộ so v i năm 1990 ấ , k t c u h t ng kinh t xã h i và năng l c s n xu t
ề ề ế ế ạ ọ tăng nhi u. N n kinh t ả tù tình tr ng khan hi m nghiêm tr ng nay đã s n
ứ ầ ấ ế ế ủ ề xu t đáp ng nhu c u thi t y u c a nhân dân. N n kinh t ế ừ ơ ế ậ c ch t p t
ơ ế ị ườ ể ấ ướ trung quan liêu, bao c p chuy n sang c ch th tr ị ng đ nh h ộ ng xã h i
ờ ố ủ ủ ầ ượ ấ ướ ả ch nghĩa. Đ i s ng c a nhân dân d n đ ệ c c i thi n. Đ t n c đã ra
ủ ả ỏ ế ượ ượ ơ ấ kh i kh ng ho ng kinh t ộ xã h i, v t qua đ ộ c c n ch n đ ng chính tr ị
ự ụ ẫ ề ị ườ ế ưở ươ ố và s h t h ng v th tr ng. Kinh t tăng tr ng t ổ ng đ i cao: t ng
ẩ ướ ộ ị ả s n ph m trong n c tăng bình quân 7,5% trong m t năm; giá tr nông lâm
ư ệ ộ ệ ng nghi p tăng bình quân 5,7% trong m t năm. Trong đó : nông nghi p
ư ệ ệ tăng 5,6%, lâm nghiêp tăng 0,4%và ng nghi p tăng 8,9%. Công nghi p đã
ị ả ự ể ề ấ ộ ị ạ ượ đ t đ c nhi u thành t u đáng k . Nh p đ tăng giá tr s n xu t hàng năm
ầ ư ả ứ ấ ả ẩ ầ 13,5%. Đ u t ề s n xu t ra s n ph m có chi u sâu đáp ng nhu c u trong
ướ ụ ể ấ ẩ ớ ị ị n c và xu t kh u. D ch v phát tri n v i giá tr trung bình là 6,8%/năm,
ể ả ỉ ạ l m phát gi m đáng k :năm1986là 587,2%thì năm 1990 ch còn 52,8%.
ứ ề ộ ọ ộ ị V chính tr xã h i nghiên c u khoa h c xã h i và nhân văn
ạ ự ể trong giai đo n 19962000 đã ậ có đóng góp tích c c trong phát tri n lý lu n
ự ủ ự ế ễ ổ ộ ở và t ng k t th c ti n xây d ng xã h i ch nghĩa Vi ệ Nam trong th kế ỉ t
ờ ế ứ ả ẩ ị XX. nh k t qu nghiên c u đã đóng góp cho quá trình chu n b các văn
ệ ộ ị ươ ế ựơ ự ể ki n h i ngh trung ng khoá VIII, xây d ng chi n l c phát tri n kinh
ữ ệ ệ ẩ ộ ị ế t ạ ộ xã h i nh ng năm sau và đóng góp cho vi c chu n b văn ki n đ i h i
ừ ệ ọ ộ ọ ự IX v a qua. Khoa h c xã h i còn đóng góp quan tr ng vào vi c xây d ng
ệ ố ệ ậ ả ớ và hoàn thi n h th ng pháp lu t, ban hành các văn b n gi ậ i lu t, các
ố ế ệ ệ ệ ị ươ ị chính sách hi p đ nh quan h qu c t trong đó có hi p đ nh th ạ ng m i
ệ ộ ỹ ướ ả ế ấ Vi ọ t M , khoa h c xã h i còn h ng vào gi ề i quy t nhi u v n đ c ề ụ
ự ễ ể ứ ể ế ư ấ ề ộ th b c xúc trong th c ti n phát tri n kinh t ầ xã h i nh ; v n đ toàn c u
ể
ậ
ế ọ
ọ
ệ
t h c Mác
18 Ti u lu n tri
ố ế ệ ề ấ
H c vi n ngân hàng Lênin ệ hoá qu c t
ạ hoá, công nghi p hoá hi n đ i hoá…. Các v n đ tôn giáo,
ả ắ ệ ổ ự ả phát huy b n s c văn hoá dân téc trong xây d ng và b o v t ố qu c. Do
ể ạ ớ ươ ậ ậ v y năn hoá phát tri n lành m nh v i các ph ư ng trâm “hoà nh p nh ng
ế ớ ế ạ không hoà tan’’. Bên c nh viêc ti p thu văn hoá th gi i chúng ta không
ữ ả ắ ề ậ ệ quên gi gìn và phát huy n n văn hoá đ m đà b n s c dân téc vi t nam.
ụ ượ ể ọ ố Giáo g c ngày càng đ ộ c chú tr ng các qu c gia phát tri n đã rót ra m t
ụ ể ọ ườ ấ ể ể ắ đi m quan tr ng là giáo d c là con đ ể ế ng ng n nh t đ phát tri n đ ti n
ớ ề ế ứ ề ọ ế ấ Ở t i n n kinh t trí th c hay còn g i là n n kinh t ch t xám. Viêt Nam
ừ ệ ả ướ ế ọ t ự năm 1997 đ n nay nhân l c khoa h c công ngh c n ầ c tăng 1,5 l n.
ộ ạ ọ ạ ấ ệ ệ ộ ọ ỉ Cán b khoa h c công ngh có trình đ đ i h c đ t x p x 1,3 tri u và
ổ ườ ộ ế ỹ ộ hàng năm b xung 180 nghìn ng i. Cán b có trình đ ti n s tăng nhanh
ầ ủ ấ ướ ầ ự ộ ứ và đã ph n nào đáp ng nhu c u c a đ t n c. Trình đ ,năng l c cán b ộ
ộ ố ư ự ự ệ trong m t s lĩnh v c nh nông nghi p, xây d ng, giao thông v n t ậ ả i,
ư ễ ể ầ ạ công trình đi m, b u chíng vi n thông, thăm dò và khai thác d u khí đ t
ắ ầ ừ ự ứ ế m c trung bình tiên ti n trong khu v c. B t đ u t ủ năm 2000 chính ph đã
ử ể ả ộ ọ ố b trí kho n ngân sách riêng đ hàng năm g i sinh viên cán b khoa h c
ạ ạ ệ ạ ướ ề ự công ngh có năng l c đi đào t o dài h n t i các n ọ c có n n khoa h c
tiên ti n.ế
ủ ệ ả ọ Khoa h c –công ngh đã có kh năng làm ch và thích nghi
ủ ế ề ướ ệ nhi u công ngh tiên ti n c a n c ngoài trong các lĩnh v c ự nh vi nễ
ầ ượ ề ấ ề ấ thông khai thác d u khí, năng l ng …. Nhi u v n đ c p bách, có ý
ố ớ ấ ướ ọ ự ễ ặ ượ nghĩa quan tr ng đ i v i đ t n c do th c ti n đ t ra đ c các l c l ự ượ ng
ứ ệ ọ ả ư ơ ở ế ọ khoa h c –công ngh nghiên c u và gi i quy t nh : c s khoa h c cho
ươ ố ươ ả ấ các ph ng án phòng ch ng thiên tai, các ph ng pháp s n xu t vacxin
ệ phòng b nh…..
ề ả ự ệ ề ộ ể ủ Rõ ràng quan ni m v vai trò n n t ng và đ ng l c phát tri n c a
ệ ố ớ ự ơ ở ự ừ ể ễ ọ khoa h c và công ngh đ i v i s phát tri n v a có c s th c ti n trong
ướ ừ ợ ế ớ ủ ế ể ớ ợ n c v a h p v i xu th phát tri n chung c a th gi i, khi l i th t ế ươ ng
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
19 Ti u lu n tri
ế ố ẻ ộ ể
H c vi n ngân hàng Lênin ố ủ đ i c a các y u t
ầ lao đ ng r và tài nguyên thiên nhiên đang chuy n d n
ế ố ứ sang các y u t ệ ọ tri th c khoa h c công ngh .
Ọ
Ự
Ủ
Ạ
II.2/ TH C TR NG C A CÁC NGÀNH KHOA H C CÔNG NGH
Ệ Ở
Ớ
Ữ
Ụ
Ắ
Ệ
Ể
NƯ C TA VÀ NH NG BI N PHÁP KH C PH C VÀ PHÁT TRI N.
