TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HCM
KHOA VẬT LÝ
---------------
TIỂU LUẬN HỌC PHẦN
DẠY HỌC TÍCH HỢP TRONG VẬT LÝ
TÊN ĐỀ TÀI:
XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP TRONG DẠY HỌC VẬT LÝ VỚI NỘI DUNG ĐỘNG
HỌC, ĐỘNG LỰC HỌC VẬT LÝ 10 VÀ ĐIỆN XOAY CHIỀU VẬT LÝ 12 (CT
GDPT2018)
GVHD: TS. Nguyễn Thanh Nga
Sinh viên thực hiện: ST3_Xanh Hồng
Nguyễn Thị Hoài Nam 44.01.102.081
La Ngọc Phương Nhã 44.01.102.087
Trần Lê Ngọc Trâm 44.01.102.115
TPHCM, THÁNG 5/2021
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU.........................................................................................................................................1
CHƯƠNG 1 PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC HỌC SINH TRONG CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI.........................................................................................................2
I. Phẩm chất chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm trong chương trình phổ thông mới
dành cho học sinh cấp tring học phổ thông.........................................................................2
II. Năng lực............................................................................................................................4
1. Năng lực chung...............................................................................................................4
1.1. Năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn.....................................................................4
1.2. Năng lực định hướng nghề nghiệp........................................................................6
2. Năng lực đặc thù...............................................................................................................6
CHƯƠNG 2 CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP TRONG DẠY HỌC VẬT LÝ VỀ DÒNG ĐIỆN XOAY
CHIỀU, ĐỘNG HỌC VÀ ĐỘNG LỰC HỌC..................................................................................7
PHẦN 1: ỨNG DỤNG KIẾN THỨC VẬT LÝ VỀ DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU,
ĐỘNG HỌC VÀ ĐỘNG LỰC HỌC TRONG THỰC TIỄN VÀ MỘT SỐ NGÀNH
NGHỀ......................................................................................................................................7
A. Ứng dụng kiến thức Vật lý về dòng điện xoay chiều, động học và động lực học
trong thực tiễn.....................................................................................................................7
B. Ứng dụng kiến thức vật lý về dòng điện xoay chiều, động học và động lực học
trong một số ngành nghề..................................................................................................15
PHẦN 2: XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP TRONG DẠY HỌC VẬT LÝ THPT.....16
A. Chủ đề tích hợp phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn...........................16
I. Mục tiêu....................................................................................................................16
1. Kiến thức...............................................................................................................16
2. Năng lực.................................................................................................................16
3. Phẩm chất..............................................................................................................18
II. Thiết bị dạy học và học liệu....................................................................................18
III. Tiến trình dạy học....................................................................................................18
Hoạt động 1: Xác định vấn đề: Cá thường chết do bị ngạt khí nuôi trong hồ cá
mini...............................................................................................................................18
Hoạt động 2: Nghiên cứu kiến thức khoa học và đề xuất giải pháp thiết kế cho
vấn đề: CÁ ngạt khí do thiếu oxi – nguyên lý làm việc của máy sục khí...............19
Hoạt động 3: Đề xuất phương án thiết kế máy sục khí và lựa chọn giải pháp tối
ưu nhất.........................................................................................................................20
Hoạt động 4: Chế tạo và thử nghiệm máy sủi bọt khí cho hồ cá............................21
Hoạt động 5: Trình bày sản phẩm và đánh giá máy sủi bọt khí hồ cá..................22
Hoạt động 6: Công bố kết quả và chia sẻ cộng đồng về phương pháp giải quyết
vấn đề và sản phẩm.....................................................................................................23
B. Chủ đề tích hợp phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp...............................23
I. Mục tiêu....................................................................................................................23
1. Kiến thức...............................................................................................................23
2. Năng lực.................................................................................................................23
3. Phẩm chất..............................................................................................................24
II. Thiết bị dạy học và học liệu....................................................................................25
III. Tiến trình dạy học....................................................................................................25
Hoạt động 1: Xác định vấn đề trong ngành nghề: “Chế biến sữa và các sản phẩm
từ sữa – sữa thanh trùng”..........................................................................................25
Hoạt động 2: Nghiên cứu kiến thức khoa học và đề xuất giải pháp thiết kế trong
ngành nghề: Giải pháp thanh trùng sữa...................................................................26
Hoạt động 3: Lựa chọn giải pháp cho ngành nghề: Giải pháp thanh trùng sữa tại
nhà................................................................................................................................27
Hoạt động 4: Chế tạo và thử nghiệm sản phẩm trong ngành nghề: Thực hiện
thanh trùng sữa tại nhà..............................................................................................28
Hoạt động 5: Trình bày sản phẩm và đánh giá ngành nghề...................................29
Hoạt động 6: Công bố kết quả và chia sẻ cộng đồng về ngành nghề......................30
C. Xây dựng phương án hỗ trợ học sinh trong dạy học chủ đề tích hợp (thiết kế, chế
tạo sản phẩm).....................................................................................................................31
I. Bản thiết kế...............................................................................................................31
II. Hướng dẫn chế tạo sản phẩm.................................................................................32
1. Giới thiệu nguyên vật liệu....................................................................................32
2. Các bước gia công các bộ phận...........................................................................35
3. Các bước lắp ráp sản phẩm.................................................................................36
4. Các bước vận hành sản phẩm.............................................................................37
5. Clip hướng dẫn.....................................................................................................37
III. Đánh giá....................................................................................................................37
1. Tiêu chí đánh giá bản thiết kế.............................................................................37
2. Tiêu chí đánh giá sản phẩm.................................................................................39
PHỤ LỤC 1: PHIẾU DANH SÁCH NHÓM.................................................................................40
PHỤ LỤC 2: NỘI DUNG KIẾN THỨC KHOA HỌC HỖ TRỢ HỌC SINH.........................41
PHỤ LỤC 3: GIỚI THIỆT NGÀNH NGHỀ ĐỊNH HƯỚNG HỌC SINH.............................50
Mô tả ngành nghề: NHÓM NGÀNH CHẾ BIẾN SỮA VÀ CÁC SẢN PHẨM TỪ SỮA
..........................................................................................................................................50
Xu hướng và nhu cầu ngành nghề...................................................................50
Vị trí và giá trị của ngành nghề........................................................................51
Cơ hội việc làm..................................................................................................53
PHỤ LỤC 4: TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC TÍCH HỢP ĐỊNH HƯỚNG
NGHỀ NGHIỆP..................................................................................................................................54
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ............................................................................................................56
TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................................................................................58
LỜI MỞ ĐẦU
Đề tài “Xây dựng chủ đề tích hợp trong dạy học vật lý với nội dung kiến thức “động
học, động lực học - Vật lý 10 và dòng điện xoay chiều – Vật lý 12 (CT GDPT 2018)” nhóm
xây dựng mạch nội dung gồm 2 phần. Phần 1, phân tích các biểu hiện hành vi liên quan đến
các phẩm chất chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm. Ngoài ra, trong phần còn phân tích biểu hiện
về năng lực – năng lực chung và năng lực đặc thù. Phần 2, là phần xây dựng kế hoạch dạy học
và phương án hỗ trợ học sinh trong dạy học tích hợp giải quyết vấn đề thực tiễn và định hướng
nghề nghiệp.
Động học, động lực học và điện xoay chiều là 3 mảng kiến thức rộng lớn nằm trong
chương trình Vật lý lớp 10 và lớp 12. Khi nhắc đến 3 mảng kiến thức này học sinh thường
nghĩ đến đó chỉ là những mảng kiến thức mang tính hàng lâm. Nhưng trên thực tế được ứng
dụng rất nhiều trong cuộc sống cũng như các ngành nghề. Đơn cử như: …
Trong thực tiễn cuộc sống, dòng điện xoay chiều gần như gắn liền với con người từ sinh
hoạt, sản xuất, di chuyển đến những sản phẩm mà con người. Sản phẩm nổi trội nhất của con
người có lẽ chính là động cơ điện, được ra đời bởi sự kết hợp giữa dòng điện xoay chiều và
hiện tượng cảm ứng điện từ, sản phẩm này được sử dụng để vận hành máy móc như máy bơm
nước, quạt, … Do đó việc cho học sinh tiếp cận kiến thức về dòng điện xoay chiều và cho học
sinh biết về động cơ điện ngay khi ngồi trên ghế nhà trường là điều cần thiết. Để làm được
điều này cần tổ chức tiết dạy tích hợp giải quyết vấn đề thực tiễn với vấn đề “dòng điện – sự
sống dưới nước”. Điều này được thể hiện ở mục A phần 2.
Trong các ngành nghề luôn tồn tại kiến thức Vật lý, tuy nhiên học sinh chưa bao giờ
được nghe, được biết và được tìm hiểu. Học sinh luôn hỏi giáo viên rằng: “Em học những kiến
thức này, sau này các em có thể làm ngành nghề gì?” đây là câu hỏi mà hầu hết học sinh thắc
mắc. Để tháo gỡ vướng mắc của các em, giáo viên cần tổ chức những tiết dạy tích hợp định
hướng nghề nghiệp. Trong những tiết dạy này, giáo viên sẽ là người hướng dẫn học sinh vận
dụng các kiến thức đã học vào việc tìm hiểu các ngành nghề, từ đó khơi dậy hứng thú cũng
như định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Trong tiểu luận này, nhóm định hướng nghề
nghiệp cho học sinh thông qua 2 mảng kiến thức vật lý thường gặp trong các ngành nghề đó
chính là động học và động lực học. Điều này được thể hiện ở mục B phần 2.
Học sinh được học rất nhiều về hai mảng kiến thức này, tuy nhiên phần lớn học sinh
đều không biết vận dụng 2 mảng kiến thức ấy như thế nào. Vì vậy, trong quá trình tổ chức dạy
học tích hợp định hướng nghề nghiệp, giáo viên cần xây dựng phương án hỗ trợ học sinh tìm
hiểu kiến thức và ngành nghề. Điều này được thể ở mục C phần 2.
Để hiểu sâu hơn về những nội dung trên, mời Thầy và các bạn vào đọc nội dung phần
tiểu luận.
1
