Tæng côc Thèng kª
B¸o c¸o tæng hîp
KÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc
§Ò tµi cÊp c¬ së
§Ò tµi: Nghiªn cøu x©y dùng ph©n lo¹i tiªu dïng theo
môc ®Ých hé gia ®×nh vµ ph©n lo¹i chi tiªu theo chøc
n¨ng cña ChÝnh phñ ¸p dông ë ViÖt Nam
§¬n vÞ chñ tr×: Vô Ph−¬ng ph¸p chÕ ®é Thèng kª
Chñ nhiÖm: Cö nh©n TrÇn TuÊn H−ng
Th− ký: Cö nh©n NguyÔn ThÞ Hµ
6662
20/11/2007
Hµ Néi, n¨m 2006
2
Môc lôc
Trang
®Æt vÊn ®Ò 3
I- Sù cÇn thiÕt ph¶i nghiªn cøu ph©n lo¹i tiªu dïng theo môc
®Ých cña hé gia ®×nh vµ ph©n lo¹i chi tiªu theo chøc n¨ng cña
ChÝnh phñ
3
II. Néi dung nghiªn cøu 6
PhÇn I. c¬ së lý luËn x©y dùng ph©n lo¹i tiªu dïng
theo môc ®Ých cña hé gia ®×nh vµ ph©n lo¹i chi tiªu
theo chøc n¨ng cña chÝnh phñ
6
I. Môc ®Ých sö dông c¸c ph©n lo¹i 6
II. §¬n vÞ ph©n lo¹i 7
III. CÊu tróc ph©n lo¹i vµ viÖc xö lý mét sè vÊn ®Ò khi ph©n lo¹i 8
IV. C¸c ph©n lo¹i cã liªn quan 13
PhÇn II. Thùc tr¹ng sö dông ph©n lo¹i tiªu dïng
theo môc ®Ých cña hé gia ®×nh vµ PH¢N LO¹I CHI TI£U
THEO CHøC N¡NG CñA CHÝNH PHñ ë VIÖT NAM
I. Tæng quan vÒ viÖc sö dông ph©n lo¹i tiªu dïng theo môc ®Ých
cña hé gia ®×nh trong ®iÒu tra møc sèng hé gia ®×nh ë ViÖt nam
13
II. Mét sè nÐt vÒ sö dông ph©n lo¹i chi tiªu theo chøc n¨ng cña
ChÝnh phñ trong x©y dùng môc lôc ng©n s¸ch
19
PhÇn III. ®Ò xuÊt X©y dùng ph©n lo¹i tiªu dïng theo
môc ®Ých cña hé gia ®×nh vµ ph©n lo¹i chi tiªu theo
chøc n¨ng cña chÝnh phñ
21
II. Ph©n lo¹i tiªu dïng theo môc ®Ých cña hé gia ®×nh 21
1. Danh môc 22
2. Gi¶i thÝch 24
I. Ph©n lo¹i chi tiªu theo chøc n¨ng cña ChÝnh phñ 49
1. Danh môc 50
2. Gi¶i thÝch 52
kÕt luËn vµ kiÕn nghÞ 80
I. KÕt luËn 80
II. KiÕn nghÞ 81
Danh s¸ch nh÷ng s¶n phÈm hoµn thµnh cña ®Ò tµi 82
Tµi liÖu tham kh¶o 83
3
®Æt vÊn ®Ò
I. Sự cần thiết phải nghiên cứu, xây dựng phân loại tiêu dùng theo mục đích của hộ
gia đình và phân loại chi tiêu theo chức năng của Chính phủ.
Một trong những phương pháp nghiên cứu hiện tượng kinh tế xã hội nói chung,
phương pháp nghiên cứu, phân tích thống kê nói riêng là chia tổng thể nghiên cứu ra
thành những bộ phận có những đặc điểm khác nhau theo một đặc điểm nào đó; chẳng
hạn: để nghiên cứu tổng thể dân số theo giới tính người ta chia tổng thể này thành hai bộ
phận là nam và nữ; hay nghiên cứu tổng thể hộ gia đình người ta chia tổng thể này theo
mức thu nhập bình quân của hộ thành nhiều loại….Việc phân chia như vậy giúp ta đánh
giá chính xác và đầy đủ hơn về tổng thể và qua đó có thể thấy được xu hướng phát triển
của tổng thể. Điều này là hữu ích cho các nhà lãnh đạo, quản lý, trong việc lập kế hoạch,
hoạch định các chính sách phát triển kinh tế xã hội. Trong thống kê, phương pháp này
được gọi là phân tổ. Đặc điểm cơ bản của phương pháp phân tổ được thể hiện ở một số
điểm như sau:
- Đối với tổng thể là sự phân chia thành các tổ (tiểu tổ);
- Đối với các đơn vị tổng thể là sự tập hợp sắp xếp vào cùng tổ (tiểu tổ);
- Các đơn vị được sắp xếp vào cùng tổ có tính chất giống nhau hoặc gần giống
nhau theo một đặc điểm nào đó theo mục đích nghiên cứu;
- Các tổ khác nhau có tính chất và đặc điểm khác nhau.
Kết quả của phương pháp này là hình thành các bảng phân loại, phân tổ. Đây là
phương pháp cần thiết và thường dùng trong công tác thống kê. Áp dụng phương pháp
này, và để thống nhất chuẩn hoá trong so sánh, Thống kê thế giới nói chung và Thống kê
Việt Nam nói riêng cần phải xây dựng các bảng phân loại. Trên thế giới Hệ thống bảng
phân loại tương đối hoàn chỉnh và được cập nhật và sửa chữa thường xuyên, tuy nhiên ở
Việt Nam còn thiếu rất nhiều bảng phân loại, hơn nữa nhiều bảng phân loại đã lạc hậu
không còn phản ánh chính xác sự thay đổi hiện tượng kinh tế xã hội.
Xuất phát từ sự phân tích ở trên, việc nghiên cứu và xây dựng các bảng phân loại
nói chung và Phân loại chi tiêu theo mục đích nói riêng là cần thiết thể hiện ở 2 điểm sau
đây:
1. Xây dựng phân loại tiêu dùng theo mục đích của hộ gia đình và phân loại
chi tiêu theo chức năng của Chính phủ nhằm hoàn thiện Hệ thống các bảng phân
loại thống kê Việt Nam.
Để thấy rõ hệ thống các bảng phân loại thống kê thế giới và Việt Nam ta có bảng
so sánh tổng quát như sau:
C¸c b¶ng ph©n lo¹i Thèng kª quèc tÕ C¸c b¶ng ph©n lo¹i Thèng kª ViÖt nam
Tªn b¶ng ph©n lo¹i C¬ quan
ban hµnh
Tªn b¶ng ph©n lo¹i C¬ quan
ban hµnh
I. Ph©n lo¹i c¸c ho¹t ®éng
kinh tÕ
I. Ph©n lo¹i c¸c ho¹t ®éng
kinh tÕ
1. Ph©n ngµnh chuÈn quèc tÕ
®èi víi c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ
(ISIC-Dù th¶o Rev.4)
UNSD 1. HÖ thèng ngµnh kinh tÕ quèc
d©n ViÖt Nam (VSIC 1994) ChÝnh
phñ -
TCTK
2. Ph©n ngµnh chung c¸c
ho¹t ®éng kinh tÕ trong céng
®ång Ch©u ¢u (NACE
EUROSTAT
4
Rev.1)
3. HÖ thèng ngµnh B¾c Mü
(NAICE-Canada, Mü,
Mªhic«)
Thèng kª
Canada-Mü-
Mªhic«)
Danh môc ngµnh nghÒ kinh
doanh sö dông trong ®¨ng ký
kinh doanh - 2001
Bé KH &
§T-
TCTK
II. Ph©n lo¹i s¶n phÈm II. Ph©n lo¹i s¶n phÈm
1.Ph©n lo¹i s¶n phÈm träng
t©m (CPCVer1.0) UNSD 1. HÖ thèng s¶n phÈm chñ yÕu
(VCPC) TCTK
2. HÖ thèng c¸c s¶n phÈm
®iÒu hoµ (HS) C¬ quan H¶i
quan vµ thuÕ
vô thÕ giíi
2. Danh môc hµng ho¸ xuÊt
nhËp khÈu (VLEIC) TCHQ-
TCTK)
3. Ph©n lo¹i s¶n phÈm
th−¬ng m¹i quèc tÕ (SITC
Rev.3)
UNSD
4. Ph©n lo¹i c¸c danh môc
kinh tÕ réng trªn c¬ së SITC
(BEC)
UNSD
5. Ph©n lo¹i s¶n phÈm theo
ho¹t ®éng (CPA)
EUROSTAT
III. Ph©n lo¹i chi tiªu theo
môc ®Ých
III. Ph©n lo¹i chi tiªu theo
môc ®Ých
1. Ph©n lo¹i chi tiªu theo
chøc n¨ng cña ChÝnh phñ
(COFOG)
UNSD
2. Ph©n lo¹i tiªu dïng c¸
nh©n theo môc ®Ých
(COICOP)
UNSD
3. Ph©n lo¹i theo môc ®Ých
c¸c c¬ së phi lîi nhuËn phôc
vô hé gia ®×nh (COPNI)
UNSD
4. Ph©n lo¹i chi tiªu cña nhµ
s¶n xuÊt theo môc ®Ých
(COPP)
UNSD
IV. Ph©n lo¹i viÖc lµm,
nghÒ nghiÖp vµ gi¸o dôc
IV. Ph©n lo¹i viÖc lµm, nghÒ
nghiÖp vµ gi¸o dôc
1. Ph©n lo¹i quèc tÕ vÒ t×nh
