Quá trình hình thành một bộ phim
Một bộ phim phải trải qua ba giai đoạn, chủ yếu trong quá trình sản xuất:
triển khai, chuẩn bị, quay phim và hậu kỳ. Giai đoạn chuẩn bị quyết định tiến độ,
còn giai đoạn hậu kỳ rất quan trọng đối với chất lượng ánh sáng, âm thanh của
phim.
1. Triển khai (Development stage)
Giai đoạn này bao gồm những hoạt động sau: viết kịch bản, tìm kiếm đạo
diễn, chọn diễn viên chính, dự trù ngân sách, lập kế hoạch quay phim.
2. Chuẩn bị sản xuất (Pre-prodution stage)
Nhà sản xuất sẽ thông qua kịch bản cuối cùng, chỉ định đạo diễn và diễn
viên. Địa điểm quay được ấn định. Đạo diễn, trợ lý đạo diễn, giám đốc sản xuất,
nhà sản xuất lên kế hoạch cho những cảnh quay riêng lẻ. Nếu có điều kiện thì diễn
viên sẽ có thời gian tập luyện hoặc trải nghiệm thực tế trước khi quay. Nhà sản
xuất, đạo diễn, và thiết kế trang phục thống nhất với nhau về những vấn đề như
dựng cảnh cho phim, trang trí hậu cảnh, phục trang cho các nhân vật, trang điểm
cho diễn viên, và phương pháp phối hợp ánh sáng.
Chuẩn bị quay một cảnh trong phim Signs (2005)
Theo lý thuyết, một bộ phim thường được quay theo kiểu: từ đoạn đầu tới
đoạn cuối, còn một đoạn được quay từ cảnh này tới cảnh khác. Nhưng trong thực
tế, các đoạn và cảnh thường được quay không theo trật tự như chúng xuất hiện
trong phim sau này, bởi quá trình quay phụ thuộc và nhiều yếu tố như thời tiết,
diễn viên, dàn dựng trong ở các địa điểm quay. Những cảnh dựng rộng lớn, khó
thường được quay cuối cùng, vì chúng chiếm khá nhiều thời gian. Những cảnh này
có thể rất phức tạp. Chẳng hạn, trong Titanic (1997), các nhà làm phim đã dựng
các phòng khách sang trọng, cầu thang, phòng ăn rộng lớn trên một bể chứa có
dung tích 19 triệu lít nước rồi dung hệ thống thuỷ lực kéo chúng xuống để quay
cảnh con tàu chìm.
Để chuẩn bị cho một cảnh quay, đoàn làm phim phải trải qua 5 công đoạn:
Đội ngũ kỹ thuật viên và diễn viên chuẩn bị phục trang, đạo cụ, trang trí,
hóa trang, dựng cảnh.
Diễn viên xem kịch bản, nghe đạo diễn chỉ dạo diễn xuất.
Đạo diễn hình ảnh lựa chọn phương pháp tạo và phối hợp ánh sáng.
Đội ngũ kỹ thuật viên âm thanh tính toán mức âm lượng, xem xét vị trí đặc
các microphone.
Đạo diễn phối hợp hoạt động của diễn viên và những thành viên khác trong
đoàn.
3. Quay phim (Production stage)
Mỗi cảnh phim được quay gọi là một take. Đối với những cảnh quay phức
tạp như động đất, giao tranh trên chiến trường, đạo diễn phải sử dụng nhiều máy
quay để giảm bớt số take. Sau mỗi take, đạo diễn hội ý với người quay phim và kỹ
thuật viên trộn âm thanh. Nếu diễn viên diễn xuất tốt và không có vấn đề về máy
quay và âm thanh thì thực hiện cảnh khác. Nếu có trục trặc thì quay lại.
Người ta thường quay những cảnh rộng (master shot) trước, rồi mới quay
những đoạn ngắn (cover shot) lồng vào cảnh rộng để tăng giá trị hình ảnh và nghệ
thuật. Đương nhiên, đội ngũ kỹ thuật viên biên tập, chỉnh sửa hình ảnh và âm
thanh của những đoạn ngắn trước khi lồng vào những đoạn toàn cảnh. Có rất nhiều
thủ thuật được áp dụng khi quay đoạn ngắn: cận cảnh, vừa phải, xa, di chuyển máy
quay trong lúc quay, xoay máy quay khi đang quay. Sau mỗi đoạn ngắn người ta
lại phải xác định lại vị trí của máy quay, microphone, diễn viên, ánh sáng để các
đoạn khớp nhau. Chẳng hạn, trong cảnh rộng, nếu cửa xe ô tô đang mở thì trong
cảnh quay xa, chiếc cửa đó không được đóng.
Cuối buổi làm việc, những cảnh ưng ý sẽ được chọn ra. Trong buổi làm
việc tiếp theo, đạo diễn, nhà sản xuất, đạo diễn hình ảnh, biên tập viên hình ảnh và
âm thanh sẽ xem lại nhật ký làm việc để quyết định những cảnh sẽ quay tiếp hoặc
quay lại. Quay xong, đạo diễn và biên tập viên gộp các cảnh thành đoạn, gộp
nhiều đoạn thành chuỗi (sequence). Khi chỉnh sửa, họ sẽ cắt bỏ những cảnh thừa,
định hướng kết cấu cuối cùng của phim. Quá trình này gọi là cắt bỏ thô (rough cut).
Sau đó, các cảnh và đoạn còn lại được trau chuốt (first cut).
3. Hậu kỳ (Postproduction)
Đạo diễn và biên tập viên chỉnh sửa các sai sót. Trong quá trình biên tập
first cut, biên tập viên có thể đưa ra các đề xuất với đạo diễn. Nhà sản xuất cũng
tham gia quá trình này, đặc biệt khi đạo diễn và biên tập quyết định quay lại cảnh
nào đó bởi điều này đồng nghĩa với việc tăng kinh phí. Khi first cut hoàn thành,
nhà sản xuất cùng với biên tập hoặc (và) đạo diễn thực hiện những chọn lọc khác
(final cut). Sau công đoạn này, người ta sẽ biên tập âm thanh, chèn nhạc nền và
hoà âm cho phim.
Minh Quân
Một bộ phim được dựng như thế nào?
Người ta tạo ra phim bằng cách ghi hình con người và vật thể bằng máy
quay, hoặc tạo ra hình ảnh bằng các kỹ thuật hoạt họa. Những nhân tố thị giác
mang đến cho phim sức mạnh truyền thông to lớn, có thể tác động trực tiếp và
nhanh chóng tới suy nghĩ, tình cảm của người xem.
Phim thực chất là nhiều ảnh được đặt lên trên một màn ảnh, nhằm tạo ra ảo
giác về chuyển động. Đây là một hình thức giải trí phổ biến, cho phép con người
đưa mình vào thế giới ảo trong một khoảng thời gian ngắn.
Phim có thể tái hiện lịch sử, minh họa kiến thức khoa học, miêu tả hành vi
thái độ con người và nhiều thứ khác. Nhiều phim kết hợp giải trí với kiến thức,
làm cho việc học thú vị hơn. Phim ảnh là loại hình nghệ thuật kinh doanh tốt nhất,
nó mang lại tiền bạc và niềm tự hào to lớn cho các nhà sản xuất.
Loạt phim giả tưởng "Siêu nhân" được thực hiện qua nhiều thập kỷ.
Những hình ảnh trong phim thực ra chỉ là những tấm hình rời rạc, nhưng
khi chúng xuất hiện liên tiếp nhanh chóng thì mắt của chúng ta không nhận ra từng
cái riêng lẻ. Đó là kết quả của sự lưu ảnh, một hiệu ứng thông thường của mắt.
Bình thường, mắt chúng ta lưu lại ảnh ảo của một vật trong một phần nhỏ của giây
sau khi vật đó rời khỏi tầm nhìn. Mặc dù chúng ta không phân biệt được từng ảnh
riêng lẻ trong phim nhưng vẫn có thể nhận biết được sự khác biệt giữa chúng, và
bộ não hiểu sự khác biệt đó là chuyển động.
Một bộ phim được quay bằng các camera được thiết kế đặc biệt để ghi lại
hình ảnh lên phim, sau khi xử lý và xuất ra, phim được chiếu lên màn ảnh bởi một
máy phát. Thiết bị này chiếu ánh sáng xuyên qua phim và ảnh sẽ xuất hiện trên
tấm màn hứng ảnh. Ban đầu, phim không có tiếng. Nhưng ngày nay, tất cả phim
đều kèm theo âm thanh.
Thể loại phim