Bài giảng Nguyên lý thống kê kinh tế: Chương 2 - TS. Trần Ngọc Minh

Điều tra thống kê đóng vai trò nền tảng trong việc thu thập và phân tích dữ liệu, đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực kinh tế. Để đưa ra các quyết định chính sách hiệu quả và thúc đẩy sự phát triển bền vững, việc có được nguồn thông tin đáng tin cậy là điều thiết yếu. Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan về điều tra thống kê kinh tế, từ những khái niệm cơ bản đến các yêu cầu thiết yếu, đồng thời phác thảo các phương pháp thu thập tài liệu và quy trình xây dựng phương án điều tra một cách khoa học. Mục tiêu là trang bị kiến thức nền tảng vững chắc về quy trình điều tra, đảm bảo chất lượng và tính hiệu quả của dữ liệu được thu thập.

Sinh viên các ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, thống kê; các nhà nghiên cứu, cán bộ làm công tác thống kê tại các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp, cần nắm vững kiến thức về quy trình điều tra và thu thập dữ liệu.

Tài liệu này trình bày chi tiết về điều tra thống kê kinh tế, khởi đầu bằng việc định nghĩa đây là quá trình tổ chức khoa học để thu thập, ghi chép dữ liệu ban đầu nhằm phục vụ công tác nghiên cứu thống kê. Nó nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của việc cung cấp tài liệu cần thiết cho các giai đoạn tiếp theo của quá trình phân tích. Quá trình điều tra được phân cấp thành tổng điều tra và điều tra riêng lẻ, tùy thuộc vào phạm vi và đối tượng. Để đảm bảo tính chính xác và giá trị của dữ liệu, tài liệu nêu bật bốn yêu cầu điều tra cơ bản: trung thực, chính xác – khách quan, kịp thời và đầy đủ. Việc phân loại các cuộc điều tra dựa trên thời gian (thường xuyên, không thường xuyên) và phạm vi (toàn bộ, không toàn bộ, bao gồm điều tra chọn mẫu và chuyên đề) cung cấp cái nhìn toàn diện về các hình thức triển khai. Về phương pháp thu thập dữ liệu, tài liệu mô tả chi tiết các kỹ thuật như đăng ký trực tiếp và phỏng vấn (trực tiếp và gián tiếp), phân tích ưu nhược điểm của từng phương pháp trong bối cảnh thực tiễn. Cuối cùng, một phần trọng tâm là xây dựng phương án điều tra thống kê kinh tế, bao gồm các bước từ xác định mục đích, nội dung, phạm vi, đối tượng, thời gian, lựa chọn phương pháp, lập kế hoạch tài chính đến tổ chức thực hiện. Nắm vững các nguyên tắc và kế hoạch điều tra này sẽ giúp các nhà nghiên cứu và quản lý thu thập dữ liệu hiệu quả, từ đó đưa ra các quyết định sáng suốt và có căn cứ trong môi trường kinh tế.