Ch ng 1ươ
Nh ng đi u b n nên bi t tr c khi b t đ uữ ề ạ ế ướ ắ ầ
“N u b n mu n to sáng ngày mai, b n c n ph i l p lánh ngày hôm nay.”ế ạ ố ả ạ ầ ả ấ
Ph m Quang H ngạ ư
Nói m t ngôn ng m i là th mà nhi u ng i trong chúng ta luôn luôn m c.ộ ữ ớ ứ ề ườ ơ ướ
H mu n nó cho nhi u lý do. Đ i v i nh ng ng i s ng Vi t Nam, đ nóiọ ố ề ố ớ ữ ườ ố ở ệ ể
đ c ti ng Anh t t có th thay đ i đ t ng t tri n v ng ngh nghi p c a h .ượ ế ố ể ổ ộ ộ ể ọ ề ệ ủ ọ
Đ i v i nh ng đ a tr đ c sinh ra M nh ng có b m là nh ng ng iố ớ ữ ứ ẻ ượ ở ỹ ư ố ẹ ữ ườ
không nói t t ti ng Anh, h c ti ng m đ có th giúp các thành viên trong giaố ế ọ ế ẹ ẻ ể
đình g n l i nhau h n. M t vài ng i h c m t ngôn ng m i cho nh ng đi uầ ạ ơ ộ ườ ọ ộ ữ ớ ữ ề
h yêu quý, nh b n c a tôi, Brian, ng i đã yêu m t cô gái Vi t nam. , tôiọ ư ạ ủ ườ ộ ệ Ồ
không đây đ nói v lý do t i sao chúng ta c n ph i h c m t ngôn ng m i,ở ể ề ạ ầ ả ọ ộ ữ ớ
nh ng là v làm th nào đ th c hi n đi u đó. Vì th t i sao chúng ta khôngư ề ế ể ự ệ ề ế ạ
chuy n sang đ tài đó ngay bây gi .ể ề ờ
M i v n đ ng viên có m t phiên kh i đ ng tr c khi ti n hành m i cu c ch i.ỗ ậ ộ ộ ở ộ ướ ế ỗ ộ ơ
Chúng ta s làm đi u t ng t . Trong ph n ti p theo, chúng ta s nói v m t vàiẽ ề ươ ự ầ ế ẽ ề ộ
đi u hoang đ ng v vi c h c m t ngôn ng m i. B n s th y r ng dù choề ườ ề ệ ọ ộ ữ ớ ạ ẽ ấ ằ
vi c h c m t ngo i ng không là m t nhi m v đ n gi n, b n hoàn toàn có thệ ọ ộ ạ ữ ộ ệ ụ ơ ả ạ ể
thành th o nó n u b n bi t cách ph i làm nh th nào.ạ ế ạ ế ả ư ế
Đi u hoang đ ngề ườ
Tôi không đ c sinh ra đ h c ngo i ngượ ể ọ ạ ữ
H u h t m i ng i tin r ng h c m t ngôn ng m i yêu c u nh ng năng l cầ ế ọ ườ ằ ọ ộ ữ ớ ầ ữ ự
d i vài hình th c nào đó. Nh ng gì chúng ta đã th ng nghe t b m c aướ ứ ữ ườ ừ ố ẹ ủ
chúng ta là: “con c a tôi có tài năng l n trong vi c h c ngo i ng ” hay ng củ ớ ệ ọ ạ ữ ượ
l i là “con c a tôi không t t trong h c ngo i ng ”. Tôi hi v ng r ng b n đ mayạ ủ ố ọ ạ ữ ọ ằ ạ ủ
m n đ nghe l i bình ph m đ u tiên khi nó có th gây cho b n m t s t tin toắ ể ờ ẩ ầ ể ạ ộ ự ự
l n và nâng cao s n l c h c t p c a b n. N u nh b n cái sau, b n có lớ ự ỗ ự ọ ậ ủ ạ ế ư ạ ở ạ ẽ
tin t ng vào nó và s t b sau c g ng đ u tiên.ưở ẽ ừ ỏ ố ắ ầ
M t ngo i ng cũng đ c g i là ngôn ng th hai. Hãy đ tôi h i b n m t câu:ộ ạ ữ ượ ọ ữ ứ ể ỏ ạ ộ
b n có thành công v i ngôn ng th nh t c a b n không? Và n u nh b n cóạ ớ ữ ứ ấ ủ ạ ế ư ạ
th h c ngôn ng th nh t, t i sao l i không th h c ngôn ng th hai?ể ọ ữ ứ ấ ạ ạ ể ọ ữ ứ
Khi l n đ u tiên b n h c ngôn ng m đ c a mình, b n thi u nhi u công c .ầ ầ ạ ọ ữ ẹ ẻ ủ ạ ế ề ụ
Khi b n đ c 2 hay 3 tu i, b n không có t đi n, không có k năng đ c hayạ ượ ổ ạ ừ ể ỹ ọ
vi t, hay th m chí là kinh nghi m. Ch là b n có th thành th o nó. Bây gi b nế ậ ệ ỉ ạ ể ạ ờ ạ
có m t s l ng l n nh ng công c xung quanh đ h tr mình, t i sao b nộ ố ượ ớ ữ ụ ể ỗ ợ ạ ạ
không th ch là l p l i thành công đó?ể ỉ ặ ạ
Đi m m u ch t là v n đ v lòng tin c a b n.ể ấ ố ấ ề ề ủ ạ
Tôi quá già đ h c m t ngôn ng m iể ọ ộ ữ ớ
Đây là m t trong nh ng phàn nàn ph bi n nh t mà tôi đã t ng nghe t nh ngộ ữ ổ ế ấ ừ ừ ữ
h c viên và b n bè c a mình. Nhi u ng i, bao g m nh ng nhà khoa h c, tinọ ạ ủ ề ườ ồ ữ ọ
r ng tr con h c ngo i ng gi i h n nh ng ng i tr ng thành. H cũng tinằ ẻ ọ ạ ữ ỏ ơ ữ ườ ưở ọ
r ng nh ng ng i tr ng thành không th h p th thêm m t ngôn ng n a.ằ ữ ườ ưở ể ấ ụ ộ ữ ữ
Th c t là nh ng đ a tr d ng nh thích nghi nhanh h n v i m t môi tr ngự ế ữ ứ ẻ ườ ư ơ ớ ộ ườ
ngôn ng m i. Nhi u báo cáo ng h ý t ng đó. Tuy b n cũng có th th yữ ớ ề ủ ộ ưở ạ ể ấ
nh ng đ a tr đó nhanh chóng làm quen v i m t ngôn ng m i nh ng, sau m tữ ứ ẻ ớ ộ ữ ớ ư ộ
th i gian ng n, chúng d ng nh có khuynh h ng ch m l i đ n m c đ h cờ ắ ườ ư ướ ậ ạ ế ứ ộ ọ
bình th ng. Tôi l n đ u tiên h c ti ng Pháp khi tôi ch m i 11 tu i và ti ngườ ầ ầ ọ ế ỉ ớ ổ ế
Anh khi tôi đang h c trung h c. Ti ng Anh là m t trong nh ng th chính c a tôiọ ọ ế ộ ữ ứ ủ
trong nhi u năm sau đó cho đ n khi tôi r i đ i h c. Nó v n quan tr ng khi tôiề ế ờ ạ ọ ẫ ọ
b t đ u làm vi c. M t vài năm sau đó, tôi v n không th nói đ c ti ng Anhắ ầ ệ ộ ẫ ể ượ ế
t t. Tuy nhiên, khi tôi l n tu i h n, (dĩ nhiên m i ng i nhi u tu i h n khi anhố ớ ổ ơ ọ ườ ề ổ ơ
ta hay cô ta tr ng), tôi đ t đ c nhi u thành công trong m t vài tháng h n làở ườ ạ ượ ề ộ ơ
nh ng gì mà tôi đ t đ c trong t t c nh ng năm tr c đó.ữ ạ ượ ấ ả ữ ướ
Steve Kaufmann là m t nhà ngôn ng h c ng i M , ông ta có th nói 9 thộ ữ ọ ườ ỹ ể ứ
ti ng (bây gi , ông ta có l h c nhi u h n th ). Và ông ta b t đ u h c ngôn ngế ờ ẽ ọ ề ơ ế ắ ầ ọ ữ
th 9 khi ông ta 59 tu i.ứ ổ
Đó không ph i là v s tu i c a b n là bao nhiêu, nó là v b n nghĩ b n làả ề ố ổ ủ ạ ề ạ ạ
ng i già nh th nào.ườ ư ế
Tôi ph i đi đ n đ t n c mà ng i ta nói ngôn ng mà tôi mu n h cả ế ấ ướ ườ ữ ố ọ
Tôi đ ng ý r ng đ t n c mà ng i ta nói ti ng b n x ngôn ng mà b nồ ằ ở ấ ướ ườ ế ả ứ ữ ạ
mu n h c s giúp b n r t nhi u. Nh ng nó không ph i là m t đi u b t bu c.ố ọ ẽ ạ ấ ề ư ả ộ ề ắ ộ
Tôi đã M trong vòng 6 tháng đ h c ti ng Anh. Tôi nh n th y r ng có m tở ỹ ể ọ ế ậ ấ ằ ộ
s l ng l n nh ngố ượ ớ ữ y u t thu c v môi tr ng mà tôi có đ c đã t n t i s nế ố ộ ề ườ ượ ồ ạ ẵ
Vi t Nam, n c tôi. Tôi v n nh r ng vào nh ng ngày m i đ n M m tở ệ ở ướ ẫ ớ ằ ữ ớ ế ỹ ộ
ng i b n M g c Vi t c a tôi nói v i tôi r ng: “t t nh t là b n xem ti vi m iườ ạ ỹ ố ệ ủ ớ ằ ố ấ ạ ỗ
ngày đ tăng c ng kh năng nghe ti ng Anh c a b n”. Đó là l i g i ý chânể ườ ả ế ủ ạ ờ ợ
thành, nh ng nó làm tôi s c b i vì tôi đ n M v i kỳư ố ở ế ỹ ớ v ng r ng đ t n c này sọ ằ ấ ướ ẽ
giúp tôi tăng v t kh năng ti ng Anh c a mình, ch không ph i là xem Tivi”ọ ả ế ủ ứ ả
N u nh b n nhà và mu n tăng c ng kh năng nghe c a mình, t i sao ch làế ư ạ ở ố ườ ả ủ ạ ỉ
xem TV?
