Hiện trạng giai cấp công nhân Trung Quốc: Báo cáo nghiên cứu khoa học

L−u thùc

Nghiªn cøu trung quèc

sè 6(76)-2007

õ khi c¶i c¸ch më cöa ®Õn nay,

giai cÊp c«ng nh©n Trung

Quèc ®· ph¸t huy vai trß qu©n

chñ lùc trong ph¸t triÓn kinh tÕ vµ tiÕn

bé x· héi. HiÖn nay GDP cña phÇn lín

c«ng nh©n viªn chøc chiÕm 72,1% GDP

c¶ n−íc.

N¨m 1978, tæng sè c«ng nh©n viªn

chøc cña c¶ n−íc lµ 120 triÖu ng−êi.

N¨m 2000, tæng sè c«ng nh©n viªn chøc

trong c¶ n−íc lµ 270 triÖu ng−êi. TÝnh

thªm h¬n 70 triÖu n«ng d©n vµo thµnh

thÞ lµm viÖc theo thêi vô lÊy tiÒn c«ng

lµm nguån thu chñ yÕu, th× ®éi ngò giai

cÊp c«ng nh©n ®· cã 350 triÖu ng−êi,

chiÕm gÇn mét nöa sè ng−êi lµm viÖc ë

thµnh thÞ vµ n«ng th«n. §iÒu nµy cã ý

nghÜa quan träng ®èi víi sù nghiÖp x©y

dùng hiÖn ®¹i ho¸ vµ ®êi sèng chÝnh trÞ

x· héi cña ®Êt n−íc.

Tr×nh ®é v¨n ho¸, khoa häc, kü thuËt

cña giai cÊp c«ng nh©n ®Òu ®−îc n©ng

cao nhiÒu. §êi sèng cña ®¹i bé phËn

thµnh viªn giai cÊp c«ng nh©n ®−îc n©ng

cao.

Tr¶i qua h¬n 20 n¨m c¶i c¸ch më cöa,

hiÖn tr¹ng cña giai cÊp c«ng nh©n, chñ

yÕu lµ c«ng nh©n viªn chøc trong c¸c

ban ngµnh s¶n xuÊt ®· cã nh÷ng biÕn

®æi s©u s¾c.

1. Lµm thuª ho¸

HiÖn nay, cã kho¶ng 100 triÖu c«ng

nh©n lµm viÖc trong c¸c tæ chøc kinh tÕ

phi c«ng h÷u nh− doanh nghiÖp t− nh©n,

kinh tÕ c¸ thÓ, doanh nghiÖp “ba lo¹i

vèn”. §¹i héi XIII cña §¶ng nªu râ, c«ng

nh©n lao ®éng trong c¸c doanh nghiÖp t−

nh©n cã tÝnh chÊt lµm thuª.

Trong xÝ nghiÖp h−¬ng trÊn, cã xÝ

nghiÖp tªn gäi lµ tËp thÓ, thùc tÕ lµ t−

nh©n, c«ng nh©n trong c¸c xÝ nghiÖp nµy

còng cã tÝnh chÊt lµm thuª.

Doanh nghiÖp quèc h÷u th× thÕ nµo?

§èi víi viÖc c¶i c¸ch doanh nghiÖp quèc

h÷u, mét sè Ýt doanh nghiÖp thùc hiÖn

b¸n cæ phÇn. Mét bé phËn doanh nghiÖp

quèc h÷u võa vµ nhá b¸n cho chñ doanh

nghiÖp t− nh©n, trë thµnh doanh nghiÖp

t− nh©n; mét sè thùc hiÖn ng−êi kinh

doanh n¾m phÇn lín cæ phÇn. Ngµy 7 - 8

L−u Thùc

Nguyªn Phã Chñ tÞch

Tæng C«ng héi Trung Quèc

HiÖn tr¹ng giai cÊp c«ng nh©n…

nghiªn cøu trung quèc

sè 6(76)-2007

- 2002, nhËt b¸o C«ng nh©n ChiÕt Giang

®· ®¨ng bµi ®iÒu tra c¶i c¸ch chÕ ®é

doanh nghiÖp quèc h÷u võa vµ nhá cña

phãng viªn T©n Hoa x· “TriÖu phó míi

g©y chÊn ®éng kh¾p n¬i”. Bµi ®iÒu tra

nªu râ, trong qu¸ tr×nh c¶i c¸ch s¶n

quyÒn doanh nghiÖp quèc h÷u võa vµ

nhá ngµy cµng ®i s©u, “ng−êi kinh doanh

n¾m phÇn lín cæ phÇn” ®ang ®−îc coi lµ

mét ph−¬ng thøc c¶i c¸ch cã hiÖu qu¶,

®−îc sù t«n sïng cña c¸c doanh nghiÖp

vµ chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng. Th«ng qua

c¸c ph−¬ng thøc thu mua cæ phÇn mu«n

h×nh mu«n vÎ, mét lo¹t nhµ kinh doanh

doanh nghiÖp quèc h÷u chØ “trong mét

®ªm” ®· cã cæ phÇn hµng chôc, hµng

tr¨m, thËm chÝ hµng chôc triÖu NDT,

h×nh thµnh nªn mét nhãm x· héi “triÖu

phó míi”. Nh÷ng doanh nh©n nh− thÕ

nµy, ai còng cã c¸ch cña m×nh. Cã ng−êi

th«ng qua vay m−în b¹n bÌ th©n thÝch,

cã ng−êi dïng tµi s¶n c¸ nh©n ®Ó vay tµi

kho¶n ng©n hµng, cã ng−êi dïng tiÒn

mÆt ®Ó mua. Ngoµi ra, cßn cã chÝnh

quyÒn ®Þa ph−¬ng trÝch mét phÇn thu

nhËp tµi chÝnh cho nhµ kinh doanh vay,

hoÆc chÝnh quyÒn khuyÕn khÝch nhµ

kinh doanh gãp cæ phÇn b»ng yÕu tè kü

thuËt hoÆc qu¶n lý, coi nh− ®ãng gãp cæ

phÇn, nhµ kinh doanh n¾m phÇn lín cæ

phÇn ®Òu ch−a chi tiÒn hoÆc chØ chi mét

sè tiÒn rÊt nhá. Cã tr−êng hîp nhµ kinh

doanh vµ c«ng nh©n viªn chøc khi mua

xÝ nghiÖp ®Òu bá ra mét sè tiÒn, sau ®ã

sö dông quü kÕt d− tiÒn l−¬ng cña c«ng

nh©n viªn chøc ®Ó gãp cæ phÇn. Nhµ

kinh doanh n¾m ®−îc phÇn lín cæ phÇn

rÊt th¼ng th¾n, “®o¹n tuyÖt” víi qu¸ khø,

lµm viÖc tèt v× chÝnh m×nh. Th«ng qua

c¶i c¸ch thÓ chÕ doanh nghiÖp quèc h÷u

võa vµ nhá, c«ng nh©n viªn chøc còng

thay ®æi ®Þa vÞ ban ®Çu, trë thµnh ng−êi

lao ®éng lµm thuª hoÆc trªn thùc tÕ cã

tÝnh chÊt lµm thuª. Doanh nghiÖp quèc

h÷u lín theo chÕ ®é cæ phÇn, cã th−¬ng

nh©n n−íc ngoµi vµ chñ doanh nghiÖp t−

nh©n gãp cæ phÇn, mét phÇn cæ phÇn

quèc h÷u nhÊn m¹nh nhµ kinh doanh

doanh nghiÖp lµ ®¹i diÖn quyÒn tµi s¶n,

nhµ kinh doanh doanh nghiÖp gi÷ cæ

phÇn, ®ång thêi thùc hiÖn chÕ ®é lîi tøc

hµng n¨m, lîi tøc hµng n¨m cã ®−îc cao

h¬n m−êi mÊy lÇn, mÊy chôc lÇn, thËm

chÝ tr¨m lÇn c«ng chøc b×nh th−êng.

Nh÷ng c«ng chøc trong c¸c doanh

nghiÖp cæ phÇn nh− thÕ nµy, lao ®éng

còng cã tÝnh chÊt lµm thuª.

2. BÇn cïng ho¸

So víi chñ doanh nghiÖp t− nh©n, nhµ

®Çu t− n−íc ngoµi, ng−êi kinh doanh c¸

thÓ vµ phÇn tö tri thøc lµm viÖc cho hä th×

sù c¶i thiÖn ®êi sèng cña giai cÊp c«ng

nh©n cßn cã h¹n, t−¬ng ®èi khã kh¨n.

Thèng kª cho thÊy, n¨m 1978 kh«ng

cã doanh nghiÖp t− nh©n, ®Õn n¨m 2001,

doanh nghiÖp t− nh©n ®· lµ 2.028.500

doanh nghiÖp, cã sè vèn ®¨ng ký lµ

1.821,224 tû NDT, trong ®ã doanh

nghiÖp cã sè vèn ®¨ng ký h¬n 100 tû

NDT trë lªn lµ 23.000, sè vèn ®¨ng ký

h¬n 100 triÖu lµ 383, sè c«ng nh©n lµm

thuª lµ 22,5303 triÖu ng−êi. Nguån quan

träng trong tÝch luü tiÒn tÖ cña chñ

doanh nghiÖp t− nh©n vµ nhµ ®Çu t−

n−íc ngoµi chÝnh lµ chiÕm h÷u kh«ng

ph¶i båi th−êng lao ®éng thÆng d− cña

c«ng nh©n.

L−u thùc

Nghiªn cøu trung quèc

sè 6(76)-2007

B¸o c¸o vÒ vÊn ®Ò ®µo t¹o nguån nh©n

lùc cña Trung Quèc ®· nªu râ, trong

ngµnh chÕ t¹o tõ n¨m 1995 ®Õn n¨m

1999, gi¸ thµnh cña mçi mét lao ®éng ë

Trung Quèc lµ 729 USD, b»ng 1/40 Mü,

1/43 NhËt, 1/5 Hµn Quèc, 1/4 Th¸i Lan,

thËm chÝ cßn thÊp h¬n Ên §é. Cßn cã tµi

liÖu ph¶n ¸nh, møc tiÒn l−¬ng cña

ngµnh chÕ t¹o Trung Quèc kh«ng ®Õn 60

xu/ giê, cßn ch−a ®−îc 40 xu (pence - tiÒn

xu cña Anh), kh«ng b»ng 1/10 tiÒn l−¬ng

thÊp nhÊt cña Anh, kh«ng b»ng 1/20

tiÒn l−¬ng cña c¸c ngµnh c«ng nghiÖp

th«ng th−êng cña Anh. Doanh nghiÖp t−

nh©n cã thÓ ph¸t triÓn, nhµ ®Çu t− n−íc

ngoµi muèn ®Õn thµnh lËp doanh nghiÖp

ë Trung Quèc, nguyªn nh©n quan träng

lµ gi¸ thµnh lao ®éng rÎ.

C«ng chøc nghÌo khã, ®iÒu kiÖn lao

®éng vµ ®iÒu kiÖn lµm viÖc rÊt kÐm. Mét

sè doanh nghiÖp t− nh©n vµ doanh

nghiÖp “ba lo¹i vèn” lµm viÖc thêi gian

dµi ®Õn h¬n 10 tiÕng, tiÒn l−¬ng thÊp, l¹i

cßn th−êng bÞ tr¶ l−¬ng muén, nî l−¬ng,

®iÒu kiÖn an toµn thÊp, cã ng−êi cßn

kh«ng cã tù do nh©n th©n hoÆc nh©n

c¸ch bÞ øc hiÕp, tai n¹n lao ®éng hoÆc

nh÷ng tai n¹n chÕt hµng chôc ng−êi cã

lóc vÉn x¶y ra. §iÒu ®¸ng chó ý lµ mét

sè ®¬n vÞ tuyÓn dông “n«ng d©n lµm

c«ng” trong ®iÒu kiÖn lao ®éng vµ ®iÒu

kiÖn sinh ho¹t rÊt kÐm, sö dông “n«ng

d©n lµm c«ng” dËy cßn sím h¬n gµ, lµm

cßn nÆng h¬n tr©u, ¨n cßn kh«ng b»ng

lîn…”.

Trong giai cÊp c«ng nh©n cßn cã mét

bé phËn ë tr¹ng th¸i bÇn cïng tuyÖt ®èi,

tøc lµ ®Õn møc sinh ho¹t thÊp nhÊt còng

khã cã thÓ duy tr×. ë ®©y cã hai tr−êng

hîp, mét lµ chØ cã thu nhËp tiÒn l−¬ng

thÊp nhÊt vµ thu nhËp d−íi møc tiÒn

l−¬ng thÊp nhÊt; hai lµ tuy thu nhËp

trªn møc thu nhËp thÊp nhÊt song trong

gia ®×nh cã ng−êi bÖnh nÆng, hoÆc gÆp

tai häa g× kh¸c, kh«ng ®ñ ®Ó sinh sèng.

C«ng chøc bÇn cïng tuyÖt ®èi cã bao

nhiªu, cã thÓ suy ®o¸n tõ mét con sè. C¶

n−íc cã 20,53 triÖu ng−êi h−ëng b¶o

hiÓm sinh ho¹t thÊp nhÊt, ®©y lµ sè liÖu

ch−a ®Çy ®ñ, sè liÖu thùc tÕ cßn lín h¬n.

Hä duy tr× ngµy ba b÷a c¬m rÊt khã

kh¨n, ®Ó g¸nh v¸c viÖc cho con c¸i ®i häc,

kh¸m bÖnh mua thuèc, thuª nhµ cßn khã

kh¨n h¬n. Trong sè hä ®· n¶y sinh viÖc

b¸n m¸u, tù s¸t v.v…

Sù bÇn cïng cña c«ng chøc nh÷ng

n¨m gÇn ®©y lÊy viÖc mÊt kh¶ n¨ng lao

®éng vµ ®iÒu kiÖn lµm viÖc lµm ®Æc

tr−ng. Ngoµi thÊt nghiÖp cña x· héi, cßn

cã l−îng lín c«ng chøc kh«ng cã viÖc lµm.

Tõ n¨m 1998 trë l¹i ®©y, sè c«ng chøc

mÊt viÖc trong doanh nghiÖp quèc h÷u

®¹t ®Õn 27 triÖu ng−êi. Ngoµi ra, cßn cã

c«ng chøc do doanh nghiÖp ngõng s¶n

xuÊt, b¸n ngõng s¶n xuÊt, trªn thùc tÕ

lµ mÊt ®Þa vÞ lµm viÖc, cã doanh nghiÖp

cßn thùc hiÖn rót lui bªn trong, ngõng

hîp ®ång lao ®éng, mua l¹i th©m niªn

c«ng t¸c. Nh÷ng ng−êi cã thÓ cã viÖc lµm

hoÆc t¸i viÖc lµm gi¶m dÇn theo tõng

n¨m.

ViÖc ®Ò xuÊt gi¶m nh©n viªn t¨ng

hiÖu qu¶, thùc hiÖn cho th«i viÖc nh÷ng

n¨m gÇn ®©y ®¸ng ®−îc nghiªn cøu l¹i.

Th«i viÖc, kh«ng lµm viÖc, lµm sao mµ cã

hiÖu qu¶. C¸i gäi lµ hiÖu qu¶ ch¼ng qua

HiÖn tr¹ng giai cÊp c«ng nh©n…

nghiªn cøu trung quèc

sè 6(76)-2007

chØ lµ n©ng cao thèng kª ®¨ng ký n¨ng

suÊt lao ®éng cña c«ng chøc, gi¶m bít

kho¶n chi cã tÝnh phóc lîi, gi¶m bít tiÒn

l−¬ng. Tuy nhiªn, c«ng chøc mÊt viÖc

vÉn ph¶i duy tr× møc sèng thÊp nhÊt,

ph¶i tæ chøc cho hä ®i lµm l¹i, ph¶i duy

tr× æn ®Þnh x· héi, tÊt c¶ ®Òu ph¶i ®Çu t−,

®iÒu ®ã t¨ng thªm g¸nh nÆng lín h¬n

cho x· héi. Muèn t¨ng hiÖu qu¶ chØ cã

thÓ chuyÓn ®æi. ChuyÓn ®æi c«ng t¸c cã

thÓ thùc hiÖn ®−îc kh«ng? Nh÷ng n¨m

gÇn ®©y, ®· cã mét sè doanh nghiÖp lµm

nh− vËy, chøng tá lµ cã thÓ lµm ®−îc.

LÊy Së L©m nghiÖp ë tØnh H¾c Long

Giang lµm vÝ dô, gç sau khi ®· thu chÆt

xong, nh©n viªn sung tóc h¬n, chuyÓn

sang trång rõng, võa lîi dông diÖn tÝch

®Êt rõng, n−íc ®Ó trång trät vµ nu«i

trång, lîi dông nhµ x−ëng vµ ®Êt ®ai lµm

ngµnh gia c«ng, nh©n viªn giµu cã. Ngµy

24 - 3 - 2003, ngay trang ®Çu cña Nh©n

d©n nhËt b¸o ®¨ng bµi vÒ TËp ®oµn Phó

NhuËn ChiÕt Giang, trong 10 n¨m thu

mua 20 doanh nghiÖp, 9.000 viªn chøc

kh«ng mét ng−êi nµo bÞ ®Èy ra ngoµi

x· héi. Tæng Gi¸m ®èc TËp ®oµn Phó

NhuËn TriÖu L©m Trung nãi: “T«n chØ

cña chóng t«i lµ doanh nghiÖp ®· mua

l¹i ph¶i t¨ng hiÖu qu¶, song gi¶m nh©n

viªn l¹i lµ sù lùa chän duy nhÊt kh«ng

lµm t¨ng hiÖu qu¶, ph¶i dùa vµo c«ng

nh©n ®Ó lµm tèt doanh nghiÖp, lµm

doanh nghiÖp tèt lªn ®Ó c«ng nh©n cã

chç dùa.” Cßn cã mét sè ®Þa ph−¬ng vµ

doanh nghiÖp ¸p dông biÖn ph¸p th¶

n−íc tr−íc, nu«i c¸ sau, còng kh«ng ®Èy

gi¶n.

Chóng ta thùc hiÖn kinh tÕ thÞ tr−êng

kh«ng cã ba tiÒn ®Ò. NghÜa lµ lÊy chÕ ®é

®éng lµ chÝnh, nhµ n−íc ®iÒu tiÕt vÜ m«.

Nay xem ra cßn ph¶i thªm vµo mét ®iÒu

kiÖn, ng−êi cã kh¶ n¨ng lao ®éng cã ®−îc

viÖc lµm. KhÈu hiÖu “®Ëp vì b¸t c¬m s¾t”

rÊt kh«ng æn, nh÷ng chñ tr−¬ng vµ biÖn

ph¸p do nã dÉn ®Õn sÏ t¹o ra nh÷ng hËu

qu¶ nghiªm träng. ChØ cÇn thùc hiÖn

CNXH th× sÏ kh«ng gièng x· héi TBCN

mét l−îng lín nh− thÕ, Nhµ n−íc ph¶i

b¶o ®¶m thùc hiÖn quyÒn lao ®éng cña

c«ng d©n.

3. V« quyÒn hãa

§èi víi quÇn chóng c«ng chøc, c¸ch

gäi “nhãm khã kh¨n”, lµ c¸ch nãi dùa

trªn t×nh h×nh ®êi sèng kinh tÕ cña hä;

còng cã c¸ch gäi “nhãm yÕu thÕ”, lµ c¸ch

gäi dùa trªn t×nh h×nh ho¹t ®éng chÝnh

trÞ x· héi cña hä.

viªn chøc mçi ngµy mçi thêi cã thÓ c¶m

nhËn ®−îc lµ quyÒn tham gia qu¶n lý

doanh nghiÖp. Trong qu¸ khø, dï cho

tån t¹i chñ nghÜa h×nh thøc, nh−ng vÉn

ph¸t huy ®−îc t¸c dông nhÊt ®Þnh. HiÖn

nay, cã n¬i vÉn tån t¹i chñ nghÜa h×nh

thøc nghiªm träng, cã nh÷ng n¬i kiªn

quyÕt kh«ng triÖu tËp n÷a. NhÊt lµ lµm

thÕ nµo ®Ó c¶i c¸ch thÓ chÕ cña doanh

®Ò quan träng ¶nh h−ëng tíi vËn mÖnh

cña doanh nghiÖp vµ vËn mÖnh cña c«ng

L−u thùc

Nghiªn cøu trung quèc

sè 6(76)-2007

trong tæng sè 2.984 ®¹i biÓu. HiÖn nay cã

lùa chän lµm ®¹i biÓu. HiÖn nay, §¶ng

vµ ChÝnh phñ ®· më c¸c héi nghÞ tr−ng

cÇu ý kiÕn, c¸c buæi täa ®µm, tiÖc trµ, c¸c

kh«ng tham gia.

C«ng cô tuyªn truyÒn d− luËn cã

nhiÒu, ngoµi bµn ®Õn vÊn ®Ò mÊt viÖc,

t×m viÖc lµm ra, rÊt Ýt xuÊt hiÖn tiÕng nãi

cña quÇn chóng c«ng chøc, còng cã rÊt Ýt

nh÷ng cèng hiÕn quan träng cña quÇn

dùng kinh tÕ vµ tiÕn bé x· héi.

TØ lÖ ®¶ng viªn trong quÇn chóng

c«ng chøc, B¸o c¸o Nghiªn cøu giai tÇng

x· héi Trung Quèc ®−¬ng ®¹i ®· ph¶n

¸nh kÕt qu¶ ®iÒu tra cña Tæ ®Ò tµi ViÖn

Khoa häc x· héi Trung Quèc, ®Æc biÖt

®¸ng chó ý lµ sù so s¸nh gi÷a ®¶ng viªn

nghiÖp:

HuyÖn TrÊn Ninh

tØnh Quý Ch©u

TP Hµn Xuyªn

tØnh Hå B¾c

TP Hîp Ph×

tØnh An Huy

TPTh©m QuyÕn

tØnh Qu¶ng §«ng

TØ lÖ ®¶ng viªn

trong doanh nghiÖp

t− nh©n

0 9.1 24.4 22.2

TØ lÖ ®¶ng viªn

c«ng nh©n c«ng

nghiÖp

10.3 5.9 13.3 0

TØ lÖ ®¶ng viªn

kh«ng cã viÖc lµm,

thÊt nghiÖp, b¸n

thÊt nghiÖp

3.9 1.8 9.1 2.0

B¸o c¸o nghiªn cøu giai tÇng x· héi

Trung Quèc ®−¬ng ®¹i cho thÊy, tØ lÖ

t¨ng lªn râ rÖt. N¨m 1993, tØ lÖ ®¶ng

%, n¨m 1995 t¨ng lªn lµ 17,1%, n¨m

2000 t¨ng thªm mét b−íc lµ 19,8%. §iÒu

nµy ph¶n ¸nh ®Þa vÞ chÝnh trÞ cña doanh

hiÖn nay kh«ng cã nhiÒu liªn hÖ víi tæ

chøc §¶ng, hä rÊt Ýt tham gia vµ còng Ýt

tuyªn truyÒn tinh thÇn chÝnh s¸ch cã

liªn quan cña tæ chøc §¶ng. §iÒu nµy

thÓ hiÖn râ, ®Þa vÞ chÝnh trÞ cña c«ng

Báo cáo nghiên cứu khoa học " HIỆN TRẠNG GIAI CẤP CÔNG NHÂN TRUNG QUỐC "

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Xác nhận đăng nhập

Đăng nhập từ tài khoản này?

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi