intTypePromotion=3

Bài giảng Những nguyên lý chủ nghĩa Mác-Lênin - ĐH Phạm Văn Đồng

Chia sẻ: Đồng Hoa | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:49

0
34
lượt xem
2
download

Bài giảng Những nguyên lý chủ nghĩa Mác-Lênin - ĐH Phạm Văn Đồng

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài giảng Những nguyên lý chủ nghĩa Mác-Lênin (học phần 1) với mục tiêu nắm vững quan điểm khoa học, cách mạng, nhân văn của chủ nghĩa Mác Leenin, hiểu rõ cơ sở lý luận quan trọng nhất của Tư tưởng Hồ Chí Minh và Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, xây dựng thế giới quan,...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bài giảng Những nguyên lý chủ nghĩa Mác-Lênin - ĐH Phạm Văn Đồng

TR<br /> <br /> NG Đ I H C PH M VĔN Đ NG<br /> KHOA LÝ LU N CHÍNH TR<br /> <br /> BÀI GI NG<br /> Môn h c: NH NG NGUYÊN LÝ C<br /> <br /> B N<br /> <br /> C A CH NGHƾA MÁC – LÊNIN<br /> (H C PH N I)<br /> <br /> Giảng viên biên soạn: Huỳnh Kim Hoa<br /> Phạm Thị Minh Lan<br /> <br /> Qu ng Ngãi, tháng 5/2015<br /> <br /> 1<br /> <br /> CH NG M Đ U (1 ti t)<br /> NH P MÔN NH NG NGUYÊN LÝ CÓ B N C A<br /> CH NGHƾA MÁC – LÊNIN<br /> I. KHÁI L<br /> C V CH NGHƾA MÁC- LÊNIN<br /> 1. Ch nghƿa Mác- Lênin và ba bộ ph n c u thành<br /> 1.1. Khái niệm chủ nghĩa Mác-Lênin<br /> Ch nghƿa Mác- Lênin “là hệ th ng quan điểm và h c thuy t” khoa h c c a<br /> C.Mác, Ph.Ĕngghen và sự phát triển c a V.I. Lênin; đ c hình thành và phát triển trên<br /> c s k thừa nh ng giá tr t t ng nhân lo i và tổng k t thực tiễn th i đ i; là th gi i<br /> quan, ph ng pháp lu n phổ bi n c a nh n th c khoa h c và thực tiễn cách m ng; là<br /> khoa h c v sự nghiệp giai c p vô s n, gi i phóng nhân dân lao đ ng kh i ch đ áp<br /> b c, bóc l t và ti n t i gi i phóng con ng i.<br /> 1.2. Ba bộ phận lý luận cơ bản cấu thành chủ nghĩa Mác-Lênin<br /> Ch nghƿa Mác-Lênin đ c c u thành từ ba b ph n lý lu n c b n, có m i<br /> quan hệ th ng nh t biện ch ng v i nhau, đó là: Triết học Mác-Lênin, Kinh tế chính<br /> trị Mác-Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học.<br /> Tri t h c Mác-Lênin là b ph n lý lu n nghiên c u nh ng quy lu t v n đ ng,<br /> phát triển chung nh t c a tự nhiên, xã h i và t duy; xây dựng th gi i quan và<br /> ph ng pháp lu n chung nh t c a nh n th c khoa h c và thực tiễn cách m ng.<br /> Kinh t chính tr Mác-Lênin nghiên c u nh ng quy lu t kinh t c a xã h i, đặc<br /> biệt là nh ng quy lu t kinh t c a quá trình ra đ i, phát triển, suy tàn c a ph ng th c<br /> s n xu t t b n ch nghƿa và sự ra đ i, phát triển c a ph ng th c s n xu t C ng s n<br /> ch nghƿa.<br /> Ch nghƿa xã h i khoa h c là k t qu t t nhiên c a sự v n d ng th gi i quan,<br /> ph ng pháp lu n Tri t h c và Kinh t chính tr Mác-Lênin vào việc nghiên c u làm<br /> sáng t nh ng quy lu t khách quan c a quá trình cách m ng xã h i ch nghƿa - b c<br /> chuyển bi n l ch s từ ch nghƿa t b n lên ch nghƿa xã h i và ti n t i ch nghƿa c ng<br /> s n.<br /> Ngày nay, có thể có nhi u h c thuy t v i lý t ng nhân đ o v gi i phóng giai<br /> c p, gi i phóng nhân nhân dân lao đ ng và gi i phóng con ng i kh i ách áp b c, bóc<br /> l t nh ng chỉ có ch nghƿa Mác-Lênin m i là h c thuy t khoa h c nh t, chắc chắn<br /> nh t và chân chính nh t để thực hiện lý t ng y.<br /> 2. Khái lược sự ra đời và phát triển c a ch nghƿa Mác-Lênin<br /> 2.1. Những điều kiện, tiền đề của sự ra đời chủ nghĩa Mác<br /> 2.1.1. Điều kiện kinh tế-xã hội<br /> Ch nghƿa Mác ra đ i vào nh ng nĕm 40 c a th kỷ XIX. Đây là th i kỳ<br /> ph ng th c s n xu t t b n ch nghƿa các n c Tây Âu đã phát triển m nh m trên<br /> n n t ng c a cu c cách m ng công nghiệp. Đi u này, làm thay đổi sâu sắc c c diện xã<br /> h i. Mâu thu n gi a giai c p vô s n và giai c p t s n đã d n đ n sự bùng nổ hàng lo t<br /> cu c đ u tranh c a công nhân ch ng l i ch t b n Anh, Pháp, Đ c. Đó là nh ng<br /> <br /> 2<br /> <br /> bằng ch ng l ch s thể hiện giai c p vô s n đã tr thành m t lực l ng chính tr đ c<br /> l p, tiên phong trong cu c đ u tranh cho n n dân ch , công bằng và ti n b xã h i.<br /> Sự th t b i c a giai c p vô s n trong các cu c đ u tranh giai c p đã đặt ra yêu<br /> c u khách quan là nó ph i đ c soi sáng bằng lý lu n khoa h c. Ch nghƿa Mác ra đ i<br /> là sự đáp ng yêu c u khách quan đó; đ ng th i chính thực tiễn cách m ng đó cũng tr<br /> thành ti n đ thực tiễn cho sự khái quát và phát triển không ngừng lý lu n c a ch<br /> nghƿa Mác.<br /> 2.1.2.Tiền đề lý luận<br /> Ch nghƿa Mác ra đ i còn là k t qu c a sự k thừa tính hoa di s n lý lu n c a<br /> nhân lo i, đó là tri t h c cổ điển Đ c; kinh t chính tr cổ điển Anh; ch nghƿa xã h i<br /> không t ng Pháp.<br /> Tri t h c cổ điển Đ c, đặc biệt là tri t h c c a G.W.Ph.Hêghen và L.Phoi bắc<br /> đã nh h ng sâu sắc đ n sự hình thành th gi i quan và ph ng pháp lu n tri t h c<br /> c a ch nghƿa Mác. Trên c s phê phán tính ch t duy tâm, th n bí trong phép biện<br /> ch ng c a Hêghen, C.Mác và Ph.Ĕngghen đã k thừa để xây dựng nên phép biện<br /> ch ng duy v t.<br /> Chắt l c nh ng y u t khoa h c trong lý lu n v giá tr lao đ ng và nh ng t<br /> t ng ti n b c a các nhà kinh t chính tr cổ điển Anh, C.Mác đã gi i quy t nh ng b<br /> tắc mà b n thân các nhà kinh t chính tr cổ điển Anh đã không thể v t qua đ c để<br /> xây dựng nên lý lu n v giá tr thặng d , lu n ch ng khoa h c v b n ch t bóc l t c a<br /> ch nghƿa t b n và ngu n g c kinh t d n đ n sự diệt vong t t y u c a ch nghƿa t<br /> b n cũng nh sự ra đ i t t y u c a ch nghƿa xã h i.<br /> Ch nghƿa xã h i không t ng thể hiện đ m nét tinh th n nhân đ o, phê phán<br /> m nh m ch nghƿa t b n. Song, ch nghƿa xã h i không t ng đã không lu n ch ng<br /> đ c m t cách khoa h c v b n ch t, không phát hiện đ c quy lu t phát triển c a ch<br /> nghƿa t b n và cũng không nh n th c đ c vai trò, s mệnh c a giai c p công nhân.<br /> Tuy nhiên, tinh th n nhân đ o và đặc tr ng c a xã h i t ng lai đã tr thành m t trong<br /> nh ng ti n đ lý lu n quan tr ng cho sự ra đ i c a lý lu n khoa h c v ch nghƿa xã<br /> h i trong ch nghƿa Mác.<br /> 2.1.3.Tiền đề khoa học tự nhiên<br /> Nh ng thành tựu khoa h c tự nhiên là nh ng ti n đ , lu n c và nh ng minh<br /> ch ng khẳng đ nh tính đúng đắn v th gi i quan và ph ng pháp lu n c a ch nghƿa<br /> Mác.<br /> Quy lu t b o toàn và chuyển hoá nĕng l ng, thuy t ti n hoá và thuy t t bào là<br /> nh ng thành tựu khoa h c bác b t t ng duy siêu hình và quan điểm th n h c v vai<br /> trò c a Đ ng Sáng t o; khẳng đ nh tính đúng đắn c a quan điểm duy v t biện ch ng v<br /> th gi i v t ch t là vô cùng, vô t n, tự t n t i, tự v n đ ng, tự chuyển hoá; khẳng đ nh<br /> tính khoa h c c a t duy biện ch ng trong nh n th c và thực tiễn.<br /> Nh v y, sự ra đ i c a ch nghƿa Mác là hiện t ng h p quy lu t; nó vừa là s n<br /> phẩm c a tình hình kinh t - xã h i đ ng th i, c a tri th c nhân lo i, vừa là k t qu<br /> c a nĕng lực t duy và tinh th n nhân vĕn c a nh ng ng i sáng l p ra nó.<br /> 2.2 C.Mác, Ph.Ĕngghen với quá trình hình thành và phát triển chủ nghĩa Mác<br /> <br /> 3<br /> <br /> Giai<br /> đo n<br /> C. Mác<br /> và<br /> Ĕngghen<br /> xây<br /> dựng<br /> phát<br /> triển<br /> tri t<br /> h c<br /> c a<br /> mình<br /> <br /> 184<br /> 2<br /> 184<br /> 3<br /> 184<br /> 4<br /> 184<br /> 8<br /> <br /> C. Mác ho t đ ng<br /> báo sông Ranh<br /> Thực tiễn Pháp<br /> và Anh<br /> Từ thực tiễn phong<br /> trào đ u tranh c a giai<br /> c p vô s n các n c<br /> t b n Tây Âu.<br /> <br /> C. Mác và Ph. Ĕngghen<br /> chuyển từ<br /> CNDT sang CNDVBC<br /> từ DCCM sang CNCS.<br /> C. Mác, Ph. Ĕngghen<br /> đ xu t các nguyên lý<br /> c a CNDVBC và<br /> CNDVLS<br /> <br /> C. Mác, Ph. Ĕngghen<br /> 184<br /> Đ a lý lu n vào phong<br /> bổ sung, phát triển<br /> 9<br /> trào GCVS và tổng k t<br /> CNDVBC và<br /> kinh nghiệm thực tiễn<br /> 189<br /> CNDVLS<br /> 5<br /> 2.3. Lênin với việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác trong điều kiện lịch sử mới<br /> Nh ng nĕm cu i th kỷ XIX - đ u th kỷ XX, ch nghƿa t b n đã phát triển<br /> sang giai đo n ch nghƿa đ qu c. B n ch t bóc l t và th ng tr c a ch nghƿa t b n<br /> ngày càng b c l rõ nét; mâu thu n giai c p gi a vô s n và t s n ngày càng sâu sắc<br /> Trong giai đo n này, khoa h c tự nhiên phát triển m nh m , đặc biệt trong lƿnh<br /> vực v t lý h c. Đi u này đã làm cho m t s nhà khoa h c tự nhiên r i vào tình tr ng<br /> kh ng ho ng v th gi i quan, do b p bênh v ph ng pháp lu n tri t h c duy v t. Sự<br /> kh ng ho ng này b ch nghƿa duy tâm l i d ng, gây nh h ng trực ti p đ n nh n<br /> th c và hành đ ng c a các phong trào cách m ng.<br /> Đây cũng là th i kỳ ch nghƿa Mác đ c truy n bá r ng rãi vào n c Nga. Để<br /> b o vệ đ a v và l i ích c a giai c p t s n, nh ng trào l u t t ng nh ch nghƿa kinh<br /> nghiệm phê phán, ch nghƿa thực d ng, ch nghƿa xét l i, v.v… đã mang danh đổi m i<br /> ch nghƿa Mác để xuyên t c và ph nh n ch nghƿa Mác.<br /> Trong b i c nh nh v y, thực tiễn m i đặt ra nhu c u ph i thực hiện cu c đ u<br /> tranh lý lu n để ch ng sự xuyên t c và ti p t c phát triển ch nghƿa Mác trong đi u<br /> kiện l ch s m i.<br /> Ho t đ ng c a Lênin đã đáp ng đ c nhu c u l ch s này.<br /> - Vai trò c a V.I. Lênin đ i v i việc b o vệ và phát triển ch nghƿa Mác :<br /> Quá trình V.I. Lênin b o vệ và phát triển ch nghƿa Mác có thể chia thành 3<br /> th i kỳ:<br /> 1) Th i kỳ từ 1893 đ n 1907: V.I. Lênin t p trung ch ng phái dân tuý. Thể hiện<br /> trong m t lo t tác phẩm “Những người bạn dân là thế nào và họ đấu tranh<br /> chống những người dân chủ - xã hội ra sao? ” (1894), “Làm gì?” (1920), “Hai<br /> sách lược của đảng dân chủ- xã hội trong cách mạng dân chủ” (1905).<br /> 2) Th i kỳ từ 1907 đ n 1917: Đây là nh ng nĕm trong nghiên c u v t lý h c diễn<br /> ra cu c kh ng ho ng v th gi i quan..V.I.Lênin đã tổng k t toàn b thành tựu<br /> <br /> 4<br /> <br /> khoa h c tự nhiên cu i th kỷ XIX, đ u th kỷ XX; tổng k t nh ng sự kiện l ch<br /> s giai đo n này để vi t tác phẩm Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm<br /> phê phán (1909). V i đ nh nghƿa kinh điển v v t ch t, m i quan hệ gi a v t<br /> ch t và ý th c, gi a t n t i xã h i và ý th c xã h i, nh ng nguyên tắc c b n<br /> c a nh n th c, v.v.., V.I. Lênin đã không chỉ b o vệ r t thành công mà còn phát<br /> triển ch nghƿa Mác lên m t t m cao m i. Đi u này còn thể hiện trong tác phẩm<br /> Ba nguồn gốc và ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa Mác (1913), v phép biện<br /> ch ng trong Bút ký triết học (1914- 1916), v nhà n c chuyên chính vô s n,<br /> b o lực cách m ng, vai trò c a Đ ng C ng s n và con đ ng xây dựng ch<br /> nghƿa xã h i trong tác phẩm Nhà nước và cách mạng (1917), v.v…<br /> 3) Th i kỳ từ 1917(Cách m ng xã h i ch nghƿa Tháng M i Nga thành công)<br /> đ n 1924 Lênin từ tr n): Cách m ng Tháng M i Nga nĕm 1917 thành công<br /> m ra m t th i đ i m i - th i kỳ quá đ từ ch nghƿa t b n đi lên ch nghƿa xã<br /> h i trên ph m vi toàn c u. Sự kiện này làm n y sinh nh ng nhu c u m i v lý<br /> lu n mà th i C.Mác v Ph.Ĕngghen ch a đ c đặt ra. V.I. Lênin đã tổng k t<br /> thực tiễn cách m ng c a qu n chúng nhân dân, ti p t c b o vệ phép biện ch ng<br /> mácxit, đ u tranh không khoan nh ng v i ch nghƿa chi t trung, thuy t ng y<br /> biện đ ng th i phát triển ch nghƿa Mác v nhân t quy t đ nh thắng l i c a<br /> m t ch đ xã h i, v giai c p, v hai nhiệm v c b n c a giai c p vô s n, v<br /> chi n l c và sách l c c a các Đ ng vô s n trong đi u kiện l ch s m i, v<br /> th i kỳ quá đ , v k ho ch xây dựng ch nghƿa xã h i theo chính sách kinh t<br /> m i (NEP), v.v… qua m t lo t tác phẩm nổi ti ng nh : Bệnh ấu trĩ “tả<br /> khuynh” trong phong trào cộng sản (1920), Lại bàn về công đoàn, về tình hình<br /> trước mắt và về những sai lầm của các đồng chí Tơrốtxki và Bukharin(1921),<br /> Về chính sách kinh tế mới (1921), Bàn về thuế lương thực (1921),v.v…<br /> V i nh ng c ng hi n to l n c ba b ph n lý lu n c u thành ch nghƿa Mác, tên<br /> tuổi c a V.I. Lênin đã gắn li n v i ch nghƿa Mác, đánh d u b c phát triển toàn diện<br /> c a ch nghƿa Mác và tr thành ch nghƿa Mác- Lênin.<br /> 2.4 Chủ nghĩa Mác – Lênin và thực tiễn phong trào cách mạng thế giới<br /> Ch nghƿa Mác ra đ i đã nh h ng l n lao đ n phong trào c ng s n và công<br /> nhân qu c t . Cu c cách m ng tháng 3 nĕm 1871 Pháp có thể coi là sự kiện kiểm<br /> nghiệm vƿ đ i đ i v i t t ng c a ch nghƿa Mác. L n đ u tiên trong l ch s nhân<br /> lo i, m t nhà n c kiểu m i - nhà n c chuyên chính vô s n (Công xã Pari) đ c<br /> thành l p.<br /> Tháng Tám nĕm 1903, Chính đ ng vô s n đ u tiên c a giai c p vô s n đ c xây<br /> dựng theo t t ng c a ch nghƿa Mác- Đ ng Bônsêvích Nga. Đ ng đã lãnh đ o cu c<br /> cách m ng 1905 Nga nh thực hiện m t cu c diễn t p đ i v i sự nghiệp lâu dài c a<br /> giai c p vô s n.<br /> Tháng M i nĕm 1917, cu c cách m ng xã h i ch nghƿa c a giai c p vô s n<br /> thắng l i m ra m t kỷ nguyên m i cho nhân lo i, ch ng minh tính hiện thực c a ch<br /> nghƿa Mác- Lênin trong l ch s .<br /> <br /> 5<br /> <br />
ANTS
ANTS

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản