Bài giảng Kết cấu ô tô: Chương 4 - Lê Bảo Việt

Trong kỹ thuật ô tô, hộp số đóng vai trò là một thành phần không thể thiếu trong hệ thống truyền lực, có chức năng điều chỉnh hiệu quả đầu ra của động cơ để phù hợp với các điều kiện vận hành đa dạng của xe. Nó cho phép thay đổi linh hoạt vận tốc và lực kéo của xe, đồng thời cung cấp khả năng chuyển động lùi và trích công suất cho các thiết bị phụ trợ. Tầm quan trọng của hộp số nằm ở khả năng tối ưu hóa hiệu suất động cơ, đảm bảo xe hoạt động trơn tru và tiết kiệm nhiên liệu. Việc nghiên cứu sâu về cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các loại hộp số, đặc biệt là các thiết kế hộp số trục cố định và hộp số li hợp kép, là yếu tố then chốt để phát triển các giải pháp truyền động hiệu quả và bền bỉ.

Sinh viên, kỹ sư, kỹ thuật viên ngành kỹ thuật ô tô, cơ khí chế tạo, hoặc bất kỳ ai quan tâm đến nguyên lý và cấu tạo của hệ thống truyền động xe cơ giới.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn toàn diện về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và phân loại của hộp số trong các phương tiện cơ giới, tập trung vào vai trò thiết yếu của chúng trong hệ thống truyền lực. Hộp số không chỉ đơn thuần là bộ phận giảm tốc mà còn là cơ chế thay đổi vận tốc và lực kéo của xe thông qua việc điều chỉnh tỷ số truyền, cho phép xe hoạt động hiệu quả trong mọi điều kiện, từ khởi hành đến chạy tốc độ cao, cũng như cung cấp khả năng chuyển động lùi và trích công suất cho các máy công tác. Các phương pháp thay đổi tỷ số truyền được phân loại rõ ràng thành truyền động có cấp (dùng bánh răng ăn khớp) và truyền động vô cấp (thủy lực, ma sát), cùng với các cách điều khiển bằng tay hoặc tự động. Tài liệu đi sâu vào phân tích các yêu cầu thiết kế của hộp số, nhấn mạnh sự cần thiết của kết cấu đơn giản, gọn nhẹ, dễ chế tạo, điều khiển và bảo dưỡng. Phần trọng tâm của tài liệu là phân tích chi tiết về hộp số trục cố định, bao gồm các cấu hình 2 trục, 3 trục với số lượng số tiến và số lùi khác nhau (ví dụ: 4 số tiến, 1 số lùi hoặc 5 số tiến, 1 số lùi), và sử dụng cả bánh răng thẳng lẫn bánh răng nghiêng. Đặc biệt, tài liệu trình bày nguyên lý làm việc của số truyền thẳng, chỉ ra độ bền của các chi tiết khi không chịu tải. Ngoài ra, các thiết kế hộp số nhiều cấp với hộp phụ và hộp số li hợp kép (DCT) cũng được giới thiệu, làm nổi bật khả năng sang số tự động dễ dàng và hiệu quả của chúng. Nội dung cung cấp các sơ đồ cấu tạo và hình ảnh minh họa chi tiết, giúp người đọc dễ dàng hình dung và nắm bắt nguyên lý làm việc của từng loại hộp số.