Bài giảng Nhập môn tài chính ngân hàng - Chương 3: Tài chính công

Tài chính công đóng vai trò nền tảng trong việc duy trì và phát triển một quốc gia, không chỉ là tập hợp các hoạt động thu chi bằng tiền của Nhà nước mà còn phản ánh hệ thống các quan hệ kinh tế phức tạp. Việc hiểu rõ bản chất, cấu trúc và vai trò của tài chính công là yếu tố then chốt để đánh giá hiệu quả quản lý nhà nước và tác động của nó đến đời sống xã hội. Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan về tài chính công, nhấn mạnh tầm quan trọng của nó trong việc huy động, phân bổ nguồn lực và đạt được các mục tiêu phát triển bền vững.

Sinh viên các ngành kinh tế, tài chính, quản lý công; nhà nghiên cứu, giảng viên và các nhà hoạch định chính sách trong lĩnh vực tài chính công.

Bài viết này cung cấp một cái nhìn toàn diện về khái niệm và vai trò của tài chính công. Nó bắt đầu bằng cách định nghĩa tài chính công là tổng thể các hoạt động thu, chi bằng tiền do Nhà nước tiến hành, phản ánh các quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ công nhằm phục vụ chức năng của Nhà nước và đáp ứng nhu cầu chung của xã hội, là một cấu phần thiết yếu của hệ thống tài chính. Nội dung tiếp theo phân loại tài chính công theo hai phương diện chính: theo chủ thể quản lý nhà nước, bao gồm tài chính công tổng hợp, tài chính của các cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp nhà nước; và theo nội dung quản lý, tập trung vào ngân sách nhà nước, tín dụng nhà nước và các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách. Đặc biệt, tài liệu nhấn mạnh ba vai trò cốt lõi của tài chính công: thứ nhất, đảm bảo sự tồn tại và hoạt động hiệu quả của bộ máy nhà nước thông qua việc khai thác, huy động, phân phối và kiểm tra, giám sát các nguồn lực tài chính; thứ hai, đóng vai trò then chốt trong hệ thống tài chính của nền kinh tế quốc dân bằng cách chi phối, hướng dẫn và điều chỉnh các hoạt động của tài chính tư; và thứ ba, là công cụ mạnh mẽ để thực hiện các mục tiêu kinh tế vĩ mô. Những phân tích này làm rõ cơ chế vận hành và ảnh hưởng sâu rộng của tài chính công đối với sự ổn định và phát triển kinh tế-xã hội.