Ý NGHĨA HUY N THO I "M C TH CH TI N MINH" TRONG TI U THUY T
H NG LÂU M NG
1.2 Tác ph m “ H ng lâu m ng”
1.2.1 V trí tác ph m trong n n văn h c Trung Qu c
H ng lâu m ng (gi c m ng l u son) còn có tên là Th ch đu ký (Câu chuy n
hòn đá),Kim Lăng th p nh kim thoa (M i hai chi c trâm vàng đt Kim Lăng) là b ườ ế
ti u thuy t hi n th c vĩ đi xu t hi n vào th i Càn Long (cu i th k 18). Đây là tác ế ế
ph m có ý nghĩa c m m c m t giai đo n văn h c vì dung l ng đ s , s thành th c ượ
trong ph ng pháp sáng tác, s âm vang c a nh ng chuy n mình l ch s mà nó mang ươ
đn cho ng i đc.ế ườ
Đu niên hi u Gia Khánh, H ng lâu m ng đã tr nên n i ti ng kh p c n c, ế ư
ng i ta tranh nhau mua đc, th m chí còn có câu “Khai đàm b t thuy tườ ế H ng lâu
m ng, đc t n thi th di c u ng nhiên” (M đu câu chuy n mà không nói ư H ng lâu
m ng thì đc h t thi th cũng u ng công). ế ư H ng Lâu M ng là m t b c tranh hi n th c
r ng l n v xã h i phong ki nế Trung Qu c trên con đng suy tàn. Cái v ngoài tôn ườ
nghiêm n n p không che đy đc th c ch t m t ru ng c a gi i th ng l u s ng ế ượ ượ ư
trong Gi ph . Cu c s ng xa hoa, dâm ô c h u c a giai c p bóc l t và nh ng m i
quan h tàn nh n gi a h v i nhau đã đa Gi ph vào con đng tàn t không c u ư ườ
vãn đc. Đó chính là hình nh thu nh c a xã h i Trung Qu c đi Thanh. Cái c m ượ
giác "cây đ v n tan", "chim m i v r ng" đã chi ph i ngòi bút Tào Tuy t C n, ượ ế
ch ng t ông là nhà văn hi n th c báo hi u bu i hoàng hôn c a ch đ phong ki n. ế ế
V i nhãn quan c a m t ng i ườ dân ch, nhà văn còn nhìn th y nh ng con ng i m i ườ
mang t t ng ph nư ưở truy n th ng . Gi B o Ng c, Lâm Đi Ng c chính là nh ng đa
con "b t hi u" c a gia đình mình, h ch ng quan ni m ế tr ng nam khinh n truy n
th ng, chán ghét khoa c công danh, theo đu i m t cu c s ng t do, ch ng l i khuôn
phép ràng bu c. H yêu nhau vì ph n ngh ch, càng ph n ngh ch h càng yêu nhau. Đó
là h i âm c a cu c đu tranh gi a cái m i và cái cũ, gi a t t ng dân ch s khai và ư ưở ơ
t t ng phong ki n.ư ưở ế
H ng lâu m ng đc x p vào hàng m t trong ượ ế T đi kì th ư Trung Hoa g m H ng lâu
m ng, Tam Qu c di n nghĩa c a La Quán Trung, Tây du kí c a Ngô Th a Ân và Th y
H c a Thi N i Am, đc đánh giá là "tuy t th kì th " (pho sách l nh t đi), th t ượ ế ư
s ph n ánh toàn di n và sâu s c g ng m t văn hoá Trung Hoa. ươ
S truy n bá r ng rãi c a cu n ti u thuy t này đã d n đn vi c ra đi m t ngành h c ế ế
l y tên là H ng h c . Gi i nghiên c u t ch c đnh kì H i th o H ng lâu m ng có quy
mô toàn qu c. S nghiên c u H ng lâu m ng có t p chí chuyên san đ đăng t i nh ng
nghiên c u v H ng lâu m ng... H ng h c ngày nay đã tr thành m t ngành h c v n
ph m vi qu c t . Trên th gi i ch có nhà so n k ch vĩ đi ế ế Shakespeare là cũng có vinh
d này.
