Bài giảng Kế toán ngân hàng: Chương 2 - ThS. Phùng Thị Hồng Gấm

Trong bối cảnh hoạt động tài chính ngày càng phức tạp, việc quản lý và kế toán tiền mặt đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với các tổ chức tín dụng, đặc biệt là ngân hàng. Tiền mặt không chỉ là tài sản lưu động thiết yếu mà còn là đối tượng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Do đó, việc nắm vững các nguyên tắc kế toán nghiệp vụ tiền mặt là nền tảng để đảm bảo tính minh bạch, chính xác của thông tin tài chính, tuân thủ các quy định pháp luật và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động. Tài liệu này nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan và chi tiết về các khía cạnh trọng yếu của kế toán tiền mặt trong ngành ngân hàng, từ khái niệm cơ bản đến các quy trình nghiệp vụ cụ thể.

Sinh viên chuyên ngành tài chính - ngân hàng, kế toán, kiểm toán; cán bộ kế toán và thủ quỹ tại các tổ chức tín dụng.

Tài liệu học thuật này trình bày một cách có hệ thống về kế toán nghiệp vụ tiền mặt, một lĩnh vực cốt lõi trong hoạt động của các ngân hàng. Bắt đầu với phần khái quát về nghiệp vụ tiền mặt, nó làm rõ định nghĩa tiền mặt tại ngân hàng bao gồm tiền đồng Việt Nam và ngoại tệ, nhấn mạnh vai trò đáp ứng nhu cầu chi trả khách hàng và kinh doanh. Một khía cạnh quan trọng được đề cập là sự phân chia trách nhiệm rõ ràng giữa kế toán viên và thủ quỹ trong việc theo dõi, ghi nhận, báo cáo thu chi và bảo quản an toàn quỹ tiền mặt, cùng với yêu cầu kiểm kê và đối chiếu số liệu hàng ngày để đảm bảo tính chính xác. Tiếp theo, tài liệu đi sâu vào các chuẩn mực kế toán và quy định cụ thể liên quan đến kế toán tiền mặt. Nó giải thích nguyên tắc ghi nhận tiền mặt theo giá gốc, chỉ phản ánh các giao dịch thu chi tiền mặt thực tế và hướng dẫn xử lý tiền mặt đang vận chuyển. Các yêu cầu về chứng từ thu, chi tiền mặt cũng được đề cao như một yếu tố bắt buộc để đảm bảo tính hợp lệ của nghiệp vụ. Một phần trọng tâm là kế toán thu tiền và kế toán chi tiền, nơi các tài khoản sử dụng như TK 1011 (Tiền mặt tại đơn vị) và TK 1019 (Tiền mặt đang vận chuyển) được trình bày chi tiết, cùng với các tài khoản liên quan khác như TK 4211, TK 519, TK 1113. Phương pháp kế toán được minh họa qua ví dụ cụ thể về các nghiệp vụ phát sinh tại ngân hàng thương mại, bao gồm việc nhận tiền gửi không kỳ hạn, mở sổ tiết kiệm và thu hồi nợ vay, giúp người đọc dễ dàng hình dung cách định khoản và xử lý các giao dịch thực tế. Cuối cùng, tài liệu cũng đề cập đến kế toán xử lý các trường hợp thừa, thiếu tiền mặt, cung cấp một khung sườn toàn diện cho việc quản lý rủi ro và tuân thủ.