
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP.HCM
KHOA CÔNG NGHỆ HÓA HỌC VÀ THỰC PHẨM
MÔN HỌC: HÓA HỌC THỰC PHẨM
TIỂU LUẬN
TỔNG QUAN VỀ PHỤ GIA CHỐNG VI SINH VẬT VÀ ỨNG DỤNG
TRONG THỰC PHẨM
GVHD: ĐẶNG THỊ NGỌC DUNG
SVTH:
1. Phạm Hải Minh 24116188
2. Nguyễn Thành Đạt 24116127
3. Huỳnh Thị Tuyết Sương 2011629
4. Tạ Nguyễn Minh Anh 24116106
5. Nguyễn Hải Nam: 24116191
Mã lớp học: FOCH330650
Thành phố Hồ Chí Minh, Tháng 4 năm 2025

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN:
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
Điểm:..............................................................
KÝ TÊN

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU...........................................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài........................................................................................................1
2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu................................................................................1
NỘI DUNG........................................................................................................................3
CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM VÀ CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG CỦA PHỤ GIA CHỐNG VI
SINH VẬT.........................................................................................................................3
1.1. Định nghĩa phụ gia chống vi sinh vật......................................................................3
1.1.1. Khái niệm và vai trò của chất phụ gia trong bảo quản thực phẩm.....................3
1.1.2. Phân loại phụ gia chống vi sinh vật theo nguồn gốc (tự nhiên, tổng hợp)....4
1.2. Cơ chế hoạt động của phụ gia chống vi sinh vật......................................................6
1.2.1. Ức chế sự phát triển của vi sinh vật (vi khuẩn, nấm mốc, nấm men)................6
1.2.2. Ức chế sự sinh trưởng và phát triển của bào tử vi khuẩn..................................7
1.2.3. Ức chế tổng hợp protein, phá hủy màng tế bào, hoặc thay đổi điều kiện môi
trường (pH, độ ẩm, oxy hóa).......................................................................................9
CHƯƠNG 2: CÁC LOẠI PHỤ GIA CHỐNG VI SINH VẬT PHỔ BIẾN......................10
2.1. Định nghĩa phụ gia tự nhiên..................................................................................10
2.1.1. Các hợp chất có nguồn gốc từ thực vật (tinh dầu, polyphenol).......................11
2.1.2. Các hợp chất từ vi sinh vật (bacteriocin như nisin, natamycin).......................14
2.1.3. Các acid hữu cơ ( acid lactic, acid acetic, acid citric)......................................14
2.2. Phụ gia tổng hợp....................................................................................................17
2.2.1. Các hợp chất hóa học (benzoate, sorbate, nitrite, sulfit)..................................17
2.2.2. Tác dụng và giới hạn sử dụng theo quy định an toàn thực phẩm.....................18
2.3. Các công nghệ hỗ trợ tăng hiệu quả phụ gia chống vi sinh vật..............................20
2.3.1. Công nghệ nano (nano bạc, nano đồng)..........................................................20
2.3.2. Công nghệ bảo quản thực phẩm tiên tiến (bao bì kháng khuẩn, chiếu xạ thực
phẩm)........................................................................................................................20

CHƯƠNG 3: ỨNG DỤNG CỦA PHỤ GIA CHỐNG VI SINH VẬT TRONG THỰC
PHẨM..............................................................................................................................22
3.1. Ứng dụng trong các nhóm thực phẩm chính..........................................................22
3.1.1. Thực phẩm chế biến sẵn (thịt, cá, đồ hộp).......................................................22
3.1.2. Sản phẩm từ sữa (phô mai, sữa tươi, sữa chua)...............................................23
3.1.3. Đồ uống (nước uống trái cây, rượu vang, bia).................................................26
3.1.4. Bánh kẹo và thực phẩm khô (bánh mì, snack).................................................30
3.2. Hiệu quả và thách thức trong ứng dụng.................................................................33
3.2.1. Hiệu quả trong ứng dụng phụ gia chống vi sinh vật trong thực phẩm.............33
3.2.2. Thách thức trong ứng dụng phụ gia chống vi sinh vật trong thực phẩm.........34
CHƯƠNG 4: QUY ĐỊNH PHÁP LÝ VÀ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN..........................36
4.1. An toàn sức khỏe...................................................................................................36
4.1.1. Nguy cơ từ việc sử dụng quá mức phụ gia hóa học.........................................36
4.1.2. Ảnh hưởng của phụ gia tự nhiên đối với sức khỏe..........................................37
4.2. Quy định và kiểm soát về phụ gia thực phẩm........................................................37
4.2.1. Quy định về sử dụng phụ gia trong thực phẩm...............................................37
4.2.2. Giới hạn sử dụng và các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm..................................39
4.3. Xu hướng phát triển trong tương lai......................................................................41
4.3.1. Xu hướng sử dụng phụ gia tự nhiên thay thế phụ gia tổng hợp.......................41
4.3.2. Ứng dụng công nghệ sinh học và enzyme để kiểm soát vi sinh vật.................42
4.3.3. Nghiên cứu về tác dụng hiệp đồng giữa các phụ gia để tăng hiệu quả bảo quản.
..................................................................................................................................43
KẾT LUẬN......................................................................................................................44

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Tầm quan trọng của an toàn thực phẩm trong đời sống: Vấn đề an toàn thực
phẩm luôn có tầm quan trọng đặc biệt trong đời sống từ trước đến nay, không chỉ
ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người tiêu dùng, thậm chí tính mạng, mà
còn ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế, văn hóa, an ninh, an toàn xã hội. Với
trách nhiệm là những người nghiên cứu, phát triển sản phẩm thực phẩm, các kỹ sư
công nghệ thực phẩm phải luôn sẵn sàng có những biện pháp đảm bảo an toàn
thực phẩm để nâng cao sức khỏe, phòng tránh mối nguy hại đến với người dân,
người tiêu thụ sản phẩm thực phẩm.
Những nguy cơ tiềm ẩn do chất phụ gia chống vi sinh vật có thể gây ra và
sự cần thiết của chất phụ gia: Theo thống kê từ trong vòng năm năm trở lại đây,
việc sử dụng các chất phụ gia trong sản xuất thực phẩm trở nên vô cùng phổ biến,
có nhiều vi phạm như vi phạm về liều lượng chất phụ gia, xuất hiện phụ gia nằm
ngoài danh mục cho phép gây ảnh hưởng đến người tiêu dùng. Các loại phẩm
màu, đường hóa học đang bị lạm dụng trong pha chế nước giải khát, sản xuất bánh
kẹo, chế biến thức ăn sẵn như thịt quay, giò chả, phô mai… gây mất an toàn thực
phẩm và chưa có giấy kiểm duyệt, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Nhiều loại
thịt bán trên thị trường không qua kiểm duyệt khâu nguồn gốc, chế biến và sản
xuất. Các đơn vị doanh nghiệp, công ty có các quy trình sản xuất, sử dụng chất
phụ gia chưa minh bạch, rõ ràng vẫn đang hoạt động quảng bá những loại thực
phẩm thiếu thông tin, gây ảnh hưởng đến thị trường người tiêu dùng…
2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của bài tiểu luận: Làm rõ, ý thức được sự có mặt, vai
trò của chất phụ gia trong tiêu dùng thực phẩm để bảo vệ sức khỏe của bản thân
nói riêng cũng như hỗ trợ cộng đồng người tiêu dùng nói chung. Nếu như sử dụng
đúng loại phụ gia, đúng liều lượng sẽ mang đến các tác dụng vô cùng tích cực.
5

