Bài giảng Phân tích và dự báo kinh tế: Chương 6 - ThS. Vũ Ngọc Tú

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu và quốc gia ngày càng phức tạp, khả năng phân tích kinh tế và dự báo chính xác các xu hướng biến động là yếu tố then chốt cho mọi quyết định chiến lược. Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan toàn diện về chuỗi thời gian, một công cụ thống kê mạnh mẽ được sử dụng rộng rãi để hiểu và dự đoán các hiện tượng kinh tế. Mục tiêu chính là trang bị cho người đọc kiến thức nền tảng về khái niệm, ý nghĩa, phân loại chuỗi thời gian, cũng như các phương pháp và mô hình phân tích tiên tiến, nhằm nâng cao năng lực dự đoán và ra quyết định trong môi trường kinh doanh và kinh tế đầy biến động.

Sinh viên, giảng viên các ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, tài chính; nhà nghiên cứu, chuyên gia phân tích dữ liệu và những người làm công tác hoạch định chính sách, lập kế hoạch kinh doanh quan tâm đến phân tích kinh tế và dự báo.

Bài giảng đi sâu vào khái niệm và ý nghĩa của chuỗi thời gian, định nghĩa đây là chuỗi các trị số của chỉ tiêu thống kê được sắp xếp theo thứ tự thời gian, đồng thời nhấn mạnh vai trò của nó trong việc nghiên cứu xu hướng biến động, tìm ra quy luật phát triển và dự báo các mức độ của hiện tượng trong tương lai. Tài liệu phân loại chuỗi thời gian thành chuỗi tuyệt đối, tương đối và bình quân, đồng thời trình bày chi tiết các chỉ tiêu quan trọng để phân tích kinh tế đặc điểm biến động như giá trị trung bình, lượng tăng (giảm) tuyệt đối, tốc độ phát triển và tốc độ tăng (giảm). Về phương pháp luận, bài giảng giới thiệu các kỹ thuật biểu hiện xu hướng biến động, bao gồm phương pháp mở rộng khoảng cách thời gian để làm rõ xu hướng cơ bản, và phương pháp dãy số trung bình trượt nhằm san bằng ảnh hưởng của các nhân tố ngẫu nhiên. Đặc biệt, tài liệu đề cập đến các hàm xu thế phổ biến như tuyến tính, parabol, hypebol và hàm mũ, giải thích cách xây dựng phương trình hồi quy và ước lượng tham số bằng phương pháp bình phương nhỏ nhất. Cuối cùng, bài giảng trình bày các thành phần của chuỗi thời gian (xu hướng, chu kỳ, mùa vụ, ngẫu nhiên) và hướng dẫn lựa chọn mô hình dự báo phù hợp – mô hình cộng hoặc mô hình nhân – tùy thuộc vào đặc điểm biên độ biến động của dãy số. Các ví dụ minh họa thực tiễn được đưa ra để củng cố sự hiểu biết về việc áp dụng các mô hình này trong dự báo kinh tế.