ự ệ ạ ụ Sau khi cách m ng tháng tám thành công, s nghi p giáo d c
ượ ạ và khoa h c ọ ở ướ n c ta đã đ ể c quan tâm phát tri n m nh. Ngay trong
ự ữ ế ầ ố ộ ộ nh ng năm đ u kháng chi n ch ng th c dân Pháp đ i ngò cán b khoa
ự ề ạ ộ ọ h c đã có nhi u đóng góp tích c c trong công tác đào t o cán b , trong
ụ ụ ứ ệ ệ ả ấ ố vi c nghiên c u ph c v qu c phòng,trong s n xu t nông nghi p, giao
ậ ả ề ắ ướ ượ ả thông v n t i… Khi mi n B c n c ta đ c hoàn toàn gi ề i phóng, n n
ọ ơ ả ọ ủ ề khoa h c c a ta nói chung và các ngành khoa h c c b n nói riêng có đi u
ậ ợ ệ ể ấ ự ươ ữ ki n phát tri n thu n l ờ ủ i. Nh ng năm sáu m i đã đánh d u s ra đ i c a
ọ ơ ả ế ướ ầ h u h t các ngành khoa h c c b n n c ta: toán, lý, hoá, sinh, các ngành
ể ọ ấ khoa h c trái đ t bi n. .v.v…
ế ỹ ả Ngày nay chóng ta đã có kho ng hai ngàn năm trăm ti n s và
ủ ự ệ ế ọ ỹ ti n s khoa h c đang làm vi c trong các lĩnh v c khác nhau c a các
ơ ả ư ề ả ọ ớ ố ộ ấ ngành khoa h c c b n. Con s đó ch a ph i là nhi u so v i m t đ t
Ổ
ướ ệ ế ủ Ạ Ễ n c trên 70 tri u dân (theo bài vi t c a GS.VS NGUY N VĂN Đ O báo
KHOA H CỌ và T QU C
Ố ) song cũng là con s đáng ph n kh i và là con s
ấ ố ở ố
ơ ướ ố ớ ề ướ ể m c đ i v i nhi u n c đang phát tri n
ứ ơ ả ở ướ ữ ữ ầ Trong nh ng năm g n đây nh ng nghiên c u c b n n c ta
ự ề ậ ợ ồ ổ đã t p chung trong các lĩnh v c đi u tra t ng h p các ngu n tài nguyên và
ệ ự ề ấ ướ ế ơ ả ể đi u ki n t ủ nhiên c a đ t n c, phát tri n các lý thuy t c b n trong
ơ ọ ứ ệ ệ ậ ậ ọ ọ Toán h c, V t lý, c h c, nghiên c u sinh h c, v t li u linh ki n, s ử
ệ ồ ượ ứ ẵ ả ụ d ng có hi u qu các ngu n năng l ng s n có và nghiên c u thăm dò các
ồ ượ ự ụ ệ ả ngu n năng l ng t ụ nhiên, trong vi c ph c v cho công tác qu n lý và
ề ệ ả ấ trong nhi u ngành s n xu t công nông nghi p khác.
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
20 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin ộ
ơ ả ố ờ ọ ữ ơ Nh trình đ khoa h c c b n t ứ t, nh nh ng nghiên c u
ượ ế ừ ữ ế ậ ậ ỉ đ c ti n hành t ả ế nh ng th p k 60 đ n nay, chóng ta đã nh p và c i ti n
ệ ớ ổ ậ ề ế ậ ả ớ có k t qu nhi u kĩ thu t m i, công ngh m i, trong đó n i b t là các
ự ệ ậ ồ ố ạ thành t u trong nông nghi p ( các lo i gi ng cây tr ng v t nuôi) và trong
ứ ơ ả ự ờ ọ ộ ướ lĩnh v c tin h c. Cũng nh có trinh đ nghiên c u c b n cao mà n c ta
ượ ế ế ộ ố ự ọ đã đ c bi t đ n trên m t s lĩnh v c khoa h c lý thuy t ế nh Toán h c,ọ
ơ ọ ậ V t lý, C h c…
a/ Thành t uự
ế ề ộ ố ả ọ ị Đ ng ta đã có m t s ngh quy t v khoa h c và công ngh ệ
ủ ộ ủ ộ ế ế ị ị ị nh ngh quy t 37 c a b chính tr (khoá VI), ngh quy t 01c a b chính tri
ế ị ươ ệ ệ ế ị và ngh quy t trung ự ng 7 (khoáVII). Vi c th c hi n các ngh quy t này
ướ ệ ủ ấ ướ ự ề ầ ọ b c đ u nâng cao ti m l c khoa h c và công ngh c a đ t n c, thúc
ư ế ệ ệ ả ấ ộ ọ ờ ẩ đ y vi c đ a các ti n b khoa h c và công ngh vào s n xu t và đ i
ư ầ ướ ủ ạ ả ỏ ế ố s ng, góp ph n đ a n c ta ra kh i tình tr ng kh ng ho ng kinh t xã
ề ầ ữ ề ạ ờ ộ ạ h i, t o ra nh ng ti n đ c n thi ế ể ướ t đ b ẩ c vào th i kì đ y m nh công
ệ ạ nghi p hoá , hiên đ i hoá.
