Tổng cầu và chính sách tài khóa: Bài giảng Kinh tế vĩ mô

Bài 3: Tổng cầu và chính sách tài khóa

ECO102_Bai3_v2.0018102208

Bài 3 TỔNG CẦU VÀ CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA

Nội dung

Mục tiêu

Trong bài này, người học sẽ được tiếp

cận các nội dung:

• Phân tch các yếu t cu thành tng

chi tiêu (tng cu) và cách xác đnh

mc thu nhập cân bng ca nn

kinh tế.

• Phân tch và làm ni bật các công c và

mc tiêu ca chnh sách tài kha.

• Ch ra được các gii pháp đ tài trợ

cho thâm ht ngân sách nhà nưc

• Gip sinh viên hiu được cách xác đnh

thu nhập ca nn kinh tế bng phương

pháp s dng đ th và đi s.

• Hiu được thế nào là chnh sách tài kha

và các cơ chế tác động ca n đến sn

lượng, giá c, và vic làm ca nn kinh tế.

• Ch ra được các gii pháp đ tài trợ cho thâm

ht ngân sách nhà nưc Vit Nam và thc đy

tăng trưng kinh tế bn vng.

Hướng dẫn học

Đ học tt bài này sinh viên cn:

• Đọc k ngun tài liu tham kho đ chọn ra

nhng tài liu tham kho hu ch nht.

• Xem các ngun tài liu và th t tài liu được

cung cp cho môn học này đ biết được trnh

t học tập.

Bài 3: Tổng cầu và chính sách tài khóa

ECO102_Bai3_v2.0018102208

hng ta bắt đu nghiên cu mặt cu ca kinh tế bng cách gi thiết rng giá c, tin công

đã cho và không đi. Gi thiết này tương ng vi các lập luận ca J.M. Keynes v một

mc giá “cng nhắc” trong thời kỳ suy thoái kinh tế. Gi thiết này sẽ thay đi khi chuyn

sang chương v tng cung. Lc đ, s thay đi ca giá c sẽ được đưa vào mô hnh. Bc tranh

kinh tế vĩ mô sẽ hoàn chnh hơn vi vic mô t lm phát và tht nghip và nn kinh tế m. Một

gi thiết na cn phi đặt ra đ là gi thiết cho rng mc tng cung là đã cho. Ni cách khác, các

hãng sn xut kinh doanh c kh năng và sẵn sàng đáp ng mọi nhu cu ca nn kinh tế. Trong

trường hợp đ, tng cu sẽ quyết đnh như thế nào đến sn lượng cân bng? Tng cu khác g so

vi Tng chi tiêu ca nn kinh tế?

Một nội dung na trong bài này là chnh sách tài kha. Chnh sách tài kha chnh là vic chnh

ph s dng chi tiêu và ngun thu thuế đ tác động lên nn kinh tế. S kết hợp và tác động qua

li gia chi tiêu chnh ph và ngun thu ngân sách là một s cân bng dễ b phá vỡ và đòi hỏi

vic xác đnh thời đim chnh xác và một cht may mắn đ đt hiu qu. Tác động trc tiếp và

gián tiếp ca chnh sách tài kha c th nh hưng không đến chi tiêu cá nhân, đu tư ca doanh

nghip, tỷ giá hi đoái, mc thâm ht ngân sách lãi sut trong nn kinh tế?

Chnh sách tài kha thường gắn lin vi trường phái Keynes, theo tên nhà kinh tế học người Anh

John Maynard Keynes. Nhng nghiên cu chnh ca ông

như “Lý thuyết tng quát v vic làm, lãi sut và tin t”

đã nh hưng đến nhng tư tưng mi lý gii v cách

thc nn kinh tế họat động và vẫn được nghiên cu cho

đến ngày nay. Hu hết lý thuyết ca ông được phát trin

trong thời kỳ Đi khng hong. Đến nay lý thuyết ca

Keynes đã được dùng cũng như b vận dng sai không t

ln, bi n khá ph biến và ch áp dng đặc thù đ gim

nh hưng trong thời kỳ suy thoái.

