Báo cáo tóm tắt đề tài NCKH: Đánh giá tác động của chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

Tăng trưởng xanh là một xu hướng tất yếu toàn cầu nhằm hướng tới sự phát triển bền vững, trong đó thị trường vốn xanh đóng vai trò then chốt trong việc huy động tài chính. Với vị thế là một trong những quốc gia dễ bị tổn thương bởi biến đổi khí hậu, Việt Nam đang đối mặt với thách thức lớn trong việc chuyển đổi sang nền kinh tế xanh. Tuy nhiên, thị trường vốn xanh tại Việt Nam vẫn còn ở giai đoạn sơ khai, đặc biệt là do thiếu hụt một hệ thống bộ phân loại xanh rõ ràng, thống nhất. Sự thiếu vắng các tiêu chí chuẩn mực này không chỉ cản trở quá trình xác định và cấp vốn cho các dự án xanh mà còn tiềm ẩn rủi ro "giả xanh", làm giảm lòng tin của nhà đầu tư. Do đó, việc xây dựng một bộ phân loại xanh phù hợp với bối cảnh Việt Nam, dựa trên kinh nghiệm quốc tế, là vô cùng cấp thiết và có ý nghĩa khoa học, thực tiễn sâu sắc.

Các nhà hoạch định chính sách tài chính, ngân hàng, chứng khoán; các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, doanh nghiệp; nhà nghiên cứu và học giả quan tâm đến tài chính xanh và phát triển bền vững tại Việt Nam.

Nghiên cứu này khảo sát các bộ phân loại xanh trên thị trường vốn toàn cầu và đưa ra các kiến nghị cụ thể cho Việt Nam, nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu. Bối cảnh hiện tại cho thấy Việt Nam cần một khuôn khổ rõ ràng để huy động vốn cho các dự án xanh, tránh rủi ro "giả xanh". Luận văn hệ thống hóa các vấn đề lý luận về bộ phân loại xanh, bao gồm khái niệm, mục đích, thành phần cơ bản và các tiêu chí xây dựng một bộ phân loại xanh hiệu quả (chính xác, bao quát, tính môi trường, bền vững, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng cập nhật, được chấp nhận rộng rãi, hỗ trợ quyết định đầu tư, phù hợp tiêu chuẩn quốc tế). Các nguyên tắc xây dựng như gắn kết với chính sách, tập trung, dựa trên kết quả, tích hợp thông tin và đủ chi tiết cũng được làm rõ. Nghiên cứu đã phân tích kinh nghiệm từ các bộ phân loại xanh điển hình như CBI, EU Taxonomy, ASEAN Taxonomy, và của Trung Quốc, Malaysia, Singapore, Indonesia, từ đó rút ra năm nhóm bài học về mục tiêu, phương pháp tiếp cận (danh sách trắng, tiêu chí lọc kỹ thuật, nguyên tắc), phạm vi (hoạt động chuyển đổi), đối tượng phân loại (dự án) và chính sách hỗ trợ thông tin. Đánh giá thực trạng thị trường vốn xanh Việt Nam cho thấy thị trường tín dụng xanh và chứng khoán xanh (cổ phiếu, trái phiếu) đang ở giai đoạn sơ khai, gặp khó khăn do thiếu tiêu chí chung. Dựa trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các khuyến nghị cho Việt Nam, bao gồm việc thiết kế bộ phân loại xanh phù hợp với bối cảnh quốc gia, tương thích với các tiêu chuẩn khu vực (như ASEAN), áp dụng cách tiếp cận "mở" và "đèn giao thông" (xanh/vàng/đỏ/xám) thay vì chỉ nhị phân, tập trung vào các ngành kinh tế trọng điểm. Đồng thời, đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng quản trị ESG, khuyến khích công cụ tài chính xanh, phát triển hạ tầng thông tin, giám sát tuân thủ công bố thông tin và xây dựng trung tâm kiến thức về phân loại xanh. Những đề xuất này có ý nghĩa quan trọng trong việc định hình một khuôn khổ tài chính xanh vững chắc cho Việt Nam, góp phần hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng không vào năm 2050 và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.