Đề tài tham dự cuộc thi
Sinh viên nghiên cứu khoa học năm 2011
Xây dựng mô hình định giá trái phiếu cho
thị trường Việt Nam
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1.LÝ DO NGHIÊN CỨU
Việc gia nhập WTO đã đánh dấu một bước tiến rất quan trọng đối với nền
kinh tế Việt Nam. Mấy năm gần đây, chúng ta đã đạt được tốc độ tăng trưởng
GDP bình quân trên 8%/năm, tương đối ổn định so với các nước khác trong
khu vực. Để giữ vững được tốc độ tăng trưởng ổn định như vậy trong tương
lai, chúng ta sẽ cần phải chuẩn bị những nguồn lực thật tốt, một trong những
nguồn lực quan trọng nhất đó chính là vốn và thị trường trái phiếu vẫn là kênh
dẫn vốn quan trọng để ổn định và phát triển nền kinh tế đất nước.
Chính vì vậy, việc định giá trái phiếu sẽ là một việc làm vô cùng nghiêm túc.
Mỗi một định giá sai có thể làm Nhà nước mất mát hàng trăm tỉ đồng, đây là
một con số không hề nhỏ. Việc xây dựng các mô hình định giá trái phiếu đã
được thực hiện từ khá lâu tại các quốc gia khác. Tuy nhiên hiện nay chưa có
một công cụ nhất quán nào được đưa ra cho thị trường trái phiếu Việt Nam.
Chính điều đó đã thôi thúc chúng tôi nghiên cứu đề tài “Xây dựng mô hình
định giá trái phiếu cho thị trường Việt Nam”.
2. XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Đề tài nghiên cứu này sẽ tập trung nghiên cứu những lý thuyết cổ điển về
định giá phiếu, qua đó đối chiếu, so sánh, chỉnh sửa nhằm tìm ra mô hình định
giá trái phiếu phù hợp nhất cho thị trường trái phiếu Việt Nam.
3. CÂU HỎI VÀ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
-Các loại mô hình định giá trái phiếu đã được đưa ra trong quá khứ, và cách
thức xây dựng nên các mô hình này.
2
-Các mô hình định giá trái phiếu nào đang được sử dụng phổ biến và đâu là
mô hình phù hợp với điều kiện Việt Nam hiện nay.
-Những khuyến nghị cho thị trường trái phiếu Việt Nam.
Trong quá trình đi tìm lời giải cho những câu hỏi nghiên cứu vừa nêu để giải
quyết vấn đề nghiên cứu đặt ra, đề tài này nhằm vào các đối tượng nghiên cứu
cụ thể sau:
-Phân tích các mô hình cổ điển về định giá trái phiếu, đặc biệt là các mô hình
một nhân tố và cơ chế xây dựng nên các mô hình này.
-Tính toán và phân tích các chuỗi số liệu về lãi xuất ngắn hạn.
-Xem xét sự phù hợp của mô hình với dữ liệu thực và đưa ra các khuyến nghị
về mô hình được hoàn thiện hơn, đồng thời đưa ra những khuyến nghị về mặt
chính sách giúp thị trường trái phiếu VN phát triển bền vững.
4. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Bài nghiên cứu sử dụng chủ yếu phương pháp định tính, định lượng, thống kê,
so sánh và tổng hợp nhằm làm rõ những vấn đề cần nghiên cứu. Đối với
phương pháp định lượng trong bài nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng lý
thuyết về Quá trình ngẫu nhiên và phương pháp Maximum Likelihood
Estimator để thiết lập các thông số.
5. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Chương 1: Đưa ra khái niệm về trái phiếu và phân chia các loại trái phiếu trên
thị trường. Sau đó là đưa ra hai lớp mô hình cổ điển thường dùng để định giá
trái phiếu, đó là lớp Mô hình một nhân tố và lớp Mô hình đa nhân tố.
3
Chương 2: Áp dụng Mô hình FTU vào chuỗi số liệu về Lãi suất liên ngân
hàng qua đêm của Việt Nam năm 2010 để ước lượng ra các tham số của mô
hình. Từ đó xây dựng mô hình định giá trái phiếu cho thị trường Việt Nam.
Chương 3: Nêu ra các mặt hạn chế của mô hình và các hướng để hoàn thiện.
Cuối cùng là đưa ra các khuyến nghị giúp cho thị trường trái phiếu Việt Nam
phát triển.
6. Ý NGHĨA CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
Về mặt lý luận, công trình này giúp chúng ta có một cái nhìn toàn cảnh hơn
về trái phiếu và định giá trái phiếu thông qua một loạt các mô hình cổ điển đã
được các nhà Kinh tế học đi trước đề xuất. Bên cạnh đó, đề tài còn góp phần
xây dựng nên công thức định giá trái phiếu cho thị trường Việt Nam.
Về mặt thực tiễn, đề tài đã đưa ra những thông số cụ thể mô tả sự biến động
của lãi xuất ngắn hạn trong năm 2010. Điều này giúp các nhà điều hành chính
sách vĩ mô có thêm cái nhìn rõ hơn về những nhân tố ảnh hưởng đến lãi xuất,
từ đó góp phần đưa ra những giải pháp thích hợp giúp cho lãi xuất được ổn
định, góp phần làm thị trường trái phiếu cũng phát triển ổn định theo.
4
CHƢƠNG 1: CÁC NGHIÊN CỨU CỔ ĐIỂN VỀ ĐỊNH
GIÁ TRÁI PHIẾU
1.1. KHÁI NIỆM VỀ TRÁI PHIẾU VÀ CÁC LOẠI TRÁI PHIẾU
1.1.1. Khái niệm về trái phiếu
Trái phiếu là một trong những công cụ tài chính quan trọng đối với nhà đầu
tư, đồng thời cũng là nguồn tài trợ chính cho các doanh nghiệp và chính phủ.
Người ta định nghĩa: “Trái phiếu là một hợp đồng dài hạn theo đó người đi
vay cam kết thanh toán lãi và vốn gốc vào một ngày xác định cho người nắm
giữa trái phiếu” .
Như vậy nhà đầu tư sau khi bỏ ra một khoản tiền đầu tư, sẽ nhận được một tờ
giấy ghi nợ do người đi vay phát hành gọi là trái phiếu. Trên mỗi tờ trái phiếu
sẽ có thể hiện các đặc trưng cơ bản sau:
Mệnh giá trái phiếu: là giá trị ghi trên trái phiếu, và còn được gọi là giá trị
danh nghĩa của trái phiếu. Đó chính là số tiền mà người phát hành trái phiếu
sẽ phải trả cho người nắm giữ trái phiếu đến khi đáo hạn.
Lãi suất coupon: là lãi xuất thường được ghi trên trái phiếu hoặc do người
phát hành công bố. Nó được xác định theo tỉ lệ phần trăm giữa số tiền coupon
hằng năm mà người phát hành phải trả chia cho mệnh giá của trái phiếu. Lãi
xuất này thường là cố định và là cơ sở để xác định lợi tức của trái phiếu.
Ngày đáo hạn: là ngày mà người phát hành trái phiếu phải hoàn trả cho người
nắm giữ trái phiếu số tiền đúng bằng mệnh giá ghi trên trái phiếu. Sau ngày
đáo hạn, người phát hành trái phiếu không còn nghĩa vụ phải trả bất kỳ một
khoản tiền nào nữa cho người nắm giữ trái phiếu.