Bài giảng Nguyên lý thống kê - Chương 4: Thống kê mức độ của hiện tượng kinh tế - xã hội

Trong bối cảnh kinh tế thị trường ngày càng phức tạp và biến động, khả năng thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu trở thành yếu tố then chốt cho mọi tổ chức và doanh nghiệp. Môn học Nguyên lý Thống kê đóng vai trò nền tảng, trang bị cho người học những kiến thức cơ bản về cách định lượng và mô tả các hiện tượng kinh tế - xã hội. Tài liệu này nhằm giới thiệu các chỉ tiêu thống kê quan trọng, bao gồm số tuyệt đối và số tương đối, cùng với ý nghĩa và ứng dụng của chúng. Mục tiêu là giúp người đọc nắm vững cách thức sử dụng các công cụ phân tích thống kê để đánh giá, lập kế hoạch và đưa ra các quyết định kinh doanh hiệu quả, từ đó nâng cao năng lực quản lý và điều hành.

Sinh viên các ngành kinh tế, kế toán, kiểm toán, quản trị kinh doanh, và các chuyên viên, nhà nghiên cứu cần áp dụng nguyên lý thống kê để phân tích các hiện tượng kinh tế - xã hội.

Chương IV của tài liệu Nguyên lý Thống kê này tập trung vào việc thống kê và đo lường các mức độ của hiện tượng kinh tế - xã hội, cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách định lượng và phân tích dữ liệu một cách khoa học. Tài liệu bắt đầu bằng việc giới thiệu số tuyệt đối, giải thích khái niệm, ý nghĩa và đặc điểm của chúng trong việc phản ánh quy mô và khối lượng của các hiện tượng trong điều kiện thời gian và không gian cụ thể. Các loại số tuyệt đối, bao gồm số tuyệt đối thời kỳ và thời điểm, được trình bày chi tiết, làm rõ cách chúng được sử dụng để mô tả trạng thái và sự tích lũy của hiện tượng. Tiếp theo, tài liệu đi sâu vào số tương đối, một chỉ tiêu thống kê quan trọng khác, dùng để biểu hiện mối quan hệ so sánh giữa các mức độ của hiện tượng. Nó làm rõ các trường hợp áp dụng số tương đối: so sánh hiện tượng cùng loại qua thời gian, hiện tượng khác loại nhưng có liên quan, và mối quan hệ giữa bộ phận với tổng thể. Các đặc điểm và ý nghĩa của số tương đối trong phân tích thống kê, lập kế hoạch và kiểm tra thực hiện kế hoạch được nhấn mạnh. Đặc biệt, tài liệu phân loại số tương đối thành số tương đối động thái (phản ánh sự biến động theo thời gian) và số tương đối kế hoạch (đánh giá nhiệm vụ và hoàn thành kế hoạch), kèm theo công thức tính và các ví dụ minh họa thực tế. Thông qua việc trình bày lý thuyết và các ví dụ cụ thể, tài liệu trang bị cho người đọc khả năng vận dụng các chỉ tiêu thống kê này để mô tả đặc điểm của hiện tượng kinh tế - xã hội, làm cơ sở cho phân tích chuyên sâu và hỗ trợ ra các quyết định quản lý hiệu quả trong lĩnh vực kế toán - kiểm toán và các ngành liên quan.