BAN CƠ YẾU CHÍNH PHỦ
BÁO CÁO ĐỀ TÀI NHÁNH
“NGHIÊN CỨU, XÂY DỰNG GIẢI PHÁP
BẢO MẬT THÔNG TIN TRONG
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ”
Thuộc đề tài : “Nghiên cứu một số vấn đề kỹ thuật, công nghệ chủ yếu trong
thương mại điện tử và triển khai thử nghiệm - mã số KC.01.05”
Hà nội, tháng 9 năm 2004
néi dung
Ch−¬ng 1: C¸c hiÓm ho¹ ®èi víi an toµn th−¬ng m¹i ®iÖn tö.........................................4
1.1 Giíi thiÖu .....................................................................................................4
1.2 C¸c hiÓm ho¹ ®èi víi së h÷u trÝ tuÖ .............................................................7
1.3 C¸c hiÓm ho¹ ®èi víi th−¬ng m¹i ®iÖn tö ....................................................8
Ch−¬ng 2: Thùc thi an toµn cho th−¬ng m¹i ®iÖn tö......................................................20
2.1 B¶o vÖ c¸c tµi s¶n th−¬ng m¹i ®iÖn tö............................................................20
2.2 B¶o vÖ së h÷u trÝ tuÖ.......................................................................................21
2.3 B¶o vÖ c¸c m¸y kh¸ch...................................................................................22
2.4 B¶o vÖ c¸c kªnh th−¬ng m¹i ®iÖn tö .............................................................27
2.5 §¶m b¶o tÝnh toµn vÑn giao dÞch ..................................................................36
2.6 B¶o vÖ m¸y chñ th−¬ng m¹i..........................................................................39
2.7 Tãm t¾t..........................................................................................................41
Ch−¬ng 3: Mét sè kü thuËt an toµn ¸p dông cho th−¬ng m¹i ®iÖn .................................43
3.1 MËt m· ®èi xøng...........................................................................................43
3.2 MËt m· kho¸ c«ng khai................................................................................45
3.3 X¸c thùc th«ng b¸o vµ c¸c hµm b¨m ............................................................60
3.4 Ch÷ ký sè ......................................................................................................71
Ch−¬ng 4: Chøng chØ ®iÖn tö .........................................................................................79
4.1 Giíi thiÖu vÒ c¸c chøng chØ kho¸ c«ng khai .................................................79
4.2 Qu¶n lý cÆp kho¸ c«ng khai vµ kho¸ riªng...................................................85
4.3 Ph¸t hµnh c¸c chøng chØ................................................................................89
4.4 Ph©n phèi chøng chØ......................................................................................92
4.5 Khu«n d¹ng chøng chØ X.509 .......................................................................94
4.6 ViÖc thu håi chøng chØ.................................................................................107
4.7 CRL theo X.509............................................................................................114
4.8 CÆp kho¸ vµ thêi h¹n hîp lÖ cña chøng chØ...................................................121
4.9 Chøng thùc th«ng tin uû quyÒn.....................................................................123
4.10 Tãm t¾t........................................................................................................128
Ch−¬ng 5: C¬ së H¹ tÇng kho¸ c«ng khai.......................................................................131
5.1 C¸c yªu cÇu...................................................................................................131
5.2 C¸c cÊu tróc quan hÖ cña CA........................................................................132
5.3 C¸c chÝnh s¸ch cña chøng chØ X.509 ............................................................145
5.4 C¸c rµng buéc tªn X.509...............................................................................150
5.5 T×m c¸c ®−êng dÉn chøng thùc vµ phª chuÈn ...............................................152
5.6 C¸c giao thøc qu¶n lý chøng chØ...................................................................154
5.7 Ban hµnh luËt ..................................................................................................155
Ch÷ ký ®iÖn tö trong ho¹t ®éng th−¬ng m¹i ®iÖn tö........................................................156
PhÇn A: C¬ së c«ng nghÖ cho ch÷ ký sè...............................................................170
PhÇn B: C¬ së ph¸p lý cho ch÷ ký sè.....................................................................195
C¸c vÊn ®Ò lý thuyÕt
Trong phÇn nµy tr×nh bÇy nh÷ng vÇn ®Ò lý thuyÕt c¬ b¶n phôc vô cho viÖc x©y dùng c¸c gi¶i
ph¸p an toµn TM§T sÏ tr×nh bÇy trong phÇn 2.
Ch−¬ng 1:
C¸c hiÓm ho¹ ®èi víi an toμn th−¬ng m¹i ®iÖn tö
1.1 Giíi thiÖu
Khi Internet míi ra ®êi, th− tÝn ®iÖn tö lµ mét trong nh÷ng øng dông phæ biÕn nhÊt cña
Internet. Tõ khi cã th− tÝn ®iÖn tö, ng−êi ta th−êng lo l¾ng vµ ®Æt vÊn ®Ò nghi ngê, c¸c th−
®iÖn tö cã thÓ bÞ mét ®èi t−îng nµo ®ã (ch¼ng h¹n, mét ®èi thñ c¹nh tranh) chÆn ®äc vµ tÊn
c«ng ng−îc trë l¹i hay kh«ng?
