ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
-------------------------------
MÔN HỌC: KINH TẾ HỌC ĐẠI CƯƠNG
BÁO CÁO BÀI TẬP LỚN
ĐỀ TÀI: THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG VIỆT NAM DƯỚI
TÁC ĐỘNG CỦA DỊCH COVID-19
TP. Hồ Chí Minh, 04/2021
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG 2
1. Tính cấp thiết của vấn đề 2
2. Lí do chọn đề tài 3
3. Nội dung 3
3.1. Sự bùng phát dịch COVID-19 đã mang lại những thách thức chưa từng
có, có những tác động đáng kể đến sự phát triển nền kinh tế Việt Nam trong
năm nay 3
3.1.1 Về y tế 3
3.1.2 Về kinh tế 3
3.1.3 Về văn hóa, xã hội 4
3.2. Tình hình lực lượng lao động trước thềm dịch COVID-19 bùng phát 6
3.3. Lực lượng lao động ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 và tình trạng thất
nghiệp, mất việc làm 10
3.3.1 Lực lượng lao động giảm sâu kỷ lục, lao động nữ là nhóm chịu ảnh hưởng
nặng nề hơn so với lao động nam trong bối cảnh dịch Covid-19 11
3.3.2 Tỷ lệ thất nghiệp đánh dấu kỷ lục cao nhất trong vòng 10 năm qua, trong đó
tỷ lệ thất nghiệp tăng nhiều nhất ở nhóm lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật
thấp 12
3.3.3 Tỷ lệ lao động không sử dụng hết tiềm năng bắt đầu tăng lên khi dịch Covid-
19 lan rộng 13
3.3.4 Đại dịch làm tăng lao động phi chính thức 15
3.3.5 Phân tích, so sánh lực lượng lao động, thị trường lao động, thất nghiệp, mất
việc làm (so với cùng kì năm 2019) 16
4. Giải pháp giải quyết vấn đề 24
5. Kết luận 25
LỜI CẢM ƠN 27
TÀI LIỆU THAM KHẢO 28
MỤC LỤC HÌNH ẢNH
Hình 3.1 Người dân ở Việt Nam đau đầu vì mất việc làm do đại dịch COVID-19 5
Hình 3.2 Biểu đồ biểu diễn cơ cấu lực lượng lao động theo ngành trong giai đoạn
từ năm 2000 đến năm 2017 7
Hình 3.3 Các giai đoạn của cuộc cách mạng công nghiệp (đỉnh cao là cách mạng
công nghiệp 4.0) 8
Hình 3.4: Doanh nghiệp “khát” lao động trình độ cao 10
Hình 3.5 Tỉ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động quý II các năm trong giai đoạn
2011-2020 13
Hình 3.6 Cơ cấu lực lượng lao động không sử dụng hết tiềm năng trong 9 tháng
năm 2020 15
Hình 3.7 Tỷ lệ lao động có việc làm phi chính thức giai đoạn 2016-2020 16
Hình 3.8 Tình trạng thị trường lao động của nhóm dân số trong độ tuổi lao động
và tỷ trọng việc làm của các lĩnh vực bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng theo từng năm
2019-2020 18
Hình 3.9 Công nhân dệt may phải giãn ca do thiếu đơn hàng vì COVID-19 23
hình 3.10 Nhân viên công ty Huê Phong đình công 23
Hình 3.11 Nhân viên công ty Pou Yuen nhận sổ BHYT ngày 22/08/2020 23
Hình 4.1 Bến xe "CEP-chia sẻ yêu thương" đến Củ Chi 25
Hình 4.2 Ông Lê Văn Tân, Phó trưởng Ban Dân vận Thành ủy và Bà Trần Thị
Diệu Thúy, Chủ tịch LĐLĐ TP HCM,n, tặng quà cho công nhân bị tai nạn lao động
25
—
PAGE \*
LỜI MỞ ĐẦU
Trong bối cảnh đại dịch COVID-19, giống như hầu hết nền kinh tế trên thế
giới, Việt Nam đã và đang bị tác động lên mọi mặt của nền kinh tế, ảnh hưởng tiêu
cực đến tăng trưởng kinh tế, hoạt động thương mại, lao động, việc làm và thu nhập
của người lao động. Tại Việt Nam, trong 6 tháng đầu năm 2020, COVID-19 tác
động lên nền kinh tế và làm cho tăng trưởng kinh tế nước ta rơi vào mức thấp nhất
trong 10 năm qua.
Các biện pháp được áp dụng để đối phó với đại dịch tại Việt Nam và trên toàn
thế giới đang ảnh hưởng tới nền kinh tế của Việt Nam. Một phần, ảnh hưởng này là
hệ quả trực tiếp của các biện pháp kiểm soát dịch bệnh trong nước khiến cho người
dân hạn chế sử dụng dịch vụ và mua sắm hàng hóa và gần đây nhất là việc chỉ thị
một số cơ sở kinh doanh phải tạm đóng cửa. Bên cạnh đó, các biện pháp tương tự
được áp dụng tại các quốc gia khác trên toàn thế giới cũng có ảnh hưởng gián tiếp
trên quy mô lớn đối với nền kinh tế Việt Nam. Các nhà máy thuộc các lĩnh vực sản
xuất chính đã dừng hoạt động ở các quốc gia là đối tác nhập khẩu và xuất khẩu chủ
chốt của Việt Nam. Điều này dẫn đến những thách thức trong khía cạnh cung ứng
cho các nhà máy Việt Nam phụ thuộc vào việc nhập khẩu linh kiện cho chu trình
sản xuất của mình. Đồng thời, người tiêu dùng ở các thị trường lớn thuộc Châu Á,
Hoa Kỳ và Châu Âu cũng đều bị buộc phải thực hiện phong tỏa, việc tiêu thụ hàng
hóa nhập khẩu bị cắt giảm dẫn đến việc hủy các đơn hàng từ các nhà máy Việt
Nam. Hoạt động kinh tế sụt giảm mạnh tạo nên một tác động chưa từng có đối với
vấn đề lao động việc làm của Việt Nam. Việt Nam đã giải quyết cuộc khủng hoảng
y tế liên quan đến COVID-19 một cách quyết liệt và mạnh mẽ, và quan trọng nhất
là với mục tiêu bảo vệ tất cả mọi người dân, không để ai bị bỏ lại phía sau. Cách
tiếp cận đó cần phải được áp dụng để giải quyết các thách thức về kinh tế, xã hội và
thị trường lao động. Vì vậy chúng ta cần nhìn nhận vấn đề thực tại và có những biện
pháp, chính sách phù hợp để thích ứng với diễn biến của tình hình dịch để vừa kiểm
soát dịch vừa thúc đẩy sản xuất kinh doanh cũng như cải thiện vấn đề về “thị
trường lao động Việt Nam dưới tác động của đại dịch COVID-19”.
—
PAGE \*
NỘI DUNG
1. Tính cấp thiết của vấn đề
- COVID-19 đã và đang diễn ra như thế nào?
Đại dịch COVID-19 là một đại dịch truyền nhiễm với tác nhân là virus
SARS-CoV-2, đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu. Khởi nguồn vào tháng 12 năm
2019 với tâm dịch dầu tiên được ghi nhận tại thành phố Vũ Hán thuộc miền trung
Trung Quốc, bắt nguồn từ một nhóm người mắc viêm phổi không rõ nguyên nhân.
Các nhà khóa học Trung Quốc đã tiến hành nghiên cứu và phân lập được một chủng
coronavirus mới, được Tổ chức Y tế Thế giới tạm thời gọi là 2019-nCoV có trình tự
gen giống với SARS-CoV trước đây với mức tương đồng lên tới 79,5%. Ngày
11/03/2020, Tổ chức Y tế Thế Giới (WHO) ra tuyên bố gọi “COVID-19” là “Đại
dịch toàn cầu”.
Đại dịch COVID-19wdo viruswSARS-CoV-2wgây ra có trường hợp nhiễm
bệnh đầu tiên tại Việt Nam vào ngày 23 tháng 1 năm 2020.wViệc cách ly, theo dõi
và hạn chế người từ vùng dịch, đóng cửa biên giới, triển khai việc khai báo y tế đã
diễn ra. Các hoạt động "tập trung đông người", đi lại, buôn bán tại các địa phương
bị hạn chế. Một số nơi thực hiện đo thân nhiệt, trang bị chất sát khuẩn, phát khẩu
trang miễn phí và siết chặt kiểm soát. Kinh tế,wxã hội bị ảnh hưởngwmạnh mẽ bởi đại
dịch này. Tính đến chiều ngày 31/3, Việt Nam đã có tổng cộng 1.603 ca mắc
COVID-19 do lây nhiễm trong nước.
- Thị trường lao động Việt Nam bị tác động đến mức nào?
Đại dịch Covid-19 khiến thị trường lao động Việt Nam gặp nhiều sóng gió
với hàng triệu người lao động bị ảnh hưởng tiêu cực do mất việc làm, phải nghỉ giãn
việc/nghỉ luân phiên, giảm giờ làm, giảm thu nhập,… Lần đầu tiên trong 10 năm
qua, nền kinh tế Việt Nam chứng kiến sự sụt giảm nghiêm trọng về số người tham
gia thị trường lao động và số người có việc làm. Thu nhập bình quân của người lao
động cũng theo đó bị thâm hụt. Các chỉ tiêu về tỷ lệ thất nghiệp, tỷ lệ thiếu việc làm
và tỷ lệ lao động có việc làm phi chính thức đều tăng cao trái ngược hẳn với xu thế
giảm trong các năm gần đây.