tr¹ng viÖc lµm (ICSE-93)
2. Ph©n lo¹i chuÈn nghÒ
nghiÖp (ISCO-88) 1. Ph©n lo¹i nghÒ nghiÖp
(VSCO-99)
3. Ph©n lo¹i quèc tÕ vÒ gi¸o
dôc (ISCED1997) 2.Ph©n lo¹i gi¸o dôc ®µo t¹o
ViÖt Nam (VSCED- 99)
V. X· héi vµ søc khoÎ V. X· héi vµ søc khoÎ
1. Ph©n lo¹i thèng kª quèc
tÕ vÒ bÖnh tËt vµ c¸c vÊn ®Ò
søc khoÎ cã liªn quan (ICD)
2. Ph©n lo¹i quèc tÕ vÒ chøc
n¨ng, bÖnh tËt vµ søc khoÎ
(ICF)
VI. Quèc gia vµ vïng VI. Quèc gia vµ vïng
5
1. M· chuÈn quèc gia vµ
vïng cho sö dông thèng kª
(M49)
1. Danh môc c¸c ®¬n vÞ hµnh
chÝnh ViÖt Nam (VLAD)
VII. Kh¸c VII. Kh¸c
1. Ph©n lo¹i c¸n c©n thanh
to¸n (BOP)
IMF 1. B¶ng danh môc c¸c thµnh
phÇn d©n téc ViÖt Nam
2. Ph©n lo¹i c¸n c©n dÞch vô
(EBOPS) IMF 2. B¶ng danh môc c¸c c¬ quan
hµnh chÝnh sù nghiÖp, c¸c tæ
chøc chÝnh trÞ, chÝnh trÞ x· héi,
tæ chøc x· héi nghÒ nghiÖp, tæ
chøc x· héi
3. Ph©n lo¹i quèc tÕ thö
nghiÖm vÒ c¸c ho¹t ®éng
cho viÖc thèng kª sö dông
thêi gian (ICATUS)
UNSD
4. Ph©n lo¹i c¸c ho¹t ®éng
vµ chi phÝ b¶o vÖ m«i tr−êng
(CEPA)
EUROSTAT
2. Xây dựng phân loại tiêu dùng theo mục đích của hộ gia đình và phân loại
chi tiêu theo chức năng của Chính phủ là một phần trong hệ thống các bảng phân
loại chi tiêu theo mục đích nhằm đảm bảo sự tiếp cận các chuẩn hoá đảm bảo hội
nhập của Thống kê Việt Nam với thống kê khu vực và thế giới
Tháng 3 năm 1999, tại cuộc họp lần thứ 33, Hội đồng Thống kê Liên hợp quốc
thông qua các bản sửa đổi cho 4 phân loại chi tiêu theo mục đích: Phân loại chi tiêu theo
chức năng của Chính phủ (COFOG), phân loại tiêu dùng cá nhân theo mục đích sử dụng
(COICOP), phân loại chi tiêu theo mục đích của các tổ chức phi lợi nhuận phục vụ hộ gia
đình (COPNI) và phân loại chi tiêu của nhà sản xuất theo mục đích (COPP).
Việc sửa đổi các phân loại chi tiêu theo mục đích xuất phát từ yêu cầu của thống
kê tài khoản quốc gia năm 1993 trong quá trình thực hiện và phát triển ở các quốc gia của
Hệ thống này. Tài khoản 1993 bao gồm 04 phân loại chi tiêu theo mục đích. Bốn phân
loại này như sau:
COFOG Phân loại chi tiêu theo chức năng của Chính phủ
COICOP Phân loại tiêu dùng theo mục đích hộ gia đình
COPNI Phân loại chi tiêu theo mục đích của các cơ sở phi lợi nhuận phục
vụ hộ gia đình
COPP Phân loại chi tiêu của nhà sản xuất theo mục đích
COFOG, COICOP, COPNI và COPP được chia ra làm 3 mức độ chi tiết như sau:
01 Cấp độ 2 số
01.1 Cấp độ 3 số
01.1.1 Cấp độ 4 số
Các cấu trúc này dựa trên các cấu trúc các bản phân loại lần trước có tên gọi là:
Phân loại theo chức năng của Chính phủ xuất bản năm 1980, Phân loại hàng hoá và dịch
vụ hộ gia đình trong tài khoản quốc gia 1968 và Phân loại theo mục đích của các đơn vị