Bài giảng Quản trị dự án phần mềm Chương 4: PGS.TS. Nguyễn Mậu Hân

301

QUẢN TRỊ RỦI RO

PROJECT RISK MANAGEMENT

PGS.TS. NGUYỄN MẬU HÂN

Khoa CNTT-ĐHKH HUẾ

CHƢƠNG 4

302

XÁC ĐỊNH

•Đưa ra ng. tài trợ

•Xđịnh ng.liên quan

•Lập dự án cơ sở

LẬP KẾ HOẠCH

•Ước lượng

•Lập lịch chi tiết

•Quản trị rủi ro

•Bản công bố dự án

•Bản đề xuất dự án

•Ma trận tr.nhiêm

•KH truyền thông

ĐIỀU HÀNH

•Truyền thông

•Quản lý cấu hình

•Đo tiến trình

•Điều chỉnh

•Đóng dự án

•Lịch biểu

•Ngân sách

•KH nguồn lực

•Bản rủi ro

Phản hồi, thay đổi, điều chỉnh

Chƣơng 2 Chƣơng 3

Chƣơng 4 Chƣơng 5

CHƢƠNG 4 QUẢN TRỊ RỦI RO

VÕNG ĐỜI CỦA QUẢN LÝ DỰ ÁN

WHERE?

4.1 GIỚI THIỆU VÀ PHÂN LOẠI RỦI RO

4.2 HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ RỦI RO

4.3 XÁC ĐỊNH RỦI RO

4.4 PHÂN TÍCH RỦI RO

NỘI DUNG

4.5 LẬP KẾ HOẠCH QUẢN LÝ RỦI RO

4.6 GIÁM SÁT VÀ XỬ LÝ RỦI RO

304

1. Khái niệm

Rủi ro là các sự kiện xảy ra có tính ngẫu nhiên tác

động bất lợi cho dự án hoặc sản phẩm của dự án.

2. Các loại rủi ro

Rủi ro dự án: tác động đến lịch trình, nguồn lực

Rủi ro sản phẩm: tác động lên chất lƣợng và

hiệu năng của sản phẩm

Rủi ro nghiệp vụ: tác động đến tổ chức phát triển

hoặc khách hàng

Tùy thuộc vào dự án (sản phẩm) mà số lượng và

tiêu chuẩn rủi ro thuộc về loại nào.

4.1 GIỚI THIỆU VÀ PHÂN LOẠI RỦI RO

305

1. Kinh phí không đáp ứng theo kế hoạch

 Không đủ kinh phí để điều hành dự án

2. Suy giảm đội ngũ:

Ví dụ: nhân viên có kinh nghiệm ra đi

3. Thay đổi ngƣời quản lý

Thay đổi thứ tự ƣu tiên công việc

4. Phần cứng không sẵn sàng:

Thiếu công cụ để triển khai công việc

5. Thay đổi yêu cầu

Thay đổi thứ tự các công việc đã có.

6. Đặc tả chậm trễ

ảnh hƣởng đến lịch trình

4.1.1 NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN RỦI RO

306

7. Ƣớc lƣợng sai:

Kích cỡ sản phẩm sai, dẫn đến sai các ƣớc

lƣợng khác

8. Khả năng CASE yếu kém

CASE không thực hiện đƣợc công việc nhƣ dự

kiến

9. Thay đổi công nghệ:

Tốn thời gian để học hỏi, làm quen

10.Tính cạnh tranh của sản phẩm kém

Sản phẩm cạnh tranh khác ra thị trƣờng trƣớc

4.1.1 NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN RỦI RO

307

1. Rủi ro chung (cho tất cả dự án)

Có thể chọn ra một danh sách các rủi ro trên cơ

sở phân tích rủi ro của các dự án trƣớc

2. Rủi ro chuyên biệt (cho dự án cụ thể)

Khó tìm ra

Cần sự trợ giúp của các thành viên dự án

Cần một môi trƣờng trợ giúp

3. Rủi ro biết và không biết

Loại biết: có thể đánh giá, tìm giải pháp cụ thể

Loại không biết: ƣớc đoán theo kinh nghiệm

4.1.2 MỘT CÁCH PHÂN LOẠI RỦI RO KHÁC

308

Dƣới đây là một số rủi ro dự án phổ biến rất nhiều các doanh

nghiệp đã-đang và sẽ gặp phải:

1. Ƣớc tính thời gian và chi phí quá lạc quan

2. Chu kỳ đánh giá và phản hồi của khách hàng quá chậm

3. Cắt giảm ngân sách bất ngờ

4. Vai trò và trách nhiệm từng cá nhân, tập thể không rõ ràng

5. Không hiểu rõ nhu cầu của các bên liên quan

6. Các bên liên quan thay đổi yêu cầu sau khi dự án bắt đầu

7. Các bên liên quan bổ sung các yêu cầu mới sau khi dự án

đã bắt đầu

8. Thiếu sự tƣơng tác, trao đổi đa chiều dẫn đến hiểu lầm, bất

đồng quan điểm ảnh hƣởng đến tiến độ và chất lƣợng dự án

9. Thiếu cam kết về nguồn lực

4.1.3 Những rủi ro phổ biến trong quản lý dự án

309

Quản lý rủi ro?

