8/28/2018
1
CÁC HÀNH VI XUYÊN QUỐC GIA GÂY HẠN
CHẾ CẠNH TRANH
TS. Trần Thăng Long
Các hành vi xuyên quốc gia có khả
năng gây hạn chế cạnh tranh
1. Các hành vi hạn chế cạnh tranh
•Thế nào là hạn chế cạnh tranh xuyên quốc gia?
•Các hành vi hạn chế cạnh tranh xuyên quốc gia có
tương tự như các HV HCCT trong nước hay không?
•Tác động của các hành vi HCCT cụ thể như thế nào?
•Những vấn đề đặt ra trong việc chống lại các hành
vi này?
2. Các hành vi hạn chế cạnh tranh xuyên quốc gia
•Các hành vi HCCT của DN
•Các hành vi HCCT của chính phủ
(bị khiếu kiện trong WTO)
•Hỗn hợp (DN và chính phủ)
Các hành vi HCCT của DN
–Do các DN thực hiện
–Có thể do: (i) DN trong nước; (ii) DN trong nước + DN nước ngoài;
(iii) DN nước ngoài , và (iv) DN đa quốc gia thực hiện
–Là những dạng hành vi HCCT
–Gây thiệt hại cho 1 nước (1 thị trường liên quan) hoặc nhiều nước
(nhiều thị trường liên quan kết hợp)
–Thiệt hại bao gồm: đối với DN, người tiêu dùng, sự cạnh tranh ở
một/một số QG
–Điều tra + xử lý theo luật cạnh tranh của QG liên quan
–Khó khăn trong điều tra và xử phạt + thi hành quyết định
Các hành vi HCCT của CP
Các chính sách, pháp luật do CP ban hành
Tác động đến cạnh tranh tác động đến tự do
hóa thương mại và TMQT nói chung
Vi phạm các cam kết, nghĩa vụ trong các Hiệp
định của WTO
Có thể bị khiếu kiện tại WTO
Có thể thực thi
8/28/2018
2
Hành vi HCCT của các DN
Hành vi HCCT thực hiện bởi các
DN:
Hành vi tư
Có tính chất xuyên quốc gia
Điều chỉnh bởi luật cạnh tranh
của các quốc gia liên quan
Các dạng hành vi HCCT phổ biến
•Cartels và các hình thức hạn chế cạnh tranh theo chiều
ngang
•Các dạng hạn chế cạnh tranh theo chiều dọc
•Các hành vi hạn chế cạnh tranh xuyên quốc gia
–Hành vi có tác động đến nhiều thị trường
–Hành vi ở một quốc gia làm ảnh hưởng thị trường ở những quốc gia
khác
–Hành vi HCCT ở một quốc gia làm hạn chế xâm nhập thị trườnG
•Tập trung kinh tế
2. Các dạng hành vi hạn chế cạnh tranh trong TMQT
Thỏa thuận
hạn chế cạnh
tranh
Lạm dụng vị
trí thống
lĩnh, vị trí
độc quyền
Tập trung
kinh tế làm
hạn chế
cạnh tranh
Tính quốc tế
2.1 Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh
•Sự cấu kết hoặc hợp tác giữa hai hoặc nhiều những
doanh nghiệp độc lập (trong và ngoài nước) .
•Nhiều dạng: văn bản/ thỏa thuận miệng, chính thức/
không chính thức, hoặc đồng thuận chớp nhoáng …
•Không cần có sự ràng buộc pháp lý có dấu hiệu
cấu kết
•Bao gồm quyết định của Hiệp hội thương mại
•Không bao gồm thỏa thuận giữa các doanh nghiệp
nằm dưới một sự sở hữu hoặc kiểm soát chung
Thảo luận
•Thông qua việc tìm hiểu các vụ việc thực
tế, hãy xác định những dạng hành vi
xuyên quốc gia gây tác động tiêu cực
đến cạnh tranh phổ biến ?
•Trên cơ sở đó, hãy phân tích tác động
đến cạnh tranh của những hành vi này?
