Bài giảng Thống kê doanh nghiệp: Chương 4 - ThS. Lê Thị Bích Lan

Trong bối cảnh kinh tế cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực lao động là yếu tố then chốt quyết định sự thành công và phát triển bền vững của mỗi doanh nghiệp. Lao động không chỉ là một trong ba yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất kinh doanh mà còn là tài sản vô giá, đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt trong công tác quản trị. Để đảm bảo hoạt động hiệu quả, các tổ chức cần có cái nhìn toàn diện và chính xác về tình hình lao động. Chương này đi sâu vào giới thiệu các khái niệm, phương pháp và chỉ tiêu trong thống kê lao động, cung cấp nền tảng vững chắc cho việc phân tích, đánh giá và ra quyết định tối ưu về nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.

Sinh viên ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, quản lý nhân sự; các nhà quản lý, cán bộ phòng ban nhân sự và những ai quan tâm đến công tác thống kê và quản lý lao động trong doanh nghiệp.

Tài liệu này trình bày chi tiết về thống kê lao động trong doanh nghiệp, bắt đầu với việc định nghĩa và phân loại lao động. Lao động trong doanh nghiệp được hiểu là toàn bộ công nhân viên tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh, và được phân loại dựa trên các tiêu chí như quản lý, mục đích tuyển dụng, phạm vi hoạt động, và chức năng sản xuất. Phần trọng tâm của tài liệu tập trung vào thống kê số lượng lao động, bao gồm các khái niệm về số lượng lao động hiện có tại một thời điểm và số lượng lao động bình quân trong một kỳ. Các phương pháp xác định các chỉ tiêu này được trình bày cụ thể thông qua công thức tính toán và ví dụ minh họa, giúp người đọc nắm vững cách tính toán và ứng dụng. Đặc biệt, tài liệu nhấn mạnh việc kiểm tra tình hình sử dụng số lượng lao động bằng cách so sánh giản đơn và so sánh có liên hệ với kế hoạch sản lượng, từ đó đánh giá hiệu quả tiết kiệm hay lãng phí lao động. Hơn nữa, tài liệu còn đề cập đến thống kê sự biến động số lượng lao động, bao gồm các chỉ tiêu về hệ số tăng (giảm), tỷ lệ đối mới, tỷ lệ nghỉ việc, và các hệ số huy động lao động để đánh giá tình hình việc làm và thất nghiệp. Cuối cùng, nguyên tắc và cấu trúc bảng cân đối lao động giữa đầu kỳ và cuối kỳ được giới thiệu, cho phép doanh nghiệp kiểm soát và điều chỉnh nguồn lực kịp thời. Mặc dù các phần về chất lượng, năng suất, thời gian và thu nhập lao động chỉ được liệt kê trong mục lục, phần số lượng và biến động lao động được phân tích sâu, cung cấp công cụ cần thiết cho việc quản trị nguồn nhân lực hiệu quả.