Là phƣơng tiện để giám sát một cách có hệ thống

các bất trắc có thể xảy ra nhằm tăng cƣờng khả

năng đáp ứng các yêu cầu của dự án.

Mọi hoạt động của dự án đều có thể xem nhƣ là

quản lý rủi ro

Quản lý phạm vi: rủi ro về tiến trình, chi phí

Quản lý chi phí: rủi ro về ngân sách

Quản lý lịch trình: rủi ro về thời gian

Quản lý nhân lực: rủi ro về nhân lực

Quản lý rủi ro là công việc quan trọng đối với các dự án phần

mềm và diễn ra liên tục suốt quá trình thực hiện dự án.

4.2 HOẠT ĐỘNG CỦA QUẢN LÝ RỦI RO

310

4.2 HOẠT ĐỘNG CỦA QUẢN LÝ RỦI RO

310

XÁC ĐỊNH

RỦI RO

PHÂN TÍCH

RỦI RO KIỂM

SOÁT RỦI

LẬP KẾ

HOẠCH

RỦI RO

Danh

sách rủi ro

tiềm ẩn

Danh

sách rủi ro

sắp thứ tự

ƣu tiên

Kế hoạch

tránh, hạn

chế rủi ro

Giám sát

sự kiện và

áp dụng

giải pháp

Thêm mới, loại các rủi ro đã qua

311

Xét từng yếu tố liên quan đến rủi ro để phát hiện

mọi rủi ro có thể xảy ra

4.3 XÁC ĐỊNH CÁC RỦI RO

Loại yếu tố Vấn đề

Xử lý phức tạp, cần an toàn cao

1. Ứng dụng

Loại

# Nhiều lỗi, giao tiếp khó khăn

Kích

cỡ lớn

2. Nhân

sự

ố lƣợng

Thiếu, nhân viên bỏ việc

ất lƣợng

Thiếu

ngƣời có kỹ năng yêu cầu

3. Tổ chức

Thay đổi

Thay n

gƣời quản lý, tài trợ

4. Phần

cứng

Mới

Không ổn

định, không đồng bộ

5. Phần mềm

Mới

Tốn thời gian,

không tƣơng thích

312

Xét từng yếu tố liên quan đến rủi ro để phát hiện

mọi rủi ro có thể xảy ra

4.3 XÁC ĐỊNH CÁC RỦI RO

Loại yếu tố Vấn đề

Xử lý phức tạp, cần an toàn cao

6. Công nghệ

Mới,

lạ

Tốn thời gian,

không tƣơng thích

7. Yêu cầu

Thêm

Tăng

chi phí, kéo dài thời gian

Thay đổi

Điều

chỉnh tiến độ, nguồn lực

8. Nhà

cung cấp

Sản phẩm

Không đáp

ứng yêu cầu

Tiến

độ

Chậm

, không ổn định

9. M

ôi trƣờng

Thay đổi

Không

thích hợp, tốn kém

10. Khác

Tai họa

Mất

ngƣời, mất dữ liệu, hỏng thiết

bị

313

Có 4 kỹ thuật để xác định rủi ro:

a) Hỏi những ngƣời liên quan

b) Sử dụng danh sách các rủi ro có thể có

c) Học từ quá khứ, dự án tƣơng tự

d) Tập trung vào rủi ro lịch biểu và ngân sách

4.3.1 KỸ THUẬT XÁC ĐỊNH RỦI RO

314

a) Hỏi những ngƣời liên quan:

Đƣa ra một danh sách rủi ro, đề nghị xác định, bổ

sung và lý giải

Sắp xếp, phân loại để mọi ngƣời tranh luận về sự

đầy đủ, phù hợp và giải pháp tránh rủi ro

Phỏng vấn các các thành viên về từng rủi ro, lý

giải tại sao, mức độ xảy ra và nguy hại, tranh luận

để hiểu đƣợc một cách có cấu trúc các khía cạnh

của rủi ro

4.3.1 KỸ THUẬT XÁC ĐỊNH RỦI RO

315

b) Sử dụng danh sách các rủi ro có đƣợc

Sử dụng hồ sơ tổng hợp, tƣ liệu: nhật ký rủi ro, lịch

biểu, chi phí, kế hoạch thực hiện, các bài học, đúc

kết kinh nghiệm của các dự án trƣớc để biết đƣợc

các rủi ro đã xảy ra.