Chnh sách tài kha đã được vận dng thành công k c trong sut và sau thời kỳ Đi khng

hong nhưng học thuyết ca Keynes đã b hoài nghi vào nhng năm 80 sau một thời gian dài

được ưa chuộng. Người ng hộ chnh sách tin t như Milton Friedman và người theo trường

phái “trọng cung” cho rng nhng động thái đang diễn ra ca chnh ph sẽ chẳng th cu vãn đt

nưc thoát khỏi giai đon khng hong khi mà mc GDP dưi trung bnh ngày càng m rộng,

còn lãi sut th bt n.

3.1. Tng cu v sn lưng cân bng

Chng ta bắt đu nghiên cu mặt cu ca kinh tế bng cách gi thiết rng giá c, tin

công đã cho và không đi. Gi thiết này tương ng vi các lập luận ca J.M. Keynes v

một mc giá “cng nhắc” trong thời kỳ suy thoái kinh tế. Gi thiết này sẽ thay đi khi

chuyn sang chương v tng cung. Lc đ, s thay đi ca giá c sẽ được đưa vào mô

hnh. Bc tranh kinh tế vĩ mô sẽ hoàn chnh hơn vi vic mô t lm phát và tht nghip

và nn kinh tế m. Một gi thiết na cn phi đặt ra đ là gi thiết cho rng mc tng

cung là đã cho. Ni cách khác, các hãng sn xut kinh doanh c kh năng và sẵn sàng

đáp ng mọi nhu cu ca nn kinh tế. Trong trường hợp đ, tng cu sẽ một mnh quyết

đnh mc sn lượng cân bng.

Tng cu ca nn kinh tế chnh là tng các khon chi tiêu v hàng ha và dch v ca

các tác nhân trong nn kinh tế. Do đ, tng cu AD bng tng chi tiêu ca nn kinh tế

Bài 3: Tổng cầu và chính sách tài khóa

ECO102_Bai3_v2.0018102208

AE. Chng ta sẽ s dng khái nim ca tng chi tiêu AE trong vic phân tch tng cu

ca nn kinh tế trong toàn bộ chương này.

3.1.1. Tng cu v sn lưng cân bng trong nền kinh tế gin đơn

a. Tiêu dùng ca cc h gia đnh (C: Consumption)

Khái niệm

Tiêu dùng là toàn bộ nhng chi tiêu v hàng hoá và dch v cui cùng ca các hộ gia

đnh mua được trên th trường dùng đ chi dùng cho cuộc sng hàng ngày. Chi tiêu hàng

ha và dch v ca hộ gia đnh thường bao gm các khon chi tiêu v lương thc - thc

phm, các đ dùng sinh hot ca gia đnh, du lch,…

Các yu tố tác đng đn tiêu dùng

• Thu nhập: Thu nhập ca người tiêu dùng thay đi sẽ làm thay đi cách thc tiêu

dùng, cách thc la chọn hàng ha và dch v. Khi thu nhập tăng thường dẫn ti tiêu

dùng tăng và ngược li thu nhập gim thường dẫn ti tiêu dùng gim. Thu nhập ca

các hộ gia đnh tăng lên ph thuộc vào tin công, tin lương, tin thưng, ph cp,…

• Các sn phm thừa kế: Người tiêu dùng c th s dng phn tài sn thừa kế ca

người thân đ li (hoặc từ ngân sách d tr quc gia).

• Các chính sách kinh tế vĩ mô như:

o Chnh sách v thuế: Thuế tăng dẫn ti tiêu dùng gim và thuế gim dẫn ti tiêu

dùng tăng.

o Chnh sách v lãi sut: Lãi sut tăng dẫn ti tiết kim tăng và tiêu dùng gim đi và

ngược li Lãi sut gim dẫn ti tiết kim gim và tiêu dùng tăng lên.

o Chnh sách tin lương/ bo him.v.v.

• Các yếu t khác như: s thch - th hiếu, phong tc - tập quán, điu kin thời tiết - kh hậu.

Trong các yếu t nêu trên, thu nhập và chnh sách ca chnh ph (chnh sách thuế và trợ

cp) có tác động ln nht đến hành vi tiêu dùng ca các hộ gia đnh trong một nn kinh tế.

Hàm số tiêu dùng

Hàm tiêu dùng biu th mi quan h gia tng tiêu dùng và tng thu nhập. Hàm này

được xây dng bng phương pháp thng kê s ln. Hàm tiêu dùng c dng C = f(Y), hay

c th hơn n sẽ c dng:

C C MPC Y= + 

Trong đ:

• C là tiêu dùng ca các hộ gia đnh

• YD là thu nhập kh dng. Trong nn kinh tế gin đơn, ta c Y = YD (vi Y là thu nhập

quc dân) v trong nn kinh tế này ch c hai tác nhân là hộ gia đnh và hãng kinh doanh,

Nhà nưc không tham gia vào điu tiết nn kinh tế.

•

gọi là tiêu dùng t đnh hay tiêu dùng d kiến (không ph thuộc vào tng thu nhập

quc dân) còn gọi là phn tiêu dùng không ph thuộc thu nhập quc dân, là mc ti

thiu.

• MPC là xu hưng tiêu dùng cận biên (0 < MPC < 1). Xu hưng tiêu dùng cận biên là

một đi lượng được đo lường bng tỷ s gia mc gia tăng v tiêu dùng vi mc gia

tăng v thu nhập quc dân. Xu hưng tiêu dùng cận biên ni lên rng, nếu thu nhập

Bài 3: Tổng cầu và chính sách tài khóa

ECO102_Bai3_v2.0018102208

tăng lên một đơn v th tiêu dùng c xu hưng tăng lên là bao nhiêu. Giá tr MPC

chnh là h s gc ca đường tiêu dùng.

MPC = C/Y = Mc gia tăng v tiêu dùng/Mc gia tăng v thu nhập

V d: Gi s trong năm 2009 thu nhập quc dân trong một quc gia tăng thêm 10 tỷ.

Quc gia này dùng một phn đ b sung cho tiêu dùng ca dân cư là 9 tỷ. Tnh xu hưng

tiêu dùng cận biên?

Y = 10 tỷ và C = 9 tỷ → MPC = 9/10 tỷ = 0,9 tỷ

Như vậy, thu nhập dân cư c tăng 1 tỷ th c 0,9 tỷ dành cho tiêu dùng. Giá tr ca MPC

cho ta biết khi thu nhập quc dân tăng 1 đơn v th sẽ c bao nhiêu phn b sung cho tiêu

dùng ca dân cư.

Đồ thị đưng tiêu dùng

Đ th đường tiêu dùng được xây dng trên mô hnh giao đim ca Keynes. Độ dc ca

đường tiêu dùng chnh là giá tr xu hưng tiêu dùng cận biên MPC.

C C MPC.Y=+

Y1YEY2

C, AE 450

Đi vay

Tit

kim

C C MPC.Y=+

Y1YEY2

C, AE 450

Đi vay

Tit

kim

Hnh 3.1. Đưng tiêu dng

Đường 45o là tập hợp tt c nhng đim cân bng gia tiêu dùng vi sn lượng C = Y,

tc là thu nhập làm ra bao nhiêu tiêu dùng hết by nhiêu. Đường 45o phn ánh mc sn

lượng thc tế nn kinh tế sn xut ta đng bng mc tiêu dùng ca dân cư. Đim E (giao

đim gia đường phân giác và đường tiêu dùng) gọi là đim cân bng tiêu dùng hay còn

gọi là đim vừa đ đ tiêu dùng. Đim vừa đ là đim thu nhập vừa đ đ chi tiêu. YE là

mc thu nhập vừa đ đ tiêu dùng.

Vi Y1 < YE, tiêu dùng C ln hơn mc thu nhập làm ra khiến cho nn kinh tế rơi vào

tnh trng mc sn lượng làm ra không đ cho dân cư tiêu dùng. Do vậy, mun đáp ng

tiêu dùng phi đi vay và s dng d tr quc gia (nn kinh tế xy ra tnh trng thiếu ht).