L T n cũng nh n xét:Đi m khác bi t c a H ng lâu m ng v i các cu n ti u
thuy t tr c đây là dám t th t không che đy. B i v y, các nhân v t đc miêu t ế ướ ượ
đây đu là nh ng con ng i th t. Nói chung sau khi H ng lâu m ng ra đi, cách vi t ườ ế
và cách t duy truy n th ng đã hoàn toàn b phá v ...ư
Nhà Hán h c Xô Vi t n i ti ng, vi n sĩ N.S.Konrad đánh giá H ng lâu m ng ế ế
nh sau: ư“Ti u thuy t H ng lâu m ng là m t tác ph m hi n th c ch nghĩa tiêu bi u. ế
Đó là m t b c tranh vĩ đi v quy mô cũng nh v ý nghĩa c a cu c s ng xã h i ư
Trung Qu c th k XVIII ế ”.
Cu n L ch s văn h c Trung Qu c , t p 2 thì kh ng đnh: “Thành t u to l n c a
H ng lâu m ng tr c h t tài xây d ng nhân v t, và xây d ng r t nhi u nhân v t ướ ế
cùng m t lúc... Nh ng nhân v t đó s ng đng, có máu th t, có cá tính rõ nét. Có m t s
nhân v t nhà văn ch phác ho s qua vài nét nh ng cũng đ l i n t ng sâu s c cho ơ ư ượ
ng i đc. Đáng chú ý là, trong H ng lâu m ng, Tào Tuy t C n miêu t nhi u nh t là ườ ế
ph n , mà ch y u l i là nh ng thi u n gi ng nhau ho c na ná nh nhau v đ ế ế ư
tu i, hoàn c nh s ng, cách s ng. Rõ ràng đi u đó làm cho vi c miêu t g p r t nhi u
khó khăn. Nh ng Tào Tuy t C n không nh ng có th miêu t đc h t s c rõ ràng cá ư ế ượ ế
tính c a t ng ng i, mà đn c nh ng tính cách g n gi ng nhau ch khác nh ng nét ườ ế
đc tr ng h t s c tinh t , cũng đc ông kh c ho rõ ràng t m ... ư ế ế ượ
Vào kho ng tháng 10 năm 1954, t b c th c a ư Mao Tr ch Đông, m t cu c
tranh lu n v giá tr cách m ng c a nh ng tác ph m văn h c c đi n đã lan ra kh p
đt n c Trung Qu c. Mao Tr ch Đông đã đc nhi u l n H ng Lâu M ng và nh ng ướ
công trình nghiên c u v tác ph m này. Cu i cùng ông đa ra m t k t lu n th t b t ư ế
ng : “M i ng i nên đc cu n ti u thuy t này 5 l n tr c khi mu n đa ra b t kì ườ ế ướ ư
m t nh n xét gì v nó. D u đã t ng đc cày nát qua nhi u th k , cu n sách v i h n ượ ế ơ
600 nhân v t đc đáo và đa d ng H ng Lâu M ng v n là m t kho ch a nhi u đi u bí
n”.
1.2.3 Giá tr tác ph m
a. N i dung
H ng lâu m ng không ch có giá tr văn hay, c t truy n tình éo le, gay c n, l i
miêu t tinh vi mà còn vi c đã ph n ánh đc m t cách trung th c xã h i Trung Hoa ượ
h i th k 17 – 18, đã nói lên đc ti ng nói đau th ng c a m t l p thanh niên nam ế ượ ế ươ
n đng th i và v ch ra đc chi u h ng tan rã t t y u c a ch đ gia đình kh c ươ ượ ướ ế ế
nghi t c a xã h i m c nát đi Mãn Thanh.
Có th nói: “H ng lâu m ng ch y u là vi t v m t chuy n tình duyên bi th m. B ế ế
sách l y chuy n yêu đng làm trung tâm, liên h v i b i c nh xã h i r ng rãi, v ch ươ
tr n cu c s ng x u xa , hoang dâm c a giai c p th ng tr phong ki n và t đó v ch ế
cho ta th y v n m nh l ch s c a xã h i phong ki n t t ph i đi đn ch s p đ. H ng ế ế
lâu m ng ph n ánh m t cách ph c t p, l t léo nhi u hi n t ng xã h i quan tr ng c a ượ
th i kì l ch s y, không ph i ch thông qua bi k ch tình yêu mà còn thông qua quá trình
th nh suy c a m t đi gia đình quý t c”. (L ch s Văn h c Trung Qu c, t p 2, NXB
Giáo d c). H ng lâu m ng v ch tr n b m t x u xa, đen t i c a xã h i phong ki n ế
s p đn h i suy tàn d i m i hình th c dù là tr c ti p hay gián ti p. Trong cu c s ng ế ướ ế ế
sinh ho t bình th ng c a nhà h Gi , Tào Tuy t C n đã v ch ra nh ng ý nghĩa khác ườ ế
th ng. B ti u thuy t đã bi u l s chán ghét cùng c c, lòng ph n n , ph n kháng ườ ế
đi v i cu c s ng trong th i đi phong ki n, là m t tác ph m hi n th c ki t xu t phê ế
phán toàn di n xã h i phong ki n. T pháp l nh ch đ, đo đc pháp lu t, văn hóa ế ế
giáo d c, tôn giáo tín ng ng, t t ng quan ni m, phong t c, t p quán,…t t c đu ưỡ ư ưở
đc đ c p đn r ng rãi và sâu s c . Ông đã phê phán chúng theo tinh th n hi n th c ượ ế
Trang 2
ch nghĩa. Trong H ng lâu m ng ta b t g p s phá v hoàn toàn gi i h n t t ng ư ưở
l y đo đc phong ki n làm tiêu chu n cho tình yêu, l y vinh d phong ki n làm lí ế ế
t ng h nh phúc c a tình yêu. Hòng lâu m ng th hi n sâu s c r ng t n bi kh ch tình ưở
yêu c a Gi B o Ng c và Lâm Đi Ng c không ph i do nhân t ng u nhiên nào gây
ra mà do chính xã h i phong ki n Trung Qu c th k XVIII vùi d p tình yêu y. Đây ế ế
cũng là bi k ch c a nh ng tính cách, c a th i đi, bi k ch c a l c l ng ch ng phong ượ
ki n còn ch a đch n i th l c h b i th c u còn l n m nh kia. Ngoài ch đ tình ế ư ế
yêu, tác gi đã làm cho đy đ thêm, nâng cao thêm b ng n i dung có tính ch t chính
tr và xã h i phong phú. Thông qua tình yêu, ông đã đ c p sâu s c đn nhi u v n đ ế
xã h i tr ng đi và hoàn ch nh.
Trong l ch s văn h c Trung Qu c, r t ít tác ph m có kh năng nh H ng lâu ư
m ng, v ch tr n đc toàn b s th i nát c a xã h i phong ki n v m t c c u xã ượ ế ơ
h i v i m t t m r ng l n đn v y. ế
b. Ngh thu t
Tào Tuy t C n m t m t k th a kinh nghi m sáng tác c a các tác gia th i đi ế ế
tr c, m t khác m đng và sáng t o thêm, đa ngh thu t sáng tác c đi n lên đn ướ ườ ư ế
đnh cao nh t.
Thành t u to l n ngh thu t c a H ng lâu m ng còn th hi n ch tác gi có tài
ph n ánh đi s ng mà không đ l i tí d u v t nhân t o nào: t nhiên, không tô v . ế
M i th đu sinh đng, d i dào s c s ng, ph c t p, r i r m và muôn màu muôn v
nh ng l i trong sáng và rõ ràng. Đc đi m v m t sáng tác c a H ng lâu m ng là chư
nghĩa hi n th c nghiêm ng t. B ti u thuy t s dĩ t nhiên đn m c h u nh không ế ế ư
th y đc d u v t tô v gì là có quan h m t thi t v i đc đi m y. khi miêu t , tác ượ ế ế
gi đã ph n ánh t m sâu s c nh ng l i khái quát cao đ b m t chân th c c a cu c ư
s ng. K t c u ngh thu t cũng r t tài tình. M i tình ti t, ch ng, đo n phát tri n đu ế ế ươ
nh m t dòng n c u n l n, ta ch g p s l u loát ch không h th y ch p vá, g ngư ướ ượ ư
g ng. Cu c s ng y g n bó thành m t ch nh th y nh cu c s ng th c t .Đng sau ượ ư ế
nh ng xô b , r i r m đan xen đu có ng n ngu n và nh ng đng dây n i li n, ườ
nh ng m ch ng m,…B ti u thuy t đu đuôi ăn kh p, m i m t đu liên quan v i ế
nhau. D i ngòi bút c a Tào Tuy t C n, các tình ti t, các m u chuy n đu đc bi n ướ ế ế ượ ế
thành nh ng b ph n ph c t p c a m t c nh th , chúng đan cài vào nhau, n hi n
trong tác ph m. Đng th i nh ng tình ti t và nhân v t đó không ng ng đc m r ng ế ượ
ra làm phong phú, sâu s c thêm và v n đng theo m t h ng chung. ướ
K t c u c aế H ng lâu m ng di n ra theo trình t phát tri n t nhiên c a th i
gian, s vi c x y ra tu n t t đu đn cu i và không b đt quãng nh m t đng ế ư ườ
th ng. Đó cũng là đi m m nh c a ti u thuy t ch ng h i nói chung. L y cu c s ng ế ươ
h ng ngày làm đi t ng miêu t , các nhân v t, tình ti t đc Tào Tuy t C n xây ượ ế ượ ế
d ng nên nh nh ng gì có th c ngoài đi. Trong th gi i y, nhân v t v a là m t cá ư ế
th đc l p r t riêng bi t nh ng cũng mang nét chung cho ki u ng i. Tính ch ng ư ườ ươ
h i trong k t c u không còn là m t tr l c, mà mang m t đi m nh n riêng. Ti u ế
thuy t v a có tính c đi n trong ti u thuy t ch ng h i, đng th i xu t hi n s phá ế ế ươ
v k t c u truy n th ng b ng vi c vi t l i câu chuy n đi th ng. ế ế ườ
Trang 3
Xét v m t ngôn ng , H ng lâu m ng đã k th a xu t s c truy n th ng t đp ế
c a ti u thuy t c đi n Trung Qu c và l i v t h n h n b t c tác ph m nào tr c ế ượ ơ ướ
đó. Đc s c c a ngôn ng th hi n ch y u s điêu luy n, t nhiên và giàu s c ế
bi u hi n. Trong đó, ngôn ng nhân v t chi m ph n l n. R t nhi u đo n h u h t là ế ế
đi tho i c a nhân v t, tác gi ch miêu t ho c thu t chuy n h t s c g n gh đ n i ế
l i v i nhau. đây, ngôn ng nhân v t h t s c phong phú, thay đi luôn luôn. Nh ng ế
l i l đó ho c dài - ng n, ho c thanh- thô đu h p v i gi ng t ng ng i. Qua nh ng ườ
nôn t đó, ta d ng nh th y đc thá đ, hình dáng, c ch c a m i nhân v t. Táo ườ ư ượ
Tuy t C n đc bi t sành dùng nh ng l i đi tho i trong cu c s ng h ng ngày không ế
c n tô v , thêm b t gì c - nh ng l i nói sinh ho t thông th ng trong gia đình t ng ườ ưở
nh khó mà đa vào ngh thu t, đ cho nhân v t d n d t chúng ta đi vào th gi i n i ư ư ế
tâm c a h và nh ng ch sâu kín c a cu c đi. B i v y v m t th hi n ngôn ng