Chúng sẽ cho các hƣớng dẫn:

Rủi ro trong một ngành cụ thể

Rủi ro cho mỗi loại tổ chức cụ thể

Mức độ ảnh hƣởng đến sản phẩm, tiến trình

Mức độ xảy ra: thấp, cao, trung bình

4.3.1 KỸ THUẬT XÁC ĐỊNH RỦI RO

316

c) Học từ quá khứ, dự án tƣơng tự

d) Tập trung vào lịch biểu và ngân sách

Lập kế hoạch chi tiết là cơ hội để phát hiện rủi ro

Tuy nhiên, các công việc khó ƣớc lƣợng và yêu

cầu nguồn lực khan hiếm là tiềm ẩn nhiều rủi ro

4.3.1 KỸ THUẬT XÁC ĐỊNH RỦI RO

317

1. RỦI RO ĐẾN TỪ ĐỘI DỰ ÁN

Có bao nhiêu ngƣời trong đội?

Có bao nhiêu phần trăm ngƣời trong đội thực sự

làm việc cho dự án?

Số thành viên dành 20% thời gian hay ít hơn cho

dự án?

Kinh nghiệm chung của đội đạt ở mức nào?

Thành viên của đội trƣớc đây có làm việc chung

với nhau hay không?

Không gian địa lý mà đội trải ra nhƣ thế nào?

4.3.2 MỘT SỐ CÂU HỎI XÁC ĐỊNH RỦI RO

318

2. RỦI RO ĐẾN TỪ KHÁCH HÀNG

Khách hàng thay đổi hoặc bổ sung yêu

cầu sau khi dự án bắt đầu?

Khách hàng thay đổi quy trình hiện tại để

sử dụng sản phẩm?

Dự án yêu cầu khách hàng tổ chức lại quy

trình làm việc?

Khách hàng ở trong nhiều đơn vị hoặc

nhiều công ty khác nhau?

4.3.2 MỘT SỐ CÂU HỎI XÁC ĐỊNH RỦI RO

319

3. RỦI RO ĐẾN TỪ CÔNG NGHỆ

Công nghệ có mới đối với đội phát triển dự án

không?

Trong dự án có sử dụng công nghệ mới hoặc tiên

tiến không?

Công nghệ có mới đối với ngƣời sử dụng hoặc

khách hàng không?

Các yêu cầu về sản phẩm có đƣợc ghi chép rõ ràng

và có chữ ký của các bên liên quan không?

Có yêu cầu sản phẩm phải ổn định không?

4.3.2 MỘT SỐ CÂU HỎI XÁC ĐỊNH RỦI RO

320

4. RỦI RO ĐẾN TỪ VIỆC ĐIỀU HÀNH

Nhà tài trợ dự án là ngƣời tích cực tham gia vào dự

án hay không?

Có sự ủng hộ và tham gia của lãnh đạo khi có yêu

cầu cho sự thành công của dự án không?

Lãnh đạo có đƣa ra thời hạn hoặc ngân sách hạn

chế mà nó độc lập với kế hoạch và ngân sách ƣớc

tính dự án không?

4.3.2 MỘT SỐ CÂU HỎI XÁC ĐỊNH RỦI RO

321 321

XÁC ĐỊNH

RỦI RO

PHÂN TÍCH

RỦI RO KIỂM

SOÁT RỦI

LẬP KẾ

HOẠCH

RỦI RO

Danh

sách rủi ro

tiềm ẩn

Danh

sách rủi ro

sắp thứ tự

ƣu tiên

Kế hoạch

tránh, hạn

chế rủi ro

Giám sát

sự kiện và

áp dụng

giải pháp

4.4 PHÂN TÍCH RỦI RO

Thêm mới, loại các rủi ro đã qua

322

Đánh giá khả năng xảy ra rủi ro (thấp, vừa, cao)

và mức tác động đến dự án (thƣờng, nghiêm

trọng, rất nghiêm trọng)

Sắp thứ tự ƣu tiên các loại rủi ro:

Lập thứ tự ƣu tiên trên cơ sở phân tích từng rủi

ro theo xác suất xảy ra và mức độ tác động

Loại bỏ các rủi ro ít khả năng xảy ra hay ít tác

động đến dự án

 Điều này giúp tập trung quản lý tốt rủi ro và sử

dụng hiệu quả nguồn lực vốn hạn chế.

4.4 PHÂN TÍCH RỦI RO

Sử dụng bảng trọng số để tính điểm rủi ro:

Điểm rủi ro = (Xác suất xảy ra) x (mức tác động)

4.4 PHÂN TÍCH RỦI RO

Tác

động

Thƣờng

=1 Nghiêm

trọng=3

Rất nghiêm

trọng=5

Xác

suất

Thấp = 1

1 3 5

Vừa = 3

3 9 15

Cao = 5

5 15 25

324

Ví dụ: Một công ty sản xuất phần mềm nhận ra các

rủi ro của mình trong khi triển khai một dự án mới

4.4 PHÂN TÍCH RỦI RO

Rủi ro Xảy ra Tác động

Điểm

rủi ro

Nguồn

tài chính giảm đáng kể

Thấp (1)

Rất

nghiêm trọng

(5) 5

Không thuê

đƣợ

c nhân viên có

kỹ năng đúng yêu cầu

Cao (5)

Rất

nghiêm trọng

(5) 25

CASE

không tích hợp đƣợc Cao (5)

Thƣờng (1) 5

ôi trƣờng phát triển mới

Thấp (1)

Nghiêm trọng (3)

Phần mềm dùng

lại còn nhiều

khiếm khuyết

Vừa (3)

Nghiêm trọng (3)

325

Sử dụng bảng tính điểm các rủi ro và sắp chúng theo

mức độ giảm dần của điểm tính đƣợc

4.4 PHÂN TÍCH RỦI RO

Sắp thứ tự ƣu tiên các rủi ro

Điểm rủi

Không thuê

đƣợc nhân viên có kỹ năng

đúng yêu cầu

Phần mềm dùng

lại nhiều khiếm khuyết 9

CASE

không tích hợp đƣợc 5

Nguồn

tài chính giảm đáng kể 5

ôi trƣờng phát triển mới 3

326

Nhân sự: thiếu ngƣời

Giải pháp:

 Sử dụng ngƣời có năng lực

 Chọn ngƣời có khả năng làm việc theo nhóm

 Có kế hoạch đào tạo bổ sung

Một số rủi ro thông thƣờng và giải pháp

Công nghệ: công nghệ mới

Giải pháp:

 Tìm chuyên gia trợ giúp

 Thuê công ty chuyên dụng

Sản phẩm không đạt yêu cầu: thiếu, sai chức năng

Giải pháp:

 Phân tích kỹ mô hình chức năng/nghiệp vụ về phía

khách hàng để tìm ra sai sót

 Làm bản mẫu

327

Nhà cung cấp: cung cấp vật tƣ không bảo đảm chất

lƣợng. Giải pháp:

 Chọn nhà cung cấp uy tín, thích hợp

 Kiểm soát chặt chẻ việc thực hiện hợp đồng

Một số rủi ro thông thƣờng và giải pháp ...

Yêu cầu về sản phẩm của dự án: thêm và thay đổi

chức năng

Giải pháp:

 Áp dụng PTTK theo hƣớng đối tƣợng

 Phát triển theo mô hình xoắn ốc

 Hợp đồng chặt chẻ

Rủi ro khác: hỏng thiết bị, mất dữ liệu, ...

Giải pháp:

 Lập quỹ dự phòng từ 5%-7%

328 328

XÁC ĐỊNH

RỦI RO

PHÂN TÍCH

RỦI RO KIỂM

SOÁT RỦI

LẬP KẾ

HOẠCH

RỦI RO

Danh

sách rủi ro

tiềm ẩn

Danh

sách rủi ro

sắp thứ tự

ƣu tiên

Chiến lƣợc

tránh, hạn

chế, đối

phó rủi ro

Giám sát

sự kiện và

áp dụng

giải pháp

Thêm mới, loại các rủi ro đã qua

4.5. LẬP KẾ HOẠCH ĐỐI PHÓ RỦI RO

329

Lập kế hoạch bao gồm:

 Phân loại đánh giá, sắp ƣu tiên

 Chọn chiến lƣợc đáp ứng các rủi ro có độ ƣu tiên

cao

4.5 LẬP KẾ HOẠCH ĐỐI PHÓ RỦI RO ...

Một số chiến lƣợc thƣờng sử dụng:

 Chấp nhận rủi ro

 Tránh rủi ro

 Giám sát và chuẩn bị dự phòng

 Chuyển rủi ro cho ngƣời khác

 Hạn chế rủi ro

330

1. Chấp nhận rủi ro: không làm gì cả

 Chọn chiến lƣợc này khi xác suất

xảy ra rủi ro là thấp và tác động đến

dự án là là tối thiểu. Nếu xảy ra, dễ

dàng xử lý

2. Tránh rủi ro:

 Bỏ đi phần dự án có liên quan đến rủi ro, tức là làm

thay đổi phạm vi dự án.

 Có thể làm thay đổi phạm vi nghiệp vụ

4.5 LẬP KẾ HOẠCH ĐỐI PHÓ RỦI RO ...

Bài giảng Quản trị dự án phần mềm: Chương 4 - PGS.TS. Nguyễn Mậu Hân

Chương 4 trình bày quản trị rủi ro dự án: Khái niệm, phân loại (dự án, sản phẩm, nghiệp vụ), nguyên nhân, quy trình (xác định, phân tích, đối phó, kiểm soát).

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi