ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT
MÔN LÝ THUYẾT TÀI CHÍNH TIỀN TỆ

TIỂU LUẬN
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGHIỆP VỤ THỊ TRƯỜNG MỞ CỦA NGÂN
HÀNG TRUNG ƯƠNG
GVHD: Hồ Thị Hồng Minh
SV: Trần Thị Thanh Nhàn
MSSV: K105041667
Lớp Luật tài chính ngân hàng chứng khoán
Tp. Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2012.
1
MỤC LỤC
Lời mở đầu
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGHIỆP VỤ THỊ
TRƯỜNG MỞ CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG
1.1. Khái niệm ............................................................................................ 3
1.2. Cơ chế tác động của nghiệp vụ thị trường mở...................................... 3
1.2.1. Về mặt lượng - Tác động vào dự trữ của hệ thống ngân hàng ....... 3
1.2.2. Về mặt giá - Tác động qua lãi suất ................................................ 4
1.3. Vai trò của nghiệp vụ thị trường mở .................................................... 5
1.3.1. Đối với ngân hàng trung ương ...................................................... 5
1.3.2. Đối với các đối tác của ngân hàng trung ương .............................. 6
1.3.3. Đối với nền kinh tế ....................................................................... 8
1.4. Thành viên nghiệp vụ thị trường mở .................................................... 8
1.4.1. Ngân hàng trung ương ...................................................................... 8
1.4.2. Các đối tác của ngân hàng trung ương .............................................. 9
1.4.2.1. Các ngân hàng thương mại ........................................................ 9
1.4.2.2. Các tổ chức tài chính phi ngân hàng .......................................... 9
1.4.2.3. Các nhà giao dịch sơ cấp ........................................................ 10
1.5. Hàng hoá của nghiệp vụ thị trường mở .............................................. 10
1.5.1. Tín phiếu kho bạc ....................................................................... 10
1.5.2. Tín phiếu ngân hàng trung ương ................................................. 10
1.5.3. Trái phiếu Chính phủ .................................................................. 11
1.5.4. Trái phiếu Chính quyền địa phương ............................................ 11
1.5.5. Chứng chỉ tiền gửi ...................................................................... 11
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG NGHIỆP VỤ THỊ TRƯỜNG
MỞ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN
QUA
2
Lời Mở Đầu
Chính sách tiền tệ là một trong những chính sách kinh tế vĩ mô quan
trọng trong quá trình điều hành các hoạt động của nền kinh tế. Tuy nhiên,
chính sách tiền tệ thực sự có ý nghĩa và thể hiện đúng vai trò vị trí của
mình hay không lại phụ thuộc vào quá trình sử dụng các công cụ để thực
thi chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương. Để thực hiện vai trò và
trách nhiệm đã được quy định tại Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam,
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã sử dụng các công cụ tái cấp vốn, lãi
suất, tỷ giá hối đoái, dự trữ bắt buộc, nghiệp vụ thị trường mở.
Sau một thời gian dài chuẩn bị về hàng lang pháp lý, trang thiết bị,
nhân lực, … nghiệp vụ thị trường mở đã được Ngân hàng Nhà nước Việt
Nam chính thức khai trương vào ngày 12/7/2000. Trải qua hơn 10 năm hoạt
động, nghiệp vụ thị trường mở đã được thực hiện an toàn, góp phần quan
trọng vào việc điều tiết và kiểm soát lượng tiền cung ứng của Ngân hàng
Nhà nước. Tuy nhiên, cũng như các công cụ chính sách tiền tệ khác của
Ngân hàng nhà nước, nghiệp vụ thị trường mở đã bộc lộ những hạn chế
nhất định. Số lượng các tổ chức tín dụng tham gia ít, doanh số giao dịch
nhỏ, hàng hoá giao dịch chưa nhiều, các quy định về quy trình, xử lý thông
tin còn chưa hoàn thiện. Vì vậy, nhu cầu đổi mới và hoàn thiện công cụ
nghiệp vụ thị trưởng mở là hết sức cấp bách và cần thiết.
3
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGHIỆP VỤ THỊ
TRƯỜNG MỞ CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG
1.1. Khái niệm
Nghiệp vụ thị trường mở (TTM) là nghiệp vụ mua, bán giấy tờ có giá
(GTCG) giữa một bên là Ngân hàng Nhà nước (NHNN) với bên kia là các
tổ chức tín dụng (TCTD) trong đó NHNN đóng vai trò là người điều hành
hoạt động thị trường. Nghiệp vụ TTM là một trong các công cụ được
NHNN sử dụng để thực thi chính sách tiền tệ quốc gia.
1.2. Cơ chế tác động của nghiệp vụ thị trường mở
Thông qua hoạt động mua, bán các GTCG trên thị trường mở, NHTW
đã tác động trực tiếp đến dự trữ của các ngân hàng và ảnh hưởng gián tiếp
đến các mức lãi suất trên thị trường, từ đó tác động trực tiếp đến các mục
tiêu của chính sách tiền tệ cả về mặt giá và mặt lượng.
1.2.1. Về mặt lượng - Tác động vào dự trữ của hệ thống ngân hàng
Hành vi mua bán các GTCG trên thị trường mở của NHTW có khả
năng tác động ngay lập tức đến tình trạng dự trữ của các NHTM thông qua
ảnh hưởng đến tiền gửi của các ngân hàng tại NHTW (nếu các NHTM là
đối tác tham gia OMO) và tiền gửi của khách hàng tại hệ thống ngân hàng
(nếu các khách hàng là đối tác tham gia OMO).
Sơ đồ 1.1. Cơ chế tác động của OMO tới dự trữ ngân hàng
Khi NHTW thực hiện bán GTCG cho các ngân hàng thì tiền gửi của
ngân hàng tại NHTW sẽ giảm xuống tương ứng với khối lượng GTCG mà
NHTW bán ra. Trường hợp người mua là các khách hàng của ngân hàng thì
số tiền mua GTCG sẽ làm giảm số dư tiền gửi của họ tại hệ thống ngân
hàng. Kết quả là dự trữ của hệ thống ngân hàng giảm sút tương ứng với
NHTW
bán
GTCG
Dự trữ
NH
giảm
Dự trữ mở
rộng cho
vay giảm
Khối
lượng TD
giảm
MS
giảm
4
khối lượng GTCG mà NHTW bán ra. Sự giảm sút dự trữ của hệ thống ngân
hàng sẽ làm giảm khả năng cho vay của ngân hàng và vì thế khối lượng tín
dụng giảm dẫn đến cung tiền sẽ giảm. Ngược lại, khi NHTW thực hiện
mua GTCG trên thị trường mở, kết quả làm dự trữ của các ngân hàng tăng
lên. Như vậy, khi NHTW thực hiện nghiệp vụ thị trường nó sẽ tác động đến
dự trữ của các ngân hàng, làm ảnh hưởng đến khối lượng tín dụng, từ đó
ảnh hưởng đến lượng tiền cung ứng.
1.2.2. Về mặt giá - Tác động qua lãi suất
Hành vi mua bán GTCG của NHTW trên thị trường mở có thể ảnh
hưởng gián tiếp đến mức lãi suất thị trường thông qua 2 con đường sau:
Thứ nhất, khi dự trữ của ngân hàng bị ảnh hưởng sẽ tác động đến cung
cầu vốn NHTW trên thị trường tiền tệ liên ngân hàng. Đến lượt nó, cung
cầu tiền trung ương thay đổi sẽ dẫn đến lãi suất thị trường tiền NHTW thay
đổi. Mức lãi suất ngắn hạn này, thông qua dự đoán của thị trường và các
hoạt động arbitrage về lãi suất, sẽ truyền tác động tới các mức lãi suất trung
và dài hạn trên thị trường tài chính. Tại một mức lãi suất thị trường xác
định, tổng cầu AD của nền kinh tế, và do đó tốc độ tăng trưởng kinh tế sẽ
được quyết định.
Sơ đồ 1.2. Cơ chế tác động của OMO qua lãi suất
Cung TPKB
tăng
NHTW bán
TPKB
Dự trữ NH
giảm
Đầu tư
giảm
Cung của quỹ
cho vay giảm Lãi suất ngắn
hạn tăng Lãi suất thị
trường tăng
Giá TPKB
giảm LS thị trường
tăng
tăng