nhân v t, bên c nh Th y h thì H ng lâu m ng đã tr thành tác ph m m u m c nh t
trong ti u thuy t c đi n Trung Qu c. ế
Trong tác ph m H ng lâu m ng Tào Tuy t C n đã xây d ng nhi u c p ế không
gian đi l p, t ng ph n ươ nhau.C p không gian r ng và h p: Thông qua hình nh
v n Đi Quan, trong ph Vinh qu c và s thăng tr m, th nh suy c a gia t c h G a ườ
tác gi ng m ph n ánh kho ng không gian r ng l n h n đó là khung c nh l ch s c a ơ
th i đi, s suy tàn c a ch đ phong ki n c h , kh t khe, giáo đi u. Xét v bên ế ế
trong- bên ngoài:Khung c nh bên trong dãy t ng bao chi m m t n a ph c a ph ườ ế
Vinh qu c là nh ng b a ti c linh đình, sa hoa c a nh ng con ng i giàu sang quy n ườ
quý v i g m vóc l a là, v i vàng b c châu báu d a vào s bóc l t đa tô còn bên ngoài
là t ng l p dân đen v i s kh c c trên thân xác và tinh th n, cu c s ng c a h luôn
ph i đi m t v i thiên nhiên kh c nghi t v i lũ l t, v i h n hán, v i trôm c p . . ướ
.Khung c nh náo n c, n ào v i s tĩnh l ng, cô đn: Đó là hình nh nh ng ng i ơ ườ
trong ph tham gia ti c tùng n i v n Đi Quan v i s n ào, náo nhi t, còn Lâm Đi ơ ườ
Ng c Quán Tiêu T ng mang tâm tr ng bu n man mác và nh ng dòng suy nghĩ miên ươ
man. Khung c nh c a s th nh v ng và lúc tàn l i: N u nh ph n đu và ph n ượ ế ư
gi a c a tác ph m là s h ng th nh c a gia t c h Gi v i ư nh ng c nh đp, nh ng
b a ti c n ào, náo nhi t thì v cu i là m t khung c nh c a s chia li, tang th ng, ươ
hoang v ng,tr m t . Vi c t o ra nhi u c p không gian mang hình nh trái ng c nhau ư ượ
chính là m t thành công trong th pháp ngh thu t c a tác gi , cu c s ng muôn màu
muôn v , và nó là m t vòng tu n hoàn nhân qu , h p r i tan,có th nh t s có lúc suy,
có ti ng c i t t s có n c m t, có h nh phúc t t ph i có ni m đau, m i s v t, s ế ườ ướ
vi c đu v n đng và bi n đi theo quy lu t đó, không có gì là mãi mãi, không có gì là ế
b t bi n. Th i gian trong H ng lâu m ng ch y u là th i gian tr c ti p, các nhân v t ế ế ế
đc tác gi miêu t qua cu c s ng và nh ng sinh ho t h ng ngày. H u h t nh ng ượ ế
nhân v t xu t hi n trong tác ph m đu ch a đi h t m t vòng tu n hoàn c a đi ng i ư ế ườ
là “sinh-lão-b nh-t ” nh ng th i gian thì đã đi h t vòng xoay tu n hoàn ư ế c a nó, s
h ng th nh r i tàn l i c a gia t c h Gi chính là minh ch ng rõ ràng cho đi u đó. H uư
nh th i gian không b xáo tr n mà tuôn ch y m t m ch t đu t i cu i tác ph m nh ư ư
m t dòng sông ph ng l ng tuôn ra bi n Đông. Nhìn t ng quát c tác ph m chúng ta
th y r ng th i gian và không gian trong tác ph m khá đng đi u v i nhau. G n v i
kho ng không gian h p trong ph Vinh qu c và s thăng tr m c a gia t c h Gi thì
Trang 4
có th nói th i gian h p chính là cu c đi c a m i con ng i, m i cá th ườ nh ng xét ư
trong kho ng không gian r ng v i hình nh xã h i phong ki n Trung Qu c đang suy ế
tàn thì đó l i là m t kho ng th i gian, m t quá trình lâu dài, m t vòng tu n hoàn đy
đ theo trình t và quy lu t c a th i gian. T t c nh ng nét ngh thu t đc s c trên đã
góp ph n t o nên giá tr tác ph m - H ng lâu m ng- s ng cùng v i th i gian.
2. Ý NGHĨA HUY N THO I "M C TH CH TI N MINH" TRONG TI U
THUY T H NG LÂU M NG.
2.1 Huy n tho i là gì?
Huy n tho i: câu chuy n không có th t, mang v th n bí, kì l , hoàn toàn do t ng ưở
t ng câu chuy n huy n tho i.ượ
2.2 Ngu n g c huy n tho i "M c th ch ti n minh".
2.2.1 Huy n tho i "M c th ch ti n minh" trong huy n tho i c a văn h c Trung Qu c.
Nói đn ngu n g c c a huy n tho i “M c th ch ti n minh”, ế tr c tiên phai noi đên ươ -
nguôn gôc gi a con ng i v i đa. ư ươ ơ Kê t khi con ng i xuât hiên đên nay, thi luôn co đô - ư ươ .
đa lam ban, đa tr thanh công cu san xuât s m nhât cua con ng i. Trong lich s con . ơ- . - ơ - ươ . ư-
ng i dai dăng dăc, không co bât c vât chât nao nh đa luôn bên canh con ng i, ươ . ư . ư ơ- . ươ
cung không co bât c vât chât nao nh đa lăng đong vao tiêm th c cua con ng i sâu ư . ư . ư - ươ
nh vây. Vi vây, con ng i di nhiên nay sinh tinh cam n ng t a vao đa va coi đa la vât ư . . ươ - - ươ ư. .
tô dung đê đeo cô hoăc tay.- - - .
Dân tôc Trung Hoa t x a đa coi đa co linh hôn, sung bai đa linh thiêng, va trong dân . ư ư
gian l u truyên nhiêu câu chuyên thân thoai liên quan t i đa. Trong 4 bô tiêu thuyêt cô ư . . ơ . - -
điên nôi tiêng nhât Trung Quôc, co 2 bô tiêu thuyêt trong đo đêu co nôi dung vê "sung - - . - .
bai đa linh thiêng". Tôn Ngô Không trong tiêu thuyêt "Tây Du Ky" sinh ra t môt hon đa, . - ư .
con tiêu thuyêt "Hông Lâu Mông" vôn co tên la "Thach Đâu Ky", trong phân m đâu tiêu - . . ơ- -
thuyêt la câu chuyên thân ky vê N Oa luyên đa va tr i. Ca bô tiêu thuyêt lây "hon đa" . ư . ơ - . -
(Gia Bao Ngoc) lam vai chinh, kê lai bi kich tinh yêu gi a Gia Bao Ngoc va Lâm Đai - - . - . . ư - - . .
Ngoc v i "Môc thach tiên minh" la đâu môi chinh. . ơ . .
Ti u thuy t “H ng lâu m ng” c a Tào Tuy t C n ban đu có tên là ế ế Th ch đu kí .
Th ch đu ký t c là chuy n Th n Anh đu thai xu ng h gi i tr n tình duyên r i l i
tr v ki p đá. ế Th ch Đu Ký thu c lo i tác ph m ch ng h i, là m t b tr ng thiên ươ ườ
ti u thuy t. Tào Tuy t C n vi t đc 80 ch ng, theo các nhà nghiên c u Trung ế ế ế ượ ươ
Qu c, "ch ch đu toàn b ng máu và n c m t" ướ . Tác ph m y có th đc xem là ượ
toàn b nh ng h i c đau th ng c a công t Tào Tuy t C n v nh ng ngày v vang ươ ế
và nh ng ngày suy tàn c a gia đình mình, c a giai c p mình. Tuy nhiên, v t lên kh i ượ
nh ng h i c đó, Th ch Đu Ký là tác ph m v i cái nhìn r t khách quan v b n ch t
ăn ch i, h ng th c a giai c p quan l i quý t c, đc bi t là quan l i quý t c tri u ơ ưở
Thanh và s suy tàn c a giai c p y. Nói cách khác, khi xây d ng tác ph m ch ng ươ
h i này, Tào Tuy t C n v a đng trên v th ch quan c a m t ng i trong cu c, v a ế ế ườ
đng v th khách quan c a m t ch ng nhân. M i vi t dang d đc 80 ch ng, ế ế ượ ươ
Tào Tuy t C n qua đi.ế
Đn năm 1791, m i có m t nhà văn quy t đnh k t c và hoàn thành tâm nguy n cho ế ế ế
Tào Tuy t C n theo đúng tâm t c a ông. Ng i đó làế ư ườ Cao Ng c. Ông đã vi t thêm 40 ế
ch ng sau cho Th ch Đu Ký căn c trên n n t ng, ý h ng và văn phong c a Tào ươ ướ
Trang 5