Báo cáo tóm tắt đề tài NCKH: Giải pháp kết nối thông tin quản lý thuế giữa cơ quan thuế với người nộp thuế

Quản lý thuế đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì ổn định ngân sách nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, việc nâng cao hiệu quả quản lý thuế trở thành một yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc kết nối thông tin giữa cơ quan thuế và người nộp thuế, do hệ thống còn rời rạc và dữ liệu phân tán. Nghiên cứu này nhằm phân tích thực trạng, từ đó đề xuất các giải pháp đồng bộ và hiệu quả nhằm tăng cường kết nối thông tin quản lý thuế, hướng tới mục tiêu xây dựng Chính phủ số, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ công và tạo thuận lợi tối đa cho người nộp thuế.

Các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế, cán bộ quản lý thuế các cấp, các chuyên gia nghiên cứu về tài chính công, quản lý hành chính và công nghệ thông tin, cũng như các doanh nghiệp và người nộp thuế có quan tâm đến tối ưu hóa quy trình nghĩa vụ thuế.

Nghiên cứu này tập trung vào việc cải thiện kết nối thông tin quản lý thuế giữa cơ quan thuế và người nộp thuế tại Việt Nam, một vấn đề cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả thu ngân sách và thúc đẩy phát triển kinh tế số. Đề tài đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về quản lý và kết nối thông tin, làm rõ vai trò của việc liên kết dữ liệu trong việc nâng cao hiệu quả, minh bạch và giảm thiểu rủi ro trốn thuế. Phân tích thực trạng giai đoạn 2018-2023 cho thấy những hạn chế đáng kể, bao gồm khung pháp lý chưa đầy đủ cho nền kinh tế số, thiếu nhân lực chất lượng cao, quy trình nghiệp vụ rời rạc và dữ liệu phân tán, cùng với các thách thức về an toàn thông tin. Để khắc phục những tồn tại này, nghiên cứu đã rút ra bài học kinh nghiệm từ Nhật Bản và Hàn Quốc, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế để đơn giản hóa thủ tục, tiết kiệm chi phí và tăng cường minh bạch. Dựa trên cơ sở đó, đề tài đề xuất hai nhóm giải pháp trọng tâm. Đối với cơ quan thuế, các giải pháp bao gồm hoàn thiện khung pháp lý, điều chỉnh cơ cấu tổ chức và nhân lực, tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ để phù hợp với nền kinh tế số và ứng dụng công nghệ. Đối với người nộp thuế, nghiên cứu khuyến nghị duy trì và mở rộng các dịch vụ công trực tuyến, xây dựng hệ thống phần mềm kết nối, tích hợp, đồng thời tăng cường công tác bảo đảm an toàn, an ninh thông tin. Các giải pháp này nhằm tối ưu hóa quy trình thu thuế, nâng cao tuân thủ của người nộp thuế, góp phần vào mục tiêu xây dựng Chính phủ số, với lộ trình triển khai rõ ràng đến năm 2030.