Trong ch ng 10, tôi s nói v i b n nhi u chi n l c khác đ có đ c m t môiươ ẽ ớ ạ ề ế ượ ể ượ ộ
tr ng nói ti ng Anh t nhiên ngay trong đ t n c c a b n.ườ ế ự ở ấ ướ ủ ạ
H c m t ngôn ng nh m t chuy n đi dài. Nó có th dành c cu c đ i b n đọ ộ ữ ư ộ ế ể ả ộ ờ ạ ể
h c m t ngôn ngọ ộ ữ
N u ph i dành c cu c đ i mình đ h c m t ngôn ng m i, v y thì b n nghĩế ả ả ộ ờ ể ọ ộ ữ ớ ậ ạ
r ng Steve Kaufman có bao nhiêu cu c đ iằ ộ ờ hay nh ngữ ng i khác mà có th nóiườ ể
đ c 4 hay 5 ngo i ng có bao nhiêu cu c đ i? Th c t , nhi u ng i, bao g mượ ạ ữ ộ ờ ự ế ề ườ ồ
c b n thân tôi, đã h c m t ngôn ng m t th i gian dài nh ng không bao gi t pả ả ọ ộ ữ ộ ờ ư ờ ậ
trung vào nó. Đó là nh th n u nh b n mu n phát tri n c b p c a b n b ngư ể ế ư ạ ố ể ơ ắ ủ ạ ằ
cách nâng m t v t n ng 5kg ch 3 l n m t ngày. K t qu ch ng bao gi đ nộ ậ ặ ỉ ầ ộ ế ả ẳ ờ ế
b ng cách đó. Khi h c m t ngo i ng , t p trung là đi u then ch t. N u nh t pằ ọ ộ ạ ữ ậ ề ố ế ư ậ
trung trong m t thái đ đúng đ n, b n có th đ t đ c m t s thành th o chộ ộ ắ ạ ể ạ ượ ộ ự ạ ỉ
trong m t th i gian ng n.ộ ờ ắ
Tôi ph i có m t ng i giáo viên gi iả ộ ườ ỏ
M t vài ng i có khuynh h ng trì hoãn l i vài th ; tôi g i đó là nh ng ng iộ ườ ướ ạ ứ ọ ữ ườ
trì hoãn. H v n tìm ki m nh ng giáo viên trông ch c ch n là gi i. ?Tôi nghĩọ ẫ ế ữ ắ ắ ỏ
r ng m i giáo viên có nh ng th m nh riêng và đi m y u riêng c a mình. Đi uằ ỗ ữ ế ạ ể ế ủ ề
quan tr ng là nh ng gì mà b n h c t h , ch không ph i là nh ng gì mà b nọ ữ ạ ọ ừ ọ ứ ả ữ ạ
không th h c t h .ể ọ ừ ọ
Th m chí m t ng i nói ti ng b n x s có nh ng đi m y u riêng c a mìnhậ ộ ườ ế ả ứ ẽ ữ ể ế ủ
trong vi c d y chính ngôn ng c a h . Ví d nh , th nh tho ng, m t ng i nóiệ ạ ữ ủ ọ ụ ư ỉ ả ộ ườ
ti ng b n x có th không hi u rõ ràng t i sao m t t là d đ i v i cô y nh ngế ả ứ ể ể ạ ộ ừ ễ ố ớ ấ ư
l i không d cho nh ng h c viên c a mình.ạ ễ ữ ọ ủ
B n không c n m t ng i giáo viên r t gi i, nh ng b n c n m t ti n trình t t.ạ ầ ộ ườ ấ ỏ ư ạ ầ ộ ế ố
Ch nh ng ng i thông minh m i có th h c ngôn ng m iỉ ữ ườ ớ ể ọ ữ ớ
Đi u th c t là khi b n g p m t ng i nào đó có th nói đ c m t hay nhi uề ự ế ạ ặ ộ ườ ể ượ ộ ề
h n m t ngo i ng , b n c m th y r ng ng i đó là thông minh. Tuy nhiên,ơ ộ ạ ữ ạ ả ấ ằ ườ
nhi u nghiên c u ch ra r ng h c m t ngôn ng m i s làm nâng lên ch s IQề ứ ỉ ằ ọ ộ ữ ớ ẽ ỉ ố
c a b n, đi u này có nghĩa là h c m t ngo i ng s làm cho b n thông minhủ ạ ề ọ ộ ạ ữ ẽ ạ
h n, ch không ph i là b n ph i thông minh m i có th h c ngo i ng . Đi uơ ứ ả ạ ả ớ ể ọ ạ ữ ề
khám phá này là thú v ph i không? N u b n v n còn lo l ng v b n thông minhị ả ế ạ ẫ ắ ề ạ
bao nhiêu, nh ng đi u tìm th y sau đây s làm b n thích thú.ữ ề ấ ẽ ạ
Nghiên c u ch ra r ng b não c a chúng ta ch a kho ng 30 t t bào. M i l nứ ỉ ằ ộ ủ ứ ả ỷ ế ỗ ầ
chúng ta h p th hay phân tích thông tin, m t k t n i m i đ c thi t l p gi aấ ụ ộ ế ố ớ ượ ế ậ ữ
nh ng t bào não. Nh ng k t n i này có th bi n m t nhanh chóng hay có thữ ế ữ ế ố ể ế ấ ể
gi l i trong m t th i gian dài d a trên m c đ quan tr ng c a thông tin này đ iữ ạ ộ ờ ự ứ ộ ọ ủ ố
v i b n. Không ph i s l ng các t bào quy t đ nh m c đ thông minh c aớ ạ ả ở ố ượ ế ế ị ứ ộ ủ
b n, mà đó là s l ng các k t n i làm đi u đó. S l ng các k t n iạ ố ượ ế ố ề ố ượ ế ố gia tăng
khi b não c a b n làm vi c và gi m xu ng khi nó ng ng suy nghĩ và ghi nhộ ủ ạ ệ ả ố ừ ớ
m i th . N u nh b n làm toán đ đ m s l ng k t n i có th có, đó là đi uọ ứ ế ư ạ ể ế ố ượ ế ố ể ề
không th t ng t ng n i, nó d ng nh là vô h n.ể ưở ượ ổ ườ ư ạ
Tony Buzan, m t chuyên gia nghiên c u b não n i ti ng, c tính r ng m tộ ứ ộ ổ ế ướ ằ ộ
ng i bình th ng ch dùng kho ng t m 3% đ n 8% c a năng l c c a b nãoườ ườ ỉ ả ầ ế ủ ự ủ ộ
c a mình. Trong khi nh ng ng i thông minh có th s d ng ch 10% ti m l củ ữ ườ ể ử ụ ỉ ề ự
b não c a h . Đi u này có nghĩa là không có v n đ gì v vi c ch s IQ c aộ ủ ọ ề ấ ề ề ệ ỉ ố ủ
b n là bao nhiêu vào lúc này, b n có th m c đâu đó kho ng 2% đ n 10%.ạ ạ ể ở ứ ả ế
N u b n trong m t cu c ch y marathon, đ ng tr c v ch m t vài mét hay đ ngế ạ ộ ộ ạ ứ ướ ạ ộ ứ
sau v ch xu t phát không làm nên đi u khác bi t gì l n, nh ng s n l c khôngạ ấ ề ệ ớ ư ự ỗ ự
ng ng c a b n m i là quan tr ng. Có nhi u ch cho s c i thi n. N u đi u nàyừ ủ ạ ớ ọ ề ỗ ự ả ệ ế ề
là đúng, câu h i ti p theo c a b n s là làm th nào đ b n thông minh h n?ỏ ế ủ ạ ẽ ế ể ạ ơ
Tôi th ng nghĩ r ng b não c a chúng ta gi ng nh m t đĩa c ng c a máy tính,ườ ằ ộ ủ ố ư ộ ứ ủ
đó là n u nh chúng ta nén ch t quá nhi u thông tin vào bên trong nó, m t vàiế ư ặ ề ộ
thông tin cũ s b thay th b i nh ng thông tin m i đ n và bi n m t. Tôi th yẽ ị ế ở ữ ớ ế ế ấ ấ
r ng tôi đã sai. S th t là n u nh b n thu th p nhi u thông tin h n, kh năngằ ự ậ ế ư ạ ậ ề ơ ả
nh c a b n s tăng theo đó. B n có th nh nhi u h n và m c đ nhanhớ ủ ạ ẽ ạ ể ớ ề ơ ở ứ ộ
h n. Ng c l i, n u b n suy nghĩ ít, kh năng suy nghĩ c a b n s suy y u d n.ơ ượ ạ ế ạ ả ủ ạ ẽ ế ầ