Bài giảng Kỹ thuật gia công cơ khí: Chương 4 - ThS. Nghiêm Văn Vinh

Công nghệ hàn là một phương pháp gia công cơ khí thiết yếu, đóng vai trò quan trọng trong nhiều ngành công nghiệp từ xây dựng, sản xuất ô tô, đến đóng tàu và đường sắt. Nó không chỉ cho phép liên kết các chi tiết kim loại một cách bền vững mà còn mang lại hiệu quả kinh tế và khả năng chế tạo các kết cấu phức tạp mà các phương pháp khác khó thực hiện. Tuy nhiên, quá trình hàn cũng tiềm ẩn nhiều thách thức như ứng suất dư, biến dạng, và các khuyết tật cần được kiểm soát chặt chẽ. Việc nắm vững các khái niệm, đặc điểm và phân loại công nghệ hàn là nền tảng để áp dụng hiệu quả, đảm bảo chất lượng và an toàn trong sản xuất.

Sinh viên, kỹ sư, kỹ thuật viên và những người làm việc trong lĩnh vực cơ khí, chế tạo, vật liệu và công nghệ hàn.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan toàn diện về công nghệ hàn, bắt đầu bằng định nghĩa cơ bản và phân tích các ưu nhược điểm của phương pháp này. Hàn được định nghĩa là quá trình liên kết các chi tiết kim loại bằng cách nung nóng đến trạng thái nóng chảy hoặc dẻo, sau đó kết tinh hoặc dùng lực ép để tạo mối liên kết bền vững. Các ưu điểm nổi bật bao gồm tiết kiệm vật liệu, khả năng hàn nhiều loại vật liệu và chế tạo kết cấu phức tạp, trong khi nhược điểm liên quan đến ứng suất dư, nguy hiểm tiềm tàng và khó khăn trong kiểm tra khuyết tật. Tài liệu phân loại các phương pháp hàn dựa trên trạng thái kim loại mối hàn thành hàn nóng chảy và hàn áp lực, với nhiều ví dụ chi tiết cho từng loại, như hàn hồ quang tay, hàn khí, và hàn laser. Phần này cũng đi sâu vào khái niệm tính hàn của kim loại và hợp kim, phân loại vật liệu theo mức độ dễ hàn. Đặc biệt, chương này mô tả chi tiết về các đặc điểm của mối hàn nóng chảy, bao gồm cấu trúc kim loại và nhiệt độ ảnh hưởng. Cuối cùng, tài liệu tập trung vào hàn hồ quang tay, giải thích định nghĩa, cấu tạo thiết bị, ưu nhược điểm, các loại dòng điện hàn (AC/DC), và hướng dẫn chi tiết về các loại mối hàn cơ bản (như mối hàn góc, mối hàn rãnh) cùng các bước chuẩn bị mối hàn như vát mép, làm sạch và hàn đính. Nội dung này cung cấp kiến thức nền tảng vững chắc và ứng dụng thực tiễn cho kỹ thuật hàn.