Vi Y2 > YE, sn lượng làm ra ln hơn mc tiêu dùng dẫn ti nn kinh tế  trng thái dư

thừa, dân cư không tiêu dùng hết thu nhập (nn kinh tế c tiết kim).

Mối quan hệ giữa tiêu dùng với tit kiệm

Tiết kim (S) là phn thu nhập còn li sau khi tiêu dùng.

Xt trong nn kinh tế đng, ta có: S = Y - C

Hàm s tiết kim được viết dưi dng như sau:

__ __

Y (C I ) (500 200) 3500

1 MPC 1 0,8

=  + =  + =

−−

Bài 3: Tổng cầu và chính sách tài khóa

ECO102_Bai3_v2.0018102208

Đặt: 1 - MPC = MPS, khi đ,

S C MPS Y= − + 

MPS được gọi là xu hưng tiết cận biên. N là một đi lượng được đo bng tỷ s gia

mc gia tăng v tiết kim vi mc gia tăng v thu nhập quc dân.

MPS = S/Y

V d: Gi s thu nhập quc dân Y ca một quc gia trong năm 2010 tăng thêm 10 tỷ

USD, quc gia này dành 9 tỷ USD đ b sung cho tiêu dùng ca dân cư. Khi đ, xu

hưng tiết kim cận biên sẽ là bao nhiêu?

Ta c: Y = 10 tỷ và C = 9 tỷ → S = 1 tỷ USD → MPC = 0,9 → MPS = 1 - 0,9 = 0,1

= 10%. Hoặc MPS = S/Y = 1/10 = 0,1 = 10%.

Như vậy, MPS cho ta biết được khi thu nhập quc dân tăng lên một đơn v th quc gia này sẽ

dành bao nhiêu phn đ tiết kim. Giá tr MPS là một s dương và tho mãn: 0 < MPS

< 1 và MPS + MPC = 1. Giá tr MPS chnh là độ dc ca đường tiết kim.

C C MPC.Y=+

S C MPS.Y= − +

C−

Y1YEY2

YEY2

C, AE

C, AE 450

C C MPC.Y=+

S C MPS.Y= − +

C−

Y1YEY2

YEY2

C, AE

C, AE 450

Hnh 3.2. Đưng tiêu dng v đưng tiết kim

Đồ thị tiêu dùng và tit kiệm

Ti đim vừa đ th tiết kim bng không và đường tiết kim S luôn đi qua YE.

Đường tiêu dùng C và đường tiết kim S sẽ không song song vi nhau nếu xu hưng tiết

kim cận biên khác vi xu hưng tiêu dùng cận biên. Đường tiêu dùng C và đường tiết

kim S song song vi nhau khi xu hưng tiết kim cận biên bng xu hưng tiêu dùng

cận biên, tc là một na dùng đ tiết kim, một na dùng đ tiêu dùng. V d: Cho

đường tiêu dùng C = 150 + 0,5Y khi đ đường tiết kim sẽ là S = - 150 + 0,5Y.

Đường 45o thường dc hơn đường tiết kim, điu này là do xu hưng tiêu dùng cận biên

thường c giá tr ln hơn 0,5 còn xu hưng tiết kim cận biên thường nhỏ hơn 0,5. Dưi

đim vừa đ, tiết kim c giá tr âm. Ni cách khác, người tiêu dùng phi vay đ chi

tiêu. Còn trên đim vừa đ, tiết kim tăng cùng vi mỗi mc thu nhập tăng thêm.

• Vi Y = Y1 < YE → C > Y → S < 0

• Vi Y = Y2 > YE → C < Y → S > 0

• Vi Y = YE → C = Y → S = 0.

Bài giảng Kinh tế vĩ mô - Bài 3: Tổng cầu và chính sách tài khóa

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Xác nhận đăng nhập

Đăng nhập từ tài khoản này?

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi