1
§Æt vÊn ®Ò
ViÖt Nam l mét n−íc n«ng nghiÖp víi h¬n 80% d©n sè sèng ë n«ng th«n
v h¬n 70% lao ®éng trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp. N«ng nghiÖp, n«ng th«n v
n«ng d©n lu«n l vÊn ®Ò chiÕn lưîc, ®−îc §¶ng v Nh n−íc ta quan t©m. §/ cã
nhiÒu nghÞ quyÕt cña §¶ng, chÝnh s¸ch cña nh n−íc ®Ò cËp tíi vÊn ®Ò ny.
ChØ thÞ 100 9 CT/TW cña Ban BÝ th− Trung −¬ng §¶ng ngy 13/1/1981:
“VÒ c¶i c¸ch c«ng t¸c kho¸n, më réng kho¸n s¶n phÈm ®Õn nhãm v ng−êi lao
®éng trong hîp t¸c x/ n«ng nghiÖp. §¹i héi §¶ng lÇn thø VIII (1996), ®/ x¸c
®Þnh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa n«ng nghiÖp n«ng th«n l mét trong nh÷ng
−u tiªn hng ®Çu cña nh÷ng n¨m nöa thËp niªn 90. N¨m 1988 nghÞ QuyÕt 10
cña Bé ChÝnh trÞ Trung ¦¬ng §¶ng ngy 5 th¸ng 4 n¨m 1988 vÒ: “§æi míi
qu¶n lý kinh tÕ n«ng nghiÖp ®/ thùc sù ®−a nÒn n«ng nghiÖp ViÖt Nam sang
mét b−íc ph¸t triÓn míi, chÝnh s¸ch tÝn dông, ng©n hng, chuyÓn ®æi c¬ cÊu
kinh tÕ n«ng nghiÖp thuÇn tóy sang n«ng nghiÖp 9 ngnh nghÒ v dÞch vô...®/
lm thay ®æi ®¸ng kÓ ®êi sèng x/ héi n«ng th«n æn ®Þnh v ph¸t triÓn.
Trong nh÷ng chÝnh s¸ch ®æi míi ®ã ph¶i kÓ ®Õn sù thay ®æi cña hÖ
thèng tÝn dông, ng©n hng. T¹i héi nghÞ lÇn thø 5 cña Ban chÊp hnh Trung
¦¬ng §¶ng khãa VII n¨m 1993, ®/ v¹ch ra ®Þnh hưíng c¬ b¶n v c¸c gi¶i
ph¸p chñ yÕu ®Ó tiÕp tôc ®æi míi, ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam nh− sau: Më
réng tÝn dông cña nh n−íc v nh©n d©n, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó t¨ng tû lÖ
n«ng d©n nghÌo ®−îc vay vèn ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh...Do vËy ®Ó ph¸t
triÓn n«ng nghiÖp, n«ng th«n th× mét trong nh÷ng nhiÖm vô hng ®Çu l më
réng tÝn dông cho khu vùc n«ng th«n ®Ó ®¸p øng ®−îc nhu cÇu vÒ vèn ®Ó ®Çu
t− v ph¸t triÓn.
HiÖn nay, hÖ thèng tÝn dông ng©n hng t¹i n«ng th«n n−íc ta ®/ v ®ang
ph¸t triÓn, ®¸p øng mét phÇn nhu cÇu cña ph¸t triÓn n«ng nghiÖp n«ng th«n.
Tuy nhiªn, thùc tÕ tÝn dông n«ng th«n vÉn cßn nh÷ng mÆt h¹n chÕ cÇn
ph¶i kh¾c phôc. ViÖc tiÕp cËn ®Çy ®ñ, ton diÖn c¸c nguån tÝn dông vÉn l mét
trong nh÷ng vÊn ®Ò hÕt søc khã kh¨n cña nhiÒu hé n«ng d©n, c¸c thnh phÇn
2
kinh tÕ kh¸c, nhÊt l ë khu vùc n«ng th«n, miÒn nói, vïng s©u, vïng xa, tõ ®ã
®ßi hái ho¹t ®éng tÝn dông n«ng nghiÖp v n«ng th«n cÇn ph¶i c¶i thiÖn h¬n
n÷a, gãp phÇn gióp cho c¸c hé n«ng d©n tiÕp cËn c¸c nguån tÝn dông cã hiÖu
qu¶ h¬n. Theo NghÞ quyÕt cña ®¹i héi ®¹i biÓu ton quèc khãa VII cña §¶ng:
“§Ó c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc cÇn huy ®éng ®−îc nguån vèn
s½n cã v sö dông cã hiÖu qu¶, trong ®ã nguån vèn trong n−íc l quyÕt ®Þnh,
nguån vèn bªn ngoi l quan träng”. V× vËy vai trß cña tÝn dông ng©n hng
trong viÖc ph©n phèi v tèi −u hãa nguån vèn x/ héi l rÊt quan träng ®èi víi
nÒn kinh tÕ n−íc ta hiÖn nay ®ang ph¸t triÓn lªn mét cÊp ®é míi, nÒn kinh tÕ
héi nhËp. §iÒu ®ã ®ang ®Æt ra cho c¸c chñ thÓ kinh doanh cña nÒn kinh tÕ ph¶i
®èi mÆt víi nh÷ng th¸ch thøc míi. §ã l lm thÕ no ®Ó cã thÓ tån t¹i, ®øng
v÷ng v ph¸t triÓn trong ®iÒu kiÖn c¹nh tranh gay g¾t cña héi nhËp quèc tÕ.
Trong bèi c¶nh nh− vËy ho¹t ®éng ng©n hng næi lªn nh− mét m¾t xÝch träng
yÕu trong ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ hiÖn ®¹i, tÝn dông ng©n hng cã vai trß
cùc kú quan träng, víi vÞ trÝ trung gian ti chÝnh cña nÒn kinh tÕ, th«ng qua
c¸c nguån lùc x/ héi ®−îc ph©n bæ mét c¸ch hîp lý v cã hiÖu qu¶.
Nam §Þnh l mét tØnh cã nh÷ng nÐt ®Æc thï riªng v còng ch−a cã sù
®¸nh gi¸ ton diÖn v cô thÓ vÒ viÖc sö dông hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông cña
hÖ thèng ng©n hng, ®Æc biÖt l trªn ®Þa bn huyÖn Vô B¶n. V× vËy ®¸nh gi¸
mét phÇn hiÖu qu¶ häat ®éng cña hÖ thèng ng©n hng trong n«ng nghiÖp n«ng
th«n nhÊt l ®èi víi Ng©n hng CSXH ë huyÖn Vô B¶n th«ng qua kªnh ph©n
phèi l Héi phô n÷ l viÖc lm cÇn thiÕt ®èi víi ®Þa ph−¬ng v ®èi víi
NHCSXH huyÖn Vô B¶n. §©y l c¬ së ®Ó ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p, tõng b−íc hon
thiÖn c¬ chÕ, chÝnh s¸ch lm cho tÝn dông thùc sù l ®ßn bÈy cho sù ph¸t triÓn
kinh tÕ n«ng nghiÖp n«ng th«n ®èi víi huyÖn Vô B¶n nãi riªng, tØnh Nam
§Þnh nãi chung.
XuÊt ph¸t tõ ý nghÜa trªn, viÖc nghiªn cøu thùc tr¹ng ho¹t ®éng tÝn dông
cña NHCSXH th«ng qua kªnh héi phô n÷ ®èi víi hé n«ng d©n, t×nh h×nh sö
dông vèn v hiÖu qu¶ sö dông vèn vay cña ng−êi d©n trong huyÖn l rÊt quan
träng v cÇn thiÕt. ChÝnh v× vËy t«i chän nghiªn cøu ®Ò ti: “§¸nh gi¸ t×nh
h×nh cho vay vèn v sö dông vèn vay −u ®i cña Ng©n Hng ChÝnh S¸ch
X Héi cho hé n«ng d©n nghÌo th«ng qua Héi Phô n÷ huyÖn Vô B¶n”.
3
1.2. Môc tiªu nghiªn cøu cña ®Ò ti
1.2.1. Môc tiªu chung
Trªn c¬ së ®¸nh gi¸ t¸c ®éng nghiªn cøu ®Ó t×m ra c¸c gi¶i ph¸p thóc
®Èy viÖc sö dông vèn ®óng môc ®Ých v cã hiÖu qu¶ cña c¸c hé n«ng d©n
nh»m gi¶m tØ lÖ hé nghÌo, rót ng¾n kho¶ng c¸ch giu nghÌo gi÷a c¸c hé n«ng
d©n trong huyÖn.
1.2.2. Môc tiªu cô thÓ
9 §¸nh gi¸ thùc tr¹ng cña c¸c nguån vèn tÝn dông ®ang ®ưîc huy ®éng
®Ó ®Çu t− cho c¸c hé nghÌo vay vèn, hiÖu qu¶ sö dông c¸c nguån vèn ny cña
c¸c hé n«ng d©n ë huyÖn Vô B¶n.
9 KiÕn nghÞ mét sè gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m ®Èy m¹nh ho¹t ®éng huy
®éng cung øng vèn tÝn dông v n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông nguån vèn tÝn dông
trong xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo ë ®Þa ph−¬ng nghiªn cøu.
1.3. nghÜa cña ®Ò ti
1.3.1. nghÜa trong häc tËp v nghiªn cøu khoa häc
ViÖc thùc hiÖn ®Ò ti l c¬ së gióp sinh viªn cñng cè kiÕn thøc ®/ häc,
vËn dông nh÷ng kiÕn thøc khoa häc vo thùc tiÔn s¶n xuÊt. §©y l b−íc ®Çu
gióp sinh viªn tiÕp cËn víi thùc tÕ s¶n xuÊt, b¸m s¸t c¬ së nh»m tÝch luü
nh÷ng kinh nghiÖm thùc tÕ ®Ó phôc vô cho c«ng viÖc sau ny.
1.3.2 nghÜa trong thùc tiÔn s¶n suÊt
§Ò ti l c¬ së khoa häc ®¸nh gi¸ ®−îc thùc tr¹ng ho¹t ®éng tÝn dông
cña NHCSXH, ®¸nh gi¸ ®−îc tÇm quan träng cña nguån vèn vay tõ NHCSXH
®èi víi ho¹t ®éng vay vèn cña c¸c hé vay vèn, ®ång thêi còng gióp n¾m ®ưîc
nh÷ng khã kh¨n trë ng¹i tõ phÝa ng©n hng trong viÖc huy ®éng vèn v cho
vay vèn còng nh− nh÷ng khã kh¨n v trë ng¹i cña ng−êi d©n trong viÖc vay
vèn, sö dông vèn lm sao cã hiÖu qu¶. Tõ ®ã cã nh÷ng ®iÒu chØnh v biÖn
ph¸p tèi −u nhÊt ®Ó gi¶i quyÕt c¸c kh©u trong huy ®éng, tÝch luü, cho vay, v
sö dông vèn vay.
§Ò ti hon thnh sÏ l ti liÖu tham kho cho c¸c hé, c¸c c¸n bé cña
NHCSXH, héi phô n÷ v nh÷ng ng−êi quan t©m trong huyÖn còng nh− c¸c
vïng l©n cËn. §©y l ti liÖu cã gi¸ trÞ trong c«ng t¸c tÝn dông n«ng th«n.
4
2.1. C¬ së khoa häc
2.1.1. Vèn tÝn dông −u ®i v vai trß cña vèn tÝn dông −u ®i ®èi víi xãa ®ãi
gi¶m nghÌo
2.1.1.1. Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm cña dông
a. Kh¸i niÖm tÝn dông
TÝn dông l ho¹t ®éng ra ®êi sím do sù ph©n c«ng lao ®éng x/ héi v chÕ
®é së h÷u t− nh©n vÒ t− liÖu s¶n xuÊt. Theo tiÕng La tinh tÝn dông cã nghÜa l
Gredittum, tøc l tÝn nhiÖm. Theo lÞch sö ph¸t triÓn kinh tÕ x/ héi tÝn dông cã
h×nh thøc ®Çu tiªn l tÝn dông nÆng l/i ra ®êi vo thêi k× cæ ®¹i. Sau ®ã nã
®−îc ph¸t triÓn v më réng h¬n trong x/ héi n« lÖ ®Æc biÖt l ë x/ héi phong
kiÕn. Khi ph−¬ng thøc s¶n xuÊt t− b¶n ra ®êi v ph¸t triÓn th× tÝn dông TBCN
c¬ b¶n ®/ thay thÕ tÝn dông nÆng l/i.
C¸c häc gi¶ theo thuyÕt kinh tÕ cæ ®iÓn ®/ kÕt luËn r»ng “Trong nÒn s¶n
xuÊt hng hãa tÝn dông tån t¹i v ho¹t ®éng nh− mét thùc thÓ kh¸ch quan v
cÇn cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ x/ héi”. Do ®ã, x/ héi no cã s¶n xuÊt hng hãa
th× ë ®ã tÊt yÕu cã ho¹t ®éng tÝn dông. Khi ®ã quan hÖ cung cÇu vÒ tiÒn vèn
suÊt hiÖn v dï l nh n−íc, doanh nghiÖp, c¸c hé gia ®×nh, c¸c tæ chøc ti
chÝnh. Tæ chøc x/ héi th× cã thÓ cã cung hoÆc cÇu vÒ vèn kh¸c nhau trong
nh÷ng kho¶ng thêi gian v kh«ng gian kh¸c nhau. Riªng víi c¸c hé gia ®×nh
khi cã nhu cÇu vÒ vèn th× cã thÓ ®i vay t¹i c¸c tæ chøc ti chÝnh tÝn dông hoÆc
b¹n bÌ, anh em....
ChÝnh v× vËy, theo ®¹i tõ ®iÓn kinh tÕ thÞ tr−êng: “TÝn dông l nh÷ng
hnh ®éng cho vay v b¸n chÞu hng hãa v vèn gi÷a nh÷ng ng−êi së h÷u
kh¸c nhau”. TÝn dông kh«ng ph¶i l ho¹t ®éng vay tiÒn ®¬n gi¶n m l vay
tiÒn cã ®iÒu kiÖn, nghÜa l ph¶i tr¶ c¶ gèc lÉn l/i khi ®Õn k× h¹n.
Theo quan ®iÓm hiÖn ®¹i: “TÝn dông l mét ph¹m trï kinh tÕ, thÓ hiÖn
mèi quan hÖ gi÷a ng−êi ®i vay v ng−êi cho vay, nã l sù nh−îng mét l−îng
gi¸ trÞ hay mét l−îng hiÖn vËt theo ®iÒu kiÖn m hai bªn ®/ tháa thuËn”.
5
PhÇn kh¸i niÖm bi gi¶ng tÝn dông n«ng th«n: “TÝn dông l mét ph¹m trï
kinh tÕ chØ mèi quan hÖ vay m−în dùa trªn nguyªn t¾c cã hon tr¶ c¶ vèn v
l/i sau mét thêi gian nhÊt ®Þnh [2].
b. §Æc ®iÓm cña tÝn dông
Vèn tÝn dông ®a d¹ng v phong phó vÒ h×nh thøc. §Æc ®iÓm næi bËt cña
vèn tÝn dông l tÝnh kh«ng thay ®æi vÒ tr¹ng th¸i v gi¸ trÞ mÆc dï nã lu«n l−u
chuyÓn trong giao dÞch v nã ®−îc thÓ hiÖn thnh mét sè c¸c ®Æc ®iÓm:
Thø nhÊt: Ng−êi së h÷u mét sè tiÒn hoÆc hng hãa chuyÓn cho ng−êi
kh¸c sö dông trong thêi gian nhÊt ®Þnh 9 vèn chuyÓn tõ ng−êi cho vay sang
ng−êi ®i vay.
Thø hai: Sau khi vay ng−êi ®i vay cã quyÒn sö dông vèn tÝn dông theo
môc ®Ých nhÊt ®Þnh
Thø ba: HÕt thêi h¹n vay do hai bªn tháa thuËn. Ng−êi vay hon tr¶ laÞ
cho ng−êi cho vay mét l−îng gi¸ trÞ lín h¬n vèn vay ban ®Çu, phÇn t¨ng thªm
ny ®−îc gäi l tiÒn l/i [2].
c. C¬ së nguån vèn
Kh¸i niÖm nguån vèn ra ®êi dùa trªn sù ra ®êi v ph¸t triÓn cña ti chÝnh.
Tõ khi xuÊt hiÖn kh¸i niÖm ti chÝnh con ng−êi ®/ hiÓu nã mét c¸ch ®Çy ®ñ ®ã
l “Tæng thÓ c¸c quan hÖ kinh tÕ g¾n víi viÖc ph©n phèi s¶n phÈm x/ héi d−íi
h×nh thøc gi¸ trÞ, th«ng qua ®ã lËp v sö dông c¸c quü tiÒn tÖ nh»m ®¸p øng
yªu cÇu tÝch lòy v tiªu dïng cña c¸c chñ thÓ trong nÒn kinh tÕ”[4]. Theo kinh
tÕ chÝnh trÞ M¸c 9 Lª nin th× ti chÝnh thuéc vÒ ph¹m trï ph©n phèi cña qu¸
tr×nh s¶n xuÊt. Trong s¶n xuÊt, l−u th«ng hng hãa ®ßi hái ph¶i cã tr−íc nguån
vèn, tiÒn tÖ ®Çu t− vo c¸c yÕu tè s¶n xuÊt, vèn tiÒn tÖ trë thnh tiÒn ®Ò cho
qu¸ tr×nh s¶n xuÊt v l−u th«ng hn hãa, vèn tiÒn tÖ cã ®−îc nhê ti chÝnh cã
chøc n¨ng t¹o vèn. Trong bÊt k× ph−¬ng thøc s¶n xuÊt no, viÖc t¹o vèn ®Òu
dùa vo s¶n xuÊt thÆng d− tiÕt kiÖm ®−îc, tÝch lòy ®−îc c¸c quü kh¸c nhau,
qu¸ tr×nh t¹o lËp vèn mang h×nh thøc v b¾t nguån tõ c¸c chñ thÓ kh¸c nhau.
§èi víi ng©n s¸ch nh n−íc: víi t− c¸ch nh n−íc l chñ thÓ cã quyÒn
lùc chÝnh trÞ m¹nh nhÊt th«ng qua luËt ph¸p do nh n−íc ban hnh, chøc n¨ng
t¹o lËp vèn thÓ hiÖn viÖc t¹o lËp c¸c quü tiÒn tÖ tËp chung trong tay nh n−íc.
Nh nuíc b¾t buéc c¸c doanh nghiÖp, nh©n d©n ph¶i ®ãng thuÕ, phÝ, lÖ phÝ ®Ó
