Ăn thực phẩm có DEHP có hại như thế
nào?
C
ục an to
àn th
ực phẩm
mở rộng kiểm tra DEHP ở
t
ất cả các nhóm thực phẩm
nhập khẩu từ Đài Loan
như bánh kẹp, sữa, thạch,
nước rau câu, đặc biệt là
các nhóm nước giải khát… Vì sao DEHP bị kiểm tra gắt gao và bị
cấm tuyệt đối không được chứa trong thực phẩm như thế?
DEHP là gì?
DEHP là một hóa chất hữu cơ và là viết tắt của diethylhexyl phtalat.
DEHP không tan trong nước, chỉ tan trong dầu nên tạo đục trong sản
phẩm chứa nước, và được dùng trong thực phẩm thay thế dầu cọ vì là
hóa chất công nghiệp rẻ tiền hơn. DEHP phổ biến vì là một chất hóa
dẻo hữu hiệu nhất trong ngành công nghiệp nhựa và chất dẻo. Một
mình PVC để tạo nhựa thì không thể dẻo, dai, bền. Nhưng khi có thêm
DEHP, PVC trở nên dẻo hơn, dai hơn, bền hơn, ít bị lão hoá hơn.
Ngoài DEHP, nhi
ều hóa chất khác có cấu trúc tương tự tạo th
ành nhóm
gọi là các “dẫn chất phtalat” như monobutyl phtalat (MBP), dibutyl
phtalat (DBP), benzylbutyl phtalat (BZBP), monomethyl phtalat
(MMP)…
Trong ngành dược, một dẫn chất phtalat là diethyl phtalat (DEP) có
dùng làm thuốc nhưng chỉ dùng ngoài da trị bệnh ghẻ ngứa (trước đây
nước ta dùng rất phổ biến DEP nhưng nay không dùng nữa). Đặc biệt,
DEP được dùng làm chất hóa dẻo (plasticizer) trong bao phim bao vi
thuốc.
Rất may, lượng dùng DEP trong bào chế bao phim có rất ít trong lớp
phim bao (lớp phim này thông thường cũng được bao rất mỏng) và m
ỗi
lần ta chỉ uống một vài viên thuốc nên tác hại của DEP nếu có xem nh
ư
không đáng kể. Các dẫn chất phtalat khác thường được dùng làm chất
hóa dẻo cho các bao bì nhựa như chai, can, túi, bao, gói, đầu núm vú,
bình sữa, trong đồ chơi trẻ con bằng chất dẻo, nhựa…
Trong quá trình sử dụng các sản phẩm vừa kể, DEHP r
ất dễ rời bỏ chất
gốc là PVC để phân tán vào cơ thể. Trẻ con dùng bình sữa, bát nhựa,
đồ chơi bằng nhựa có chứa hàm lượng cao các phtalat sẽ có nguy cơ bị
nhiễm chất này.
Tác hại của DEHP
* Ảnh hưởng đến tuổi dậy thì
Nh
ững chất từ bên ngoài môi trường được đưa vào cơ thể con người
hoạt động như estrogen được gọi là xenoestrogen (có nghĩa chất tương
tự, có tác dụng giống như estrogen từ bên ngoài đưa vào cơ thể). Ta
cần biết estrogen chính là một hormone sinh dục nữ (người nữ còn có
hormone sinh dục thứ hai là progesteron). Cơ thể bé gái chưa dậy thì
nhưng do tiếp xúc với xenoestrogen xem như có một lư
ợng estrogen có
trong cơ thể, estrogen này sẽ kích hoạt vùng dưới đồi và tuyến yên ở
não tiết ra các hormone hướng dục (gonadotropins) đánh thức buồng
trứng làm việc và làm xuất hiện sớm những hiện tượng đặc trưng của
giới tính nữ. Đó là bé gái phát triển vú, sau đó mọc lông nách, lông tr
ên
xương mu và xuất hiện kinh nguyệt.
DEHP đã được ghi nhận có tác dụng như một xenoestrogen. Ta cần
biết, các hormon sinh dục kể cả nam và nữ, về mặt cấu trúc hóa học,
đều có phần tương tự, xuất phát từ chất đầu tiên là cholesterol. Vì vậy,
xenoestrogen không chỉ ảnh hưởng đến estrogen mà còn ảnh hưởng