TR¦êNG §¹I HäC V¡N HO¸ Hμ NéI
KHOA B¶O TμNG
*********
nGUYÔN PH¦¥NG LY
B¦íC §ÇU T×M HIÓU VÒ C¤NG T¸C X· HéI
HãA TRONG HO¹T §éNG CHUY£N M¤N
NGHIÖP Vô CñA B¶O TμNG c¸CH M¹NG
vIÖT NAM (2004 - 2007)
kHãA LUËN TèT NGHIÖP
NGμNH B¶O TåN B¶O TμNG
NG−êI H¦íNG DÉN KHOA HäC: Ths. TRIÖU V¡N HIÓN
hμ néi - 2008
MôC LôC
LêI Më §ÇU......................................................................................................1
CH¦¬NG 1: c¸c quan ®iÓm c¬ b¶n vÒ x· héi hãa ho¹t
®éng v¨n hãa vμ x· héi hãa ho¹t ®éng b¶o tμng .....5
1.1. X· héi hãa ho¹t ®éng v¨n ho¸........................................................................5
1.1.1. Kh¸i niÖm x· héi hãa ho¹t ®éng v¨n ho¸....................................................5
1.1.2. X· héi hãa ho¹t ®éng v¨n hãa - mét vÊn ®Ò cÊp thiÕt................................12
1.1.3. Vai trß cña Nhμ n−íc vμ nh©n d©n trong viÖc thùc hiÖn x· héi hãa ho¹t
®éng v¨n hãa................................................................................................15
a. Vai trß cña Nhμ n−íc trong viÖc thùc hiÖn x· héi hãa ho¹t ®éng v¨n
hãa...............................................................................................................16
b. Vai trß cña nh©n d©n trong viÖc thùc hiÖn x· héi hãa ho¹t ®éng v¨n
hãa...............................................................................................................20
1.2. X· héi hãa ho¹t ®éng b¶o tμng ....................................................................23
1.2.1. TÝnh cÊp thiÕt cña vÊn ®Ò x· héi ho¸ ho¹t ®éng b¶o tμng..........................23
1.2.2. Vai trß cña Nhμ n−íc vμ nh©n d©n trong viÖc thùc hiÖn x· héi hãa ho¹t
®éng b¶o tμng..............................................................................................27
a. Vai trß cña Nhμ n−íc trong viÖc thùc hiÖn x· héi hãa ho¹t ®éng b¶o
tμng..............................................................................................................28
b. QuÇn chóng nh©n d©n trong viÖc thùc hiÖn x· héi hãa ho¹t ®éng b¶o
tμng..............................................................................................................29
1.2.3. B¶o tμng víi viÖc thùc hiÖn x· héi hãa ho¹t ®éng b¶o tμng.......................31
Ch−¬ng 2: c«ng t¸c x· héi hãa trong ho¹t ®éng
chuyªn m«n nghiÖp vô cña b¶o tμng c¸ch m¹ng viÖt
nam (2004-2007)......................................................................................34
2.1. Kh¸i qu¸t vÒ lÞch sö h×nh thμnh vμ ph¸t triÓn cña B¶o tμng C¸ch m¹ng ViÖt
Nam.............................................................................................................34
2.2. C¸c h×nh thøc x· héi hãa trong ho¹t ®éng chuyªn m«n nghiÖp vô cña B¶o
tμng C¸ch m¹ng ViÖt Nam..........................................................................41
2.2.1. X· héi ho¸ trong c«ng t¸c bæ sung kiÖn toμn kho.....................................41
2.2.1.1. X· héi hãa trong c«ng t¸c nghiªn cøu - s−u tÇm....................................42
2.2.1.1.1. Tæ chøc c¸c cuéc Héi th¶o khoa häc vμ nghiªn cøu khoa häc liªn quan
®Õn lÜnh vùc ho¹t ®éng b¶o tμng..................................................................42
2.2.1.1.2. TriÓn khai cuéc vËn ®éng nh©n d©n hiÕn tÆng hiÖn vËt cho B¶o tμng
C¸ch m¹ng ViÖt Nam..................................................................................45
2.2.1.1.3. Tæ chøc m¹ng l−íi céng t¸c viªn s−u tÇm...........................................47
2.2.1.1.4. B¶o tμng C¸ch m¹ng ViÖt Nam phèi hîp víi c¬ quan, tæ chøc c¸c cuéc
vËn ®éng s¸ng t¸c........................................................................................48
2.2.1.2. X· héi hãa trong c«ng t¸c kiÓm kª - b¶o qu¶n......................................50
2.2.1.2.1. Nghiªn cøu thÈm ®Þnh bæ sung th«ng tin vÒ néi dung lÞch sö hiÖn
vËt................................................................................................................50
2.2.2. X· héi hãa trong c«ng t¸c tr−ng bμy - tuyªn truyÒn..................................52
2.2.2.1. X· héi hãa trong c«ng t¸c tr−ng bμy......................................................52
2.2.2.1.1. N©ng cÊp hÖ thèng tr−ng bμy th−êng trùc............................................53
2.2.2.1.2. Phèi hîp víi c¸c b¶o tμng ®Þa ph−¬ng hoÆc c¸c c¬ quan tæ chøc tr−ng
bμy chuyªn ®Ò t¹i b¶o tμng...........................................................................56
2.2.2.1.3. X· héi hãa trong ho¹t ®éng tr−ng bμy l−u ®éng lμ mét trong nh÷ng
ho¹t ®éng nghiÖp vô th−êng xuyªn mang ®Ëm nÐt x· héi hãa cña B¶o tμng
C¸ch m¹ng ViÖt Nam trong nhiÒu n¨m qua vμ ®· mang l¹i nhiÒu hiÖu qu¶
tèt.................................................................................................................62
2.2.2.2. X· héi hãa trong c«ng t¸c tuyªn truyÒn - gi¸o dôc.................................66
2.2.2.2.1. C©u l¹c bé " Em yªu lÞch sö" - mét s©n ch¬i bæ Ých ..........................66
2.2.2.2.2. Ch−¬ng tr×nh giao l−u - gÆp gì nh©n chøng lÞch sö.............................69
2.2.2.2.3. B¶o tμng phèi hîp xuÊt b¶n c¸c Ên phÈm cã liªn quan ®Õn b¶o
tμng..............................................................................................................73
2.2.2.2.4. Phèi hîp c¸c c¬ quan truyÒn th«ng......................................................74
ch−¬ng 3: mét sè gi¶i ph¸p gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶
x· héi hãa ho¹t ®éng chuyªn m«n nghiÖp vô cña
b¶o tμng c¸ch m¹ng viÖt nam................................................78
3.1. Mét sè nhËn xÐt vÒ ho¹t ®éng x· héi hãa trong ho¹t ®éng chuyªn m«n
nghiÖp vô cña B¶o tμng C¸ch m¹ng ViÖt Nam (2004 - 2007).....................78
3.1.1. Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®−îc.............................................................................78
3.1.2. Nh÷ng tån t¹i cÇn kh¾c phôc trong viÖc thùc hiÖn x· héi hãa trong ho¹t
®éng chuyªn m«n nghiÖp vô cña B¶o tμng C¸ch m¹ng ViÖt
Nam.............................................................................................................81
3.2. Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ®Èy m¹nh x· héi hãa trong ho¹t ®éng chuyªn m«n
nghiÖp vô cña B¶o tμng C¸ch m¹ng ViÖt Nam............................................83
3.2.1. T¹o ra nhiÒu c¬ héi cho c¸c ®åi t−îng c«ng chóng tham gia ho¹t ®éng b¶o
tμng..............................................................................................................83
3.2.2. §a d¹ng hãa c¸c h×nh thøc ho¹t ®éng ®Ó "®−a b¶o tμng ®Õn víi c«ng
chóng" vμ "®−a c«ng chóng ®Õn víi b¶o tμng"............................................85
3.2.3. KhuyÕn khÝch c¸c nhμ s−u tËp t− nh©n tham gia ho¹t ®éng b¶o
tμng..............................................................................................................87
3.2.4. X©y dùng hÖ thèng kho më.......................................................................88
3.2.5. X©y dùng vμ n©ng cao ý thøc tr¸ch nhiÖm cña céng ®ång trong viÖc tham
gia c¸c ho¹t ®éng b¶o tμng..........................................................................89
3.2.6. N©ng cao tr×nh ®é ®éi ngò c¸n bé b¶o tμng trong viÖc thùc hiÖn chñ tr−¬ng
x· héi hãa ho¹t ®éng b¶o tμng.....................................................................90
kÕt luËn..........................................................................................................92
tμi liÖu tham kh¶o...................................................................................94
phô lôc ...........................................................................................................96
1
LỜI MỞ ĐẦU
1.Lý do chọn đề tài
Trước những phát triển không ngừng của thời đại, mỗi quốc gia đều phải xây
dựng cho mình một hướng đi phù hợp để đưa đất nước đứng vững và phát triển.
Nhận thức được điều đó Đảng và Nhà nước ta đã xoá bỏ tập trung bao cấp, thực
hiện cơ chế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đưa đất nước tiến lên công
nghiệp hoá - hiện đại hoá với mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng,
dân chủ, văn minh” đưa Việt Nam sánh ngang tầm với bạn bè quốc tế.
Sau hơn 20 năm đổi mới chúng ta đã thu được nhiều kết quả rất đáng khích
lệ. Đạt được những kết quả đó là do nhiều nguyên nhân, nhưng quan trọng là sự
đoàn kết nhất trí từ Trung ương đến địa phương với chủ trương “Nhà nước và nhân
dân cùng làm”. Thực tế đã cho thấy trên mọi lĩnh vực, nếu không có sự đồng tâm,
nhất trí thì khó có thể thực hiện. Bởi vậy, có thể khẳng định, xã hội hoá có một vai
trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của đất nước. Xã hội hoá tạo nên sức
mạnh để có thể vượt qua mọi khó khăn thử thách tiến kịp với bước đi của thời đại.
Đảng và Nhà nước ta đã xác định văn hoá chính là nền tảng tinh thần của xã
hội, nó vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển xã hội. Bởi vậy, việc thực
hiện xã hội hoá hoạt động văn hoá sẽ tạo ý nghĩa tích cực để đưa các yếu tố văn hoá
thấm sâu vào các mặt hoạt động của đời sống, đồng thời thúc đẩy hoạt động văn
hoá phát triển phù hợp với điều kiện mới.
Công tác bảo tàng là một lĩnh vực hoạt động văn hoá. Do vậy việc thực hiện
chủ trương xã hội hoá đối với hình thức này cũng là một vấn đề vô cùng cần thiết
bởi kết quả của nó không chỉ góp phần vào việc phát triển lĩnh vực bảo tàng mà còn
đóng góp vào sự nghiệp bảo tồn và phát huy các di sản văn hoá dân tộc.