Ngµy nay, c¸c mèi hiÓm ho¹ cßn lín h¬n. Internet cµng ngµy cµng ph¸t triÓn vµ c¸c c¸ch
mµ chóng ta cã thÓ sö dông nã còng thay ®æi theo. Khi mét ®èi thñ c¹nh tranh cã thÓ truy
nhËp tr¸i phÐp vµo c¸c th«ng b¸o vµ c¸c th«ng tin sè, hËu qu¶ sÏ nghiªm träng h¬n rÊt nhiÒu
so víi tr−íc ®©y. Trong th−¬ng m¹i ®iÖn tö th× c¸c mèi quan t©m vÒ an toµn th«ng tin lu«n
ph¶i ®−îc ®Æt lªn hµng ®Çu.
Mét quan t©m ®iÓn h×nh cña nh÷ng ng−êi tham gia mua b¸n trªn Web lµ sè thÎ tÝn dông
cña hä cã kh¶ n¨ng bÞ lé khi ®−îc chuyÓn trªn m¹ng hay kh«ng. Tõ 30 n¨m tr−íc ®©y còng
x¶y ra ®iÒu t−¬ng tù khi mua b¸n sö dông thÎ tÝn dông th«ng qua ®iÖn tho¹i: “T«i cã thÓ tin
cËy ng−êi ®ang ghi l¹i sè thÎ tÝn dông cña t«i ë ®Çu d©y bªn kia hay kh«ng?”. Ngµy nay, c¸c
kh¸ch hµng th−êng ®−a sè thÎ tÝn dông vµ c¸c th«ng tin kh¸c cña hä th«ng qua ®iÖn tho¹i
cho nh÷ng ng−êi xa l¹, nh−ng nhiÒu ng−êi trong sè hä l¹i e ng¹i khi lµm nh− vËy qua m¸y
tÝnh. Trong phÇn nµy, chóng ta sÏ xem xÐt vÊn ®Ò an toµn trong ph¹m vi th−¬ng m¹i ®iÖn tö
vµ ®−a ra mét c¸i nh×n tæng quan nã còng nh− c¸c gi¶i ph¸p hiÖn thêi.
An toµn m¸y tÝnh: ChÝnh lµ viÖc b¶o vÖ c¸c tµi s¶n kh«ng bÞ truy nhËp, sö dông, hoÆc ph¸
huû tr¸i phÐp. ë ®©y cã hai kiÓu an toµn chung: vËt lý vµ logic. An toµn vËt lý bao gåm viÖc
b¶o vÖ thiÕt bÞ (vÝ dô nh− b¸o ®éng, ng−êi canh gi÷, cöa chèng ch¸y, hµng rµo an toµn, tñ
s¾t hoÆc hÇm bÝ mËt vµ c¸c toµ nhµ chèng bom). ViÖc b¶o vÖ c¸c tµi s¶n kh«ng sö dông c¸c
biÖn ph¸p b¶o vÖ vËt lý th× gäi lµ an toµn logic. BÊt kú ho¹t ®éng hoÆc ®èi t−îng g©y nguy
hiÓm cho c¸c tµi s¶n cña m¸y tÝnh ®Òu ®−îc coi nh− mét “hiÓm ho¹”.
BiÖn ph¸p ®èi phã: §©y lµ tªn gäi chung cho thñ tôc (cã thÓ lµ vËt lý hoÆc logic) ph¸t
hiÖn, gi¶m bít hoÆc lo¹i trõ mét hiÓm ho¹. C¸c biÖn ph¸p ®èi phã th−êng biÕn ®æi, phô
thuéc vµo tÇm quan träng cña tµi s¶n trong rñi ro. C¸c hiÓm ho¹ bÞ coi lµ rñi ro thÊp vµ hiÕm
khi x¶y ra cã thÓ ®−îc bá qua, khi chi phÝ cho viÖc b¶o vÖ chèng l¹i hiÓm ho¹ nµy v−ît qu¸
gi¸ trÞ cña tµi s¶n cÇn ®−îc b¶o vÖ. VÝ dô, cã thÓ tiÕn hµnh b¶o vÖ mét m¹ng m¸y tÝnh khi
x¶y ra c¸c trËn b·o ë thµnh phè Okalahoma, ®©y lµ n¬i th−êng xuyªn x¶y ra c¸c trËn b·o,
nh−ng kh«ng cÇn ph¶i b¶o vÖ mét m¹ng m¸y tÝnh nh− vËy t¹i Los Angeles, n¬i hiÕm khi
x¶y ra c¸c trËn b·o. M« h×nh qu¶n lý rñi ro ®−îc tr×nh bµy trong h×nh 1.3, cã 4 ho¹t ®éng
chung mµ b¹n cã thÓ tiÕn hµnh, phô thuéc vµo chi phÝ vµ kh¶ n¨ng x¶y ra cña c¸c hiÓm ho¹
vËt lý. Trong m« h×nh nµy, trËn b·o ë Kansas hoÆc Okalahoma n»m ë gãc phÇn t− thø 2, cßn
trËn b·o ë nam California n»m ë gãc phÇn t− thø 3 hoÆc 4.
KiÓu m« h×nh qu¶n lý rñi ro t−¬ng tù sÏ ¸p dông cho b¶o vÖ Internet vµ c¸c tµi s¶n
th−¬ng m¹i ®iÖn tö khái bÞ c¸c hiÓm ho¹ vËt lý vµ ®iÖn tö. VÝ dô, ®èi t−îng m¹o danh, nghe
trém, ¨n c¾p. §èi t−îng nghe trém lµ ng−êi hoÆc thiÕt bÞ cã kh¶ n¨ng nghe trém vµ sao chÐp
c¸c cuéc truyÒn trªn Internet. §Ó cã mét l−îc ®å an toµn tèt, b¹n ph¶i x¸c ®Þnh rñi ro, quyÕt
®Þnh nªn b¶o vÖ tµi s¶n nµo vµ tÝnh to¸n chi phÝ cÇn sö dông ®Ó b¶o vÖ tµi s¶n ®ã. Trong c¸c
phÇn sau, chóng ta tËp trung vµo viÖc b¶o vÖ, qu¶n lý rñi ro chø kh«ng tËp trung vµo c¸c chi
phÝ b¶o vÖ hoÆc gi¸ trÞ cña c¸c tµi s¶n. Chóng ta tËp trung vµo c¸c vÊn ®Ò nh− x¸c ®Þnh c¸c
hiÓm ho¹ vµ ®−a ra c¸c c¸ch nh»m b¶o vÖ c¸c tµi s¶n khái bÞ hiÓm ho¹ ®ã.
Ph©n lo¹i an toµn m¸y tÝnh
C¸c chuyªn gia trong lÜnh vùc an toµn m¸y tÝnh ®Òu nhÊt trÝ r»ng cÇn ph©n lo¹i an toµn
m¸y tÝnh thµnh 3 lo¹i: lo¹i ®¶m b¶o tÝnh bÝ mËt (secrecy), lo¹i ®¶m b¶o tÝnh toµn vÑn
(integrity) vµ lo¹i b¶o ®¶m tÝnh s½n sµng (necessity). Trong ®ã:
8 TÝnh bÝ mËt ng¨n chÆn viÖc kh¸m ph¸ tr¸i phÐp d÷ liÖu vµ ®¶m b¶o x¸c thùc
nguån gèc d÷ liÖu.
8 TÝnh toµn vÑn ng¨n chÆn söa ®æi tr¸i phÐp d÷ liÖu.
8 TÝnh s½n sµng ng¨n chÆn, kh«ng cho phÐp lµm trÔ d÷ liÖu vµ chèng chèi bá.
Gi÷ bÝ mËt lµ mét trong c¸c biÖn ph¸p an toµn m¸y tÝnh ®−îc biÕt ®Õn nhiÒu nhÊt. Hµng
th¸ng, c¸c tê b¸o ®−a ra rÊt nhiÒu bµi viÕt nãi vÒ c¸c vô tÊn c«ng ng©n hµng hoÆc sö dông
tr¸i phÐp c¸c sè thÎ tÝn dông bÞ ®¸nh c¾p ®Ó lÊy hµng ho¸ vµ dÞch vô. C¸c hiÓm ho¹ vÒ tÝnh
toµn vÑn kh«ng ®−îc ®−a ra th−êng xuyªn nh− trªn, nªn nã Ýt quen thuéc víi mäi ng−êi. VÝ
dô vÒ mét tÊn c«ng toµn vÑn, ch¼ng h¹n nh− néi dung cña mét th«ng b¸o th− ®iÖn tö bÞ thay
®æi, cã thÓ kh¸c h¼n víi néi dung ban ®Çu. ë ®©y cã mét vµi vÝ dô vÒ hiÓm ho¹ ®èi víi tÝnh
s½n sµng, x¶y ra kh¸ th−êng xuyªn. ViÖc lµm trÔ mét th«ng b¸o hoÆc ph¸ huû hoµn toµn
I
KiÓm so¸t
II
Ng¨n chÆn
III
Bá qua
IV
KÕ ho¹ch b¶o
hiÓm/dù phßng
Kh¶ n¨n
g
x¶
y
ra lín
Kh¶ n¨n
g
x¶
y
ra thÊ
p
T¸c
®éng
cao
(chi
phÝ)
T¸c
®éng
thÊp
(chi
phÝ)
H
×nh 1.3 M« h×nh
q
u¶n l
ý
rñi ro