ầ ọ ộ ổ ả Khoa h c xã h i và nhân văn đã góp ph n b sung , lý gi i và
ủ ữ ề ể ả ườ ủ làm rõ thêm nh ng quan đi m c a Đ ng v con đ ng đi lên Ch Nghĩa
ộ ở ơ ở ự ễ ọ Xã H i Vi ệ Nam. Làm rõ c s khoa h c và th c ti n cho vi c l y ệ ấ t
ủ ề ả ồ ch nghĩa Mac Lênin, t ư ưở t ng H Chí Minh là n n t ng cho t ư ưở ng t
ệ ữ ả ấ ế ớ ị ườ ề ề ố ủ c a Đ ng. Các v n đ v m i quan h gi a kinh t v i th tr ng và ch ủ
ưở ế ằ ộ nghĩa xã h i , tăng tr ng kinh t ộ và công b ng xã h i, văn hoá và phát
ể ượ ả ị ứ ứ ệ ơ tri n... còng đã đ c nghiên c u sâu h n. Vi c nghiên c u các di s n l ch
ườ ế ụ ữ ử s , văn hoá , văn minh và con ng i Vi ệ Nam ti p t c có nh ng phát t
ệ ổ ế ể ế ệ ớ ậ ệ hi n m i . Vi c t ng k t kinh nghi m chi n tranh và phát tri n lý lu n
ự ệ ệ ậ ố ế ạ ả ngh thu t quân s Vi t Nam đã đ t mét s k t qu .
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
21 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin ậ
ề ế ọ ượ Nhi u k t lu n khoa h c đã đ ơ ở ể ạ c dùng làm c s đ so n
ủ ươ ế ạ ả ị ị ủ ả th o các ngh quy t , ho ch đ nh các ch tr ng , chính sách c a Đ ng và
ướ ộ ổ ủ ầ ớ nhà n c, góp ph n vào thành công , c a công cu c đ i m i .
ọ ự ứ ữ Khoa h c t ề ự nhiên có nh ng thành t u trong nghiên c u , đi u
ệ ự ề ườ tra đi u ki n t nhiên , tài nguyên thiên nhiên và môi tr ầ ạ ng, góp ph n t o
ậ ứ ế ượ ự ệ ể ạ lu n c cho vi c xây d ng chi n l c và quy ho ch phát tri n kinh t ế –
ệ ớ ơ ở ủ ế ạ ộ xã h i , t o c s cho quá trình ti p thu và làm ch công ngh m i . Mét
ứ ơ ả ự ượ ộ ộ ố s nghành nghiên c u c b n đã xây d ng đ ọ c đ i ngò cán b khoa h c
ế ậ ộ ệ ế ớ ả ạ có kh năng ti p c n trình đ hi n đ i trên th gi i .
ớ ả ệ ắ ấ ơ ọ Các nhà khoa h c và công ngh g n bó h n v i s n xu t và
ệ ớ ượ ự ề ọ ờ ố đ i s ng . Nhi u thành t u khoa h c và công ngh m i đ c áp dông ,
ầ ấ ấ ượ ệ ấ ọ góp ph n r t quan tr ng vào vi c nâng cao năng su t , ch t l ệ ng và hi u
ệ ả ả ấ ế ư ễ qu trong các ngành s n xu t nông nghi p , y t , b u chính vi n thông ,
ậ ả ượ ầ giao thông v n t i, xây dùng , năng l ng , d u khí , hàng tiêu dùng , hàng
ự ẩ ấ ố ố ủ xu t kh u…, xây d ng và c ng c qu c phòng an ninh .
ứ ề ệ ệ ệ ả ả ệ Vi c nghiên c u v chính sách , bi n pháp b o v và c i thi n
ườ ậ ườ ượ môi tr ng b ướ ầ ượ c đ u đ c quan tâm , lu t môi tr ng đã đ c ban hành .
ệ ộ ộ ọ ướ ưở Đ i ngò cán b khoa h c và công ngh có b c tr ng thành ,
ượ ậ ể ố ệ ể ế ề ả ợ đ c t p h p , có thêm đi u ki n đ phát huy kh năng đ c ng hi n cho
ộ ế ố ệ ọ ự s nghi p chung . Đây là m t y u t ể ủ ấ ự quan tr ng cho s phát tri n c a đ t
ướ n c .
ượ ự ữ ướ ế ườ ố Có đ c nh ng thành t u trên đây, tr c h t là do đ ng l i đúng
ủ ể ả ầ ế ỏ ư ế ộ ắ đ n c a Đ ng , do nhu c u phát tri n kinh t đòi h i đ a ti n b khoa
ờ ự ổ ớ ơ ế ệ ả ấ ả ọ h c và công ngh vào s n xu t , nh s đ i m i c ch qu n lý kinh t ế ,
ệ ặ ọ ộ ọ ộ khoa h c và công ngh . M t khác, đ i ngò cán b khoa h c và công ngh ệ
ưở ộ ứơ ề ố ắ đã tr ng thành m t b ớ ơ ế ớ c và có nhi u c g ng thích nghi v i c ch m i
ạ ợ ệ ố ố ế ề ế ọ , quan h đ i ngo i h p tác qu c t v kinh t , khoa h c và công ngh ệ
ượ đ ở ộ c m r ng .
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
22 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin ữ
ế ủ
ạ
ệ ướ
ọ
ệ c ta hi n
b/ Nh ng h n ch c a khoa h c công ngh n
nay
ạ ượ ự ạ ữ Bên c nh nh ng thành t u đã đ t đ ạ ộ c trong ho t đ ng khoa
ứ ư ề ế ọ h c –công ngh ệ ở ướ n ạ c ta còng con nhi u h n ch ch a đáp ng đ ượ c
ủ ự ể ầ ế ạ ẩ ạ ộ yêu c u c a s phát tri n kinh t xã h i trong giai đo n đ y m nh công
ấ ướ ệ ạ ự ự ư ộ ệ nghi p hoá hi n đ i hoá đ t n ự c và ch a th c s đóng vai trò đ ng l c
ề ả ữ ự ệ ể ể – n n t ng cho s phát tri n. Sau đây là nh ng bi u hi n.
ệ ẫ ự ề ở ứ ọ Ti m l c khoa h c – công ngh v n còn ớ ấ m c th p so v i
ế ớ ứ ự ư ượ ỉ ệ ể ầ th gi i và khu v c ch a đáp ng đ c nhu c u phát tri n. T l cán b ộ
ư ệ ặ ọ ố ệ ổ khoa h ccông ngh trên t ng s dân ch a cao. Đ c bi ế ấ t, còn thi u r t
ạ ạ ế ệ ề ầ ạ nhi u chuyên gia đ u ngành, vi c đào t o và đào t o l i ti n hành còn
ơ ụ ẫ ấ ớ ữ ậ ấ ộ ch m, nguy c h t h ng trong đ i ngò r t l n, nh t là trong nh ng ngành
ế ạ ư ệ ọ ơ ọ ọ ệ ế mòi nh n nh công ngh tin h c, sinh h c, c khí, ch t o máy. Vi c x p
ạ ệ ử ụ ơ ọ l ộ ệ i các c quan khoa h c – công ngh còn lúng túng , vi c s d ng đ i
ơ ở ậ ứ ấ ế ị ngò trí th c còn lãng phí , c s v t ch t , trang thi ứ t b cho nghiên c u
ự ễ ấ ầ ọ ớ khoa h c còn th p xa so v i nhu c u th c ti n .
ả ơ ế ư ự ự ắ ế ế C ch qu n lý kinh t ạ ộ ch a th c s g n k t các ho t đ ng
ệ ớ ọ ế ự ự ạ ộ ộ khoa h c công ngh v i kinh t ồ ự xã h i , t o đ ng l c th c s và ngu n
ạ ộ ể ệ ọ ự ồ l c d i dào cho ho t đ ng khoa h c – công ngh phát tri n .
ệ ậ ơ ế ư ượ ả ọ C ch qu n lý khoa h c công ngh ch m và ch a đ ổ c đ i
ả ặ ớ ộ ớ ơ ả ổ m i m t cách căn b n m c dù t ư ưở t ấ ế ng đ i m i c ch qu n lý đã xu t
ệ ừ ấ ớ ữ ơ ế ự ư ả ế hi n t r t s m. Ch a có s liên thông gi a c ch qu n lý kinh t và c ơ
ư ả ả ượ ệ ế ả ọ ề ợ ậ ch qu n lý khoa h c công ngh . Ch a đ m b o đ c quy n l ấ i v t ch t
ế ớ ố ớ ứ ố ọ và tôn vinh x ng đáng đ i v i các nhà khoa h c có c ng hi n l n . C ch ơ ế
ệ ẫ ả ọ ề hình thành, qu n lý, đánh giá các đ tài khoa h ccông ngh v n còn
ớ ủ ể ể ể ề ầ ổ ổ ậ nhi u khó khăn , đ có th chuy n đ i theo tinh th n đ i m i c a lu t
ệ ọ khoa h c công ngh .
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
23 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin
ị ườ ư ệ ọ Th tr ể ng khoa h c công ngh còn manh nha ch a phát tri n .
ữ ặ ợ ơ ồ ọ ị ế M c dù giá tr các h p đ ng ký k t gi a các c quan khoa h c – công
ổ ứ ế ộ ướ ướ ệ ớ ngh v i các t ch c kinh t ữ xã h i , gi a trong n c và n c ngoài đang
ớ ề ư ẫ ư ứ tăng lên nh ng v n ch a x ng đáng v i ti m năng .
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
24 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin
Ậ
Ế
C/K T LU N
ạ ượ ầ ớ ữ ổ G n 20 năm đ i m i chúng ta đã đ t đ ự c nh ng thành t u
ấ ậ ớ ự ề ế ể ể ủ ấ đáng k , tuy còn nhi u thi u sót và b t c p cùng v i s phát tri n c a đ t
ướ ướ ứ ọ ọ n ạ c, tri th c khoa h c ngày càng có vai trò quan tr ng. N c ta đã đ t
ượ ữ ự ố ọ ớ đ c nh ng thành t u to l n, có ý nghĩa quan tr ng. Trong su t th i k ờ ỳ
ớ ừ ề ế ế ệ ổ đ i m i t năm 1986 đ n nay n n kinh t Vi t Nam luôn có tăng tr ưở ng
ươ ừ ế d ng, GDP trong 10 năm t 1991 đ n năm 2000 tăng bình quân 7,56%
ố ộ ưở ầ ượ năm. Năm 20002002 t c đ tăng trung tr ng l n l t là 6,7%, 6,8% và
ừ ế ấ ả ượ 7% . T năm 1991 đ n nay s n xu t không ch ứ ỉ đáp ng đ c tiêu dùng mà
ể ầ ộ ỹ còn dành m t ph n đ tích lu ( năm 1991: 10,1% năm, 1995: 20%, năm
ờ ố ủ ậ ạ ầ ấ 2000: 27% GDP ). Bên c nh đó đ i s ng v t ch t, tinh th n c a nhân
ượ ả ậ ủ ệ ườ ể dân ngày càng đ c c i thi n, thu nh p c a ng i dân tăng đáng k . Đó
ể ệ ạ ọ ượ ứ là do khoa h c công ngh ngày càng phát tri n m nh và đ ụ c ng d ng
ự ủ ờ ố ệ ộ ộ r ng rãi vào trong các lĩnh v c c a đ i s ng xã h i . Nông nghi p phát
ả ồ ỷ ả ề ừ ể ệ ọ tri n toàn di n c tr ng tr t và chăn nuôi, ngh r ng và thu s n. Thành
ấ ả ữ ế ắ ươ ự ố ự ổ ậ t u n i b t nh t là đã gi i quy t v ng ch c an toàn l ng th c qu c gia.
ứ ướ ổ ế ế ỉ ế ỉ ề ắ ổ Đ ng tr ế c th k XXI th k có nhi u bi n đ i sâu s c và ph bi n trên
ấ ả ự ủ ờ ố ế ớ ạ ộ t t c lĩnh v c c a đ i s ng xã h i trên ph m vi toàn th gi i. Th k ế ỉ
ế ỉ ủ ế ỉ ệ ệ ậ XXI th k c a cong nghi p th k văn minh h u công nghi p , các n ướ c
ế ớ ị ướ ẵ ẩ ệ Nam trên th gi i đã và đang s n sàng chu n b b ế ỉ c vào th k này.Vi t
ẩ ế ờ thì sao chóng ta đã chu n b ị nh th nào? Đây là th thách đòng th i cũng ử
ệ ấ ả ế ớ ố ờ ơ là th i c nghi t ngã cho t t c các qu c gia dân téc trên th gi i trong đó
ả ế ớ ế ớ ự ể có Vi t ế Nam. C th gi ầ i đang d n ti n t ề i xây d ng và phát tri n n n
ế ệ ủ ứ ụ ứ ờ ọ kinh t ụ tri th c. Nh áp d ng các ng d ng khoa h c – công ngh c a th ế
ớ ể ẳ ớ ề ứ gi i mà chúng ta có th đi th ng t i n n kinh tê tri th c mà không qua
ế ự ệ ấ ắ ợ ọ kinh t ề công nghi p. Đó là s lùa ch n đúng đ n và h p lí. V n đ là
ể ả ế ể ư ứ ụ ậ ọ ấ ả ph i hi u bi t và v n d ng nó đ đ a tri th c khoa h c vào t t c các
ạ ộ ự ự ứ ề ả ế kĩnh v c ho t đ ng ch không ph i xây d ng n n kinh t ứ tri th c riêng
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
25 Ti u lu n tri
ế ệ ứ ể
H c vi n ngân hàng Lênin bi
ự t cho mét khu v c nào đó. Kinh t ủ tri th c theo cách hi u nào đó c a
ườ ả ượ ự ẩ ấ ọ ọ m i ng i, nó ph i đ ạ ộ c th m th u vào trong m i lĩnh v c ho t đ ng
ế ấ ướ ộ ệ ế kinh t xã h i. Đ t n c Vi t Nam đã đi qua chi n tranh thăng l ợ ẻ i v
ậ ạ ạ ắ ợ ườ vang v y t i sao chóng ta l i không giành th ng l i trên con đ ng xây
ấ ướ ể ấ ị ẽ ượ ề ự d ng và phát tri n đ t n c?Nh t đ nh chúng ta s làm đ c đi u đó và
ố ữ ở ủ ế ạ con làm t ứ t nó n a b i mang trong mình s c m nh c a đoàn k t dân téc và
ủ ạ ườ ệ ắ bán tính thông minh sáng t o c a con ng i vi ữ t nam . Nh ng th ng l ợ i
ướ ầ ủ ề ấ ả ổ ộ ớ ướ b c đ u c a cu c đ i m i đã cho th y rõ đi u đó. Đ ng và nhà n c ta
ượ ầ ủ ệ ọ ấ đã th y đ ờ ạ ọ c t m quan tr ng c a khoa h c và công ngh trong th i đ i
ề ấ ế ủ ướ ả ộ ấ ngày nay. M t v n đ c p thi t c a nhà n c ta bây giê là ph i không
ả ổ ừ ệ ể ọ ấ ừ ứ ng ng phát tri n khoa h c công ngh . Ph i t ố ch c th ng nh t t trung
ươ ế ị ươ ừ ế ộ ng đ n đ a ph ng t các b ngành đ n các phòng ban. Tăng c ườ ng
ọ ấ ữ ứ ố ầ ư đ u t ứ cho nghiên c u khoa h c c p v n cho nh ng công trình nghiên c u
ả ề ề ả ả ọ có tính kh thi. Đ cao vai trò các nhà khoa h c. Đ ng ph i đ ra đ ườ ng
ọ ứ ừ ự ụ ụ ể ố l ự i m c tiêu phát tri n cho t ng lĩnh v c khoa h c ng d ng trong th c
ớ ệ ố ụ Ở ướ ễ ầ ổ ệ ặ ti n. C n đ i m i h th ng giáo d c. n ề c ta hi n nay còn n ng v lí
ế ấ ỏ ề ự ư ế ừ ọ thuy t chúng ta r t gi i lý thuy t nh ng kém v th c hành. t h c sinh
ế ầ ọ ổ ớ ọ ứ sinh viên cho đ n các nhà khoa h c. C n đ i m i cho h c sinh nghiên c u
ụ ể ơ c th h n.
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
26 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin
ệ ả Tài li u tham kh o
ế ọ 1/ Giáo trình tri t h c Mac lênin
ạ ộ ố ầ ứ ể ệ 2/ Văn ki n đ i h i đai bi u toàn qu c l n th VII, VIII, IX
ế ị ươ 3/ Ngh quy t trung ng 2 khóa VIII
ố ệ ộ ở ụ ề ể ố ổ 4/ T ng c c Th ng kê: S li u v phát tri n xã h i Vi ệ Nam th p ậ t
ố ộ ỷ k 90. NXB Th ng kê, Hà N i, năm 2000
ử ị ế 5/ Giáo trìmh l ch s kinh t ố qu c dân
ư ệ ư ệ ứ ệ ế 6/ Ban Thông tin, T li u và Th vi n Vi n Nghiên c u Chi n
ượ ệ ả ỳ l ơ ở c và Chính sách KH&CN: Tài li u tham kh o TK2000 k 5: C s lý
ươ ậ ự ế thuy t và ph ng pháp lu n d báo công ngh ệ ở ộ ố ướ m t s n ễ ộ c thu c di n
ế ươ ứ ả đàn kinh t châu á Thái Bình d ng (APEC). Nghiên c u kh thi v ề
ự ệ ậ ộ thành l p trung tâm d báo công ngh APEC, Hà N i, 62000.
ạ ả ộ ộ ố ạ . 7/ M t s t p chí nh t p chí c ng s n s 1(tháng 12004), sè 36 ố
(tháng122003)
ọ
ệ
ể
ậ
ế ọ
t h c Mác
27 Ti u lu n tri
H c vi n ngân hàng Lênin
ụ ụ M c l c
Ặ Ấ Ề A/Đ TV NĐ .............................................................................. .1
Ế Ấ Ả Ề B/ GI I QUY T V N Đ ....................................................4
ủ
ậ
ế ọ
ứ
ề
I/lý lu n chung c a tri
t h c MacLênin v tri th c ..4
Ứ
Ủ
Ế
Ề
Ệ
Ọ I.1/ QUAN NI M C A TRI T H C MACXIT V Ý TH C...............4
ứ ị ế ấ ủ a/ Đ nh nghĩa và k y c u c a ý th c .....................4
ồ ố ủ ứ b/ Ngu n g c c a ý th c ..................................6
ấ ủ ả ứ c/ b n ch t c a ý th c....................................9
ự ủ ể ọ ộ I.2/ Khoa h c và vai trò c a nó trong s phát tri n xã h i......10
ệ ề ọ a/ Khái ni m v khoa h c...................................10
ố ớ ự ủ ứ ủ ể ọ b/ Vai trò c a tri th c khoa h c đ i v i s phát tri n c a xã
ộ h i.....11
Ọ Ủ Ứ II / VAI TRÒ C A TRI TH C KHOA H C CÔNG NGH Ệ
Ộ Ổ Ớ Ủ TRONG CÔNG CU C Đ I M I C A VI T Ệ Nam................12
ể ọ ộ ệ ố ớ ự II.1)Vai trò khoa h c công ngh đ i v i s phát tri n xã h i vai trò
ớ ủ ệ ọ ộ ổ khoa h c công ngh trong công cu c đ i m i c a viêt nam.....................12
ấ ế ủ ớ a/Tính t ộ ổ t y u c a công cu c đ i m i...................12
ề ả ự ứ ọ ọ ệ b/Tri th c khoa h c công ngh là n n t ng và đ ng l c cho phát
ể ế ủ ệ tri n kinh t c a vi t nam..........................................................................12
ữ ự ệ ệ ạ ọ II.2/Th c tr ng các ngành khoa h c công ngh và nh ng bi n pháp
ẩ ự ủ ể ọ thóc đ y s phát tri n c a khoah c công ngh ệ ở n ướ c
ta..........................16
ậ ợ ữ a/Nh ng thu n l i..............................17
ế ạ b/H n ch và khó khăn.............................19
Ế Ậ ...............................................................21 C/ K T LU N
Ệ Ả ........+......................23 TÀI LI U THAM KH O
