Bài giảng Tài chính học: Chương 3 - Trung gian tài chính

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện đại, sự vận hành hiệu quả của thị trường tài chính đóng vai trò cốt yếu. Các trung gian tài chính (TGTC) xuất hiện như một nhân tố không thể thiếu, kết nối các chủ thể thừa vốn với các chủ thể thiếu vốn, đảm bảo dòng chảy tài chính thông suốt. Chương này đi sâu vào tìm hiểu khái niệm, đặc trưng, vai trò và chức năng của trung gian tài chính, đồng thời phân loại các tổ chức này. Việc nắm vững kiến thức về TGTC không chỉ quan trọng đối với sự ổn định và phát triển của hệ thống tài chính, mà còn giúp giảm thiểu chi phí giao dịch và rủi ro, góp phần điều tiết kinh tế vĩ mô.

Sinh viên ngành tài chính, ngân hàng, kinh tế học; các nhà nghiên cứu và chuyên gia hoạt động trong lĩnh vực tài chính và ngân hàng.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan toàn diện về trung gian tài chính, bắt đầu bằng việc định nghĩa các tổ chức này là các thực thể chuyên nghiệp huy động vốn nhàn rỗi và đầu tư để tạo lợi ích cho các bên. Các đặc trưng chính được nhấn mạnh là tính chuyên nghiệp và phương thức huy động vốn đa dạng. Phần tiếp theo phân tích vai trò đa diện của trung gian tài chính, bao gồm việc giảm đáng kể chi phí giao dịch và thông tin thông qua quy mô và chuyên môn hóa, cũng như khả năng giảm thiểu các loại rủi ro như rủi ro đối nghịch và rủi ro đạo đức. Đặc biệt, trung gian tài chính còn đóng góp vào việc điều tiết nền kinh tế, hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô và thực hiện các vấn đề xã hội quan trọng. Tài liệu cũng trình bày chi tiết về phân loại trung gian tài chính dựa trên hai tiêu chí chính: hình thức huy động và sử dụng vốn (như TGTC nhận tiền gửi, tiết kiệm theo hợp đồng, và đầu tư) và mục đích hoạt động (TGTC vì mục tiêu kiếm lời hoặc vì mục tiêu kinh tế - xã hội). Hai chức năng cốt lõi của trung gian tài chính được đề cập là chức năng dẫn vốn, giúp phân bổ nguồn lực hiệu quả, và chức năng kiểm soát, đảm bảo sự minh bạch và an toàn. Cuối cùng, tài liệu giới thiệu các loại trung gian tài chính chủ yếu hiện nay, bao gồm ngân hàng thương mại, các tổ chức tiết kiệm (như ngân hàng tiết kiệm, hiệp hội tiết kiệm và cho vay) và các tổ chức ngân hàng đặc biệt. Hiểu rõ các khía cạnh này là nền tảng để đánh giá tầm quan trọng của trung gian tài chính trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và duy trì ổn định hệ thống tài chính.