8/28/2018
3
Thỏa thuận theo chiều ngang
•Các đối thủ cạnh tranh hoạt
động trên cùng một lĩnh vực
ngành nghề sản xuất hoặc
phân phối
•Cạnh tranh đối với một loại
khách hàng
•Bao gồm các thỏa thuận giữa
những đối thủ cạnh tranh tiềm
năng
•Khả năng gây tác động tiêu cực
cho cạnh tranh
Thỏa thuận theo chiều dọc
•Doanh nghiệp thuộc các lĩnh
vực khác nhau trong hoạt
động sản xuất, phân phối
•Thỏa thuận giữa những nhà
cung cấp - khách hàng; nhà
sản xuất - nhà bán sỉ hoặc
nhà bán sỉ - nhà bán lẻ
•Ít gây nguy hại cho cạnh
tranh, có thể đem lại lợi ích
cho người tiêu dùng
Seller
Buyer
Seller Seller
Buyer Buyer
Buyer
Seller
Buyer
Buyer
Các cách tiếp cận
•Cấm chung bao hàm cho cả hai dạng hành vi
•Phân chia thành hai nhóm riêng biệt
•Chỉ điều chỉnh hành vi thỏa thuận hạn chế
cạnh tranh theo chiều ngang
•Thỏa thuận theo chiều dọc điều chỉnh bằng
quy định chống lạm dụng vị trí thống lĩnh
Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh theo chiều ngang
•Thỏa thuận hạn chế theo chiều ngang
nghiêm trọng (hardcore cartels)
•Thỏa thuận ngang khác:
–Áp dụng
per se
và
rule of reason
–Khuynh hướng hình sự hóa các cartel
nghiêm trọng?
8/28/2018
4
Cartels
•Cartel: liên minh các doanh nghiệp (tiếng Đức)
•Bao gồm:
–
Cartel công (public cartel),
gồm:
•các hình thức liên kết của các DN do Chính phủ
tổ chức,
•Các tổ chức do các quốc gia thành lập,
ví dụ OPEC, OREC,
–
Cartel tư (private cartel):
Thỏa thuận ngang nghiêm trọng
(hardcore cartels)
•Thoả thuận cartel được hiểu là sự gặp gỡ ý chí giữa ít
nhất là hai bên, theo đó các bên từ bỏ "chủ quyền"
của mình để đạt được một sự đồng thuận nhằm cùng
nhau kiểm soát thị trường.
•Chỉ cần yếu tố gặp gỡ ý chí là đủ, không quan trọng
hình thức (song phương hay đa phương; minh thị hay
mặc thị; bằng văn bản hay bằng miệng).
–Đằng sau mức phạt 1,47 tỉ euro đối với một cartel
•Án lệ ngày 15 tháng 7 năm 1970 của Toà án tư pháp
liên minh châu âu (vụ ACF Chemiefarma) đã coi một
tuyên bố ý chí (intentionnel declaration) là đủ để xác
định cấu thành một cartel.
Thỏa thuận ngang nghiêm trọng
(hardcore cartels)
•Cartel bị coi là bất hợp pháp khi nó có mục
đích nhằm ngăn cản, hạn chế hoặc làm sai
lệch quy luật cạnh tranh bình thường trên thị
trường.
•Về bản chất, cartel là một tình trạng độc
quyền do các doanh nghiệp đạt được bằng
cách liên kết với nhau để kiểm soát thị trường.
Thỏa thuận ngang nghiêm trọng
(hardcore cartels)
•Cartel xuất hiện đầu tiên trong luật cạnh tranh
của Hoa Kỳ (Section 1 của đạo luật Sherman
Act -1890), theo đó:
–
Mọi hợp đồng, liên kết dưới hình thức độc quyền
hoặc theo phương thức khác, nhằm hạn chế trao
đổi hoặc thương mại giữa các bang với nhau hoặc
với các quốc gia khác, đều bị coi là bất hợp pháp
•Ở Châu Âu, cartel được quy định tại Điều 81của Hiệp
ước thành lập liên minh Châu Âu (nay là Điều 101)
Thỏa thuận ngang nghiêm trọng
(hardcore cartels)
•Mục đích chủ yếu nhằm nâng giá hoặc hạn chế đầu ra
•4 dạng thỏa thuận:
–Thỏa thuận ấn định giá hoặc các điều kiện mua bán khác
(fixing prices)
–Hạn chế đầu ra
(output restriction)
;
–Phân chia thị trường
(market allocation)
–Thông thầu
(bid rigging)
.
•Cấm vận tập thể
(group boycott)
–Thỏa thuận từ chối mua hoặc cung cấp
–Từ chối tập thể việc tham gia vào một thỏa thuận hoặc một
hiệp hội
Thỏa thuận ngang nghiêm trọng
(hardcore cartels)
•Mục đích chủ yếu nhằm nâng giá hoặc hạn chế đầu ra
•4 dạng thỏa thuận:
–Thỏa thuận ấn định giá hoặc các điều kiện mua bán khác
(fixing prices)
–Hạn chế đầu ra
(output restriction)
;
–Phân chia thị trường
(market allocation)
–Thông thầu
(bid rigging)
.
•Cấm vận tập thể
(group boycott)
–Thỏa thuận từ chối mua hoặc cung cấp
–Từ chối tập thể việc tham gia vào một thỏa thuận hoặc một
hiệp hội
8/28/2018
5
Cartel quốc tế?
•Có đặc điểm, bản chất, dấu hiệu tương tự như
các cartel thông thường
•Chủ thể là các bên tham gia (doanh nghiệp) có
quốc tịch khác nhau
•Tác động đến thị trường của một hay nhiều
nước
•Có thể bị trừng phạt bởi luật cạnh tranh của
hai hoặc nhiều nước
Thỏa thuận ngang nghiêm trọng
(hardcore cartels) – Vụ 1
•Vụ cartel vitamins
file:///C:/Users/USER/Downloads/IP-01-1625_EN.pdf
•EU phạt nặng các hãng xe vi phạm quy định chống độc
quyền
•EU phạt sáu hãng dược phẩm vi phạm luật chống độc
quyền
•Châu Âu phạt 4 hãng điện tử tiêu dùng 130 triệu USD
Thỏa thuận ngang nghiêm trọng
(hardcore cartels)
•Vụ Lysine Cartels (1996)
–Vào 1996, 5 công ty sản xuất lysine sản phẩm lên
men công nghệ cao là Archer Daniels Midland (ADM)
của Mỹ, Ajinomoto và Kyowa Hakko Kogyo (Nhật), và
Sewon America Inc. và Cheil Jedang Ltd (Hàn Quốc)
đã bị điều tra về hành vi ấn định giá bởi Cục chống
độc quyền Mỹ .
–Thỏa thuận này đã dẫn đến kết quả là giá lysine đã
tăng lên 70% trong vòng 9 tháng đầu tiên kể từ khi
cartel này ra đời.
Thỏa thuận ngang nghiêm trọng
(hardcore cartels)
•Vụ Lysine Cartels (1996)
–Vụ việc kết thúc với tổng số tiền phạt là 105 triệu
đô la,
–trong đó số tiền mà ADM phải nộp là 70 triệu, đồng
thời công ty này còn phải bị phạt 30 triệu nữa khi
tham gia vào một thỏa thuận khác về acid citric.
–Ba quan chức cấp cao của ADM bị buộc tội hình sự
và người mua ở Mỹ và Canada đã đòi bồi thường
thiệt hại từ 80-100 triệu đô la
Thỏa thuận ngang nghiêm trọng
(hardcore cartels) – Vụ 2
•Một hiệp hội nghề nghiệp, theo sáng kiến của ba nhà nhà cung
cấp chính là PUM/Arcelor (Tập đoàn Arcelor Mittal), KDI (doanh
nghiệp con của Tập đoàn German Kloeckner) và
Descours & Cabaud (Tập đoàn Thương mại tại Lyons)
•Bảng giá được các DN này thỏa thuận thống nhất có thể được
thay đổi cho phù hợp với từng địa phương, có tính đến nhu cầu
và điều kiện kinh doanh tại khu vực; mức chiết khấu đưa ra cũng
được xác định cụ thể theo từng nhóm khách hàng.
•Các đơn đặt hàng quan trọng được phân bổ tập trung hoặc theo
khu vực cho thành viên của cartel và bản ghi chép chung về
hàng hóa chuyển giao được giữ tại cơ quan điều hành cartel cấp
địa phương, vùng và trung ương.
Thỏa thuận ngang nghiêm trọng
(hardcore cartels) – Vụ 2
•Vụ việc đã bị Cơ quan cạnh tranh của Pháp
điều tra và xử phạt với mức tiền phạt là
575.454.500 Euro vào năm 2008